ଵରାହପୁରାଣମ୍

ତାମପ୍ଯେଵମୁଷିତ୍ଵା ଚ ଯଵାନ୍ ଵିପ୍ରାଯ ଦାପଯେତ୍ । କୃଷ୍ଣାଯେତି ହରିର୍ଵାଚ୍ଯୋ ଦାନେ ହୋମେ ତଥାର୍ଚ୍ଚନେ ।। ୫୫.

ଏହିପରି ରୀତିରେ ବ୍ରତ ରଖି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯବ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଦାନ, ହୋମ କିମ୍ବା ପୂଜା ସମୟରେ 'କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।

ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯମଥୈଵଂ ତୁ କ୍ଷପିତ୍ଵା ରାଜସତ୍ତମ । ଚୈତ୍ରାଦିଷୁ ପୁନସ୍ତଦ୍ଵଦୁପୋଷ୍ଯ ପ୍ରଯତଃ ସୁଧୀଃ । ସକ୍ତୁପାତ୍ରାଣି ଵିପ୍ରାଣାଂ ସହିରଣ୍ଯାନି ଦାପଯେତ୍ ।। ୫୫.

ଏପରି ଚାରିମାସ ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ କରି, ଚୈତ୍ର ଆଦି ମାସରୁ ପୁଣି ଏହିପରି ଉତ୍ସାହ ସହିତ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ସୁନା ସହିତ ସକ୍ତୁ ପାତ୍ର ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଶ୍ରାଵଣାଦିଷୁ ମାସେଷୁ ତଦ୍ଵଚ୍ଛାଲିଂ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ । ତ୍ରିଷୁ ମାସେଷୁ ଯାଵଚ୍ଚ କାର୍ତ୍ତିକସ୍ଯାଦିରାଗତଃ ।। ୫୫.

ଶ୍ରାବଣ ଆଦି ମାସରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଭାବରେ ଚାଉଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ତିନି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, କାର୍ତ୍ତିକ ଆରମ୍ଭ ହେଉଅଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

ତମପ୍ଯେଵଂ କ୍ଷପିତ୍ଵା ତୁ ଦଶମ୍ଯାଂ ପ୍ରଯତଃ ଶୁଚିଃ । ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ହରିଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ମାସନାମ୍ନା ଵିଚକ୍ଷଣଃ ।। ୫୫.

ଏହିପରି ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ କରି, ଦଶମୀ ତିଥିରେ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଉତ୍ସାହ ସହିତ, ଭକ୍ତିରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ମାସର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ସଂକଲ୍ପଂ ପୂର୍ଵଵଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ । ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା କାରଯେତ୍ ପୃଥିଵୀଂ ନୃପ ।। ୫୫.

ପୂର୍ବବତ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ସଂକଳ୍ପ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଯେତେକି ସମ୍ଭବ, ପୃଥିବୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ, ରାଜନ୍।

କାଞ୍ଚନାଙ୍ଗାଂ ଚ ପାତାଲକୁଲପର୍ଵତସଂଯୁତାମ୍ । ଭୂମିନ୍ଯାସଵିଧାନେନ ସ୍ଥାପଯେତ୍ ତାଂ ହରେଃ ପୁରଃ ।। ୫୫.

ସୁନା ଅଂଗ ଥିବା, ପାତାଳ ଓ ପାହାଡ଼ ସହିତ ଶୋଭିତ ପୃଥିବୀକୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ହରିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ସିତଵସ୍ତ୍ରଯୁଗଚ୍ଛନ୍ନାଂ ସର୍ଵବୀଜସମନ୍ଵିତାମ୍ । ସଂପୂଜ୍ଯ ପ୍ରିଯଦତ୍ତେତି ପଞ୍ଚରତ୍ନୈର୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ ।। ୫୫.

ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଯୁଗଳ ଦ୍ୱାରା ଢାକି, ସମସ୍ତ ବୀଜ ଥିବା, ପଞ୍ଚ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା 'ପ୍ରିୟଦତ୍ତା' ବୋଲି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ।

ଜାଗରଂ ତତ୍ର କୁର୍ଵୀତ ପ୍ରଭାତେ ତୁ ପୁନର୍ଦ୍ଵିଜାନ୍ । ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯଂ ସଂଖ୍ଯଯା ରାଜଂଶ୍ଚତୁର୍ଵିଂଶତି ଯାଵତଃ ।। ୫୫.

