ଵରାହପୁରାଣମ୍

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ସ ରାଜା ସଂଶିତଵ୍ରତଃ । ଵିଶାଲସ୍ଯ କଥଂ କୌବ୍ଜ୍ଯମିତି ଚିନ୍ତାପରୋଭଵତ୍ ।। ୫୫.

ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ରାଜା ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ—କିପରି ଏହି ବଡ଼ ଆମ୍ବ ଗଛ କୁବ୍ଜ ହେଲା?

ତସ୍ଯ ଚିନ୍ତଯତୋ ବୁଦ୍ଧିର୍ବଭୌ ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ପ୍ରତି । ଅନେନାଗତମାତ୍ରେଣ କୃତମେତନ୍ନ ସଂଶଯଃ ।। ୫୫.

ସେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କର ମନରେ ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ଆସିଲା—ଏହା ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆସିବା ସହିତ ଘଟିଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ତସ୍ମାଦେଷୈଵ ଭଵିତା ଭଗଵାନ୍ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ନମଶ୍ଚକ୍ରେ ତସ୍ଯ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ସ ନୃପଃ ।। ୫୫.

ଏହିଠାରୁ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମାନେ ସେଇ ଭଗବାନ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ। ଏପରି କହି, ସେ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।

ଅନୁଗ୍ରହାଯ ଭଗଵନ୍ ନୂନଂ ତ୍ଵଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ଆଗତୋଽସି ସ୍ଵରୂପଂ ମେ ଦର୍ଶଯସ୍ଵାଧୁନା ହରେ ।। ୫୫.

ଭଗବାନ, ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ କୃପା ପାଇଁ ଆସିଛ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ। ଏବେ ମୋତେ ତୁମର ନିଜସ୍ୱ ରୂପ ଦେଖାଅ, ହେ ହରି।

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ଦେଵଃ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ । ବଭୌ ତତ୍ପୁରତଃ ସୌମ୍ଯୋ ଵାକ୍ଯଂ ଚେଦମୁଵାଚ ହ ।। ୫୫.

ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ ଦେବତା ସେଠାରେ ସାନ୍ତ ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ ଓ ଏହି କଥା କହିଲେ।

ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଯତ୍ତେ ମନସି ଵର୍ତତେ । ମଯି ପ୍ରସନ୍ନେ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯ ତିଲମାତ୍ରମିଦଂ ନୃପ ।। ୫୫.

ହେ ରାଜାଧିରାଜ, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ତାହା ମାଗ। ମୁଁ ଖୁସି ହେଲେ, ତିନି ଲୋକରେ ଏକ ତିଳ ପରିମାଣ ଯାହା ଅଛି, ସେ ମଧ୍ୟ ତୁମର।

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ରାଜା ହର୍ଷୋତ୍ଫୁଲ୍ଲିତଲୋଚନଃ । ମୋକ୍ଷଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ଦେଵେଶେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନୋଵାଚ କିଂଚନ ।। ୫୫.

ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ଚକଚକାଉଥିବା ଚକ୍ଷୁରେ କହିଲେ—'ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋତେ ମୋକ୍ଷ ଦିଅ', ଏବଂ ତା'ପରେ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।

ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଭଗଵାନ୍ ପୁନର୍ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ହ । ମଯ୍ଯାଗତେ ଵିଶାଲୋଽଯମାମ୍ରଃ କୁବ୍ଜତ୍ଵମାଗତଃ । ଯସ୍ମାତ୍ ତସ୍ମାତ୍ ତୀର୍ଥମିଦଂ କୁବ୍ଜକାମ୍ରଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୫୫.

ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଭଗବାନ ପୁନି କହିଲେ—'ମୁଁ ଆସିବା ସହିତ, ଏହି ଆମ୍ବ ଗଛ କୁବ୍ଜ ହେଲା। ତେଣୁ, ଏହି ସ୍ଥାନ କୁବ୍ଜକାମ୍ର ତୀର୍ଥ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେବ।'

ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନ୍ଯାଦଯୋଽପ୍ଯସ୍ମିନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ତା ଯଦି ସ୍ଵକମ୍ । କଲେଵରଂ ତ୍ଯଜିଷ୍ଯନ୍ତି ତେଷାଂ ପଞ୍ଚଶତାନି ଚ । ଵିମାନାନି ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଯୋଗିନାଂ ମୁକ୍ତିରେଵ ଚ ।। ୫୫.

ଏଠାରେ ଯଦି ପଶୁ ଜନ୍ମର ଲୋକ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପାଞ୍ଚଶତ ଦିବ୍ୟ ଯାନ ମିଳିବ, ଯୋଗୀମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଇବେ।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ନୃପଂ ଦେଵଃ ଶଙ୍ଖାଗ୍ରେଣ ଜନାର୍ଦନଃ । ପସ୍ପର୍ଶ ସ୍ପୃଷ୍ଟମାତ୍ରୋଽସୌ ପରଂ ନିର୍ଵାଣମାପ୍ତଵାନ୍ ।। ୫୫.

ଏପରି କହି ଦେବଜନାର୍ଦ୍ଦନ ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଶଂଖର ଆଗରେ ଛୁଇଁଲେ; ମାତ୍ର ଛୁଇଁବା ସହିତେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁକ୍ତିକୁ ପାଇଲେ।

ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତଂ ଦେଵଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜ । ଯେନ ଭୂଯଃ ପୁନଃ ଶୋଚ୍ଯପଦଵୀଂ ନୋ ପ୍ରଯାସ୍ଯସି ।। ୫୫.

ତେଣୁ ରାଜାଧିରାଜ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଦେବତାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଅ; ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପୁଣି ଦୁଃଖର ପଥକୁ ଯିବାକୁ ପଡିବ ନାହିଁ।

ଯ ଇଦଂ ଶ୍ରୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ମାନଵଃ । ପଠେଦ୍ ଯଶ୍ଚରିତଂ ତାଭ୍ଯାଂ ମୋକ୍ଷଧର୍ମାର୍ଥଦୋ ଭଵେତ୍ ।। ୫୫.

ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଉଠି, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର କଥା ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ପଢ଼ିବା କରେ, ସେ ମୁକ୍ତି, ଧର୍ମ ଓ ଧନର ଫଳ ପାଇଥାଏ।

ଶୁଭଵ୍ରତମିଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଯଶ୍ଚ କୁର୍ଯାଜ୍ଜନେଶ୍ଵର । ସ ସର୍ଵସମ୍ପଦଂ ଚେହ ଭୁକ୍ତ୍ଵେତେ ତଲ୍ଲଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ।। ୫୫.

ଏହି ଶୁଭ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଉପବାସ ଯେ କରେ, ହେ ଜନେଶ୍ୱର, ସେ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦ ଭୋଗ କରି, ପରେ ପରମ ଲୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଧନ୍ଯଵ୍ରତମନୁତ୍ତମମ୍ । ଯେନ ସଦ୍ଯୋ ଭଵେଦ୍ ଧନ୍ଯ ଅଧନ୍ଯୋଽପି ହି ଯୋ ଭଵେତ୍ ।। ୫୬.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ୍ୟ ଉପବାସ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା କରିଲେ ଅଧନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସତ୍କ୍ଷଣରେ ଧନ୍ୟ ହୋଇଯାଏ।

ମାର୍ଗଶୀର୍ଷେ ସିତେ ପକ୍ଷେ ପ୍ରତିପଦ୍ ଯା ତିଥିର୍ଭଵେତ୍ । ତସ୍ଯାଂ ନକ୍ତଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଵିଷ୍ଣୁମଗ୍ନିଂ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍ ।। ୫୬.

ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପ୍ରଥମ ତିଥିରେ, ରାତିରେ ଉପବାସ କରି, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଵୈଶ୍ଵାନରାଯ ପାଦୌ ତୁ ଅଗ୍ନଯେତ୍ଯୁଦରଂ ତଥା । ହଵିର୍ଭୁଂଜାଯ ଚ ଉରୋ ଦ୍ରଵିଣୋଦେତି ଵୈ ଭୁଜୋ ।। ୫୬.

ଵୈଶ୍ୱାନରଙ୍କୁ ପାଦ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପେଟ, ହବିର୍ଭୁଜଙ୍କୁ ଛାତି, ଦ୍ରବିଣୋଦଙ୍କୁ ବାହୁ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ସଂଵର୍ତ୍ତାଯେତି ଚ ଶିରୋ ଜ୍ଵଲନାଯେତି ସର୍ଵତଃ । ଅଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯୈଵଂ ଵିଧାନେନ ଦେଵଦେଵଂ ଜନାର୍ଦନମ୍ ।। ୫୬.

ସଂବର୍ତ୍ତଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ, ଜ୍ୱଳନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପୂଜି, ଏହି ପ୍ରକାରେ ଦେବଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ବିଧିମତେ ପୂଜା କର।

ତସ୍ଯୈଵ ପୁରତଃ କୁଣ୍ଡଂ କାରଯିତ୍ଵା ଵିଘାନତଃ । ହୋମଂ ତତ୍ର ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଏଭିର୍ମନ୍ତ୍ରୈର୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ ।। ୫୬.

ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ଏକ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ତିଆରି କରି, ସେଠାରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।

ତତଃ ସଂଯାଵକଂ ଚାନ୍ନଂ ଭୁଞ୍ଜୀଯାଦ୍ ଘୃତସଂଯୁତମ୍ । କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେଽପ୍ଯେଵମେଵ ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯଂ ତୁ ଯାଵତଃ ।। ୫୬.

ତାପରେ ଘିଅ ମିଶାଇଥିବା ସଂୟାବ ଚାଉଳ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ; କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଚାରି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିବା ଦରକାର।

ଚୈତ୍ରାଦିଷୁ ଚ ଭୁଞ୍ଜୀତ ପାଯସଂ ସଘୃତଂ ବୁଧଃ । ଶ୍ରାଵଣାଦିଷୁ ସକ୍ତୂଂଶ୍ଚ ତତଶ୍ଚୈତତ୍ ସମାପ୍ଯତେ ।। ୫୬.

ଚୈତ୍ର ଆଦି ମାସରେ ଘିଅ ସହିତ ପାୟସ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ; ଶ୍ରାବଣ ଆଦି ମାସରେ ସକ୍ତୁ ଖାଇବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ଉପବାସ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।

ସମାପ୍ତେ ତୁ ଵ୍ରତେ ଵହ୍ନିଂ କାଞ୍ଚନଂ କାରଯେଦ୍ ବୁଧଃ । ରକ୍ତଵସ୍ତ୍ରଯୁଗଚ୍ଛନ୍ନଂ ରକ୍ତପୁଷ୍ପାନୁଲେପନମ୍ ।। ୫୬.

ଉପବାସ ସମାପ୍ତିରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସୁନାରେ ଅଗ୍ନି ତିଆରି, ଦୁଇଟି ଲାଲ କପଡ଼ା ଦେଇ ଢାକି, ଲାଲ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ କରିବା ଉଚିତ।

କୁଙ୍କୁମେନ ତଥା ଲିପ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଦେଵଦେଵ ଚ । ସର୍ଵାଵଯଵସଂପୂର୍ଣଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନମ୍ ।। ୫୬.

ସେ ଅଗ୍ନିକୁ କୁଙ୍କୁମ ଲଗାଇ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଳଙ୍କୃତ କରିବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ ଅଂଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦେଖିବାକୁ ସୁନ୍ଦର ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବା ଦରକାର।

ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଧାନେନ ରକ୍ତଵସ୍ତ୍ରଯୁଗେନ ଚ । ପଶ୍ଚାତ୍ ତଂ ଦାପଯେତ୍ ତସ୍ଯ ମନ୍ତ୍ରେଣାନେନ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ।। ୫୬.

