ଶ୍ରୂଯତେ ଚ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଂଵାଦୋ ଵିପ୍ରଲୁବ୍ଧଯୋଃ । ଆତ୍ରେଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କଶ୍ଚିଦ୍ ଵେଦାଭ୍ଯାସରତୋ ମୁନିଃ ।। ୫.
'ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହିପରି ଏକ ଆଲୋଚନା ଦୁଇ ମନ୍ତା ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିଲା । ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ନାମ ଆତ୍ରେୟ, ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ ।'
ଵସତ୍ଯଵିରତଂ ପ୍ରାତଃସ୍ନାଯୀ ତ୍ରିଷଵଣେ ରତଃ । ନାମ୍ନା ସଂଯମନଃ ପୂର୍ଵମେକସ୍ମିନ୍ ଦିଵସେ ନଦୀମ୍ । ଧର୍ମାରଣ୍ଯେ ଗତଃ ସ୍ନାତୁଂ ଧନ୍ଯାଂ ଭାଗୀରଥୀଂ ଶୁଭାମ୍ ।। ୫.
ସେ ସଦା ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ, ତିନିବେଳା କ୍ରିୟାରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ । ପୂର୍ବରୁ, ସଂୟମନ ନାମକ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି, ଏକ ଦିନ ଧର୍ମ ଅରଣ୍ୟରେ ଧନ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ର ଭାଗୀରଥୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଗଲେ ।
ତତ୍ରାସୀନଂ ମହାଯୂଥଂ ହରିଣାନାଂ ଵିଚକ୍ଷଣଃ । ଲୁବ୍ଧୋ ନିଷ୍ଠୁରକୋ ନାମ ଧନୁଃପାଣିଃ କୃତାନ୍ତଵତ୍ । ଆଯଯୌ ତଂ ଜିଘାଂସୁଃ ସ ଧନୁଷ୍ଯାଯୋଜ୍ଯ ସାଯକମ୍ ।। ୫.
ସେଠାରେ, ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଏକ ଶିକାରୀ, ନାମ ନିଷ୍ଠୁରକ, ଧନୁଷ ହାତରେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଭୟଙ୍କର, ବଡ଼ ହରିଣ ଦଳକୁ ଦେଖି, ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଧନୁଷରେ ତୀର ଲଗାଇ ଆସିଲେ ।
ତତଃ ସଂଯମନୋ ଵିପ୍ରୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ମୃଗଯାରତମ୍ । ଵାରଯାମାସ ମା ଭଦ୍ର ଜୀଵଘାତମିମଂ କୁରୁ ।। ୫.
ତାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଂୟମନ, ତାଙ୍କୁ ଶିକାର କରିବାରେ ଲଗ୍ନ ଦେଖି, ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ — 'ଭଲ ମଣିଷ, ଏହି ପ୍ରାଣ ହତ୍ୟା କରିବେନି ।'
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚୋ ଵ୍ଯାଧଃ ସ୍ମିତପୂର୍ଵମିଦଂ ଵଚଃ । ଉଵାଚ ନାହଂ ହିଂସାମି ପୃଥଗ୍ଜୀଵଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ ।। ୫.
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶିକାରୀ ହସି ମୃଦୁ ଭାବରେ କହିଲେ — 'ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଅଲଗା ପ୍ରାଣୀକୁ ହାନି କରୁନାହିଁ ।'
ପରମାତ୍ମା ତ୍ଵଯଂ ଭୂତୈଃ କ୍ରୀଡତେ ଭଗଵାନ୍ ସ୍ଵଯମ୍ । କୃତା ମୃଦା ବଲୀଵର୍ଦ୍ଦାସ୍ତଦ୍ଵଦେତନ୍ନ ସଂଶଯଃ ।। ୫.
'ଭଗବାନ ପରମାତ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଖେଳ କରନ୍ତି । ବଳିବର୍ଦ୍ଧ ଓ ମାଟି ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି — ଏହିପରି କହାଯାଇଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।'
ଅହେ ଭାଵଃ ସଦା ବ୍ରହ୍ମନ୍ନଵିଦ୍ଯେଯଂ ମୁମୁକ୍ଷୁଣାମ୍ । ଯାତ୍ରାପ୍ରାଣରତଂ ସର୍ଵଂ ଜଗଦେତଦ୍ ଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍ । ତତ୍ରାହମିତି ଯଃ ଶବ୍ଦଃ ସ ସାଧୁତ୍ଵଂ ନ ଗଚ୍ଛତି ।। ୫.
'ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଭାବ ସଦା ଉପସ୍ଥିତ ରହେ — ଏହା ମୁକ୍ତି ଚାହିଁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଅଜ୍ଞାନ । ସମସ୍ତ ଜଗତ ପ୍ରାଣ ଯାତ୍ରାରେ ଲଗ୍ନ ଅଛି । "ମୁଁ" ଏହି ଶବ୍ଦ ଏଠାରେ ନିଜର ଭଲ ଲାଭ କରିପାରେନାହିଁ ।'
ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ସ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରୋ ଦ୍ଵିଜଃ ସଂଯମନସ୍ତଦା । ଵିସ୍ମଯେନାବ୍ରଵୀଦ୍ ଵାକ୍ଯଂ ଲୁବ୍ଧଂ ନିଷ୍ଠୁରକଂ ଦ୍ଵିଜଃ ।। ୫.
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଂୟମନ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଶିକାରୀ ନିଷ୍ଠୁରକଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ ।
କିମେତଦୁଚ୍ଯତେ ଭଦ୍ର ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ହେତୁମଦ୍ଵଚଃ । ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନେର୍ଵିପ୍ରଂ ଲୁବ୍ଧକଃ ପ୍ରାହ ଧର୍ମଵିତ୍ । କୁତ୍ଵା ଲୋହମଯଂ ଜାଲଂ ତସ୍ଯାଧୋ ଜ୍ଵଲନଂ ଦଦୌ ।। ୫.
ଏହି କଥା ଆପଣ କାହିଁକି କହୁଛନ୍ତି, ଭଦ୍ର? ଆପଣଙ୍କର କଥା ସିଧାସଳଖ ଏବଂ ଯୁକ୍ତିସହିତ। ଏପରି ମୁନିଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଶିକାରୀ ପଚାରିଲେ— 'ଆପଣ କାହିଁକି ଏହି ଲୋହାର ଜାଲ ଓ ତାହା ତଳେ ଅଗ୍ନି ରଖିଥିଲେ?'
ଦତ୍ତ୍ଵା ଵହ୍ନିଂ ଦ୍ଵିଜଂ ପ୍ରାହ ଜ୍ଵାଲ୍ଯତାଂ କାଷ୍ଠସଚଯଃ । ତତୋ ଵିପ୍ରୋ ମୁଖେନାଗ୍ନିଂ ପ୍ରଜ୍ଵାଲ୍ଯ ଵିରରାମ ହ ।। ୫.
ଅଗ୍ନି ଜଳାଇଦେଇ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ— 'କାଠ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଜଳାଇଦିଅ।' ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ମୁଁହରେ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଗଲେ।
ଜ୍ଵଲିତେ ତୁ ପୁନର୍ଵହ୍ନୌ ତଂ ଜାଲଂ ଲୋହସଂଭଵମ୍ । ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ ସହସ୍ତ୍ରାଣି ନିନ୍ଯେଽନ୍ତର୍ଜାଲକୈର୍ଦ୍ଵିଜ । ଏକସ୍ଥାନଗତସ୍ଯାପି ଵହ୍ନେରାଯସଜାଲକୈଃ ।। ୫.
ଅଗ୍ନି ଭଲଭାବେ ଜଳିଉଥିବାବେଳେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏକଏକ ଲୋହାର ଜାଲକୁ ଅଲଗା କରି, ହଜାର ହଜାର ଜାଲକୁ ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ରଖିଲେ, ଯଦିଓ ଅଗ୍ନି ଏକେଠାରେ ଥିଲା, ତଥାପି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଲୋହାର ଜାଲରେ ଅଲଗା କଲେ।
ତତୋ ଲୁବ୍ଧୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵିପ୍ରମେକାଂ ଜ୍ଵାଲାଂ ମହାମୁନେ । ଗୃହାଣ ଯେନ ଶେଷାଣାଂ କରିଷ୍ଯାମୀହ ନାଶନମ୍ ।। ୫.
ତାପରେ ଶିକାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ମହାମୁନି, ଏକ ଅଗ୍ନିଶିଖା ନିଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏଠାରେ ବାକି ଅଗ୍ନିଗୁଡ଼ିକୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବି।'
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ହୁତାଶେ ତୁ ତୋଯପୂର୍ଣଂ ଘଟଂ ଦ୍ରୁତମ୍ । ଚିକ୍ଷେପ ସହସା ଵହ୍ନିଃ ପ୍ରଶଶାମାଶୁ ପୂର୍ଵଵତ୍ ।। ୫.
ଏପରି କହି, ସେ ତୁରନ୍ତ ଜଳଭରା ଘଡ଼ାଟିଏ ଅଗ୍ନି ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ; ଦେଖିବାକୁ ମାତ୍ର, ପୂର୍ବବାଣ୍ଟି ଅଗ୍ନି ତୁରନ୍ତ ନିଶ୍ଶେଷ ହୋଇଗଲା।
ତତୋଽବ୍ରଵୀଲ୍ଲୁବ୍ଧକସ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ତଂ ତପୋଧନମ୍ । ଭଗଵନ୍ ଯା ତ୍ଵଯା ଜ୍ଵାଲା ଗୃହୋତାସୀଦ୍ଧୁତାଶନାତ୍ । ପ୍ରଯଚ୍ଛ ଯେନ ମାର୍ଗାଣି ମାଂସାନ୍ଯାନାଯ୍ଯ ଭକ୍ଷଯେ ।। ୫.
