ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଦେଵାସୁରମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଦିଦୃକ୍ଷୁଂ କଲହପ୍ରିଯମ୍ । ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରଂ ତପୋଯୁକ୍ତଂ ପପ୍ରଚ୍ଛୁସ୍ତା ଵରାଙ୍ଗନାଃ ।। ୫୪.

ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ଯିଏ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଓ ବିବାଦ ପ୍ରିୟ, ସେହି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରାମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

ଅପ୍ସରସ ଊଚୁଃ । ଭଗଵନ୍ ବ୍ରହ୍ମତନଯ ଭର୍ତୃକାମା ଵଯଂ ଦ୍ଵିଜ । ନାରାଯଣଶ୍ଚ ଭର୍ତ୍ତା ନୋ ଯଥା ସ୍ଯାତ୍ ତତ୍ ପ୍ରଚକ୍ଷ୍ଵ ନଃ ।। ୫୪.

ଅପ୍ସରାମାନେ କହିଲେ: 'ହେ ଭଗବନ୍, ହେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ବିବାହ ଇଚ୍ଛୁକ। ହେ ଦ୍ୱିଜ, କିପରି ନାରାୟଣ ଆମର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ, ଦୟାକରି ଆମକୁ କହ।'

ନାରଦ ଉଵାଚ । ପ୍ରଣାମପୂର୍ଵକଃ ପ୍ରଶ୍ନଃ ସର୍ଵତ୍ର ଵିହିତଃ ଶୁଭଃ । ସ ଚ ମେ ନ କୃତୋ ଗର୍ଵାଦ୍ ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ଯୌଵନସ୍ମଯାତ୍ ।। ୫୪.

ନାରଦ କହିଲେ: 'ସମ୍ମାନ ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ସବୁଠାରୁ ଶୁଭ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଯୁବତ୍ୱ ଓ ଅହଂକାରରେ ମୋତେ ନମସ୍କାର କରିନାହ, ଏହି ଭୁଲ କରିଛ।'

ତଥାପି ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଯନ୍ନାମକୀର୍ତିତମ୍ । ଭଵତୀଭିସ୍ତଥା ଭର୍ତ୍ତା ଭଵତ୍ଵିତି ହରିଃ କୃତଃ । ତନ୍ନାମୋଚ୍ଚାରଣାଦେଵ କୃତଂ ସର୍ଵଂ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୫୪.

ତଥାପି, ତୁମେ ଯେଉଁ ନାମରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛ, ସେହିପରି ସେ ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ। ହରିଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ସବୁ କାମ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଇଦାନୀଂ କଥଯାମ୍ଯାଶୁ ଵ୍ରତଂ ଯେନ ହରିଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ଵରଦତ୍ଵମଵାପ୍ନୋତି ଭର୍ତୃତ୍ଵଂ ଚ ନିଯଚ୍ଛତି ।। ୫୪.

ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଶୀଘ୍ର ଏହି ବ୍ରତ କଥାଏଁ କହିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ହରି ସ୍ୱୟଂ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥାନ୍ତି ଓ ସ୍ୱାମୀ ହେବାର ସୁଯୋଗ ଦେଇଥାନ୍ତି।

ନାରଦ ଉଵାଚ । ଵସନ୍ତେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷସ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶୀ ଯା ଭଵେଚ୍ଛୁଭା । ତସ୍ଯାମୁପୋଷ୍ଯ ଵିଧିଵନ୍ ନିଶାଯାଂ ହରିମର୍ଚ୍ଚଯେତ୍ ।। ୫୪.

ନାରଦ କହିଲେ: 'ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ, ବିଧିମତେ ଉପବାସ ରଖି, ରାତିରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।'

ପର୍ଯଙ୍କାସ୍ତରଣଂ କୃତ୍ଵା ନାନାଚିତ୍ରସମନ୍ଵିତମ୍ । ତତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଯୁତଂ ରୌପ୍ଯଂ ହରିଂ କୃତ୍ଵା ନିଵେଶଯେତ୍ ।। ୫୪.

ନାନା ରଙ୍ଗର ଆଲଙ୍କାରିକ ଛାପା ଥିବା ଶଯ୍ୟା ପିଛାଇ, ସେଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ରୌପ୍ୟର ହରିଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ବସାଇବା ଉଚିତ।

ତସ୍ଯୋପରି ତତଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ମଣ୍ଡପଂ କାରଯେଦ୍ ବୁଧଃ । ନୃତ୍ଯଵାଦିତ୍ରଗେଯୈଶ୍ଚ ଜାଗରଂ ତତ୍ର କାରଯେତ୍ ।। ୫୪.

ତା'ପରେ, ଏହି ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ଫୁଲର ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରି, ନୃତ୍ୟ ଓ ସଙ୍ଗୀତ ସହିତ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ମନୋଭଵାଯେତି ଶିର ଅନଙ୍ଗାଯେତି ଵୈ କଟିମ୍ । କାମାଯ ବାହୁମୂଲେ ତୁ ସୁଶାସ୍ତ୍ରାଯେତି ଚୋଦରମ୍ ।। ୫୪.

ମଣୋଭବ ପାଇଁ ମୁଣ୍ଡରେ, ଅନଙ୍ଗ ପାଇଁ କଟିରେ, କାମ ପାଇଁ ବାହୁର ତଳେ, ଶୁଭ ଶାସ୍ତ୍ର ପାଇଁ ପେଟରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି—

ମନ୍ମଥାଯେତି ପାଦୌ ତୁ ହରଯେତି ଚ ସର୍ଵତଃ । ପୁଷ୍ପୈଃ ସଂପୂଜ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ମଲ୍ଲିକାଜାତିଭିସ୍ତଥା ।। ୫୪.

ମନ୍ମଥ ପାଇଁ ପାଦରେ, ହରି ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଅଂଶରେ, ମଲ୍ଲିକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚମ୍ପା ଫୁଲରେ ଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ପଶ୍ଚାଚ୍ଚତୁର ଆଦାଯ ଇକ୍ଷୁଦଣ୍ଡାନ୍ ସୁଶୋଭନାନ୍ । ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ନ୍ଯସେତ୍ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ପ୍ରଣତୋ ନୃପ ।। ୫୪.

ତା'ପରେ, ଚାରିଟି ଶୁଭ ଇଖୁ ଦଣ୍ଡ ନେଇ, ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଚାରି ଦିଗରେ ରଖିବା ଉଚିତ, ହେ ରାଜା।

ଏଵଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଭାତେ ତୁ ପ୍ରଦଦ୍ଯାଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଵୈ । ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗଯୁକ୍ତାଯ ସଂପୂର୍ଣାଙ୍ଗାଯ ଧୀମତେ ।। ୫୪.

ଏଭଳି କରି, ପ୍ରଭାତେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ଜ୍ଞାନୀ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚ ତଥା ପୂଜ୍ଯ ଵ୍ରତମେତତ୍ ସମାପଯେତ୍ । ଏଵଂ କୃତେ ତଥା ଵିଷ୍ଣୁର୍ଭର୍ତ୍ତା ଵୋ ଭଵିତା ଧ୍ରୁଵମ୍ ।। ୫୪.

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଏହି ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି କଲେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁ ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ହେବେ।

ଅକୃତ୍ଵା ମତ୍ପ୍ରଣାମଂ ତୁ ପୃଷ୍ଟୋ ଗର୍ଵେଣ ଶୋଭନାଃ । ଅଵମାନସ୍ଯ ତସ୍ଯାଯଂ ଵିପାକୋ ଵୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୫୪.

ମୋତେ ପ୍ରଣାମ ନ କରି, ଅହଂକାରରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ହେ ଶୋଭନା, ଏହି ଅବମାନର ଫଳ ତୁମେ ଭୋଗିବ।

ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ ସରସି ଅଷ୍ଟାଵକ୍ରୋ ମହାମୁନିଃ । ତସ୍ଯୋପହାସଂ କୃତ୍ଵା ତୁ ଶାପଂ ଲପ୍ସ୍ଯଥ ଶୋଭନାଃ ।। ୫୪.

