ଵରାହପୁରାଣମ୍

ସମାପ୍ତେ ତୁ ଵ୍ରତେ ଵହ୍ନିଂ କାଞ୍ଚନଂ କାରଯେଦ୍ ବୁଧଃ । ରକ୍ତଵସ୍ତ୍ରଯୁଗଚ୍ଛନ୍ନଂ ରକ୍ତପୁଷ୍ପାନୁଲେପନମ୍ ।। ୫୬.

ଉପବାସ ସମାପ୍ତିରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସୁନାରେ ଅଗ୍ନି ତିଆରି, ଦୁଇଟି ଲାଲ କପଡ଼ା ଦେଇ ଢାକି, ଲାଲ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ କରିବା ଉଚିତ।

କୁଙ୍କୁମେନ ତଥା ଲିପ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଦେଵଦେଵ ଚ । ସର୍ଵାଵଯଵସଂପୂର୍ଣଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନମ୍ ।। ୫୬.

ସେ ଅଗ୍ନିକୁ କୁଙ୍କୁମ ଲଗାଇ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଳଙ୍କୃତ କରିବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ ଅଂଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବା ଦରକାର।

ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଧାନେନ ରକ୍ତଵସ୍ତ୍ରଯୁଗେନ ଚ । ପଶ୍ଚାତ୍ ତଂ ଦାପଯେତ୍ ତସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରେଣାନେନ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ।। ୫୬.

ବିଧିମତେ ଦୁଇଟି ଲାଲ କପଡ଼ା ଦେଇ ପୂଜା କରି, ପରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ତାହା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଧନ୍ଯୋଽସ୍ମି ଧନ୍ଯକର୍ମାଽସ୍ମି ଧନ୍ଯଚେଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ଧନ୍ଯଵାନ୍ । ଧନ୍ଯେନାନେନ ଚୀର୍ଣେନ ଵ୍ରତେନ ସ୍ଯାଂ ସଦା ସୁଖୀ ।। ୫୬.

ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୋ କାମ ଧନ୍ୟ, ମୋ ଚେଷ୍ଟା ଧନ୍ୟ, ମୁଁ ଧନ୍ୟ; ଏହି ଉପବାସ କରି, ମୁଁ ସଦା ସୁଖୀ ହେଉ।

ଏଵମୁଚ୍ଚାର୍ଯ ତଂ ଵିପ୍ରେ ନ୍ଯସ୍ଯ କୋଶଂ ମହାତ୍ମନଃ । ସଦ୍ଯୋ ଧନ୍ଯତ୍ଵମାପ୍ନୋତି ଯୋଽପି ସ୍ଯାଦ୍ ଭାଗ୍ଯଵର୍ଜିତଃ ।। ୫୬.

ଏପରି କହି, ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଗରେ ଧନ ରଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଭାଗ୍ୟ ନଥିଲା ସେଉଁଥିରେ ମଧ୍ୟ ସତ୍କ୍ଷଣରେ ଧନ୍ୟତା ଆସିଯାଏ।

ଇହ ଜନ୍ମନି ସୌଭାଗ୍ଯଂ ଧନଂ ଧାନ୍ଯଂ ଚ ପୁଷ୍କଲମ୍ । ଅନେନ କୃତମାତ୍ରେଣ ଜାଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୫୬.

ଏହି ଉପବାସ କରିଲେ, ଏହି ଜନ୍ମରେ ଅଧିକ ଭାଗ୍ୟ, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ମିଳେ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ପ୍ରାଗ୍ଜନ୍ମଜନିତଂ ପାପମଗ୍ନିର୍ଦହତି ତସ୍ଯ ହ । ଦଗ୍ଧେ ପାପେ ଵିମୁକ୍ତାତ୍ମା ଇହ ଜନ୍ମନ୍ଯସୌ ଭଵେତ୍ ।। ୫୬.

ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପାପ ଏହି ଅଗ୍ନି ଦହିଦେଉଛି; ପାପ ଦହିଗଲେ, ଏହି ଜନ୍ମରେ ଆତ୍ମା ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ।

ଯୋଽପୀଦଂ ଶ୍ରୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଯଶ୍ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ପଠେଦ୍ ଦ୍ଵିଜଃ । ଉଭୌ ତାଵିହ ଲୋକେ ତୁ ଧନ୍ଯୌ ସଦ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତଃ ।। ୫୬.

ଯେଉଁମାନେ ଏହିକଥାକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଣନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଏହି ଜଗତରେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଧନ୍ୟ ହେବେ।

ଶ୍ରୂଯତେ ଚ ଵ୍ରତଂ ଚୈତଚ୍ଚୀର୍ଣମାସୀନ୍ମହାତ୍ମନା । ଧନଦେନ ପୁରା କଲ୍ପେ ଶୂଦ୍ରଯୋନୌ ସ୍ଥିତେନ ତୁ ।। ୫୬.

ପୁରୁଣା କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ବ୍ରତଟି ଏକ ଦୀର୍ଘଦୂର୍ଦ୍ରଷ୍ଟି ମହାପୁରୁଷ କୁବେରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବତନ କଳ୍ପରେ, ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମରେ ଥିବାବେଳେ, ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କାନ୍ତିଵ୍ରତମନୁତ୍ତମମ୍ । ଯତ୍କୃତ୍ଵା ତୁ ପୁରା ସୋମଃ କାନ୍ତିମାନଭଵତ୍ ପୁନଃ ।। ୫୭.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ କାନ୍ତି ବ୍ରତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଯାହା କରିଥିଲେ ପୂର୍ବରୁ ସୋମ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପୁଣି ପାଇଥିଲେ।

ଯକ୍ଷ୍ମଣା ଦକ୍ଷଶାପେନ ପୁରାକ୍ରାନ୍ତୋ ନିଶାକରଃ । ଏତଚ୍ଚୀର୍ତ୍ଵା ଵ୍ରତଂ ସଦ୍ଯଃ କାନ୍ତିମାନଭଵତ୍ କିଲ ।। ୫୭.

ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶାପରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଯକ୍ଷ୍ମା ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୋଇଥିଲେ; ଏହି ବ୍ରତ କରିବା ସହିତ, ସେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର କାନ୍ତି ପୁଣି ପାଇଥିଲେ।

ଦ୍ଵିତୀଯାଯାଂ ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର କାର୍ତ୍ତିକସ୍ଯ ସିତେ ଦିନେ । ନକ୍ତଂ କୁର୍ଵୀତ ଯତ୍ନେନ ଅର୍ଚଯନ୍ ବଲକେଶଵମ୍ ।। ୫୭.

ହେ ରାଜନ୍, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ, ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ରାତିରେ ଉପବାସ କରି, ବଳକେଶବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ବଲଦେଵାଯ ପାଦୌ ତୁ କେଶଵାଯ ଶିରୋଽର୍ଚଯେତ୍ । ଏଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ମେଧାଵୀ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ରୂପମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୫୭.

ବଳଦେବଙ୍କ ଚରଣକୁ ଏବଂ କେଶବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଏଭଳି ପୂଜା କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୈଷ୍ଣବ ରୂପକୁ ସମ୍ମାନ କରେ।

ପରସ୍ଵରୂପଂ ସୋମାଖ୍ଯଂ ଦ୍ଵିକଲଂ ତଦ୍ଦିନେ ହି ଯତ୍ । ତସ୍ଯାର୍ଘଂ ଦାପଯେଦ୍ ଧୀମାନ୍ ମନ୍ତ୍ରେଣ ପରମେଷ୍ଠିନଃ ।। ୫୭.

ସେଇ ଦିନ ଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପରେ ଥିବା ସୋମଙ୍କୁ, ଯିଏ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ନମୋଽସ୍ତ୍ଵମୃତରୂପାଯ ସର୍ଵୌଷଧିନୃପାଯ ଚ । ଯଜ୍ଞଲୋକାଧିପତଯେ ସୋମାଯ ପରମାତ୍ମନେ ।। ୫୭.

ଓ ଅମୃତ ରୂପୀ, ସମସ୍ତ ଔଷଧିର ରାଜା, ଯଜ୍ଞ ଲୋକର ଅଧିପତି, ସୋମ, ପରମାତ୍ମା, ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ଅନେନୈଵ ଚ ମାର୍ଗେଣ ଦତ୍ତ୍ଵାର୍ଘ୍ଯଂ ପରମେଷ୍ଠିନଃ । ରାତ୍ରୌ ସଵିପ୍ରୋ ଭୁଞ୍ଜୀତ ଯଵାନ୍ନଂ ସଘୃତଂ ନରଃ ।। ୫୭.

ଏହି ପ୍ରକାରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ରାତିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଯବ ଚାଉଳ ଘିଅ ସହିତ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।

ଫାଲ୍ଗୁନାଦିଚତୁଷ୍କେ ତୁ ପାଯସଂ ଭୋଜଯେଚ୍ଛୁଚିଃ । ଶାଲିହୋମଂ ତୁ କୁର୍ଵୀତ କାର୍ତ୍ତିକେ ତୁ ଯଵୈସ୍ତଥା ।। ୫୭.

ଫାଲ୍ଗୁନ ଆଦି ଚାରି ମାସରେ ଶୁଚି ବ୍ୟକ୍ତି ଖିର ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ; କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯବ ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।

ଆଷାଢାଦିଚତୁଷ୍କେ ତୁ ତିଲହୋମଂ ତୁ କାରଯେତ୍ । ତଦ୍ଵତ୍ ତିଲାନ୍ନଂ ଭୁଞ୍ଜୀତ ଏଷ ଏଵ ଵିଧିକ୍ରମଃ ।। ୫୭.

ଆଷାଢ଼ ଆଦି ଚାରି ମାସରେ ତିଳ ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବା ଉଚିତ; ସେପରି ତିଳ ଚାଉଳ ଭୋଜନ କରିବା ଏହି ବିଧିର ଅଂଶ।

ତତଃ ସଂଵତ୍ସରେ ପୂର୍ଣେ ଶଶିନଂ କୃତରାଜତମ୍ । ସିତଵସ୍ତ୍ରଯୁଗଚ୍ଛନ୍ନଂ ସିତପୁଷ୍ପାନୁଲେପନମ୍ । ଏଵମେଵ ଦ୍ଵିଜଂ ପୂଜ୍ଯ ତତସ୍ତଂ ପ୍ରତିପାଦଯେତ୍ ।। ୫୭.

ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ, ଚାନ୍ଦିରେ ତିଆରି ଚନ୍ଦ୍ର, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଦୁଇଟିରେ ଢାକି, ଧଳା ଫୁଲ ଲଗାଇ, ଏହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

କାନ୍ତିମାନପି ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନଃ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ ସୋମରୂପିନ୍ ନାରାଯଣ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ।। ୫୭.

ଏହି ଜଗତରେ ସେ କାନ୍ତିମାନ୍, ସବୁଠି ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ମନୋହର ହୁଏ। ତୁମ ଦୟାରେ, ସୋମ ରୂପୀ ନାରାୟଣ, ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ଅନେନ କିଲ ମନ୍ତ୍ରେଣ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିପ୍ରାଯ ଵାଗ୍ଯତଃ । ଦତ୍ତମାତ୍ରେ ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ କାନ୍ତିମାନ୍ ଜାଯତେ ନରଃ ।। ୫୭.

ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ନିଜକୁ ସଂଯମ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦାନ କଲେ, ଦେଇଥିବା ସମୟରୁ ମାନବ କାନ୍ତିମାନ୍ ହୋଇଯାଏ।

ଆତ୍ରେଯେଣାପି ସୋମେନ କୃତମେତତ୍ ପୁରା ନୃପ । ତସ୍ଯ ଵ୍ରତାନ୍ତେ ସଂତୁଷ୍ଟଃ ସ୍ଵଯମେଵ ଜନାର୍ଦନଃ । ଯକ୍ଷ୍ମାଣମପନୀଯାଶୁ ଅମୃତାଖ୍ଯାଂ କଲାଂ ଦଦୌ ।। ୫୭.

ହେ ରାଜନ୍, ପୂର୍ବରୁ ଏହି ବ୍ରତ ଆତ୍ରେୟଙ୍କ ପୁଅ ସୋମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିଲା। ବ୍ରତ ଶେଷରେ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଖୁସି ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଯକ୍ଷ୍ମା ଦୂର କରି, ଅମୃତ ନାମକ କଳା ଦେଇଥିଲେ।

ତାଂ କଲାଂ ସୋମରାଜାଽସୌ ତପସା ଲବ୍ଧଵାନିତି । ସୋମତ୍ଵଂ ଚାଗମତ୍ ସୋଽସ୍ଯ ଓଷଧୀନାଂ ପତିର୍ବଭୌ ।। ୫୭.