ତାପରେ ଶିକାରୀ ସେ ତପସ୍ୱୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ଭଗବନ୍, ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିଶିଖା ଆପଣ ଅଗ୍ନିରୁ ନେଇଥିଲେ, ମୋତେ ଦିଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମୋ ଆଣିଥିବା ମାଂସ ରାନ୍ଧି ଖାଇପାରିବି।'
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ଵିପ୍ରୋ ଯାଵଦାଯସଜାଲକମ୍ । ପଶ୍ଯତ୍ଯେଵ ନ ତତ୍ରାଗ୍ନିର୍ମୂଲନାଶେ ଗତଃ କ୍ଷଯମ୍ ।। ୫.
ଏପରି କହିବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଲୋହାର ଜାଲକୁ ଦେଖିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ଅଗ୍ନି ନଥିଲା; ଅଗ୍ନି ମୂଳରୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ତତୋ ଵିଲକ୍ଷଭାଵେନ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ଶଂସିତଵ୍ରତଃ । ତୂଷ୍ଣୀଂଭୂତସ୍ଥିତସ୍ତାଵଲ୍ଲୁବ୍ଧକୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୫.
ତାପରେ ନିଜ ବ୍ରତରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରି ଚୁପ୍ଚାପ ଦଢ଼ି ରହିଲେ, ଏହି ସମୟରେ ଶିକାରୀ କହିଲେ—
ଏତସ୍ମିଞ୍ଜ୍ଵଲିତୋ ଵହ୍ନିର୍ବହୁଶାଖଶ୍ଚ ସତ୍ତମ । ମୂଲନାଶେ ଭଵେନ୍ନାଶସ୍ତଦ୍ଵଦେତଦପି ଦ୍ଵିଜ ।। ୫.
ଏହି ଅଗ୍ନିରେ, ମହାନୁଭାବ, ବହୁତ ଶାଖା ଜଳିଉଛି; ମୂଳ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି କଥା ଠିକ୍ କି ନୁହେଁ, ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ଆତ୍ମା ସ ପ୍ରକୃତିସ୍ଥଶ୍ଚ ଭୂତାନାଂ ସଂଶ୍ରଯୋ ଭଵେତ୍ । ଭୂଯ ଏଷା ଜଗତ୍ସୃଷ୍ଟିସ୍ତତ୍ରୈଵ ଜଗତୋ ଭଵେତ୍ ।। ୫.
ଆତ୍ମା ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ। ଏହି ସ୍ଥାନରୁ ପୁଣି ସଂସାରର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତ ତାହିଁରେ ବସିଥାଏ।
ପିଣ୍ଡଗ୍ରହଣଧର୍ମେଣ ଯଦସ୍ଯ ଵିହିତଂ ଵ୍ରତମ୍ । ତତ୍ତଦାତ୍ମନି ସଂଯୋଜ୍ଯ କୁର୍ଵାଣୋ ନାଵସୀଦତି ।। ୫.
ଭିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିବା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଯେଉଁ ବ୍ରତ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ସେଠାରେ ଆତ୍ମା ସହିତ ଏକତା କରି କାମ କଲେ, କେବେ ଅଧୋପତିତ ହେବେ ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ ଵ୍ଯାଧେନ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ରାଜସତ୍ତମ । ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିରଥାକାଶାତ୍ ତସ୍ଯୋପରି ପପାତ ହ ।। ୫.
ଏପରି ଶିକାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, ରାଜା, ତାହାପରେ ଆକାଶରୁ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲା।
ଵିମାନାନି ଚ ଦିଵ୍ଯାନି କାମଗାନି ମହାନ୍ତି ଚ । ବହୁରତ୍ନାନି ମୁଖ୍ଯାନି ଦଦୃଶେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମଃ ।। ୫.
ସେ ଦେଖିଲେ ଦିବ୍ୟ, ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିପାରୁଥିବା, ବଡ଼ ଏବଂ ବହୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ବିମାନଗୁଡ଼ିକୁ।
ତେଷୁ ନିଷ୍ଠୁରକଂ ଲୁବ୍ଧଂ ସର୍ଵେଷୁ ସମଵସ୍ଥିତମ୍ । ଦଦୃଶେ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତତ୍ର କାମରୂପିଣମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୫.
ସେଠାରେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟାୟୀ ଏବଂ ଲୋଭୀ ଜଣକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଅନେକ ରୂପରେ ବିଭୂଷିତ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଅଦ୍ଵୈତଵାସନାସିଦ୍ଧଂ ଯୋଗାଦ୍ ବହୁଶରୀରକମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିପ୍ରୋ ମୁଦା ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରଯଯୌ ନିଜମାଶ୍ରମମ୍ ।। ୫.
