ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଅନେନ କୃତମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵଵିଘ୍ନୈର୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ । ଵିନାଯକସ୍ଯ କୃପଯା କୃତକୃତ୍ଯୋ ନରୋ ଭଵେତ୍ ।। ୫୯.

ମାତ୍ର ଏହି ବ୍ରତ କଲେ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ବିନାୟକଙ୍କ ଦୟାରେ ମଣିଷ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ଫଳ ପାଇଥାଏ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ଶାନ୍ତିଵ୍ରତଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତଵ ରାଜନ୍ ଶ୍ରୃଣୁଷ୍ଵ ତତ୍ । ଯେନ ଚୀର୍ଣେନ ଶାନ୍ତିଃ ସ୍ଯାତ୍ ସର୍ଵଦା ଗୃହମେଧିନାମ୍ ।। ୬୦.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାନ୍ତି ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିବି, ଶୁଣ। ଏହା ପାଳନ କଲେ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ସଦା ଶାନ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

ପଞ୍ଚମ୍ଯାଂ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷସ୍ଯ କାର୍ତ୍ତିକେ ମାସି ସୁଵ୍ରତ । ଆରଭେଦ୍ ଵର୍ଷମେକଂ ତୁ ଭୁଞ୍ଜୀଯାଦମ୍ଲଵର୍ଜିତମ୍ ।। ୬୦.

ଶୁଭ ଚରିତ୍ର ଥିବା, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ଏହି ବ୍ରତ ଏକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଆରମ୍ଭ କର; ତାହାରେ ଖଟା ଛାଡ଼ି ଖାଇବା ଉଚିତ।

ନକ୍ତଂ ଦେଵଂ ତୁ ସଂପୂଜ୍ଯ ହରିଂ ଶେଷୋପରି ସ୍ଥିତମ୍ । ଅନନ୍ତାଯେତି ପାଦୌ ତୁ ଵାସୁକାଯେତି ଵୈ କଟିମ୍ ।। ୬୦.

ରାତିରେ ଶେଷ ଉପରେ ବସିଥିବା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜି, ତାଙ୍କର ପାଦକୁ ଅନନ୍ତ ଭାବେ ଓ କଟିକୁ ବାସୁକି ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ତକ୍ଷକାଯେତି ଜଠରମୁରଃ କର୍କୋଟକାଯ ଚ । ପଦ୍ମାଯ କଣ୍ଠଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ମହାପଦ୍ମାଯ ଦୋର୍ଯୁଗମ୍ ।। ୬୦.

ତାଙ୍କର ପେଟକୁ ତକ୍ଷକ ଭାବେ, ଛାତିକୁ କର୍କୋଟକ ଭାବେ, କଣ୍ଠକୁ ପଦ୍ମ ଭାବେ ଓ ଦୁଇହାତକୁ ମହାପଦ୍ମ ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଶଙ୍ଖପାଲାଯ ଵକ୍ତ୍ରଂ ତୁ କୁଟିଲାଯେତି ଵୈ ଶିରଃ । ଏଵଂ ଵିଷ୍ଣୁଗତଂ ପୂଜ୍ଯ ପୃଥକ୍ତ୍ଵେନ ଚ ପୂଜଯେତ୍ ।। ୬୦.

ମୁହଁକୁ ଶଂଖପାଳ ଭାବେ ଓ ମୁଣ୍ଡକୁ କୁଟିଳ ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜି, ପୃଥକ୍‌ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପୂଜନ କର।

କ୍ଷୀରେଣ ସ୍ନପନଂ କୁର୍ଯାତ୍ ତାନୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ହରେଃ ପୁନଃ । ତଦଗ୍ରେ ହୋମଯେତ୍ କ୍ଷୀରଂ ତିଲୈଃ ସହ ଵିଚକ୍ଷଣଃ ।। ୬୦.

ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ଦୁଧରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ପୁଣି ହରିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦୁଧ ଓ ତିଳ ମିଶାଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।

ଏଵଂ ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯାନ୍ତେ କୁର୍ଯାଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନମ୍ । ନାଗଂ ତୁ କାଞ୍ଚନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍ ।। ୬୦.

ଏଭଳି ଏକ ବର୍ଷ ଶେଷରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ। ସୁନାର ଏକ ନାଗ ତିଆରି କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଦରକାର।

ଏଵଂ ଯଃ କୁରୁତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵ୍ରତମେତନ୍ନରାଧିପଃ । ତସ୍ଯ ଶାନ୍ତିର୍ଭଵେନ୍ନିତ୍ଯଂ ନାଗାନାଂ ନ ଭଯଂ ତଥା ।। ୬୦.

ଏହି ବ୍ରତ ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହ କରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ଶାନ୍ତି ରହିବ ଓ ନାଗମାନେ ଠାରୁ କେବେ ଭୟ ହେବ ନାହିଁ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । କାମଵ୍ରତଂ ମହାରାଜ ଶ୍ରୃଣୁ ମେ ଗଦତୋଽଧୁନା । ଯେନ କାମାଃ ସମୃଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ ମନସା ଚିନ୍ତିତା ଅପି ।। ୬୧.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ମହାରାଜ, ଏବେ ମୋ ଠାରୁ କାମ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମନରେ ଭାବିଥିବା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।

ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ଫଲାଶନୋ ଯସ୍ତୁ ଵର୍ଷମେକଂ ଵ୍ରତଂ ଚରେତ୍ । ପୌଷମାସସିତେ ପକ୍ଷେ ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ କୃତଭୋଜନଃ ।। ୬୧.

ଯିଏ ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ ଏକ ବର୍ଷ ଫଳ ଖାଇ ବ୍ରତ କରେ, ଓ ପୌଷ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ ଭୋଜନ କରେ—

ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ତୁ ପାରଯେଦ୍ ଧୀମାନ୍ ପ୍ରଥମଂ ତୁ ଫଲଂ ନୃପ । ତତୋ ଭୁଞ୍ଜୀତ ଯତ୍ନେନ ଵାଗ୍ଯତଃ ଶୁଦ୍ଧମୋଦନମ୍ ।। ୬୧.

ଛଠ ଦିନରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରଥମେ ଫଳ ଦେବା ଉଚିତ, ରାଜା। ତାପରେ, ମନ ଓ ଭାଷାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସାଫ ଚାଉଳ ସାବଧାନରେ ଖାଇବା ଉଚିତ।

ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଅଥଵା କେଵଲୈଃ ଫଲୈଃ । ତମେକଂ ଦିଵସଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ପାରଯେନ୍ନୃପ ।। ୬୧.

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ କିମ୍ବା କେବଳ ଫଳ ନେଇ, ସେ ଏକ ଦିନ ଉପବାସ ରହି, ସପ୍ତମ ଦିନରେ ଉପବାସ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ, ରାଜା।

ଅଗ୍ନିକାର୍ଯଂ ତୁ କୁର୍ଵୀତ ଗୁହରୂପେଣ କେଶଵମ୍ । ପୂଜଯିତ୍ଵାଭିଧାନେନ ଵର୍ଷମେକଂ ଵ୍ରତଂ ଚରେତ୍ ।। ୬୧.

ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସମୟରେ, ଗୁହା ରୂପରେ କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତାଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଏହି ବ୍ରତଟି ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।

ଷଡ୍ଵକ୍ତ୍ର କାର୍ତ୍ତିକ ଗୁହ ସେନାନୀ କୃତ୍ତିକାସୁତ । କୁମାର ସ୍କନ୍ଦ ଇତ୍ଯେଵଂ ପୂଜ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ଵନାମଭିଃ ।। ୬୧.

