ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସଲକ୍ଷ୍ମୀକଂ ହରିଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଭକ୍ତିତଃ । ମନ୍ତ୍ରେଣାନେନ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତତସ୍ତଂ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ ।। ୫୮.

ଏହିପରି ଜାଣି, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଭକ୍ତିସହିତ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜିବା ଉଚିତ, ତାପରେ ସେଇ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ।

ଗମ୍ଭୀରାଯେତି ପାଦୌ ତୁ ସୁଭଗାଯେତି ଵୈ କଟିମ୍ । ଉଦରଂ ଦେଵଦେଵେତି ତ୍ରିନେତ୍ରାଯେତି ଵୈ ମୁଖମ୍ । ଵାଚସ୍ପତଯେ ଚ ଶିରୋ ରୁଦ୍ରାଯେତି ଚ ସର୍ଵତଃ ।। ୫୮.

ପାଦରେ 'ଗଭୀର' ବୋଲି, କଟିରେ 'ସୁଭଗ' ବୋଲି, ପେଟରେ 'ଦେବମାନ୍ୟ ଦେବ' ବୋଲି, ମୁହଁରେ 'ତିନି ଆଖିଅଛନ୍ତି' ବୋଲି, ମୁଣ୍ଡରେ 'ବାକ୍ପତି' ବୋଲି, ଏବଂ ସମସ୍ତଠାରେ 'ରୁଦ୍ର' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଏଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ମେଧାଵୀ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ସମନ୍ଵିତମ୍ । ହରଂ ଵା ଗୌରିସଂଯୁକ୍ତଂ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାଦିଭିଃ କ୍ରମାତ୍ ।। ୫୮.

ଏଭଳି ଭାବେ ମେଧାବୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ଗୌରୀ ସହିତ ହରାଙ୍କୁ, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କ୍ରମକ୍ରମେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ତତସ୍ତସ୍ଯାଗ୍ରତୋ ହୋମଂ କାରଯେନ୍ମଧୁସର୍ପିଷା । ତିଲୈଃ ସହ ମହାରାଜ ସୌଭାଗ୍ଯପତଯେତି ଚ ।। ୫୮.

ତାପରେ ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ମଧୁ ଓ ଘିଅ ସହିତ, ତିଳ ମିଶାଇ, ହୋମ କରିବା ଉଚିତ, ରାଜା, 'ସଉଭାଗ୍ୟର ସ୍ୱାମୀ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି।

ତତସ୍ତ୍ଵକ୍ଷାରଵିରସଂ ନିସ୍ନେହଂ ଧରଣୀତଲେ । ଗୋଧୂମାନ୍ନଂ ତୁ ଭୁଞ୍ଜୀତ କୃଷ୍ଣେପ୍ଯେଵଂ ଵିଧିଃ ସ୍ମୃତଃ । ଆଷାଢାଦିଦ୍ଵିତୀଯାଂ ତୁ ପାରଣଂ ତତ୍ର ଭୋଜନମ୍ ।। ୫୮.

ତାପରେ ଲୁଣ, ଖାର, ତେଲ ଛଡ଼ି, ମାଟି ଉପରେ ରଖିଥିବା ଗହୁଁ ଚାଉଳର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ। କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ। ଆଷାଢ଼ ଆଦି ମାସର ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରି ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।

ଯଵାନ୍ନଂ ତୁ ତତଃ ପଶ୍ଚାତ୍ କାର୍ତ୍ତିକାଦିଷୁ ପାର୍ଥିଵ । ଶ୍ଯାମାକଂ ତତ୍ର ଭୁଞ୍ଜୀତ ତ୍ରୀନ୍ ମାସାନ୍ ନିଯତଃ ଶୁଚିଃ ।। ୫୮.

ତାପରେ କାର୍ତ୍ତିକ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ମାସମାନେ, ରାଜା, ବ୍ୟକ୍ତି ବାର୍ଲି ଚାଉଳ କିମ୍ବା ଶ୍ୟାମାକ ଧାନ ଖାଇବା ଉଚିତ, ତିନି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିୟମ ଓ ପବିତ୍ରତା ସହିତ।

ତତୋ ମାଘସିତେ ପକ୍ଷେ ତୃତୀଯାଯାଂ ନରାଧିପ । ସୌଵର୍ଣାଂ କାରଯେଦ୍ ଗୌରୀଂ ରୁଦ୍ରଂ ଚୈକତ୍ର ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ।। ୫୮.