ଏହି ଏକାଇ ସରୋବରରେ, ମହାମୁନି ଅଷ୍ଟାବକ୍ରଙ୍କୁ ତୁମେ ଉପହାସ କରିବା ପରେ, ସେ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେବେ, ହେ ଶୋଭନା।

ଵ୍ରତେନାନେନ ଦେଵେଶଂ ପତିଂ ଲବ୍ଧ୍ଵାଽଭିମାନତଃ । ଅଵମାନେଽପହରଣଂ ଗୋପାଲୈର୍ଵୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ପୁରା ହର୍ତ୍ତା ଚ କନ୍ଯାନାଂ ଦେଵୋ ଭର୍ତ୍ତା ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୫୪.

ଏହି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପତିଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ପାଇ, ଗର୍ବରେ ଗୋପାଳମାନେ ଅସମ୍ମାନ ଓ ଅପହରଣ କରିବେ। ପୂର୍ବରୁ ଯିଏ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଚୁରି କରୁଥିଲେ, ସେଇ ଦେବତା ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ହେବେ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଦେଵର୍ଷିଃ ପ୍ରଯଯୌ ନାରଦଃ କ୍ଷଣାତ୍ । ତା ଅପ୍ଯେତଦ୍ ଵ୍ରତଂ ଚକ୍ରୁସ୍ତୁଷ୍ଟଶ୍ଚାସାଂ ସ୍ଵଯଂ ହରିଃ ।। ୫୪.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ଏପରି କହି ଦେବଋଷି ନାରଦ ତୁରନ୍ତ ଚାଲିଗଲେ। ସେଇ ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ କଲେ, ଏବଂ ହରି ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ଶ୍ରୃଣୁ ରାଜନ୍ ମହାଭାଗ ଵ୍ରତାନାମୁତ୍ତମଂ ଵ୍ରତମ୍ । ଯେନ ସଂପ୍ରାପ୍ଯତେ ଵିଷ୍ଣୁଃ ଶୁଭେନୈଵ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୫୫.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ରାଜନ୍, ତୁମେ ଶୁଣ, ବ୍ରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରତ କଣ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶୁଭ ଉପାୟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ।

ମାର୍ଗଶୀର୍ଷେଽଥ ମାସେ ତୁ ପ୍ରଥମାହ୍ନାତ୍ ସମାରଭେତ୍ । ଏକଭକ୍ତଂ ସିତେ ପକ୍ଷେ ଯାଵତ୍ ସ୍ଯାଦ୍ ଦଶମୀ ତିଥିଃ ।। ୫୫.

ମାର୍ଗଶିର ମାସରେ, ପ୍ରଥମ ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଏକବେଳ ଖାଇ, ଦଶମୀ ତିଥି ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।

ତତୋ ଦଶମ୍ଯାଂ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁଂ ସମର୍ଚ୍ଯ ଚ । ଭକ୍ତ୍ଯା ସଂକଲ୍ପଯେତ୍ ପ୍ରାଗ୍ଵଦ୍ ଦ୍ଵାଦଶୀଂ ପକ୍ଷତୋ ନୃପ ।। ୫୫.

ତାପରେ, ଦଶମୀ ତିଥିରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ସ୍ନାନ କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପୂର୍ବବତ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦ୍ୱାଦଶୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରତ ରଖିବାକୁ ସଂକଳ୍ପ କରିବା ଉଚିତ, ରାଜନ୍।

ତାମପ୍ଯେଵମୁଷିତ୍ଵା ଚ ଯଵାନ୍ ଵିପ୍ରାଯ ଦାପଯେତ୍ । କୃଷ୍ଣାଯେତି ହରିର୍ଵାଚ୍ଯୋ ଦାନେ ହୋମେ ତଥାର୍ଚ୍ଚନେ ।। ୫୫.

ଏହିପରି ରୀତିରେ ବ୍ରତ ରଖି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଯବ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଦାନ, ହୋମ କିମ୍ବା ପୂଜା ସମୟରେ 'କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।

ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯମଥୈଵଂ ତୁ କ୍ଷପିତ୍ଵା ରାଜସତ୍ତମ । ଚୈତ୍ରାଦିଷୁ ପୁନସ୍ତଦ୍ଵଦୁପୋଷ୍ଯ ପ୍ରଯତଃ ସୁଧୀଃ । ସକ୍ତୁପାତ୍ରାଣି ଵିପ୍ରାଣାଂ ସହିରଣ୍ଯାନି ଦାପଯେତ୍ ।। ୫୫.

ଏପରି ଚାରିମାସ ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ କରି, ଚୈତ୍ର ଆଦି ମାସରୁ ପୁଣି ଏହିପରି ଉତ୍ସାହ ସହିତ ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ସୁନା ସହିତ ସକ୍ତୁ ପାତ୍ର ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଶ୍ରାଵଣାଦିଷୁ ମାସେଷୁ ତଦ୍ଵଚ୍ଛାଲିଂ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ । ତ୍ରିଷୁ ମାସେଷୁ ଯାଵଚ୍ଚ କାର୍ତ୍ତିକସ୍ଯାଦିରାଗତଃ ।। ୫୫.

ଶ୍ରାବଣ ଆଦି ମାସରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଭାବରେ ଚାଉଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ତିନି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, କାର୍ତ୍ତିକ ଆରମ୍ଭ ହେଉଅଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

ତମପ୍ଯେଵଂ କ୍ଷପିତ୍ଵା ତୁ ଦଶମ୍ଯାଂ ପ୍ରଯତଃ ଶୁଚିଃ । ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ହରିଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ମାସନାମ୍ନା ଵିଚକ୍ଷଣଃ ।। ୫୫.

ଏହିପରି ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ କରି, ଦଶମୀ ତିଥିରେ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଉତ୍ସାହ ସହିତ, ଭକ୍ତିରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ମାସର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ସଂକଲ୍ପଂ ପୂର୍ଵଵଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ । ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା କାରଯେତ୍ ପୃଥିଵୀଂ ନୃପ ।। ୫୫.

ପୂର୍ବବତ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ସଂକଳ୍ପ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଯେତେକି ସମ୍ଭବ, ପୃଥିବୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ, ରାଜନ୍।

କାଞ୍ଚନାଙ୍ଗାଂ ଚ ପାତାଲକୁଲପର୍ଵତସଂଯୁତାମ୍ । ଭୂମିନ୍ଯାସଵିଧାନେନ ସ୍ଥାପଯେତ୍ ତାଂ ହରେଃ ପୁରଃ ।। ୫୫.

ସୁନା ଅଂଗ ଥିବା, ପାତାଳ ଓ ପାହାଡ଼ ସହିତ ଶୋଭିତ ପୃଥିବୀକୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ହରିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ସିତଵସ୍ତ୍ରଯୁଗଚ୍ଛନ୍ନାଂ ସର୍ଵବୀଜସମନ୍ଵିତାମ୍ । ସଂପୂଜ୍ଯ ପ୍ରିଯଦତ୍ତେତି ପଞ୍ଚରତ୍ନୈର୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ ।। ୫୫.

ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଯୁଗଳ ଦ୍ୱାରା ଢାକି, ସମସ୍ତ ବୀଜ ଥିବା, ପଞ୍ଚ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା 'ପ୍ରିୟଦତ୍ତା' ବୋଲି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ।

ଜାଗରଂ ତତ୍ର କୁର୍ଵୀତ ପ୍ରଭାତେ ତୁ ପୁନର୍ଦ୍ଵିଜାନ୍ । ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯଂ ସଂଖ୍ଯଯା ରାଜଂଶ୍ଚତୁର୍ଵିଂଶତି ଯାଵତଃ ।। ୫୫.

ସେଠାରେ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ, ପ୍ରଭାତରେ ପୁଣି, ଚବିଶି ଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗଣନା କରି ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ, ରାଜନ୍।

ତେଷାଂ ଏକୈକଶୋ ଗାଂ ଚ ଅନଡ୍ଵାହଂ ଚ ଦାପଯେତ୍ । ଏକୈକଂ ଵସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମଂ ଚ ଅଙ୍ଗୁଲୀଯକମେଵ ଚ ।। ୫୫.

ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗୋ ଏବଂ ଏକ ଜୋଡ଼ ଜାତିଯାନ୍ତ୍ର, ଏକ ଜୋଡ଼ ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଏକ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦେବା ଉଚିତ।