ସେଠାରେ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ, ପ୍ରଭାତରେ ପୁଣି, ଚବିଶି ଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗଣନା କରି ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ, ରାଜନ୍।

ତେଷାଂ ଏକୈକଶୋ ଗାଂ ଚ ଅନଡ୍ଵାହଂ ଚ ଦାପଯେତ୍ । ଏକୈକଂ ଵସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମଂ ଚ ଅଙ୍ଗୁଲୀଯକମେଵ ଚ ।। ୫୫.

ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗୋ ଏବଂ ଏକ ଜୋଡ଼ ଜାତିଯାନ୍ତ୍ର, ଏକ ଜୋଡ଼ ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଏକ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦେବା ଉଚିତ।

କଟକାନି ଚ ସୌଵର୍ଣକର୍ଣାଭରଣକାନି ଚ । ଏକୈକଂ ଗ୍ରାମମେତେଷାଂ ରାଜା ରାଜନ୍ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ ।। ୫୫.

କଂକଣ ଏବଂ ସୁନାର କାନ ଆଳଂକାର ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ; ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଏକ ଗ୍ରାମ ଦେବାକୁ ରାଜା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ରାଜନ୍।

ତନ୍ମଧ୍ଯମଂ ସଯୁଗ୍ମଂ ତୁ ସର୍ଵମାଦ୍ଯଂ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ । ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯାଭରଣଂ ଚୈଵ ଦରିଦ୍ରସ୍ଯ ସ୍ଵଶକ୍ତିତଃ ।। ୫୫.

ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯୁଗଳ ସହିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରଥମ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ; ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସମ୍ଭାବ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ ଆଳଂକାର ଦେବା ଉଚିତ।

ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ମହୀଂ କୃତ୍ଵା କାଞ୍ଚନୀଂ ଗୋଯୁଗଂ ତଥା । ଵସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମଂ ଚ ଦାତଵ୍ଯଂ ଯଥାଵିଭଵଶକ୍ତିତଃ ।। ୫୫.

ଯେତେକି ସମ୍ଭବ, ସୁନାର ପୃଥିବୀ ତିଆରି କରି, ଏକ ଗୋ ଯୁଗଳ, ଏକ ବସ୍ତ୍ର ଯୁଗଳ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦେବା ଉଚିତ।

ଗାଂ ଯୁଗ୍ମାଭରଣାତ୍ ସର୍ଵଂ ସହିରଣ୍ଯଂ ଚ କାରଯେତ୍ । ଏଵଂ କୃତେ ତଥା କୃଷ୍ଣଶୁକ୍ଲଦ୍ଵାଦଶ୍ଯମେଵ ଚ ।। ୫୫.

ଗୋ, ଯୁଗଳ ଆଳଂକାର ଓ ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ସୁନା ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ; ଏପରି କରି, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଓ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଉପବାସ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ରୌପ୍ଯାଂ ଵା ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ଵା ଯଥାଵିଭଵଶକ୍ତିତଃ । ଦାପଯେଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତୁ ତଥା ତେଷାଂ ଚ ଭୋଜନମ୍ । ଉପାନହୌ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ପାଦୁକେ ଛତ୍ରିକାଂ ତଥା ।। ୫୫.

ଯେଉଁଠି ଯେତେ ସମ୍ଭବ, ରୌପ୍ୟରେ ପୃଥିବୀର ଆକୃତି ତିଆରି କରି, ଏହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍, ସେଥିରେ ସେମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍। ସେପରି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଚପ୍ପଲ, ପାଦୁକା ଓ ଛତା ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଏତାନ୍ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵଦେଦେଵଂ କୃଷ୍ଣୋ ଦାମୋଦରୋ ମମ । ପ୍ରୀଯତାଂ ସର୍ଵଦା ଦେଵୋ ଵିଶ୍ଵରୂପୋ ହରିର୍ମମ ।। ୫୫.

ଏହି ସବୁ ଦେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଏଭଳି କହିବା ଉଚିତ୍— 'କୃଷ୍ଣ, ଦାମୋଦର, ସଦା ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ରୁହନ୍ତୁ; ସମସ୍ତ ଆକାରର ଭଗବାନ୍ ହରି ମୋ ପ୍ରତି ନିତ୍ୟ ଦୟାଳୁ ରୁହନ୍ତୁ।'

ଦାନେ ଚ ଭୋଜନେ ଚୈଵ କୃତ୍ଵା ଯତ୍ ଫଲମାପ୍ଯତେ । ତନ୍ନ ଶକ୍ଯଂ ସହସ୍ତ୍ରେଣ ଵର୍ଷାଣାମପି କୀର୍ତିତୁମ୍ ।। ୫୫.

ଏଭଳି ଦାନ ଓ ଭୋଜନ ଦେଇ ଯେତେ ଉପକାର ମିଳେ, ତାହାକୁ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି କହିଲେ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ।

ତଥାପ୍ଯୁଦ୍ଦେଶତଃ କିଞ୍ଚିତ୍ ଫଲଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତେଽନଘ । ଵ୍ରତସ୍ଯାସ୍ଯ ପୁରା ଵୃତ୍ତଂ ଶୁଭାନ୍ଯସ୍ଯ ଶ୍ରୃଣୁଷ୍ଵ ତତ୍ ।। ୫୫.

ତଥାପି, ହେ ନିର୍ମଳ ମନ୍, ମୁଁ ତୁମକୁ କିଛି ଫଳ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କହିବି; ଏହି ବ୍ରତରେ ପୂର୍ବକାଳରେ ଯେଉଁ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିଲା, ସେଗୁଡିକୁ ଶୁଣ।

ଆସୀଦାଦିଯୁଗେ ରାଜା ବ୍ରହ୍ମଵାଦୀ ଦୃଢଵ୍ରତଃ । ସ ପୁତ୍ରକାମଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପରମେଷ୍ଠିନମ୍ । ତସ୍ଯେଦଂ ଵ୍ରତମାଚଖ୍ଯୌ ବ୍ରହ୍ମା ସ କୃତଵାଂସ୍ତଥା ।। ୫୫.

ଆଦିଯୁଗରେ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଓ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତୀ ଥିଲେ। ସେ ପୁଅ ଆଶା କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭଗବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିଦେଲେ ଓ ନିଜେ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ।

ତସ୍ଯ ଵ୍ରତାନ୍ତେ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷତାଂ ଯଯୌ । ତୁଷ୍ଟଶ୍ଚୋଵାଚ ଭୋ ରାଜନ୍ ଵରୋ ମେ ଵ୍ରିଯତାଂ ଵରଃ ।। ୫୫.

ସେଇ ବ୍ରତ ଶେଷରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ଭଗବାନ୍ ସ୍ୱୟଂ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖାଦେଲେ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ, 'ହେ ରାଜା, ମୋ ଠାରୁ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହଁ, ଚାହିଅ।'

ରାଜୋଵାଚ । ପୁତ୍ରଂ ମେ ଦେହି ଦେଵେଶ ଵେଦମନ୍ତ୍ରଵିଶାରଦମ୍ । ଯାଜକଂ ଯଜନାସକ୍ତଂ କୀର୍ତ୍ଯା ଯୁକ୍ତଂ ଚିରାଯୁଷମ୍ । ଅସଂଖ୍ଯାତଗୁଣଂ ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମଭୂତମକଲ୍ମଷମ୍ ।। ୫୫.

ରାଜା କହିଲେ, 'ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ମୋତେ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ଦିଅ, ଯିଏ ବେଦ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଯଜ୍ଞରେ ଆସକ୍ତ, କୀର୍ତିଶାଳୀ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଅନେକ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ପବିତ୍ର ଓ ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପ ଓ ଦୋଷରହିତ।'

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋ ରାଜା ପୁନର୍ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ । ମମାପ୍ଯନ୍ତେ ଶୁଭଂ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ପରମେଶ୍ଵର । ଯତ୍ତନ୍ମୁନିପଦଂ ନାମ ଯତ୍ର ଗତ୍ଵା ନ ଶୋଚତି ।। ୫୫.

ଏପରି କହି, ରାଜା ପୁଣି କହିଲେ, 'ମୋ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମୋତେ ଏମିତି ଏକ ଶୁଭ ସ୍ଥାନ ଦିଅ, ଯାହାକୁ ମୁନିପଦ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ଦୁଃଖ ନାହିଁ।'

ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତଂ ଦେଵଃ ପ୍ରୋକ୍ତ୍ଵା ଚାଦର୍ଶନଂ ଗତଃ । ତସ୍ଯାପି ରାଜ୍ଞଃ ପୁତ୍ରୋଽଭୂଦ୍ ଵତ୍ସପ୍ରୀର୍ନାମ ନାମତଃ ।। ୫୫.