ଷଡ୍ମୁଖ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଗୁହା, ସେନାପତି, କୃତ୍ତିକାଙ୍କ ପୁଅ, କୁମାର, ଶ୍କନ୍ଦ—ଏହି ନାମରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ସମାପ୍ତୌ ତୁ ଵ୍ରତସ୍ଯାସ୍ଯ କୁର୍ଯାଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନମ୍ । ଷଣ୍ମୁଖଂ ସର୍ଵସୌଵର୍ଣଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍ ।। ୬୧.

ଏହି ବ୍ରତ ସମାପ୍ତିରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଭୋଜନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଓ ଏକ ସୁନାର ଷଣ୍ମୁଖ ମୂର୍ତ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ସର୍ଵେ କାମାଃ ସମୃଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତାଂ ମମ ଦେଵ କୁମାରକ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦିମଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଗୃହ୍ଯତାଂ ଵିପ୍ର ମାଚିରମ୍ ।। ୬୧.

ହେ ଦେବ କୁମାର, ତୁମ ଦୟାରେ ମୋର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ। ଏହି ଦାନଟି ଭକ୍ତି ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୀଘ୍ର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।

ଅନେନ ଦତ୍ତ୍ଵା ମନ୍ତ୍ରେଣ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ସଯୁଗ୍ମକମ୍ । ତତଃ କାମାଃ ସମୃଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଵେ ଵୈ ଇହ ଜନ୍ମନି ।। ୬୧.

ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଏହି ଦାନ ଏକ ଯୁଗଳ ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏହି ଜନ୍ମରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।

ଅପୁତ୍ରୋ ଲଭତେ ପୁତ୍ରମଧନୋ ଲଭତେ ଧନମ୍ । ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯୋ ଲଭେଦ୍ ରାଜ୍ଯଂ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ।। ୬୧.

ଯାହା ପୁଅ ନାହିଁ, ସେ ପୁଅ ପାଏ; ଧନହୀନ ଧନ ପାଏ; ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିବା ରାଜା ତାହାର ରାଜ୍ୟ ପୁନି ପାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଏତଦ୍ ଵ୍ରତଂ ପୁରା ଚୀର୍ଣଂ ନଲେନ ନୃପସତ୍ତମ । ଋତୁପର୍ଣସ୍ଯ ଵିଷଯେ ଵସତା ଵ୍ରତଚର୍ଯଯା ।। ୬୧.

ଏହି ବ୍ରତ ପୂର୍ବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ନଳ ଦ୍ୱାରା, ଋତୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ରହିବା ସମୟରେ, ନିୟମିତ ଭାବେ ପାଳିତ ହୋଇଥିଲା।

ତଥା ରାଜ୍ଯଚ୍ଯୁତୈରନ୍ଯୈର୍ବହୁଭିର୍ନୃପସତ୍ତମୈଃ । ପୌରାଣିକଂ ଵ୍ରତଂ ଚୈଵ ସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ନୃପସତ୍ତମ ।। ୬୧.

ଏହି ପୁରାତନ ବ୍ରତଟି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ରାଜାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିଲେ, ସଫଳତା ପାଇଁ ପାଳନ କରିଥିଲେ, ରାଜା।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ଅଥାପରଂ ମହାରାଜ ଵ୍ରତମାରୋଗ୍ଯସଂଜ୍ଞିତମ୍ । କଥଯାମି ପରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ ।। ୬୨.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ଆଉ ଏକ ଅତି ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ 'ଆରୋଗ୍ୟ ବ୍ରତ' ବିଷୟରେ କହିବି, ମହାରାଜ।

ତସ୍ଯୈଵ ମାଘମାସସ୍ଯ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷିତଃ । ପୂଜଯେଦ୍ ଭାସ୍କରଂ ଦେଵଂ ଵିଷ୍ଣୁରୂପଂ ସନାତନମ୍ ।। ୬୨.

ସେଇ ମାଘ ମାସର ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ଉପବାସ ରହି, ଭାସ୍କର ଦେବଙ୍କୁ, ଯେଉଁଠି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶାଶ୍ୱତ ରୂପ ଅଛି, ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଆଦିତ୍ଯ ଭାସ୍କର ରଵେ ଭାନୋ ସୂର୍ଯ ଦିଵାକର । ପ୍ରଭାକରେତି ସଂପୂଜ୍ଯ ଏଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯତେ ରଵିଃ ।। ୬୨.

ଆଦିତ୍ୟ, ଭାସ୍କର, ରବି, ଭାନୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଦିବାକର, ପ୍ରଭାକର—ଏହି ନାମରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୂଜିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ।

ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ଚୈଵ କୃତାହାରଃ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ଭାନୁମର୍ଚଯେତ୍ । ଅଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଚୈଵ ଭୁଞ୍ଜୀତ ଏଷ ଏଵ ଵିଧିକ୍ରମଃ ।। ୬୨.

ଛଠ ଦିନରେ ଭୋଜନ କରି, ସପ୍ତମୀ ଦିନରେ ଭାନୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନରେ ଭୋଜନ କରିପାରିବେ—ଏହି ହେଉଛି ନିୟମିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା।

ଅନେନ ଵତ୍ସରଂ ପୂର୍ଣଂ ଵିଧିନା ଯୋଽର୍ଚଯେଦ୍ ରଵିମ୍ । ତସ୍ଯାରୋଗ୍ଯଂ ଧନଂ ଧାନ୍ଯମିହ ଜନ୍ମମି ଜାଯତେ । ପରତ୍ର ଚ ଶୁଭଂ ସ୍ଥାନଂ ଯଦ୍ ଗତ୍ଵା ନ ନିଵର୍ତତେ ।। ୬୨.

ଏହିପରି ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିୟମ ମାନି ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଯିଏ ପୂଜା କରେ, ସେ ଏହି ଜନ୍ମରେ ଆରୋଗ୍ୟ, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ପାଏ, ଏବଂ ପରଲୋକରେ ଏମିତି ଶୁଭ ସ୍ଥାନ ପାଏ, ଯେଉଁଠାରୁ ପୁଣି ଫେରିଆସିବା ନାହିଁ।

ସାର୍ଵଭୌମଃ ପୁରା ରାଜା ଅନରଣ୍ଯୋ ମହାବଲଃ । ତେନାଯମର୍ଚିତୋ ଦେଵୋ ଵ୍ରତେନାନେନ ପାର୍ଥିଵ । ତସ୍ଯ ତୁଷ୍ଟୋ ଵରଂ ଦେଵଃ ପ୍ରାଦାଦାରୋଗ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୬୨.

ପୂର୍ବେ ସାର୍ବଭୌମ ରାଜା ଅନରଣ୍ୟ, ଯିଏ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ, ଏହି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ରାଜା। ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆରୋଗ୍ୟ ଦାନ କରିଥିଲେ।

ଭଦ୍ରାଶ୍ଵ ଉଵାଚ । କିମସୌ ରୋଗଵାନ୍ ରାଜା ଯେନାରୋଗ୍ଯମଵାପ୍ତଵାନ୍ । ସାର୍ଵଭୌମସ୍ଯ ଚ କଥଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ରୋଗସ୍ଯ ସଂଭଵଃ ।। ୬୨.

ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ପଚାରିଲେ: ସେଇ ରାଜା କି ରୋଗୀ ଥିଲେ, ଯାହାକି ଆରୋଗ୍ୟ ପାଇଲେ? ଏବଂ ସାର୍ବଭୌମ ରାଜାଙ୍କୁ କିପରି ରୋଗ ହେଲା, ବ୍ରାହ୍ମଣ?

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ସ ରାଜା ସାର୍ଵଭୌମୋଽଭୂଦ୍ ଯଶସ୍ଵୀ ଚ ସୁରୂପଵାନ୍ । ସ କଦାଚିନ୍ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାବଲଃ ।।୬୨.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ସେ ରାଜା ସାର୍ବଭୌମ ଥିଲେ, ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଓ ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ; ଏକ ସମୟରେ, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେଇ ରାଜା...