ତାପରେ ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ତିଥିରେ, ରାଜା, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଗୌରୀ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କର ସୁନାର ମୂର୍ତ୍ତି ଏକାଠି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

ସଲକ୍ଷ୍ମୀକଂ ହରିଂ ଚାପି ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରସନ୍ନଧୀଃ । ତତସ୍ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦଦ୍ଯାତ୍ ପାତ୍ରଭୂତେ ଵିଚକ୍ଷଣେ ।। ୫୮.

ଏବଂ ଯେତେଟିକି ସମ୍ଭବ, ଖୁସି ମନେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ହରିଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ମଧ୍ୟ ତିଆରି କରି, ପରେ ଏହାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଅନ୍ନେନ ହୀନେ ଵେଦାନାଂ ପାରଗେ ସାଧୁଵର୍ତିନି । ସଦାଚାରେତି ଵା ଦଦ୍ଯାଦଲ୍ପଵିତ୍ତେ ଵିଶେଷତଃ ।। ୫୮.

ଯଦି ଅନ୍ନ ନାହିଁ, ତେବେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ଭଲ ଆଚରଣ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ନିତ୍ୟ ନୀତିମାନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ବିଶେଷକରି ଯଦି ଧନ କମ୍ ଥାଏ।

ଷଡ୍ଭିଃ ପାତ୍ରୈରୁପେତଂ ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍ । ଏକଂ ମଧୁମଯଂ ପାତ୍ରଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଘୃତପୂରିତମ୍ ।। ୫୮.

ଛଅଟି ପାତ୍ର ନେଇ, ପ୍ରଥମଟିରେ ମଧୁ, ଦ୍ୱିତୀୟଟିରେ ଘିଅ ଭରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ତୃତୀଯଂ ତିଲତୈଲସ୍ଯ ଚତୁର୍ଥଂ ଗୁଡସଂଯୁତମ୍ । ପଞ୍ଚମଂ ଲଵଣୈଃ ପୂର୍ଣଂ ଷଷ୍ଠଂ ଗୋକ୍ଷୀରସଂଯୁତମ୍ ।। ୫୮.

ତୃତୀୟ ପାତ୍ରରେ ତିଳ ତେଲ, ଚତୁର୍ଥରେ ଗୁଡ଼, ପଞ୍ଚମରେ ଲୁଣ, ଷଷ୍ଠ ପାତ୍ରରେ ଗାଈ ଦୁଧ ଭରି ଦେବା ଉଚିତ।

ଏତାନି ଦତ୍ତ୍ଵା ପାତ୍ରାଣି ସପ୍ତଜନ୍ମାନ୍ତରଂ ଭଵେତ୍ । ସୁଭଗୋ ଦର୍ଶନୀଯଶ୍ଚ ନାରୀ ଵା ପୁରୁଷୋଽପି ଵା ।। ୫୮.

ଏହିପରି ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଦାନ କଲେ, ସତଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ ଯେ କେହି ହେଉନାହିଁ, ସେ ସଉଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ଦର୍ଶନୀୟ ହୁଏ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ଅଥାଵିଘ୍ନକରଂ ରାଜନ୍ କଥଯାମି ଶ୍ରୃଣୁଷ୍ଵ ମେ । ଯେନ ସମ୍ଯକ୍ କୃତେନାପି ନ ଵିଘ୍ନମୁପଜାଯତେ ।। ୫୯.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏବେ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବା ଉପାୟ କହିବି, ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଏହିପରି କଲେ, ଯେଉଁ କାମ ଠିକ୍ ଭାବେ କରାଯାଏ, ସେଠି କେବେ ବିଘ୍ନ ଆସିପାରିବ ନାହିଁ।

ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ଫାଲ୍ଗୁନେ ମାସି ଗ୍ରହୀତଵ୍ଯଂ ଵ୍ରତଂ ତ୍ଵିଦମ୍ । ନକ୍ତାହାରେଣ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତିଲାନ୍ନଂ ପାରଣଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ତଦେଵାଗ୍ନୌ ତୁ ହୋତଵ୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଚ ତଦ୍ ଭଵେତ୍ ।। ୫୯.

ରାଜା, ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସର ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ ଏହି ବ୍ରତ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦିନ ରାତିରେ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ତିଳ ଭାତ ଖାଇବାକୁ ନିୟମ। ସେଇ ଭୋଜନ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯଂ ଵ୍ରତଂ ଚୈତତ୍ କୃତ୍ଵା ଵୈ ପଞ୍ଚ ମେ ତଥା । ସୌଵର୍ଣଂ ଗଜଵକ୍ତ୍ରଂ ତୁ କୃତ୍ଵା ଵିପ୍ରାଯ ଦାପଯେତ୍ ।। ୫୯.

ଏହି ଚାରିମାସ ବ୍ରତ ପାଞ୍ଚଥର ମୋ ପାଇଁ କରି, ଏକ ସୁନାର ହାତୀମୁହଁ ତିଆରି କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ପାଯସୈଃ ପଞ୍ଚଭିଃ ପାତ୍ରୈରୁପେତଂ ତୁ ତିଲୈସ୍ତଥା । ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ଵ୍ରତଂ ଚୈତତ୍ ସର୍ଵଵିଘ୍ନୈର୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ ।। ୫୯.

ପାଞ୍ଚଟି ପାତ୍ରରେ ପାୟସ ଓ ତିଳ ସହିତ ଏହି ବ୍ରତ କରିଲେ, ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ହଯମେଧସ୍ଯ ଵିଘ୍ନେ ତୁ ସଂଜାତେ ସଗରଃ ପୁରା । ଏତଦେଵ ଚରିତ୍ଵା ତୁ ହଯମେଧଂ ସମାପ୍ତଵାନ୍ ।। ୫୯.

ପୂର୍ବେ, ସଗରଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ବିଘ୍ନ ଆସିଥିଲା, ସେ ଏହି ବ୍ରତ କରି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସଫଳ କରିଥିଲେ।

ତଥା ରୁଦ୍ରେଣ ଦେଵେନ ତ୍ରିପୁରଂ ନିଘ୍ନତା ପୁରା । ଏତଦେଵ କୃତଂ ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ରିପୁରଂ ତେନ ପାତିତମ୍ । ମଯା ସମୁଦ୍ରଂ ପିବତା ଏତଦେଵ କୃତଂ ଵ୍ରତମ୍ ।। ୫୯.

ଏହିପରି, ପୂର୍ବକାଳରେ ଦେବତା ରୁଦ୍ର ତିନିଟି ପୁର ଧ୍ୱଂସ କରିବାବେଳେ ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ ତିନିଟି ପୁରକୁ ପତିତ କରିପାରିଥିଲେ। ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ସମୁଦ୍ର ପିଇଥିଲି, ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲି।

ଅନ୍ଯୈରପି ମହୀପାଲୈରେତଦେଵ କୃତଂ ପୁରା । ତପୋଽର୍ଥିଭିର୍ଜ୍ଞାନକୃତୈର୍ନିର୍ଵିଘ୍ନାର୍ଥେ ପରଂତପ ।। ୫୯.

ପୂର୍ବକାଳରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜାମାନେ, ତପସ୍ୟା ଓ ଜ୍ଞାନ ଆଶା କରୁଥିବାମାନେ, ମଧ୍ୟ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲେ।

ଶୂରାଯ ଧୀରାଯ ଗଜାନନାଯ ଲମ୍ବୋଦରାଯୈକଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯ ଚୈଵ । ଏଵଂ ପୂଜ୍ଯସ୍ତଦ୍ଦିନେ ତତ୍ ପୁନଶ୍ଚ ହୋମଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ଵିଘ୍ନଵିନାଶହେତୋଃ ।। ୫୯.

ସେଇ ଦିନ ଶୂର, ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ହାତୀମୁହଁ, ଲମ୍ବୋଦର ଓ ଏକଦନ୍ତ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ପୁଣିଥରେ ବିଘ୍ନ ନାଶ ପାଇଁ ହୋମ କରିବା ଦରକାର।

ଅନେନ କୃତମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵଵିଘ୍ନୈର୍ଵିମୁଚ୍ଯତେ । ଵିନାଯକସ୍ଯ କୃପଯା କୃତକୃତ୍ଯୋ ନରୋ ଭଵେତ୍ ।। ୫୯.