ଅଦ୍ୱୈତ ଭାବରେ ସିଦ୍ଧ, ଯୋଗଦ୍ୱାରା ବହୁଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଏଵଂ ଜ୍ଞାନଵତଃ କର୍ମ୍ମ କୁର୍ଵତୋଽପି ସ୍ଵଜାତିକମ୍ । ଭଵେନ୍ମୁକ୍ତିର୍ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୈଭ୍ଯ ରାଜନ୍ ଵସୋ ଧ୍ରୁଵମ୍ ।। ୫.
ଏଭଳି, ରୈଭ୍ୟ, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ନିଜ ଜାତିକୁ ଉଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାନ୍ତି, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ, ରାଜନ।
ଏଵଂ ତୌ ସଂଶଯଚ୍ଛେଦଂ ପ୍ରାପ୍ତୌ ରୈଭ୍ଯଵସୂ ନୃପ । ବୃହସ୍ପତେସ୍ତତୋ ଧିଷ୍ଣ୍ଯାଜ୍ଜଗ୍ମତୁର୍ନିଜମାଶ୍ରମମ୍ ।। ୫.
ଏଭଳି ରୈଭ୍ୟ ଓ ବସୁଙ୍କର ସନ୍ଦେହ ଦୂର ହେଲା, ରାଜା; ତାପରେ ସେମାନେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଗୃହରୁ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତସ୍ମାତ୍ ତ୍ଵମପି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଦେଵଂ ନାରାଯଣଂ ପ୍ରଭୁମ୍ । ଅଭେଦେନ ସ୍ଵଦେହସ୍ଥଂ ପଶ୍ଯନ୍ନାରାଧଯ ପ୍ରଭୁମ୍ ।। ୫.
ସେହିପରି, ରାଜାନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନାରାୟଣ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନିଜ ଦେହରେ ଅଦ୍ୱୈତ ଭାବରେ ଦେଖି ଉପାସନା କର।
କପିଲସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ରାଜାଽଶ୍ଵଶିରା ଵିଭୁଃ । ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ପୁତ୍ରଂ ସମାହୂଯ ଧନ୍ଯଂ ସ୍ଥୂଲଶିରାହ୍ଵଯମ୍ । ଅଭିଷିଚ୍ଯ ନିଜେ ରାଜ୍ଯେ ସ ରାଜା ପ୍ରଯଯୌ ଵନମ୍ ।। ୫.
କପିଳଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଅଶ୍ୱଶିରା ତାଙ୍କର ବଡ଼ ପୁଅ, ଧନ୍ୟ ଷ୍ଠୂଳଶିରା ନାମକୁ ଡାକିଲେ । ତାଙ୍କୁ ନିଜ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜା ଭାବେ ବସାଇ, ସେ ରାଜା ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ନୈମିଷାଖ୍ଯଂ ଵରାରୋହେ ତତ୍ର ଯଜ୍ଞତନୁଂ ଗୁରୁମ୍ । ତପସାରାଧଯାମାସ ଯଜ୍ଞମୂର୍ତିଂ ସ୍ତଵେନ ଚ ।। ୫.
ସେଠି, ମନୋହରୀ, ନୈମିଷ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ, ସେ ତାଙ୍କର ଗୁରୁ, ଯଜ୍ଞର ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ, ତପସ୍ୟା ଓ ସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ ।
ଧରଣ୍ଯୁଵାଚ । କଥଂ ଯଜ୍ଞତନୋଃ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ରାଜ୍ଞା ନାରାଯଣସ୍ଯ ହ । ସ୍ତୁତିଃ କୃତା ମହାଭାଗ ପୁନରେତଚ୍ଚ ଶଂସ ମେ ।। ୫.
ଧରଣୀ କହିଲେ: ରାଜା କିପରି ଯଜ୍ଞର ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ? ମହାଭାଗ, ଏହି ସ୍ତୁତି ବିଷୟରେ ଆଉ ଥରେ ମୋତେ କହ ।
ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ନମାମି ଯାଜ୍ଯଂ ତ୍ରିଦଶାଧିପସ୍ଯ ଭଵସ୍ଯ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ହୁତାଶନସ୍ଯ । ସୋମସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ମରୁତାମନେକ- ରୂପଂ ହରିଂ ଯଜ୍ଞନରଂ ନମସ୍ଯେ ।। ୫.
ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ମୁଁ ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜିତ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ, ଭବ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ସୋମ, ରାଜା, ମରୁତମାନଙ୍କର ନାୟକ, ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ହରି, ଯଜ୍ଞର ମନୁଷ୍ୟକୁ ନମସ୍କାର କରେ ।