ଵରାହପୁରାଣମ୍

ତଥା ରାଜ୍ଯଚ୍ଯୁତୈରନ୍ଯୈର୍ବହୁଭିର୍ନୃପସତ୍ତମୈଃ । ପୌରାଣିକଂ ଵ୍ରତଂ ଚୈଵ ସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ନୃପସତ୍ତମ ।। ୬୧.

ଏହି ପୁରାତନ ବ୍ରତଟି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ରାଜାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିଲେ, ସଫଳତା ପାଇଁ ପାଳନ କରିଥିଲେ, ରାଜା।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ଅଥାପରଂ ମହାରାଜ ଵ୍ରତମାରୋଗ୍ଯସଂଜ୍ଞିତମ୍ । କଥଯାମି ପରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ ।। ୬୨.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ଆଉ ଏକ ଅତି ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ 'ଆରୋଗ୍ୟ ବ୍ରତ' ବିଷୟରେ କହିବି, ମହାରାଜ।

ତସ୍ଯୈଵ ମାଘମାସସ୍ଯ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷିତଃ । ପୂଜଯେଦ୍ ଭାସ୍କରଂ ଦେଵଂ ଵିଷ୍ଣୁରୂପଂ ସନାତନମ୍ ।। ୬୨.

ସେଇ ମାଘ ମାସର ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ଉପବାସ ରହି, ଭାସ୍କର ଦେବଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶାଶ୍ୱତ ରୂପ ଅଛି, ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଆଦିତ୍ଯ ଭାସ୍କର ରଵେ ଭାନୋ ସୂର୍ଯ ଦିଵାକର । ପ୍ରଭାକରେତି ସଂପୂଜ୍ଯ ଏଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯତେ ରଵିଃ ।। ୬୨.

ଆଦିତ୍ୟ, ଭାସ୍କର, ରବି, ଭାନୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଦିବାକର, ପ୍ରଭାକର—ଏହି ନାମରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୂଜିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ।

ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ଚୈଵ କୃତାହାରଃ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ଭାନୁମର୍ଚଯେତ୍ । ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଚୈଵ ଭୁଞ୍ଜୀତ ଏଷ ଏଵ ଵିଧିକ୍ରମଃ ।। ୬୨.

ଛଠ ଦିନରେ ଭୋଜନ କରି, ସପ୍ତମୀ ଦିନରେ ଭାନୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ ଭୋଜନ କରିପାରିବେ—ଏହି ହେଉଛି ନିୟମିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା।

ଅନେନ ଵତ୍ସରଂ ପୂର୍ଣଂ ଵିଧିନା ଯୋଽର୍ଚଯେଦ୍ ରଵିମ୍ । ତସ୍ଯାରୋଗ୍ଯଂ ଧନଂ ଧାନ୍ଯମିହ ଜନ୍ମମି ଜାଯତେ । ପରତ୍ର ଚ ଶୁଭଂ ସ୍ଥାନଂ ଯଦ୍ ଗତ୍ଵା ନ ନିଵର୍ତତେ ।। ୬୨.

ଏହିପରି ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିୟମ ମାନି ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଯିଏ ପୂଜା କରେ, ସେ ଏହି ଜନ୍ମରେ ଆରୋଗ୍ୟ, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ପାଏ, ଏବଂ ପରଲୋକରେ ଏମିତି ଶୁଭ ସ୍ଥାନ ପାଏ, ଯେଉଁଠାରୁ ପୁଣି ଫେରିଆସିବା ନାହିଁ।

ସାର୍ଵଭୌମଃ ପୁରା ରାଜା ଅନରଣ୍ଯୋ ମହାବଲଃ । ତେନାଯମର୍ଚିତୋ ଦେଵୋ ଵ୍ରତେନାନେନ ପାର୍ଥିଵ । ତସ୍ଯ ତୁଷ୍ଟୋ ଵରଂ ଦେଵଃ ପ୍ରାଦାଦାରୋଗ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୬୨.

ପୂର୍ବେ ସାର୍ବଭୌମ ରାଜା ଅନରଣ୍ୟ, ଯିଏ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ, ଏହି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ରାଜା। ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆରୋଗ୍ୟ ଦାନ କରିଥିଲେ।

ଭଦ୍ରାଶ୍ଵ ଉଵାଚ । କିମସୌ ରୋଗଵାନ୍ ରାଜା ଯେନାରୋଗ୍ଯମଵାପ୍ତଵାନ୍ । ସାର୍ଵଭୌମସ୍ଯ ଚ କଥଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ରୋଗସ୍ଯ ସଂଭଵଃ ।। ୬୨.

ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ପଚାରିଲେ: ସେଇ ରାଜା କି ରୋଗୀ ଥିଲେ, ଯାହାକି ଆରୋଗ୍ୟ ପାଇଲେ? ଏବଂ ସାର୍ବଭୌମ ରାଜାଙ୍କୁ କିପରି ରୋଗ ହେଲା, ବ୍ରାହ୍ମଣ?

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ସ ରାଜା ସାର୍ଵଭୌମୋଽଭୂଦ୍ ଯଶସ୍ଵୀ ଚ ସୁରୂପଵାନ୍ । ସ କଦାଚିନ୍ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାବଲଃ ।।୬୨.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ସେ ରାଜା ସାର୍ବଭୌମ ଥିଲେ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଓ ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ; ଏକ ସମୟରେ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେଇ ରାଜା...

ଗତଵାନ୍ ମାନସଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସରୋ ଦେଵଗଣାନ୍ଵିତମ୍ । ତତ୍ରାପଶ୍ଯଦ୍ ବୃହଦ୍ ପଦ୍ମଂ ସରୋମଧ୍ଯଗତଂ ସିତମ୍ ।। ୬୨.

ସେ ଦେବମାନେ ସହିତ ମନୋହର ଦିବ୍ୟ ହ୍ରଦକୁ ଗଲେ । ସେଠାରେ ହ୍ରଦର ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଧଳା ପଦ୍ମ ଦେଖିଲେ ।

ତତ୍ର ଚାଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରଂ ତୁ ସ୍ଥିତଂ ପୁରୁଷସତ୍ତମମ୍ । ରକ୍ତଵାସୋଭିରାଛନ୍ନଂ ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ତିଗ୍ମତେଜସମ୍ ।। ୬୨.

ସେଠି, ସେ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ ଦୁଇଟି ହାତ ଥିବା, ଲାଲ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଥିବା, ତୀବ୍ର ତେଜ ଥିବା ଏକ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଦେଖାଗଲା ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସାରଥିଂ ପ୍ରାହ ପଦ୍ମମେତତ୍ ସମାନଯ । ଇଦଂ ତୁ ଶିରସା ବିଭ୍ରତ୍ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ସନ୍ନିଧୌ । ଶ୍ଲାଘନୀଯୋ ଭଵିଷ୍ଯାମି ତସ୍ମାଦାହର ମାଚିରମ୍ ।। ୬୨.

ତାକୁ ଦେଖି ରାଜା ତାଙ୍କର ସାରଥିକୁ କହିଲେ, 'ଏହି ପଦ୍ମଟି ଆଣ । ମୁଁ ଏହାକୁ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରଖିଲେ, ମୋର ପ୍ରଶଂସା ହେବ । ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର ଏହା ଆଣ ।'

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ତେନ ସାରଥିଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ । ଗ୍ରହୀତୁମୁପଚକ୍ରାମ ତଂ ପଦ୍ମଂ ନୃପସତ୍ତମ ।। ୬୨.

ଏପରି କହିବା ପରେ ସାରଥି ସେହି ପଦ୍ମଟି ଧରିବାକୁ ହ୍ରଦକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।

ସ୍ପୃଷ୍ଟମାତ୍ରେ ତତଃ ପଦ୍ମେ ହୁଙ୍କାରଃ ସମଜାଯତ । ତେନ ଶବ୍ଦେନ ସ ତ୍ରସ୍ତଃ ପପାତ ଚ ମମାର ଚ ।। ୬୨.

ସେ ପଦ୍ମକୁ ଛୁଇଁଥିବା ସହିତ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଲା । ସେ ଶବ୍ଦରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସାରଥି ପଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ ମରିଗଲେ ।

ରାଜା ଚ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ତେନ ଶବ୍ଦେନ ସମପଦ୍ଯତ । କୁଷ୍ଠୀ ଵିଗତଵର୍ଣଶ୍ଚ ବଲଵୀର୍ଯଵିଵର୍ଜିତଃ ।। ୬୨.

ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ସେ ଶବ୍ଦର କାରଣରୁ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ, ରଙ୍ଗ ହରାଇଦେଇଥିବା ଏବଂ ଶକ୍ତି-ତାଜା ହରାଇଦେଇଥିବା ହେଲେ ।

ତଥାଗତମଥାତ୍ମାନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ । ତସ୍ଥୌ ତତ୍ରୈଵ ଶୋକାର୍ତ୍ତଃ କିମେତଦିତି ଚିନ୍ତଯନ୍ ।। ୬୨.

ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ନିଜକୁ ଦେଖି ସେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଶୋକରେ ଭାସି ଏଠି ଅଛିଲେ, 'ଏହା କଣ ହେଲା?' ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ ।

ତସ୍ଯ ଚିନ୍ତଯତୋ ଧୀମାନାଜଗାମ ମହାତପାଃ । ଵସିଷ୍ଠୋ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରୋଽଥ ତଂ ସ ପପ୍ରଚ୍ଛ ପାର୍ଥିଵମ୍ ।। ୬୨.

ସେ ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ମହାତପସ୍ବୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ବସିଷ୍ଠ ଆସିଲେ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ ।

କଥଂ ତେ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ତଵ ଦେହସ୍ଯ ଶାସନମ୍ । ଇଦାନୀମେଵ କିଂ କାର୍ଯଂ ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ପୃଚ୍ଛତଃ ।। ୬୨.

'ହେ ରାଜା, ତୁମ ଦେହରେ ଏହି ଅବସ୍ଥା କିପରି ଆସିଲା? ଏବେ କଣ କରିବା ଉଚିତ? ମୋତେ କୁହ ।'

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ରାଜା ଵସିଷ୍ଠେନ ମହାତ୍ମନା । ସର୍ଵଂ ପଦ୍ମସ୍ଯ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ କଥଯାମାସ ସ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୬୨.

ଏଭଳି ବସିଷ୍ଠଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାଜା ସମସ୍ତ ପଦ୍ମ ଘଟଣା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ ।

ତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ମୁନିସ୍ତତ୍ର ସାଧୁ ରାଜନ୍ନଥାବ୍ରଵୀତ୍ । ଅସାଧୁରଥ ଵା ତିଷ୍ଠ ତସ୍ମାତ୍ କୁଷ୍ଠିତ୍ଵମାଗତଃ ।। ୬୨.

ସେ ଘଟଣା ଶୁଣି ସେଠାରେ ମୁନି କହିଲେ, 'ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଯଦି ଭଲ କାମ କରିଥାନ୍ତ, ଏଠି ରହିପାରିଥାନ୍ତ । କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଭୁଲ କରିଥିବାରୁ କୁଷ୍ଠ ହେଇଛି ।'

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ରାଜା ଵେପମାନଃ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ । ପପ୍ରଚ୍ଛ ସାଧ୍ଵହଂ ଵିପ୍ର କଥଂ ଵାଽସାଧ୍ଵହଂ ମୁନେ । କଥଂ ଚ କୁଷ୍ଠଂ ମେ ଜାତମେତନ୍ମେ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ।। ୬୨.

ଏପରି କହିବା ପରେ ରାଜା କମ୍ପିଥିବା ହସ୍ତେ ଅଞ୍ଜଳି ମାରି ପଚାରିଲେ, 'ହେ ସାଧୁ, ମୁଁ କେମିତି ଭଲ କିମ୍ବା ଭୁଲ କାମ କଲି? ଏହି କୁଷ୍ଠ କିପରି ହେଲା? ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ ।'

ଵସିଷ୍ଠ ଉଵାଚ । ଏତଦ୍ ବ୍ରହ୍ମୋଦ୍ଭଵଂ ନାମ ପଦ୍ମଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ଦୃଷ୍ଟମାତ୍ରେଣ ଚାନେନ ଦୃଷ୍ଟାଃ ସ୍ଯୁଃ ସର୍ଵଦେଵତାଃ । ଏତସ୍ମିନ୍ ଦୃଶ୍ଯତେ ଚୈତତ୍ ଷଣ୍ମାସଂ କ୍ଵାପି ପାର୍ଥିଵ ।। ୬୨.

ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ: 'ଏହି ପଦ୍ମଟି ବ୍ରହ୍ମାଉତ୍ପନ୍ନ ନାମରେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ହୁଏ । ଏହି ପଦ୍ମଟି ଛଅ ମାସରେ ଏକଥର ଦେଖାଯାଏ, ହେ ରାଜା ।'

ଏତସ୍ମିନ୍ ଦୃଷ୍ଟମାତ୍ରେ ତୁ ଯୋ ଜଲଂ ଵିଶତେ ନରଃ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପରଂ ନିର୍ଵାଣମର୍ହତି ।। ୬୨.

ଏହି ପଦ୍ମକୁ ଦେଖି କେହି ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୋକ୍ଷ ପାଏ ।

ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରାଗଵସ୍ଥାଯା ମୂର୍ତିରପ୍ସୁ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା । ଏତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଲେ ମଗ୍ନଃ ସଂସାରାଦ୍ ଵିପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ।। ୬୨.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୂର୍ବ ରୂପ ଏହି ଜଳରେ ବିଦ୍ୟମାନ । ଏହାକୁ ଦେଖି ଏବଂ ଜଳରେ ଡୁବିଲେ, ସେ ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ।

ଇମଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେ ସୂତୋ ଜଲେ ମଗ୍ନୋ ନରୋତ୍ତମ । ପ୍ରଵିଷ୍ଟଶ୍ଚ ପୁନରିମଂ ହର୍ତୁମିଚ୍ଛନ୍ନରାଧିପ । ପ୍ରାପ୍ତଵାନସି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେ କୁଷ୍ଠିତ୍ଵଂ ପାପପୂରୁଷ ।। ୬୨.

ଏହି ପଦ୍ମକୁ ଦେଖି ତୁମ ସାରଥି ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ହେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ । ତୁମେ ରାଜା, ପୁନି ଏହାକୁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି ଜଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲ । ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି, ତୁମେ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ ହେଇଛ ।

ଦୃଷ୍ଟମେତତ୍ ତ୍ଵଯା ଯସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵଂ ସାଧ୍ଵିତି ତତଃ ପ୍ରଭୋ । ମଯୋକ୍ତୋ ମୋହମାପନ୍ନସ୍ତେନାସାଧୁରିତୀରିତଃ ।। ୬୨.

ତୁମେ ଏହାକୁ ଦେଖିଥିଲାବୋଲି ମୁଁ 'ତୁମେ ଭଲ' କହିଥିଲି । କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋହରେ ପଡ଼ିଗଲା, ତେଣୁ ମୁଁ 'ତୁମେ ଭଲ ନୁହଁ' କହିଲି ।

ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରୋ ହ୍ଯହଂ ଚେମଂ ପଶ୍ଯାମି ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । ଅହନ୍ଯହନି ଚାଗଚ୍ଛଂସ୍ତଂ ପୁନର୍ଦୃଷ୍ଟଵାନସି ।। ୬୨.

ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ଏବଂ ଏହି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖେ । ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ଏଠିକୁ ଆସେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପୁନି ଦେଖିଛ ।

ଦେଵା ଅପି ଵଦନ୍ତ୍ଯେତେ ପଦ୍ମଂ କାଞ୍ଚନମୁତ୍ତମମ୍ । ମାନସେ ବ୍ରହ୍ମପଦ୍ମଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚାତ୍ର ଗତଂ ହରିମ୍ । ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯାମସ୍ତତ୍ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଯଦ୍ ଗତ୍ଵା ନ ପୁନର୍ଭଵେତ୍ ।। ୬୨.

ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ କହନ୍ତି ଯେ, ଏହି ପଦ୍ମଟି ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ। ମାନସ ସରୋବରରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପଦ୍ମ ଓ ସେଠାରେ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆମେ ସେହି ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା; ଯାହାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଲେ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନାହିଁ।

ଇଦଂ ଚ କାରଣଂ ଚାନ୍ଯତ୍ କୁଷ୍ଠସ୍ଯ ଶ୍ରୃଣୁ ପାର୍ଥିଵ । ଆଦିତ୍ଯଃ ପଦ୍ମଗର୍ଭେଽସ୍ମିନ୍ ସ୍ଵଯମେଵ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ ।। ୬୨.

ହେ ରାଜା, କୁଷ୍ଠର ଆଉ ଏକ କାରଣ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ। ଏହି ପଦ୍ମ ଗର୍ଭରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ସ୍ୱୟଂ ବିରାଜିତ।