ଵରାହପୁରାଣମ୍

ତତ୍ର ଚାଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରଂ ତୁ ସ୍ଥିତଂ ପୁରୁଷସତ୍ତମମ୍ । ରକ୍ତଵାସୋଭିରାଛନ୍ନଂ ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ତିଗ୍ମତେଜସମ୍ ।। ୬୨.

ସେଠି, ସେ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ ଦୁଇଟି ହାତ ଥିବା, ଲାଲ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଥିବା, ତୀବ୍ର ତେଜ ଥିବା ଏକ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଦେଖାଗଲା ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସାରଥିଂ ପ୍ରାହ ପଦ୍ମମେତତ୍ ସମାନଯ । ଇଦଂ ତୁ ଶିରସା ବିଭ୍ରତ୍ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ସନ୍ନିଧୌ । ଶ୍ଲାଘନୀଯୋ ଭଵିଷ୍ଯାମି ତସ୍ମାଦାହର ମାଚିରମ୍ ।। ୬୨.

ତାକୁ ଦେଖି ରାଜା ତାଙ୍କର ସାରଥିକୁ କହିଲେ, 'ଏହି ପଦ୍ମଟି ଆଣ । ମୁଁ ଏହାକୁ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରଖିଲେ, ମୋର ପ୍ରଶଂସା ହେବ । ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର ଏହା ଆଣ ।'

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ତେନ ସାରଥିଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ । ଗ୍ରହୀତୁମୁପଚକ୍ରାମ ତଂ ପଦ୍ମଂ ନୃପସତ୍ତମ ।। ୬୨.

ଏପରି କହିବା ପରେ ସାରଥି ସେହି ପଦ୍ମଟି ଧରିବାକୁ ହ୍ରଦକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।

ସ୍ପୃଷ୍ଟମାତ୍ରେ ତତଃ ପଦ୍ମେ ହୁଙ୍କାରଃ ସମଜାଯତ । ତେନ ଶବ୍ଦେନ ସ ତ୍ରସ୍ତଃ ପପାତ ଚ ମମାର ଚ ।। ୬୨.

ସେ ପଦ୍ମକୁ ଛୁଇଁଥିବା ସହିତ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଲା । ସେ ଶବ୍ଦରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସାରଥି ପଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ ମରିଗଲେ ।

ରାଜା ଚ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ତେନ ଶବ୍ଦେନ ସମପଦ୍ଯତ । କୁଷ୍ଠୀ ଵିଗତଵର୍ଣଶ୍ଚ ବଲଵୀର୍ଯଵିଵର୍ଜିତଃ ।। ୬୨.

ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ସେ ଶବ୍ଦର କାରଣରୁ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ, ରଙ୍ଗ ହରାଇଦେଇଥିବା ଏବଂ ଶକ୍ତି-ତାଜା ହରାଇଦେଇଥିବା ହେଲେ ।

ତଥାଗତମଥାତ୍ମାନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ । ତସ୍ଥୌ ତତ୍ରୈଵ ଶୋକାର୍ତ୍ତଃ କିମେତଦିତି ଚିନ୍ତଯନ୍ ।। ୬୨.

ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ନିଜକୁ ଦେଖି ସେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଶୋକରେ ଭାସି ଏଠି ଅଛିଲେ, 'ଏହା କଣ ହେଲା?' ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ ।

ତସ୍ଯ ଚିନ୍ତଯତୋ ଧୀମାନାଜଗାମ ମହାତପାଃ । ଵସିଷ୍ଠୋ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରୋଽଥ ତଂ ସ ପପ୍ରଚ୍ଛ ପାର୍ଥିଵମ୍ ।। ୬୨.

ସେ ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ମହାତପସ୍ବୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ବସିଷ୍ଠ ଆସିଲେ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ ।

କଥଂ ତେ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ତଵ ଦେହସ୍ଯ ଶାସନମ୍ । ଇଦାନୀମେଵ କିଂ କାର୍ଯଂ ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ପୃଚ୍ଛତଃ ।। ୬୨.