ଭଗବାନ୍ କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ', ଏବଂ ଦୃଶ୍ୟ ହେଉନାହିଁ। ତାପରେ ସେଇ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ନାମ ଥିଲା ବତ୍ସପ୍ରୀ।

ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗସଂପନ୍ନୋ ଯଜ୍ଞଯାଜୀ ବହୁଶ୍ରୁତଃ । ତସ୍ଯ କୀର୍ତ୍ତିର୍ମହାରାଜ ଵିସ୍ତୃତା ଧରଣୀତଲେ ।। ୫୫.

ସେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଯଜ୍ଞ କରିଥିବା, ବହୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର କୀର୍ତି, ହେ ମହାରାଜ, ପୃଥିବୀରେ ବ୍ୟାପିଥିଲା।

ରାଜାଽପି ତଂ ସୁତଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁଦତ୍ତଂ ପ୍ରତାପିନମ୍ । ଜଗାମ ତପସେ ଯୁକ୍ତଃ ସର୍ଵଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵାନ୍ ପ୍ରହାଯ ସଃ ।। ୫୫.

ରାଜା, ଏପରି ଏକ ପୁଅ ବିଷ୍ଣୁଦତ୍ତ ନାମକ ରତ୍ନ ପାଇ, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଛାଡ଼ି ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ହେଲେ।

ଆରାଧଯାମାସ ହରିଂ ନିରାହାରୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ । ହିମଵତ୍ପର୍ଵତେ ରମ୍ଯେ ସ୍ତୁତିଂ କୁର୍ଵଂସ୍ତଦା ନୃପଃ ।। ୫୫.

ସେ ରାଜା ନିଜେ ଅନ୍ନ ତ୍ୟାଗ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରି, ହିମବତ୍ ପର୍ବତର ସୁନ୍ଦର ସ୍ଥାନରେ ହରିଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି, ସେଠାରେ ସ୍ତୁତି ରଚନା କରିଥିଲେ।

ଭଦ୍ରାଶ୍ଵ ଉଵାଚ । କୀଦୃଶୀ ସା ସ୍ତୁତିର୍ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଯାଂ ଚକାର ସ ପାର୍ଥିଵଃ । କିଂ ଚ ତସ୍ଯାଭଵଦ୍ ଦେଵଂ ସ୍ତୁଵତଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ ।। ୫୫.

ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ପଚାରିଲେ, 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେଇ ରାଜା କେମିତି ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ? ଏବଂ ସେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାରେ କଣ ଘଟିଲା?'

ଦୁର୍ଵାସା ଉଵାଚ । ହିମଵନ୍ତଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ରାଜା ତଦ୍ଗତମାନସଃ । ସ୍ତୁତିଂ ଚକାର ଦେଵାଯ ଵିଷ୍ଣଵେ ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣଵେ ।। ୫୫.

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ, 'ହିମବତ୍ ପର୍ବତରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସେଇ ରାଜା ନିଜ ମନକୁ ସେଠାରେ ଲଗାଇ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ।'

ରାଜୋଵାଚ । କ୍ଷରାକ୍ଷରଂ କ୍ଷୀରସମୁଦ୍ରଶାଯିନଂ କ୍ଷିତୀଧରଂ ମୂର୍ତିମତାଂ ପରଂ ପଦମ୍ । ଅତୀନ୍ଦ୍ରିଯଂ ଵିଶ୍ଵଭୁଜାଂ ପୁରଃ କୃତଂ ନିରାକୃତଂ ସ୍ତୌମି ଜନାର୍ଦନଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ।। ୫୫.

ରାଜା କହିଲେ, 'ମୁଁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେଁ, ଯିଏ କ୍ଷର ଓ ଅକ୍ଷର, ଦୁଧର ସାଗରରେ ଶୟନ କରନ୍ତି, ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଦେହଧାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଅଗୋଚର, ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ବାହୁରେ ଧରିଛନ୍ତି, ଦେଖାଯାଉଥିବା ଓ ଦେଖାଯାଉନଥିବା ଦୁହିଁ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି।'

ତ୍ଵମାଦିଦେଵଃ ପରମାର୍ଥରୂପୀ ଵିଭୁଃ ପୁରାଣଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଶ୍ଚ । ଅତୀନ୍ଦ୍ରିଯୋ ଵେଦଵିଦାଂ ପ୍ରଧାନଃ ପ୍ରପାହି ମାଂ ଶଙ୍ଖଗଦାସ୍ତ୍ରପାଣେ ।। ୫୫.

ତୁମେ ଆଦିଦେବ, ପରମ ତତ୍ତ୍ୱର ରୂପ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ପୁରାତନ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୁଷ; ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଅଗୋଚର, ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ; ହେ ଶଂଖ, ଗଦା ଓ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।