ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ଫଲାଶନୋ ଯସ୍ତୁ ଵର୍ଷମେକଂ ଵ୍ରତଂ ଚରେତ୍ । ପୌଷମାସସିତେ ପକ୍ଷେ ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ କୃତଭୋଜନଃ ।। ୬୧.

ଯିଏ ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ ଏକ ବର୍ଷ ଫଳ ଖାଇ ବ୍ରତ କରେ, ଓ ପୌଷ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ ଭୋଜନ କରେ—

ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ତୁ ପାରଯେଦ୍ ଧୀମାନ୍ ପ୍ରଥମଂ ତୁ ଫଲଂ ନୃପ । ତତୋ ଭୁଞ୍ଜୀତ ଯତ୍ନେନ ଵାଗ୍ଯତଃ ଶୁଦ୍ଧମୋଦନମ୍ ।। ୬୧.

ଛଠ ଦିନରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରଥମେ ଫଳ ଦେବା ଉଚିତ, ରାଜା। ତାପରେ, ମନ ଓ ଭାଷାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସାଫ ଚାଉଳ ସାବଧାନରେ ଖାଇବା ଉଚିତ।

ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଅଥଵା କେଵଲୈଃ ଫଲୈଃ । ତମେକଂ ଦିଵସଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ପାରଯେନ୍ନୃପ ।। ୬୧.

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ କିମ୍ବା କେବଳ ଫଳ ନେଇ, ସେ ଏକ ଦିନ ଉପବାସ ରହି, ସପ୍ତମ ଦିନରେ ଉପବାସ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ, ରାଜା।

ଅଗ୍ନିକାର୍ଯଂ ତୁ କୁର୍ଵୀତ ଗୁହରୂପେଣ କେଶଵମ୍ । ପୂଜଯିତ୍ଵାଭିଧାନେନ ଵର୍ଷମେକଂ ଵ୍ରତଂ ଚରେତ୍ ।। ୬୧.

ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସମୟରେ, ଗୁହା ରୂପରେ କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତାଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଏହି ବ୍ରତଟି ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।

ଷଡ୍ଵକ୍ତ୍ର କାର୍ତ୍ତିକ ଗୁହ ସେନାନୀ କୃତ୍ତିକାସୁତ । କୁମାର ସ୍କନ୍ଦ ଇତ୍ଯେଵଂ ପୂଜ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ଵନାମଭିଃ ।। ୬୧.

ଷଡ୍ମୁଖ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଗୁହା, ସେନାପତି, କୃତ୍ତିକାଙ୍କ ପୁଅ, କୁମାର, ଶ୍କନ୍ଦ—ଏହି ନାମରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ସମାପ୍ତୌ ତୁ ଵ୍ରତସ୍ଯାସ୍ଯ କୁର୍ଯାଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନମ୍ । ଷଣ୍ମୁଖଂ ସର୍ଵସୌଵର୍ଣଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍ ।। ୬୧.

ଏହି ବ୍ରତ ସମାପ୍ତିରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଭୋଜନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଓ ଏକ ସୁନାର ଷଣ୍ମୁଖ ମୂର୍ତ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ସର୍ଵେ କାମାଃ ସମୃଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତାଂ ମମ ଦେଵ କୁମାରକ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦିମଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଗୃହ୍ଯତାଂ ଵିପ୍ର ମାଚିରମ୍ ।। ୬୧.

ହେ ଦେବ କୁମାର, ତୁମ ଦୟାରେ ମୋର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ। ଏହି ଦାନଟି ଭକ୍ତି ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୀଘ୍ର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।

ଅନେନ ଦତ୍ତ୍ଵା ମନ୍ତ୍ରେଣ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ସଯୁଗ୍ମକମ୍ । ତତଃ କାମାଃ ସମୃଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଵେ ଵୈ ଇହ ଜନ୍ମନି ।। ୬୧.

ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଏହି ଦାନ ଏକ ଯୁଗଳ ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏହି ଜନ୍ମରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।

ଅପୁତ୍ରୋ ଲଭତେ ପୁତ୍ରମଧନୋ ଲଭତେ ଧନମ୍ । ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯୋ ଲଭେଦ୍ ରାଜ୍ଯଂ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ।। ୬୧.

ଯାହା ପୁଅ ନାହିଁ, ସେ ପୁଅ ପାଏ; ଧନହୀନ ଧନ ପାଏ; ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିବା ରାଜା ତାହାର ରାଜ୍ୟ ପୁନି ପାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଏତଦ୍ ଵ୍ରତଂ ପୁରା ଚୀର୍ଣଂ ନଲେନ ନୃପସତ୍ତମ । ଋତୁପର୍ଣସ୍ଯ ଵିଷଯେ ଵସତା ଵ୍ରତଚର୍ଯଯା ।। ୬୧.

ଏହି ବ୍ରତ ପୂର୍ବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ନଳ ଦ୍ୱାରା, ଋତୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ରହିବା ସମୟରେ, ନିୟମିତ ଭାବେ ପାଳିତ ହୋଇଥିଲା।

ତଥା ରାଜ୍ଯଚ୍ଯୁତୈରନ୍ଯୈର୍ବହୁଭିର୍ନୃପସତ୍ତମୈଃ । ପୌରାଣିକଂ ଵ୍ରତଂ ଚୈଵ ସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ନୃପସତ୍ତମ ।। ୬୧.

ଏହି ପୁରାତନ ବ୍ରତଟି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ରାଜାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିଲେ, ସଫଳତା ପାଇଁ ପାଳନ କରିଥିଲେ, ରାଜା।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ଅଥାପରଂ ମହାରାଜ ଵ୍ରତମାରୋଗ୍ଯସଂଜ୍ଞିତମ୍ । କଥଯାମି ପରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ ।। ୬୨.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ଆଉ ଏକ ଅତି ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ 'ଆରୋଗ୍ୟ ବ୍ରତ' ବିଷୟରେ କହିବି, ମହାରାଜ।

ତସ୍ଯୈଵ ମାଘମାସସ୍ଯ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷିତଃ । ପୂଜଯେଦ୍ ଭାସ୍କରଂ ଦେଵଂ ଵିଷ୍ଣୁରୂପଂ ସନାତନମ୍ ।। ୬୨.

ସେଇ ମାଘ ମାସର ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ଉପବାସ ରହି, ଭାସ୍କର ଦେବଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶାଶ୍ୱତ ରୂପ ଅଛି, ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଆଦିତ୍ଯ ଭାସ୍କର ରଵେ ଭାନୋ ସୂର୍ଯ ଦିଵାକର । ପ୍ରଭାକରେତି ସଂପୂଜ୍ଯ ଏଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯତେ ରଵିଃ ।। ୬୨.

ଆଦିତ୍ୟ, ଭାସ୍କର, ରବି, ଭାନୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଦିବାକର, ପ୍ରଭାକର—ଏହି ନାମରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୂଜିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ।

ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ଚୈଵ କୃତାହାରଃ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ଭାନୁମର୍ଚଯେତ୍ । ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଚୈଵ ଭୁଞ୍ଜୀତ ଏଷ ଏଵ ଵିଧିକ୍ରମଃ ।। ୬୨.

ଛଠ ଦିନରେ ଭୋଜନ କରି, ସପ୍ତମୀ ଦିନରେ ଭାନୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ ଭୋଜନ କରିପାରିବେ—ଏହି ହେଉଛି ନିୟମିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା।

ଅନେନ ଵତ୍ସରଂ ପୂର୍ଣଂ ଵିଧିନା ଯୋଽର୍ଚଯେଦ୍ ରଵିମ୍ । ତସ୍ଯାରୋଗ୍ଯଂ ଧନଂ ଧାନ୍ଯମିହ ଜନ୍ମମି ଜାଯତେ । ପରତ୍ର ଚ ଶୁଭଂ ସ୍ଥାନଂ ଯଦ୍ ଗତ୍ଵା ନ ନିଵର୍ତତେ ।। ୬୨.

ଏହିପରି ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିୟମ ମାନି ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଯିଏ ପୂଜା କରେ, ସେ ଏହି ଜନ୍ମରେ ଆରୋଗ୍ୟ, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ପାଏ, ଏବଂ ପରଲୋକରେ ଏମିତି ଶୁଭ ସ୍ଥାନ ପାଏ, ଯେଉଁଠାରୁ ପୁଣି ଫେରିଆସିବା ନାହିଁ।

ସାର୍ଵଭୌମଃ ପୁରା ରାଜା ଅନରଣ୍ଯୋ ମହାବଲଃ । ତେନାଯମର୍ଚିତୋ ଦେଵୋ ଵ୍ରତେନାନେନ ପାର୍ଥିଵ । ତସ୍ଯ ତୁଷ୍ଟୋ ଵରଂ ଦେଵଃ ପ୍ରାଦାଦାରୋଗ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୬୨.

ପୂର୍ବେ ସାର୍ବଭୌମ ରାଜା ଅନରଣ୍ୟ, ଯିଏ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ, ଏହି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ରାଜା। ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆରୋଗ୍ୟ ଦାନ କରିଥିଲେ।

ଭଦ୍ରାଶ୍ଵ ଉଵାଚ । କିମସୌ ରୋଗଵାନ୍ ରାଜା ଯେନାରୋଗ୍ଯମଵାପ୍ତଵାନ୍ । ସାର୍ଵଭୌମସ୍ଯ ଚ କଥଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ରୋଗସ୍ଯ ସଂଭଵଃ ।। ୬୨.

ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ପଚାରିଲେ: ସେଇ ରାଜା କି ରୋଗୀ ଥିଲେ, ଯାହାକି ଆରୋଗ୍ୟ ପାଇଲେ? ଏବଂ ସାର୍ବଭୌମ ରାଜାଙ୍କୁ କିପରି ରୋଗ ହେଲା, ବ୍ରାହ୍ମଣ?

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ସ ରାଜା ସାର୍ଵଭୌମୋଽଭୂଦ୍ ଯଶସ୍ଵୀ ଚ ସୁରୂପଵାନ୍ । ସ କଦାଚିନ୍ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାବଲଃ ।।୬୨.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ସେ ରାଜା ସାର୍ବଭୌମ ଥିଲେ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଓ ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ; ଏକ ସମୟରେ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେଇ ରାଜା...

ଗତଵାନ୍ ମାନସଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସରୋ ଦେଵଗଣାନ୍ଵିତମ୍ । ତତ୍ରାପଶ୍ଯଦ୍ ବୃହଦ୍ ପଦ୍ମଂ ସରୋମଧ୍ଯଗତଂ ସିତମ୍ ।। ୬୨.

ସେ ଦେବମାନେ ସହିତ ମନୋହର ଦିବ୍ୟ ହ୍ରଦକୁ ଗଲେ । ସେଠାରେ ହ୍ରଦର ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଧଳା ପଦ୍ମ ଦେଖିଲେ ।

ତତ୍ର ଚାଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରଂ ତୁ ସ୍ଥିତଂ ପୁରୁଷସତ୍ତମମ୍ । ରକ୍ତଵାସୋଭିରାଛନ୍ନଂ ଦ୍ଵିଭୁଜଂ ତିଗ୍ମତେଜସମ୍ ।। ୬୨.

ସେଠି, ସେ ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ ଦୁଇଟି ହାତ ଥିବା, ଲାଲ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଥିବା, ତୀବ୍ର ତେଜ ଥିବା ଏକ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଦେଖାଗଲା ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସାରଥିଂ ପ୍ରାହ ପଦ୍ମମେତତ୍ ସମାନଯ । ଇଦଂ ତୁ ଶିରସା ବିଭ୍ରତ୍ ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ସନ୍ନିଧୌ । ଶ୍ଲାଘନୀଯୋ ଭଵିଷ୍ଯାମି ତସ୍ମାଦାହର ମାଚିରମ୍ ।। ୬୨.

ତାକୁ ଦେଖି ରାଜା ତାଙ୍କର ସାରଥିକୁ କହିଲେ, 'ଏହି ପଦ୍ମଟି ଆଣ । ମୁଁ ଏହାକୁ ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ରଖିଲେ, ମୋର ପ୍ରଶଂସା ହେବ । ତେଣୁ ଶୀଘ୍ର ଏହା ଆଣ ।'

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ତେନ ସାରଥିଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ହ । ଗ୍ରହୀତୁମୁପଚକ୍ରାମ ତଂ ପଦ୍ମଂ ନୃପସତ୍ତମ ।। ୬୨.

ଏପରି କହିବା ପରେ ସାରଥି ସେହି ପଦ୍ମଟି ଧରିବାକୁ ହ୍ରଦକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।

ସ୍ପୃଷ୍ଟମାତ୍ରେ ତତଃ ପଦ୍ମେ ହୁଙ୍କାରଃ ସମଜାଯତ । ତେନ ଶବ୍ଦେନ ସ ତ୍ରସ୍ତଃ ପପାତ ଚ ମମାର ଚ ।। ୬୨.

ସେ ପଦ୍ମକୁ ଛୁଇଁଥିବା ସହିତ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ହେଲା । ସେ ଶବ୍ଦରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସାରଥି ପଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ ମରିଗଲେ ।

ରାଜା ଚ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ତେନ ଶବ୍ଦେନ ସମପଦ୍ଯତ । କୁଷ୍ଠୀ ଵିଗତଵର୍ଣଶ୍ଚ ବଲଵୀର୍ଯଵିଵର୍ଜିତଃ ।। ୬୨.

ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ସେ ଶବ୍ଦର କାରଣରୁ କୁଷ୍ଠରୋଗୀ, ରଙ୍ଗ ହରାଇଦେଇଥିବା ଏବଂ ଶକ୍ତି-ତାଜା ହରାଇଦେଇଥିବା ହେଲେ ।

ତଥାଗତମଥାତ୍ମାନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ପୁରୁଷର୍ଷଭଃ । ତସ୍ଥୌ ତତ୍ରୈଵ ଶୋକାର୍ତ୍ତଃ କିମେତଦିତି ଚିନ୍ତଯନ୍ ।। ୬୨.

ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ନିଜକୁ ଦେଖି ସେ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଶୋକରେ ଭାସି ଏଠି ଅଛିଲେ, 'ଏହା କଣ ହେଲା?' ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ ।

ତସ୍ଯ ଚିନ୍ତଯତୋ ଧୀମାନାଜଗାମ ମହାତପାଃ । ଵସିଷ୍ଠୋ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରୋଽଥ ତଂ ସ ପପ୍ରଚ୍ଛ ପାର୍ଥିଵମ୍ ।। ୬୨.

ସେ ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ମହାତପସ୍ବୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ବସିଷ୍ଠ ଆସିଲେ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ ।

କଥଂ ତେ ରାଜଶାର୍ଦୂଲ ତଵ ଦେହସ୍ଯ ଶାସନମ୍ । ଇଦାନୀମେଵ କିଂ କାର୍ଯଂ ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ପୃଚ୍ଛତଃ ।। ୬୨.

'ହେ ରାଜା, ତୁମ ଦେହରେ ଏହି ଅବସ୍ଥା କିପରି ଆସିଲା? ଏବେ କଣ କରିବା ଉଚିତ? ମୋତେ କୁହ ।'

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ରାଜା ଵସିଷ୍ଠେନ ମହାତ୍ମନା । ସର୍ଵଂ ପଦ୍ମସ୍ଯ ଵୃତ୍ତାନ୍ତଂ କଥଯାମାସ ସ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୬୨.

ଏଭଳି ବସିଷ୍ଠଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାଜା ସମସ୍ତ ପଦ୍ମ ଘଟଣା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ ।