ଵରାହପୁରାଣମ୍

ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତଂ ଦେଵଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜ । ଯେନ ଭୂଯଃ ପୁନଃ ଶୋଚ୍ଯପଦଵୀଂ ନୋ ପ୍ରଯାସ୍ଯସି ।। ୫୫.

ତେଣୁ ରାଜାଧିରାଜ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଦେବତାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଅ; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପୁଣି ଦୁଃଖର ପଥକୁ ଯିବାକୁ ପଡିବ ନାହିଁ।

ଯ ଇଦଂ ଶ୍ରୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ମାନଵଃ । ପଠେଦ୍ ଯଶ୍ଚରିତଂ ତାଭ୍ଯାଂ ମୋକ୍ଷଧର୍ମାର୍ଥଦୋ ଭଵେତ୍ ।। ୫୫.

ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଉଠି, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର କଥା ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ପଢ଼ିବା କରେ, ସେ ମୁକ୍ତି, ଧର୍ମ ଓ ଧନର ଫଳ ପାଇଥାଏ।

ଶୁଭଵ୍ରତମିଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଯଶ୍ଚ କୁର୍ଯାଜ୍ଜନେଶ୍ଵର । ସ ସର୍ଵସମ୍ପଦଂ ଚେହ ଭୁକ୍ତ୍ଵେତେ ତଲ୍ଲଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ।। ୫୫.

ଏହି ଶୁଭ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଉପବାସ ଯେ କରେ, ହେ ଜନେଶ୍ୱର, ସେ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦ ଭୋଗ କରି, ପରେ ପରମ ଲୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଧନ୍ଯଵ୍ରତମନୁତ୍ତମମ୍ । ଯେନ ସଦ୍ଯୋ ଭଵେଦ୍ ଧନ୍ଯ ଅଧନ୍ଯୋଽପି ହି ଯୋ ଭଵେତ୍ ।। ୫୬.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ୍ୟ ଉପବାସ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା କରିଲେ ଅଧନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସତ୍କ୍ଷଣରେ ଧନ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।

ମାର୍ଗଶୀର୍ଷେ ସିତେ ପକ୍ଷେ ପ୍ରତିପଦ୍ ଯା ତିଥିର୍ଭଵେତ୍ । ତସ୍ଯାଂ ନକ୍ତଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଵିଷ୍ଣୁମଗ୍ନିଂ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍ ।। ୫୬.

ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପ୍ରଥମ ତିଥିରେ, ରାତିରେ ଉପବାସ କରି, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଵୈଶ୍ଵାନରାଯ ପାଦୌ ତୁ ଅଗ୍ନଯେତ୍ଯୁଦରଂ ତଥା । ହଵିର୍ଭୁଂଜାଯ ଚ ଉରୋ ଦ୍ରଵିଣୋଦେତି ଵୈ ଭୁଜୋ ।। ୫୬.

ଵୈଶ୍ୱାନରଙ୍କୁ ପାଦ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପେଟ, ହବିର୍ଭୁଜଙ୍କୁ ଛାତି, ଦ୍ରବିଣୋଦଙ୍କୁ ବାହୁ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ସଂଵର୍ତ୍ତାଯେତି ଚ ଶିରୋ ଜ୍ଵଲନାଯେତି ସର୍ଵତଃ । ଅଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯୈଵଂ ଵିଧାନେନ ଦେଵଦେଵଂ ଜନାର୍ଦନମ୍ ।। ୫୬.

ସଂବର୍ତ୍ତଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ, ଜ୍ୱଳନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପୂଜି, ଏହି ପ୍ରକାରେ ଦେବଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ବିଧିମତେ ପୂଜା କର।

ତସ୍ଯୈଵ ପୁରତଃ କୁଣ୍ଡଂ କାରଯିତ୍ଵା ଵିଘାନତଃ । ହୋମଂ ତତ୍ର ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଏଭିର୍ମନ୍ତ୍ରୈର୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ ।। ୫୬.

ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ଏକ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ତିଆରି କରି, ସେଠାରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।

ତତଃ ସଂଯାଵକଂ ଚାନ୍ନଂ ଭୁଞ୍ଜୀଯାଦ୍ ଘୃତସଂଯୁତମ୍ । କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେଽପ୍ଯେଵମେଵ ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯଂ ତୁ ଯାଵତଃ ।। ୫୬.

ତାପରେ ଘିଅ ମିଶାଇଥିବା ସଂୟାବ ଚାଉଳ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ; କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଚାରି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିବା ଦରକାର।

ଚୈତ୍ରାଦିଷୁ ଚ ଭୁଞ୍ଜୀତ ପାଯସଂ ସଘୃତଂ ବୁଧଃ । ଶ୍ରାଵଣାଦିଷୁ ସକ୍ତୂଂଶ୍ଚ ତତଶ୍ଚୈତତ୍ ସମାପ୍ଯତେ ।। ୫୬.

ଚୈତ୍ର ଆଦି ମାସରେ ଘିଅ ସହିତ ପାୟସ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ; ଶ୍ରାବଣ ଆଦି ମାସରେ ସକ୍ତୁ ଖାଇବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ଉପବାସ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।

ସମାପ୍ତେ ତୁ ଵ୍ରତେ ଵହ୍ନିଂ କାଞ୍ଚନଂ କାରଯେଦ୍ ବୁଧଃ । ରକ୍ତଵସ୍ତ୍ରଯୁଗଚ୍ଛନ୍ନଂ ରକ୍ତପୁଷ୍ପାନୁଲେପନମ୍ ।। ୫୬.

ଉପବାସ ସମାପ୍ତିରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସୁନାରେ ଅଗ୍ନି ତିଆରି, ଦୁଇଟି ଲାଲ କପଡ଼ା ଦେଇ ଢାକି, ଲାଲ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ କରିବା ଉଚିତ।

କୁଙ୍କୁମେନ ତଥା ଲିପ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଦେଵଦେଵ ଚ । ସର୍ଵାଵଯଵସଂପୂର୍ଣଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନମ୍ ।। ୫୬.

ସେ ଅଗ୍ନିକୁ କୁଙ୍କୁମ ଲଗାଇ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଳଙ୍କୃତ କରିବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ ଅଂଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବା ଦରକାର।

ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଧାନେନ ରକ୍ତଵସ୍ତ୍ରଯୁଗେନ ଚ । ପଶ୍ଚାତ୍ ତଂ ଦାପଯେତ୍ ତସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରେଣାନେନ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ।। ୫୬.

ବିଧିମତେ ଦୁଇଟି ଲାଲ କପଡ଼ା ଦେଇ ପୂଜା କରି, ପରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ତାହା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଧନ୍ଯୋଽସ୍ମି ଧନ୍ଯକର୍ମାଽସ୍ମି ଧନ୍ଯଚେଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ଧନ୍ଯଵାନ୍ । ଧନ୍ଯେନାନେନ ଚୀର୍ଣେନ ଵ୍ରତେନ ସ୍ଯାଂ ସଦା ସୁଖୀ ।। ୫୬.

ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୋ କାମ ଧନ୍ୟ, ମୋ ଚେଷ୍ଟା ଧନ୍ୟ, ମୁଁ ଧନ୍ୟ; ଏହି ଉପବାସ କରି, ମୁଁ ସଦା ସୁଖୀ ହେଉ।

ଏଵମୁଚ୍ଚାର୍ଯ ତଂ ଵିପ୍ରେ ନ୍ଯସ୍ଯ କୋଶଂ ମହାତ୍ମନଃ । ସଦ୍ଯୋ ଧନ୍ଯତ୍ଵମାପ୍ନୋତି ଯୋଽପି ସ୍ଯାଦ୍ ଭାଗ୍ଯଵର୍ଜିତଃ ।। ୫୬.

ଏପରି କହି, ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଗରେ ଧନ ରଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଭାଗ୍ୟ ନଥିଲା ସେଉଁଥିରେ ମଧ୍ୟ ସତ୍କ୍ଷଣରେ ଧନ୍ୟତା ଆସିଯାଏ।

ଇହ ଜନ୍ମନି ସୌଭାଗ୍ଯଂ ଧନଂ ଧାନ୍ଯଂ ଚ ପୁଷ୍କଲମ୍ । ଅନେନ କୃତମାତ୍ରେଣ ଜାଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୫୬.

ଏହି ଉପବାସ କରିଲେ, ଏହି ଜନ୍ମରେ ଅଧିକ ଭାଗ୍ୟ, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ମିଳେ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ପ୍ରାଗ୍ଜନ୍ମଜନିତଂ ପାପମଗ୍ନିର୍ଦହତି ତସ୍ଯ ହ । ଦଗ୍ଧେ ପାପେ ଵିମୁକ୍ତାତ୍ମା ଇହ ଜନ୍ମନ୍ଯସୌ ଭଵେତ୍ ।। ୫୬.

ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପାପ ଏହି ଅଗ୍ନି ଦହିଦେଉଛି; ପାପ ଦହିଗଲେ, ଏହି ଜନ୍ମରେ ଆତ୍ମା ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ।

ଯୋଽପୀଦଂ ଶ୍ରୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଯଶ୍ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ପଠେଦ୍ ଦ୍ଵିଜଃ । ଉଭୌ ତାଵିହ ଲୋକେ ତୁ ଧନ୍ଯୌ ସଦ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତଃ ।। ୫୬.

ଯେଉଁମାନେ ଏହିକଥାକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଣନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଏହି ଜଗତରେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଧନ୍ୟ ହେବେ।

ଶ୍ରୂଯତେ ଚ ଵ୍ରତଂ ଚୈତଚ୍ଚୀର୍ଣମାସୀନ୍ମହାତ୍ମନା । ଧନଦେନ ପୁରା କଲ୍ପେ ଶୂଦ୍ରଯୋନୌ ସ୍ଥିତେନ ତୁ ।। ୫୬.

ପୁରୁଣା କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ବ୍ରତଟି ଏକ ଦୀର୍ଘଦୂର୍ଦ୍ରଷ୍ଟି ମହାପୁରୁଷ କୁବେରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବତନ କଳ୍ପରେ, ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମରେ ଥିବାବେଳେ, ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି କାନ୍ତିଵ୍ରତମନୁତ୍ତମମ୍ । ଯତ୍କୃତ୍ଵା ତୁ ପୁରା ସୋମଃ କାନ୍ତିମାନଭଵତ୍ ପୁନଃ ।। ୫୭.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ କାନ୍ତି ବ୍ରତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଯାହା କରିଥିଲେ ପୂର୍ବରୁ ସୋମ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପୁଣି ପାଇଥିଲେ।

ଯକ୍ଷ୍ମଣା ଦକ୍ଷଶାପେନ ପୁରାକ୍ରାନ୍ତୋ ନିଶାକରଃ । ଏତଚ୍ଚୀର୍ତ୍ଵା ଵ୍ରତଂ ସଦ୍ଯଃ କାନ୍ତିମାନଭଵତ୍ କିଲ ।। ୫୭.

ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶାପରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଯକ୍ଷ୍ମା ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୋଇଥିଲେ; ଏହି ବ୍ରତ କରିବା ସହିତ, ସେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର କାନ୍ତି ପୁଣି ପାଇଥିଲେ।

ଦ୍ଵିତୀଯାଯାଂ ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର କାର୍ତ୍ତିକସ୍ଯ ସିତେ ଦିନେ । ନକ୍ତଂ କୁର୍ଵୀତ ଯତ୍ନେନ ଅର୍ଚଯନ୍ ବଲକେଶଵମ୍ ।। ୫୭.

ହେ ରାଜନ୍, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ, ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ ରାତିରେ ଉପବାସ କରି, ବଳକେଶବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ବଲଦେଵାଯ ପାଦୌ ତୁ କେଶଵାଯ ଶିରୋଽର୍ଚଯେତ୍ । ଏଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ମେଧାଵୀ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ରୂପମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୫୭.

ବଳଦେବଙ୍କ ଚରଣକୁ ଏବଂ କେଶବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଏଭଳି ପୂଜା କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୈଷ୍ଣବ ରୂପକୁ ସମ୍ମାନ କରେ।

ପରସ୍ଵରୂପଂ ସୋମାଖ୍ଯଂ ଦ୍ଵିକଲଂ ତଦ୍ଦିନେ ହି ଯତ୍ । ତସ୍ଯାର୍ଘଂ ଦାପଯେଦ୍ ଧୀମାନ୍ ମନ୍ତ୍ରେଣ ପରମେଷ୍ଠିନଃ ।। ୫୭.

ସେଇ ଦିନ ଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପରେ ଥିବା ସୋମଙ୍କୁ, ଯିଏ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ନମୋଽସ୍ତ୍ଵମୃତରୂପାଯ ସର୍ଵୌଷଧିନୃପାଯ ଚ । ଯଜ୍ଞଲୋକାଧିପତଯେ ସୋମାଯ ପରମାତ୍ମନେ ।। ୫୭.

ଓ ଅମୃତ ରୂପୀ, ସମସ୍ତ ଔଷଧିର ରାଜା, ଯଜ୍ଞ ଲୋକର ଅଧିପତି, ସୋମ, ପରମାତ୍ମା, ତୁମକୁ ମୋର ନମସ୍କାର।

ଅନେନୈଵ ଚ ମାର୍ଗେଣ ଦତ୍ତ୍ଵାର୍ଘ୍ଯଂ ପରମେଷ୍ଠିନଃ । ରାତ୍ରୌ ସଵିପ୍ରୋ ଭୁଞ୍ଜୀତ ଯଵାନ୍ନଂ ସଘୃତଂ ନରଃ ।। ୫୭.

ଏହି ପ୍ରକାରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ରାତିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଯବ ଚାଉଳ ଘିଅ ସହିତ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।

ଫାଲ୍ଗୁନାଦିଚତୁଷ୍କେ ତୁ ପାଯସଂ ଭୋଜଯେଚ୍ଛୁଚିଃ । ଶାଲିହୋମଂ ତୁ କୁର୍ଵୀତ କାର୍ତ୍ତିକେ ତୁ ଯଵୈସ୍ତଥା ।। ୫୭.

ଫାଲ୍ଗୁନ ଆଦି ଚାରି ମାସରେ ଶୁଚି ବ୍ୟକ୍ତି ଖିର ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ; କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯବ ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।

ଆଷାଢାଦିଚତୁଷ୍କେ ତୁ ତିଲହୋମଂ ତୁ କାରଯେତ୍ । ତଦ୍ଵତ୍ ତିଲାନ୍ନଂ ଭୁଞ୍ଜୀତ ଏଷ ଏଵ ଵିଧିକ୍ରମଃ ।। ୫୭.

ଆଷାଢ଼ ଆଦି ଚାରି ମାସରେ ତିଳ ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବା ଉଚିତ; ସେପରି ତିଳ ଚାଉଳ ଭୋଜନ କରିବା ଏହି ବିଧିର ଅଂଶ।

ତତଃ ସଂଵତ୍ସରେ ପୂର୍ଣେ ଶଶିନଂ କୃତରାଜତମ୍ । ସିତଵସ୍ତ୍ରଯୁଗଚ୍ଛନ୍ନଂ ସିତପୁଷ୍ପାନୁଲେପନମ୍ । ଏଵମେଵ ଦ୍ଵିଜଂ ପୂଜ୍ଯ ତତସ୍ତଂ ପ୍ରତିପାଦଯେତ୍ ।। ୫୭.

ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ, ଚାନ୍ଦିରେ ତିଆରି ଚନ୍ଦ୍ର, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଦୁଇଟିରେ ଢାକି, ଧଳା ଫୁଲ ଲଗାଇ, ଏହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।