'ହେ ରାଜା, ତୁମ ଦେହରେ ଏହି ଅବସ୍ଥା କିପରି ଆସିଲା? ଏବେ କଣ କରିବା ଉଚିତ? ମୋତେ କୁହ ।'

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ରାଜା ଵସିଷ୍ଠେନ ମହାତ୍ମନା । ସର୍ଵଂ ପଦ୍ମସ୍ଯ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ କଥଯାମାସ ସ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୬୨.

ଏଭଳି ବସିଷ୍ଠଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାଜା ସମସ୍ତ ପଦ୍ମ ଘଟଣା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ ।

ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ମୁନିସ୍ତତ୍ର ସାଧୁ ରାଜନ୍ନଥାବ୍ରଵୀତ୍ । ଅସାଧୁରଥ ଵା ତିଷ୍ଠ ତସ୍ମାତ୍ କୁଷ୍ଠିତ୍ଵମାଗତଃ ।। ୬୨.

ସେ ଘଟଣା ଶୁଣି ସେଠାରେ ମୁନି କହିଲେ, 'ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଯଦି ଭଲ କାମ କରିଥାନ୍ତ, ଏଠି ରହିପାରିଥାନ୍ତ । କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଭୁଲ କରିଥିବାରୁ କୁଷ୍ଠ ହେଇଛି ।'

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ରାଜା ଵେପମାନଃ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ସାଧ୍ଵହଂ ଵିପ୍ର କଥଂ ଵାଽସାଧ୍ଵହଂ ମୁନେ । କଥଂ ଚ କୁଷ୍ଠଂ ମେ ଜାତମେତନ୍ମେ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ।। ୬୨.

ଏପରି କହିବା ପରେ ରାଜା କମ୍ପିଥିବା ହସ୍ତେ ଅଞ୍ଜଳି ମାରି ପଚାରିଲେ, 'ହେ ସାଧୁ, ମୁଁ କେମିତି ଭଲ କିମ୍ବା ଭୁଲ କାମ କଲି? ଏହି କୁଷ୍ଠ କିପରି ହେଲା? ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ ।'

ଵସିଷ୍ଠ ଉଵାଚ । ଏତଦ୍ ବ୍ରହ୍ମୋଦ୍ଭଵଂ ନାମ ପଦ୍ମଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ଦୃଷ୍ଟମାତ୍ରେଣ ଚାନେନ ଦୃଷ୍ଟାଃ ସ୍ଯୁଃ ସର୍ଵଦେଵତାଃ । ଏତସ୍ମିନ୍ ଦୃଶ୍ଯତେ ଚୈତତ୍ ଷଣ୍ମାସଂ କ୍ଵାପି ପାର୍ଥିଵ ।। ୬୨.

ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ: 'ଏହି ପଦ୍ମଟି ବ୍ରହ୍ମାଉତ୍ପନ୍ନ ନାମରେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ହୁଏ । ଏହି ପଦ୍ମଟି ଛଅ ମାସରେ ଏକଥର ଦେଖାଯାଏ, ହେ ରାଜା ।'

ଏତସ୍ମିନ୍ ଦୃଷ୍ଟମାତ୍ରେ ତୁ ଯୋ ଜଲଂ ଵିଶତେ ନରଃ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପରଂ ନିର୍ଵାଣମର୍ହତି ।। ୬୨.

ଏହି ପଦ୍ମକୁ ଦେଖି କେହି ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୋକ୍ଷ ପାଏ ।

ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରାଗଵସ୍ଥାଯା ମୂର୍ତିରପ୍ସୁ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା । ଏତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଲେ ମଗ୍ନଃ ସଂସାରାଦ୍ ଵିପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ।। ୬୨.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୂର୍ବ ରୂପ ଏହି ଜଳରେ ବିଦ୍ୟମାନ । ଏହାକୁ ଦେଖି ଏବଂ ଜଳରେ ଡୁବିଲେ, ସେ ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ।

ଇମଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେ ସୂତୋ ଜଲେ ମଗ୍ନୋ ନରୋତ୍ତମ । ପ୍ରଵିଷ୍ଟଶ୍ଚ ପୁନରିମଂ ହର୍ତୁମିଚ୍ଛନ୍ନରାଧିପ । ପ୍ରାପ୍ତଵାନସି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ କୁଷ୍ଠିତ୍ଵଂ ପାପପୂରୁଷ ।। ୬୨.

ଏହି ପଦ୍ମକୁ ଦେଖି ତୁମ ସାରଥି ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ହେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ । ତୁମେ ରାଜା, ପୁନି ଏହାକୁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲ । ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି, ତୁମେ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ହେଇଛ ।

ଦୃଷ୍ଟମେତତ୍ ତ୍ଵଯା ଯସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଂ ସାଧ୍ଵିତି ତତଃ ପ୍ରଭୋ । ମଯୋକ୍ତୋ ମୋହମାପନ୍ନସ୍ତେନାସାଧୁରିତୀରିତଃ ।। ୬୨.

ତୁମେ ଏହାକୁ ଦେଖିଥିଲାବୋଲି ମୁଁ 'ତୁମେ ଭଲ' କହିଥିଲି । କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋହରେ ପଡ଼ିଗଲା, ତେଣୁ ମୁଁ 'ତୁମେ ଭଲ ନୁହଁ' କହିଲି ।

ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରୋ ହ୍ଯହଂ ଚେମଂ ପଶ୍ଯାମି ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । ଅହନ୍ଯହନି ଚାଗଚ୍ଛଂସ୍ତଂ ପୁନର୍ଦୃଷ୍ଟଵାନସି ।। ୬୨.

ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ଏହି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖେ । ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ଏଠିକୁ ଆସେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପୁନି ଦେଖିଛ ।

ଦେଵା ଅପି ଵଦନ୍ତ୍ଯେତେ ପଦ୍ମଂ କାଞ୍ଚନମୁତ୍ତମମ୍ । ମାନସେ ବ୍ରହ୍ମପଦ୍ମଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାତ୍ର ଗତଂ ହରିମ୍ । ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯାମସ୍ତତ୍ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଯଦ୍ ଗତ୍ଵା ନ ପୁନର୍ଭଵେତ୍ ।। ୬୨.

ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ କହନ୍ତି ଯେ, ଏହି ପଦ୍ମଟି ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ। ମାନସ ସରୋବରରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପଦ୍ମ ଓ ସେଠାରେ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆମେ ସେହି ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା; ଯାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଲେ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନାହିଁ।

ଇଦଂ ଚ କାରଣଂ ଚାନ୍ଯତ୍ କୁଷ୍ଠସ୍ଯ ଶ୍ରୃଣୁ ପାର୍ଥିଵ । ଆଦିତ୍ଯଃ ପଦ୍ମଗର୍ଭେଽସ୍ମିନ୍ ସ୍ଵଯମେଵ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ।। ୬୨.

ହେ ରାଜା, କୁଷ୍ଠର ଆଉ ଏକ କାରଣ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ। ଏହି ପଦ୍ମ ଗର୍ଭରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ସ୍ୱୟଂ ବିରାଜିତ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ତ୍ଵତୋ ଭାଵଃ ପରମାତ୍ମୈଷ ଶାଶ୍ଵତଃ । ଧାରଯାମି ଶିରସ୍ଯେନଂ ଲୋକମଧ୍ଯେ ଵିଭୂଷଣମ୍ ।। ୬୨.

ସେଉଁଠି ସତ୍ୟରୂପେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ଭୂଷଣ ଭାବେ ଧାରଣ କରେ।

ଏଵଂ ତେ ଜଲ୍ପତା ପାପମିଦଂ ଦେଵେନ ଦର୍ଶିତମ୍ । ଇଦାନୀମିମମେଵ ତ୍ଵମାରାଧଯ ମହାମତେ ।। ୬୨.

ଏଭଳି ତୁମେ କହିବା ସମୟରେ, ଏହି ପାପଟି ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା। ଏବେ, ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ସେଠିକୁ ଏକାଗ୍ର ଭାବେ ପୂଜା କର।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଵସିଷ୍ଠସ୍ତୁ ଇମମେଵ ଵ୍ରତଂ ତଦା । ଆଦିତ୍ଯାରାଧନଂ ଦିଵ୍ଯମାରୋଗ୍ଯାଖ୍ଯଂ ଜଗାଦ ହ ।। ୬୨.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏଭଳି କହି, ବଶିଷ୍ଠ ତାହା ସମୟରେ ଏହି ପୂଜା ପ୍ରଣାଳୀ, ଅର୍ଥାତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଆରୋଗ୍ୟବ୍ରତ ବିବରଣ କଲେ।

ସୋଽପି ରାଜାଽକରୋଚ୍ଚେମଂ ଵ୍ରତଂ ଭକ୍ତିସମନ୍ଵିତଃ । ସିଦ୍ଧିଂ ଚ ପରମାଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵିରୋଗଶ୍ଚାଭଵତ୍ କ୍ଷଣାତ୍ ।। ୬୨.

ସେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିସହିତ ଏହି ବ୍ରତ କଲେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ପାଇଲେ ଓ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ରୋଗମୁକ୍ତ ହେଲେ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ଅଥାପରଂ ମହାରାଜ ପୁତ୍ରପ୍ରାପ୍ତିଵ୍ରତଂ ଶୁଭମ୍ । କଥଯାମି ସମାସେନ ତନ୍ମେ ନିଗଦତଃ ଶ୍ରୃଣୁ ।। ୬୩.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏବେ, ହେ ମହାରାଜ, ପୁଅ ପାଇବା ପାଇଁ ଶୁଭ ବ୍ରତଟି ସଂକ୍ଷେପରେ କହୁଛି; ମୋ କଥା ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ।

ମାସେ ଭାଦ୍ରପଦେ ଯା ତୁ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ନରେଶ୍ଵର । ଅଷ୍ଟମ୍ଯାମୁପଵାସେନ ପୁତ୍ରପ୍ରାପ୍ତିଵ୍ରତଂ ହି ତତ୍ ।। ୬୩.

ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ, ହେ ରାଜା, ଉପବାସ କରିଲେ ଏହି ବ୍ରତ ହେଉଛି ପୁଅ ପାଇବା ପାଇଁ।

ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ଚୈଵ ତୁ ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ସପ୍ତମ୍ଯାମର୍ଚଯେଦ୍ ହରିମ୍ । ଦେଵକ୍ଯୁତ୍ସଙ୍ଗଗଂ ଦେଵଂ ମାତୃଭିଃ ପରିଵେଷ୍ଟିତମ୍ ।। ୬୩.

ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ ସଂକଳ୍ପ କରି, ସପ୍ତମୀ ଦିନ ଦେବକୀଙ୍କ ଆଂକ ଉପରେ ବସିଥିବା ଓ ମାଆମାନେ ଘେରିଥିବା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେଽଷ୍ଟମ୍ଯାମର୍ଚଯେତ୍ ପ୍ରଯତୋ ହରିମ୍ । ପ୍ରାଗ୍ଵିଧାନେନ ଗୋଵିନ୍ଦମର୍ଚଯିତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ ।। ୬୩.

ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନର ଶୁଭ ସକାଳେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର; ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ପରେ।

ତତୋ ଯଵୈଃ କୃଷ୍ଣତିଲୈଃ ସଘୃତୈର୍ହୋମଯେଦ୍ ଦଧି । ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଭୋଜଯେଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ସଦକ୍ଷିଣାନ୍ ।। ୬୩.

ତାପରେ ଯବ ଓ କଳା ତିଳ ଘିଅ ସହିତ ଦହିର ହୋମ କରିବା; ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଓ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା।

ତତଃ ସ୍ଵଯଂ ତୁ ଭୁଞ୍ଜୀତ ପ୍ରଥମଂ ବିଲ୍ଵମୁତ୍ତମମ୍ । ପଶ୍ଚାଦ୍ ଯଥେଷ୍ଟଂ ଭୁଞ୍ଜୀତ ସ୍ନେହୈଃ ସର୍ଵରସୈର୍ଯୁତମ୍ ।। ୬୩.

ତାପରେ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଥମେ ଉତ୍ତମ ବେଲ ଫଳ ଖାଇବା ଦରକାର; ପରେ ଇଚ୍ଛାମତ ଭାବେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ରସ ଓ ତେଲ ସହିତ ଖାଇବା।