ବିଧିମତେ ଦୁଇଟି ଲାଲ କପଡ଼ା ଦେଇ ପୂଜା କରି, ପରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ତାହା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଧନ୍ଯୋଽସ୍ମି ଧନ୍ଯକର୍ମାଽସ୍ମି ଧନ୍ଯଚେଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ଧନ୍ଯଵାନ୍ । ଧନ୍ଯେନାନେନ ଚୀର୍ଣେନ ଵ୍ରତେନ ସ୍ଯାଂ ସଦା ସୁଖୀ ।। ୫୬.

ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୋ କାମ ଧନ୍ୟ, ମୋ ଚେଷ୍ଟା ଧନ୍ୟ, ମୁଁ ଧନ୍ୟ; ଏହି ଉପବାସ କରି, ମୁଁ ସଦା ସୁଖୀ ହେଉ।

ଏଵମୁଚ୍ଚାର୍ଯ ତଂ ଵିପ୍ରେ ନ୍ଯସ୍ଯ କୋଶଂ ମହାତ୍ମନଃ । ସଦ୍ଯୋ ଧନ୍ଯତ୍ଵମାପ୍ନୋତି ଯୋଽପି ସ୍ଯାଦ୍ ଭାଗ୍ଯଵର୍ଜିତଃ ।। ୫୬.

ଏପରି କହି, ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଗରେ ଧନ ରଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଭାଗ୍ୟ ନଥିଲା ସେଉଁଥିରେ ମଧ୍ୟ ସତ୍କ୍ଷଣରେ ଧନ୍ୟତା ଆସିଯାଏ।

ଇହ ଜନ୍ମନି ସୌଭାଗ୍ଯଂ ଧନଂ ଧାନ୍ଯଂ ଚ ପୁଷ୍କଲମ୍ । ଅନେନ କୃତମାତ୍ରେଣ ଜାଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୫୬.

ଏହି ଉପବାସ କରିଲେ, ଏହି ଜନ୍ମରେ ଅଧିକ ଭାଗ୍ୟ, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ମିଳେ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ପ୍ରାଗ୍ଜନ୍ମଜନିତଂ ପାପମଗ୍ନିର୍ଦହତି ତସ୍ଯ ହ । ଦଗ୍ଧେ ପାପେ ଵିମୁକ୍ତାତ୍ମା ଇହ ଜନ୍ମନ୍ଯସୌ ଭଵେତ୍ ।। ୫୬.

ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପାପ ଏହି ଅଗ୍ନି ଦହିଦେଉଛି; ପାପ ଦହିଗଲେ, ଏହି ଜନ୍ମରେ ଆତ୍ମା ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ।

ଯୋଽପୀଦଂ ଶ୍ରୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ଯଶ୍ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ପଠେଦ୍ ଦ୍ଵିଜଃ । ଉଭୌ ତାଵିହ ଲୋକେ ତୁ ଧନ୍ଯୌ ସଦ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତଃ ।। ୫୬.

ଯେଉଁମାନେ ଏହିକଥାକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଶୁଣନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ଏହି ଜଗତରେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଧନ୍ୟ ହେବେ।

ଶ୍ରୂଯତେ ଚ ଵ୍ରତଂ ଚୈତଚ୍ଚୀର୍ଣମାସୀନ୍ମହାତ୍ମନା । ଧନଦେନ ପୁରା କଲ୍ପେ ଶୂଦ୍ରଯୋନୌ ସ୍ଥିତେନ ତୁ ।। ୫୬.

ପୁରୁଣା କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ବ୍ରତଟି ଏକ ଦୀର୍ଘଦୂର୍ଦ୍ରଷ୍ଟି ମହାପୁରୁଷ କୁବେରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବତନ କଳ୍ପରେ, ଶୂଦ୍ର ଜନ୍ମରେ ଥିବାବେଳେ, ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା।