ଵରାହପୁରାଣମ୍

ତୃତୀଯଂ ତିଲତୈଲସ୍ଯ ଚତୁର୍ଥଂ ଗୁଡସଂଯୁତମ୍ । ପଞ୍ଚମଂ ଲଵଣୈଃ ପୂର୍ଣଂ ଷଷ୍ଠଂ ଗୋକ୍ଷୀରସଂଯୁତମ୍ ।। ୫୮.

ତୃତୀୟ ପାତ୍ରରେ ତିଳ ତେଲ, ଚତୁର୍ଥରେ ଗୁଡ଼, ପଞ୍ଚମରେ ଲୁଣ, ଷଷ୍ଠ ପାତ୍ରରେ ଗାଈ ଦୁଧ ଭରି ଦେବା ଉଚିତ।

ଏତାନି ଦତ୍ତ୍ଵା ପାତ୍ରାଣି ସପ୍ତଜନ୍ମାନ୍ତରଂ ଭଵେତ୍ । ସୁଭଗୋ ଦର୍ଶନୀଯଶ୍ଚ ନାରୀ ଵା ପୁରୁଷୋଽପି ଵା ।। ୫୮.

ଏହିପରି ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଦାନ କଲେ, ସତଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ ଯେ କେହି ହେଉନାହିଁ, ସେ ସଉଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ଦର୍ଶନୀୟ ହୁଏ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ଅଥାଵିଘ୍ନକରଂ ରାଜନ୍ କଥଯାମି ଶ୍ରୃଣୁଷ୍ଵ ମେ । ଯେନ ସମ୍ଯକ୍ କୃତେନାପି ନ ଵିଘ୍ନମୁପଜାଯତେ ।। ୫୯.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏବେ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବା ଉପାୟ କହିବି, ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଏହିପରି କଲେ, ଯେଉଁ କାମ ଠିକ୍ ଭାବେ କରାଯାଏ, ସେଠି କେବେ ବିଘ୍ନ ଆସିପାରିବ ନାହିଁ।

ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ଫାଲ୍ଗୁନେ ମାସି ଗ୍ରହୀତଵ୍ଯଂ ଵ୍ରତଂ ତ୍ଵିଦମ୍ । ନକ୍ତାହାରେଣ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତିଲାନ୍ନଂ ପାରଣଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ତଦେଵାଗ୍ନୌ ତୁ ହୋତଵ୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଚ ତଦ୍ ଭଵେତ୍ ।। ୫୯.

ରାଜା, ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସର ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ ଏହି ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦିନ ରାତିରେ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ତିଳ ଭାତ ଖାଇବାକୁ ନିୟମ। ସେଇ ଭୋଜନ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯଂ ଵ୍ରତଂ ଚୈତତ୍ କୃତ୍ଵା ଵୈ ପଞ୍ଚ ମେ ତଥା । ସୌଵର୍ଣଂ ଗଜଵକ୍ତ୍ରଂ ତୁ କୃତ୍ଵା ଵିପ୍ରାଯ ଦାପଯେତ୍ ।। ୫୯.

ଏହି ଚାରିମାସ ବ୍ରତ ପାଞ୍ଚଥର ମୋ ପାଇଁ କରି, ଏକ ସୁନାର ହାତୀମୁହଁ ତିଆରି କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ପାଯସୈଃ ପଞ୍ଚଭିଃ ପାତ୍ରୈରୁପେତଂ ତୁ ତିଲୈସ୍ତଥା । ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ଵ୍ରତଂ ଚୈତତ୍ ସର୍ଵଵିଘ୍ନୈର୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ ।। ୫୯.

ପାଞ୍ଚଟି ପାତ୍ରରେ ପାୟସ ଓ ତିଳ ସହିତ ଏହି ବ୍ରତ କରିଲେ, ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ହଯମେଧସ୍ଯ ଵିଘ୍ନେ ତୁ ସଂଜାତେ ସଗରଃ ପୁରା । ଏତଦେଵ ଚରିତ୍ଵା ତୁ ହଯମେଧଂ ସମାପ୍ତଵାନ୍ ।। ୫୯.