ମାତ୍ର ଏହି ବ୍ରତ କଲେ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ବିନାୟକଙ୍କ ଦୟାରେ ମଣିଷ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ଫଳ ପାଇଥାଏ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ଶାନ୍ତିଵ୍ରତଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତଵ ରାଜନ୍ ଶ୍ରୃଣୁଷ୍ଵ ତତ୍ । ଯେନ ଚୀର୍ଣେନ ଶାନ୍ତିଃ ସ୍ଯାତ୍ ସର୍ଵଦା ଗୃହମେଧିନାମ୍ ।। ୬୦.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାନ୍ତି ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିବି, ଶୁଣ। ଏହା ପାଳନ କଲେ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ସଦା ଶାନ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

ପଞ୍ଚମ୍ଯାଂ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷସ୍ଯ କାର୍ତ୍ତିକେ ମାସି ସୁଵ୍ରତ । ଆରଭେଦ୍ ଵର୍ଷମେକଂ ତୁ ଭୁଞ୍ଜୀଯାଦମ୍ଲଵର୍ଜିତମ୍ ।। ୬୦.

ଶୁଭ ଚରିତ୍ର ଥିବା, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ଏହି ବ୍ରତ ଏକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଆରମ୍ଭ କର; ତାହାରେ ଖଟା ଛାଡ଼ି ଖାଇବା ଉଚିତ।

ନକ୍ତଂ ଦେଵଂ ତୁ ସଂପୂଜ୍ଯ ହରିଂ ଶେଷୋପରି ସ୍ଥିତମ୍ । ଅନନ୍ତାଯେତି ପାଦୌ ତୁ ଵାସୁକାଯେତି ଵୈ କଟିମ୍ ।। ୬୦.

ରାତିରେ ଶେଷ ଉପରେ ବସିଥିବା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜି, ତାଙ୍କର ପାଦକୁ ଅନନ୍ତ ଭାବେ ଓ କଟିକୁ ବାସୁକି ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ତକ୍ଷକାଯେତି ଜଠରମୁରଃ କର୍କୋଟକାଯ ଚ । ପଦ୍ମାଯ କଣ୍ଠଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ମହାପଦ୍ମାଯ ଦୋର୍ଯୁଗମ୍ ।। ୬୦.

ତାଙ୍କର ପେଟକୁ ତକ୍ଷକ ଭାବେ, ଛାତିକୁ କର୍କୋଟକ ଭାବେ, କଣ୍ଠକୁ ପଦ୍ମ ଭାବେ ଓ ଦୁଇହାତକୁ ମହାପଦ୍ମ ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଶଙ୍ଖପାଲାଯ ଵକ୍ତ୍ରଂ ତୁ କୁଟିଲାଯେତି ଵୈ ଶିରଃ । ଏଵଂ ଵିଷ୍ଣୁଗତଂ ପୂଜ୍ଯ ପୃଥକ୍ତ୍ଵେନ ଚ ପୂଜଯେତ୍ ।। ୬୦.

ମୁହଁକୁ ଶଂଖପାଳ ଭାବେ ଓ ମୁଣ୍ଡକୁ କୁଟିଳ ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜି, ପୃଥକ୍‌ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପୂଜନ କର।

କ୍ଷୀରେଣ ସ୍ନପନଂ କୁର୍ଯାତ୍ ତାନୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ହରେଃ ପୁନଃ । ତଦଗ୍ରେ ହୋମଯେତ୍ କ୍ଷୀରଂ ତିଲୈଃ ସହ ଵିଚକ୍ଷଣଃ ।। ୬୦.

ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ଦୁଧରେ ସ୍ନାନ କରାଇ, ପୁଣି ହରିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦୁଧ ଓ ତିଳ ମିଶାଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।

ଏଵଂ ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯାନ୍ତେ କୁର୍ଯାଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନମ୍ । ନାଗଂ ତୁ କାଞ୍ଚନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍ ।। ୬୦.

ଏଭଳି ଏକ ବର୍ଷ ଶେଷରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ। ସୁନାର ଏକ ନାଗ ତିଆରି କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଦରକାର।

ଏଵଂ ଯଃ କୁରୁତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵ୍ରତମେତନ୍ନରାଧିପଃ । ତସ୍ଯ ଶାନ୍ତିର୍ଭଵେନ୍ନିତ୍ଯଂ ନାଗାନାଂ ନ ଭଯଂ ତଥା ।। ୬୦.

ଏହି ବ୍ରତ ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହ କରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ଶାନ୍ତି ରହିବ ଓ ନାଗମାନେ ଠାରୁ କେବେ ଭୟ ହେବ ନାହିଁ।