ସୋମ ରାଜା ସେଇ କଳାକୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଲାଭ କରିଥିଲେ; ଏହିପରି ସେ ସୋମ ହେଲେ ଏବଂ ଔଷଧିମାନେ ତାଙ୍କର ଅଧିନରେ ହେଲେ।

ଦ୍ଵିତୀଯାମଶ୍ଵିନୌ ସୋମଭୁଜୌ କୀର୍ତ୍ଯେତେ ତଦ୍ଦିନେ ନୃପ । ତୌ ଶେଷଵିଷ୍ଣୂ ଵିଖ୍ଯାତୌ ମୁଖ୍ଯପକ୍ଷୌ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୫୭.

ହେ ରାଜନ୍, ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ ଯେଉଁ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତା ସୋମ ପାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଦିନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସେମାନେ ଶେଷ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବରେ ମୁଖ୍ୟ ପକ୍ଷ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ନ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵ୍ଯତିରିକ୍ତଂ ସ୍ଯାଦ୍ ଦୈଵତଂ ନୃପସତ୍ତମ । ନାମଭେଦେନ ସର୍ଵତ୍ର ସଂସ୍ଥିତଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ ।। ୫୭.

ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜନ୍, ବିଷ୍ଣୁଠାରୁ ଅଲଗା କୌଣସି ଦେବତା ନାହିଁ; ସେ ପରମେଶ୍ୱର ସମସ୍ତଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ନାମରେ ବ୍ୟାପିଥିବେ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ଅତଃ ପରଂ ମହାରାଜ ସୌଭାଗ୍ଯକରଣଂ ଵ୍ରତମ୍ । ଶ୍ରୃଣୁ ଯେନାଶୁ ସୌଭାଗ୍ଯଂ ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସାମୁପଜାଯତେ ।। ୫୮.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏବେ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏମିତି ଏକ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୁଷ ଦୁହେଁ ଶୀଘ୍ର ସଉଭାଗ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି।

ଫାଲ୍ଗୁନସ୍ଯ ତୁ ମାସସ୍ଯ ତୃତୀଯା ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷତଃ । ଉପାସିତଵ୍ଯା ନକ୍ତେନ ଶୁଚିନା ସତ୍ଯଵାଦିନା ।। ୫୮.

ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ତିଥିରେ, ଏହି ବ୍ରତ ଏକାଗ୍ରତା ଓ ପବିତ୍ରତା ସହିତ, ରାତିରେ ଉପବାସ ରହି, ସତ୍ୟବାଦୀ ହୋଇ କରିବା ଉଚିତ।

ସଶ୍ରୀକଂ ଚ ହରିଂ ପୂଜ୍ଯ ରୁଦ୍ରଂ ଵା ଚୋମଯା ସହ । ଯା ଶ୍ରୀଃ ସା ଗିରିଜା ପ୍ରୋକ୍ତା ଯୋ ହରିଃ ସ ତ୍ରିଲୋଚନଃ ।। ୫୮.

ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ହରିଙ୍କୁ କିମ୍ବା ଉମା ସହିତ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଯିଏ ଶ୍ରୀ, ସେ ଗିରିଜା; ଯିଏ ହରି, ସେଇ ତିନି ଆଖିଅଛନ୍ତି।

ଏଵଂ ସର୍ଵେଷୁ ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ପୁରାଣେଷୁ ଚ ପଠ୍ଯତେ । ଏତସ୍ମାଦନ୍ଯଥା ଯସ୍ତୁ ବ୍ରୂତେ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ପୃଥକ୍ତଯା ।। ୫୮.

ଏହିପରି ଉପଦେଶ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପୁରାଣରେ ଥିବାକୁ ମିଳେ। ଯେଉଁଠି ଏହାଠାରୁ ଭିନ୍ନ କଥା କୁହାଯାଏ, ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଅଲଗା କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଭୁଲ କୁହାଯାଏ।