ପୂର୍ବେ, ସଗରଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ବିଘ୍ନ ଆସିଥିଲା, ସେ ଏହି ବ୍ରତ କରି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସଫଳ କରିଥିଲେ।

ତଥା ରୁଦ୍ରେଣ ଦେଵେନ ତ୍ରିପୁରଂ ନିଘ୍ନତା ପୁରା । ଏତଦେଵ କୃତଂ ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ରିପୁରଂ ତେନ ପାତିତମ୍ । ମଯା ସମୁଦ୍ରଂ ପିବତା ଏତଦେଵ କୃତଂ ଵ୍ରତମ୍ ।। ୫୯.

ଏହିପରି, ପୂର୍ବକାଳରେ ଦେବତା ରୁଦ୍ର ତିନିଟି ପୁର ଧ୍ୱଂସ କରିବାବେଳେ ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ ତିନିଟି ପୁରକୁ ପତିତ କରିପାରିଥିଲେ। ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ସମୁଦ୍ର ପିଇଥିଲି, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲି।

ଅନ୍ଯୈରପି ମହୀପାଲୈରେତଦେଵ କୃତଂ ପୁରା । ତପୋଽର୍ଥିଭିର୍ଜ୍ଞାନକୃତୈର୍ନିର୍ଵିଘ୍ନାର୍ଥେ ପରଂତପ ।। ୫୯.

ପୂର୍ବକାଳରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜାମାନେ, ତପସ୍ୟା ଓ ଜ୍ଞାନ ଆଶା କରୁଥିବାମାନେ, ମଧ୍ୟ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲେ।

ଶୂରାଯ ଧୀରାଯ ଗଜାନନାଯ ଲମ୍ବୋଦରାଯୈକଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯ ଚୈଵ । ଏଵଂ ପୂଜ୍ଯସ୍ତଦ୍ଦିନେ ତତ୍ ପୁନଶ୍ଚ ହୋମଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ଵିଘ୍ନଵିନାଶହେତୋଃ ।। ୫୯.

ସେଇ ଦିନ ଶୂର, ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ହାତୀମୁହଁ, ଲମ୍ବୋଦର ଓ ଏକଦନ୍ତ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ପୁଣିଥରେ ବିଘ୍ନ ନାଶ ପାଇଁ ହୋମ କରିବା ଦରକାର।

ଅନେନ କୃତମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵଵିଘ୍ନୈର୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ । ଵିନାଯକସ୍ଯ କୃପଯା କୃତକୃତ୍ଯୋ ନରୋ ଭଵେତ୍ ।। ୫୯.

ମାତ୍ର ଏହି ବ୍ରତ କଲେ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ବିନାୟକଙ୍କ ଦୟାରେ ମଣିଷ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ଫଳ ପାଇଥାଏ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ଶାନ୍ତିଵ୍ରତଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତଵ ରାଜନ୍ ଶ୍ରୃଣୁଷ୍ଵ ତତ୍ । ଯେନ ଚୀର୍ଣେନ ଶାନ୍ତିଃ ସ୍ଯାତ୍ ସର୍ଵଦା ଗୃହମେଧିନାମ୍ ।। ୬୦.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାନ୍ତି ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିବି, ଶୁଣ। ଏହା ପାଳନ କଲେ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ସଦା ଶାନ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

ପଞ୍ଚମ୍ଯାଂ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷସ୍ଯ କାର୍ତ୍ତିକେ ମାସି ସୁଵ୍ରତ । ଆରଭେଦ୍ ଵର୍ଷମେକଂ ତୁ ଭୁଞ୍ଜୀଯାଦମ୍ଲଵର୍ଜିତମ୍ ।। ୬୦.

ଶୁଭ ଚରିତ୍ର ଥିବା, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ଏହି ବ୍ରତ ଏକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଆରମ୍ଭ କର; ତାହାରେ ଖଟା ଛାଡ଼ି ଖାଇବା ଉଚିତ।

ନକ୍ତଂ ଦେଵଂ ତୁ ସଂପୂଜ୍ଯ ହରିଂ ଶେଷୋପରି ସ୍ଥିତମ୍ । ଅନନ୍ତାଯେତି ପାଦୌ ତୁ ଵାସୁକାଯେତି ଵୈ କଟିମ୍ ।। ୬୦.

ରାତିରେ ଶେଷ ଉପରେ ବସିଥିବା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜି, ତାଙ୍କର ପାଦକୁ ଅନନ୍ତ ଭାବେ ଓ କଟିକୁ ବାସୁକି ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ତକ୍ଷକାଯେତି ଜଠରମୁରଃ କର୍କୋଟକାଯ ଚ । ପଦ୍ମାଯ କଣ୍ଠଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ମହାପଦ୍ମାଯ ଦୋର୍ଯୁଗମ୍ ।। ୬୦.

ତାଙ୍କର ପେଟକୁ ତକ୍ଷକ ଭାବେ, ଛାତିକୁ କର୍କୋଟକ ଭାବେ, କଣ୍ଠକୁ ପଦ୍ମ ଭାବେ ଓ ଦୁଇହାତକୁ ମହାପଦ୍ମ ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଶଙ୍ଖପାଲାଯ ଵକ୍ତ୍ରଂ ତୁ କୁଟିଲାଯେତି ଵୈ ଶିରଃ । ଏଵଂ ଵିଷ୍ଣୁଗତଂ ପୂଜ୍ଯ ପୃଥକ୍ତ୍ଵେନ ଚ ପୂଜଯେତ୍ ।। ୬୦.

ମୁହଁକୁ ଶଂଖପାଳ ଭାବେ ଓ ମୁଣ୍ଡକୁ କୁଟିଳ ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜି, ପୃଥକ୍‌ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପୂଜନ କର।

କ୍ଷୀରେଣ ସ୍ନପନଂ କୁର୍ଯାତ୍ ତାନୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ହରେଃ ପୁନଃ । ତଦଗ୍ରେ ହୋମଯେତ୍ କ୍ଷୀରଂ ତିଲୈଃ ସହ ଵିଚକ୍ଷଣଃ ।। ୬୦.

ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ଦୁଧରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ପୁଣି ହରିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦୁଧ ଓ ତିଳ ମିଶାଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।

ଏଵଂ ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯାନ୍ତେ କୁର୍ଯାଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନମ୍ । ନାଗଂ ତୁ କାଞ୍ଚନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍ ।। ୬୦.

ଏଭଳି ଏକ ବର୍ଷ ଶେଷରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ। ସୁନାର ଏକ ନାଗ ତିଆରି କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଦରକାର।

ଏଵଂ ଯଃ କୁରୁତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵ୍ରତମେତନ୍ନରାଧିପଃ । ତସ୍ଯ ଶାନ୍ତିର୍ଭଵେନ୍ନିତ୍ଯଂ ନାଗାନାଂ ନ ଭଯଂ ତଥା ।। ୬୦.

ଏହି ବ୍ରତ ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହ କରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ଶାନ୍ତି ରହିବ ଓ ନାଗମାନେ ଠାରୁ କେବେ ଭୟ ହେବ ନାହିଁ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । କାମଵ୍ରତଂ ମହାରାଜ ଶ୍ରୃଣୁ ମେ ଗଦତୋଽଧୁନା । ଯେନ କାମାଃ ସମୃଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ ମନସା ଚିନ୍ତିତା ଅପି ।। ୬୧.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ମହାରାଜ, ଏବେ ମୋ ଠାରୁ କାମ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମନରେ ଭାବିଥିବା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।

ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ଫଲାଶନୋ ଯସ୍ତୁ ଵର୍ଷମେକଂ ଵ୍ରତଂ ଚରେତ୍ । ପୌଷମାସସିତେ ପକ୍ଷେ ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ କୃତଭୋଜନଃ ।। ୬୧.

ଯିଏ ଷଷ୍ଠୀ ତିଥିରେ ଏକ ବର୍ଷ ଫଳ ଖାଇ ବ୍ରତ କରେ, ଓ ପୌଷ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ ଭୋଜନ କରେ—

ଷଷ୍ଠ୍ଯାଂ ତୁ ପାରଯେଦ୍ ଧୀମାନ୍ ପ୍ରଥମଂ ତୁ ଫଲଂ ନୃପ । ତତୋ ଭୁଞ୍ଜୀତ ଯତ୍ନେନ ଵାଗ୍ଯତଃ ଶୁଦ୍ଧମୋଦନମ୍ ।। ୬୧.

ଛଠ ଦିନରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରଥମେ ଫଳ ଦେବା ଉଚିତ, ରାଜା। ତାପରେ, ମନ ଓ ଭାଷାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସାଫ ଚାଉଳ ସାବଧାନରେ ଖାଇବା ଉଚିତ।

ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଅଥଵା କେଵଲୈଃ ଫଲୈଃ । ତମେକଂ ଦିଵସଂ ସ୍ଥିତ୍ଵା ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ପାରଯେନ୍ନୃପ ।। ୬୧.

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ କିମ୍ବା କେବଳ ଫଳ ନେଇ, ସେ ଏକ ଦିନ ଉପବାସ ରହି, ସପ୍ତମ ଦିନରେ ଉପବାସ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ, ରାଜା।

ଅଗ୍ନିକାର୍ଯଂ ତୁ କୁର୍ଵୀତ ଗୁହରୂପେଣ କେଶଵମ୍ । ପୂଜଯିତ୍ଵାଭିଧାନେନ ଵର୍ଷମେକଂ ଵ୍ରତଂ ଚରେତ୍ ।। ୬୧.

ଅଗ୍ନିକାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସମୟରେ, ଗୁହା ରୂପରେ କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତାଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଏହି ବ୍ରତଟି ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।

ଷଡ୍ଵକ୍ତ୍ର କାର୍ତ୍ତିକ ଗୁହ ସେନାନୀ କୃତ୍ତିକାସୁତ । କୁମାର ସ୍କନ୍ଦ ଇତ୍ଯେଵଂ ପୂଜ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ଵନାମଭିଃ ।। ୬୧.

ଷଡ୍ମୁଖ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଗୁହା, ସେନାପତି, କୃତ୍ତିକାଙ୍କ ପୁଅ, କୁମାର, ଶ୍କନ୍ଦ—ଏହି ନାମରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ସମାପ୍ତୌ ତୁ ଵ୍ରତସ୍ଯାସ୍ଯ କୁର୍ଯାଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନମ୍ । ଷଣ୍ମୁଖଂ ସର୍ଵସୌଵର୍ଣଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍ ।। ୬୧.

ଏହି ବ୍ରତ ସମାପ୍ତିରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଭୋଜନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଓ ଏକ ସୁନାର ଷଣ୍ମୁଖ ମୂର୍ତ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ସର୍ଵେ କାମାଃ ସମୃଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତାଂ ମମ ଦେଵ କୁମାରକ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦିମଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଗୃହ୍ଯତାଂ ଵିପ୍ର ମାଚିରମ୍ ।। ୬୧.

ହେ ଦେବ କୁମାର, ତୁମ ଦୟାରେ ମୋର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ। ଏହି ଦାନଟି ଭକ୍ତି ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୀଘ୍ର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।

ଅନେନ ଦତ୍ତ୍ଵା ମନ୍ତ୍ରେଣ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ସଯୁଗ୍ମକମ୍ । ତତଃ କାମାଃ ସମୃଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଵେ ଵୈ ଇହ ଜନ୍ମନି ।। ୬୧.

ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଏହି ଦାନ ଏକ ଯୁଗଳ ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଏହି ଜନ୍ମରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।

ଅପୁତ୍ରୋ ଲଭତେ ପୁତ୍ରମଧନୋ ଲଭତେ ଧନମ୍ । ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯୋ ଲଭେଦ୍ ରାଜ୍ଯଂ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ।। ୬୧.

ଯାହା ପୁଅ ନାହିଁ, ସେ ପୁଅ ପାଏ; ଧନହୀନ ଧନ ପାଏ; ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିବା ରାଜା ତାହାର ରାଜ୍ୟ ପୁନି ପାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।