ଵରାହପୁରାଣମ୍

ନର ଉଵାଚ । ସ୍ଵଯଂ ନାରାଯଣୋ ଦେଵୋ ଲୋକମାର୍ଗପ୍ରଦର୍ଶକଃ । ମଯା ସହ ତପଃ କୁର୍ଯାଦ୍ ବଦର୍ଯାଂ ଲୋକଭାଵନଃ ।। ୪୮.

ନର କହିଲେ, 'ଲୋକଙ୍କୁ ମାର୍ଗ ଦେଖାଇଥିବା ନାରାୟଣ ଦେବ ନିଜେ, ମୋ ସହ ବଦରୀରେ ଲୋକମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତୁ।'

ଅଯଂ ମତ୍ସ୍ଯୋଽଭଵତ୍ ପୂର୍ଵଂ ପୁନଃ କୂର୍ମ୍ମସ୍ଵରୂପଵାନ୍ । ଵରାହଶ୍ଚାଭଵଦ୍ ଦେଵୋ ନରସିଂହସ୍ତତୋଽଭଵତ୍ ।। ୪୮.

ଏହି ଭଗବାନ ପୂର୍ବେ ମାଛ ହୋଇଥିଲେ, ପୁନି କଛୁଆ ଆକୃତି ନେଲେ, ତାପରେ ବରାହ ହେଲେ, ତା'ପରେ ନରସିଂହ ହେଲେ।

ଵାମନସ୍ତୁ ତତୋ ଜାତୋ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯୋ ମହାବଲଃ । ପୁନର୍ଦାଶରଥିର୍ଭୂତ୍ଵା ଵାସୁଦେଵଃ ପୁନର୍ବଭୌ ।। ୪୮.

ତା'ପରେ ବାମନ ହେଲେ, ପୁନି ମହାବଳୀ ଜାମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ହେଲେ, ପୁନି ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ହୋଇ, ଏବଂ ପରେ ବାସୁଦେବ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

ବୁଦ୍ଧୋ ଭୂତ୍ଵା ଜନଂ ହ୍ଯେଷ ମୋହଯାମାସ ପାର୍ଥିଵ । ସପତ୍ନାନ୍ ଦସ୍ଯଵୋ ମ୍ଲେଚ୍ଛାନ୍ ପୁନର୍ହତ୍ଵା ମହୀମିମାମ୍ । ପ୍ରକୃତିସ୍ଥାଂ ଚକାରାଯଂ ସ ଏଷ ଭଗଵାନ୍ ହରିଃ ।। ୪୮.

ବୁଦ୍ଧ ରୂପ ଧରି, ସେ ପ୍ରଭୁ ହେଉଛନ୍ତି, ରାଜା, ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ମୋହିତ କଲେ; ପରେ ଶତ୍ରୁ, ଚୋର ଓ ବିଦେଶୀ ଦୁଷ୍ଟମାନେଙ୍କୁ ଦଳନ କରି, ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ପୁନି ସ୍ୱାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରାଇଲେ—ସେଇ ପ୍ରଭୁ ହରି।

ପୂଜ୍ଯତେ ମତ୍ସ୍ଯରୂପେଣ ସର୍ଵଜ୍ଞତ୍ଵମଭୀପ୍ସୁଭିଃ । ସ୍ଵଵଂଶୋଦ୍ଧରଣାର୍ଥାଯ କୂର୍ମରୂପୀ ତୁ ପୂଜ୍ଯତେ ।। ୪୮.

ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଲାଗି ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମତ୍ସ୍ୟ ରୂପରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ଏବଂ ନିଜ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ କୂର୍ମ ରୂପରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରାଯାଏ।

ଭଵୋଦଧିନିମଗ୍ନେନ ଵାରାହଃ ପୂଜ୍ଯତେ ହରିଃ । ନାରସିଂହେଣ ରୂପେଣ ତଦ୍ଵତ୍ ପାପଭଯାନ୍ନରୈଃ ।। ୪୮.

ଭବସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ବରାହ ରୂପରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ; ଏହିପରି, ପାପ ଭୟରେ ଲୋକମାନେ ନରସିଂହ ରୂପରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।

ଵାମନଂ ମୋହନାଶାଯ ଵିତ୍ତାର୍ଥେ ଜଗଦଗ୍ନିଜମ୍ । କ୍ରୂରଶତ୍ରୁଵିନାଶାଯ ଯଜେଦ୍ ଦାଶରଥିଂ ବୁଧଃ ।। ୪୮.

ମୋହ ନାଶ ଓ ଧନ ପାଇଁ ଜଗତର ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବାମନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ କ୍ରୂର ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଦଶରଥପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।

ବଲକୃଷ୍ଣୌ ଯଜେଦ୍ ଧୀମାନ୍ ପୁତ୍ରକାମୋ ନ ସଂଶଯଃ । ରୂପକାମୋ ଯଜେଦ୍ ବୁଦ୍ଧଂ କଲ୍କିନଂ ଶତ୍ରୁଘାତନେ ।। ୪୮.

ପୁଅ ଆଶା କରୁଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୂଜନ୍ତି; ରୂପ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକେ ବୁଦ୍ଧଙ୍କୁ, ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ କଳ୍କିଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ନରସ୍ତସ୍ଯ ଇମାମେଵାବ୍ରଵୀନ୍ମୁନିଃ । ଦ୍ଵାଦଶୀଂ କୃତଵାନ୍ ସୋଽପି ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ବଭୂଵ ହ । ତସ୍ଯୈଵ ନାମ୍ନା ବଦରୀ ଵିଶାଲାଖ୍ଯାଽଭଵନ୍ମୁନେ ।। ୪୮.

ଏଭଳି କହି, ସେ ପୁରୁଷ ମୁନିଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ; ସେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ କରି, ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା ହେଲେ; ତାଙ୍କ ନାମରେ ବଡରୀ, ଯାହାକୁ ବିଶାଳ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଡାକାଯାଏ।

ଇହ ଜନ୍ମନି ରାଜାଽସୌ ରାଜ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଇଯାଦ୍ ଵନମ୍ । ଯଜ୍ଞୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈରିଷ୍ଟ୍ଵା ପରଂ ନିର୍ଵାଣମାପ୍ତଵାନ୍ ।। ୪୮.

ଏହି ଜନ୍ମରେ, ସେ ରାଜା ରାଜ୍ୟ କରି, ପରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ; ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କରି, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କଲେ।

ଦୁର୍ଵାସା ଉଵାଚ । ତଦ୍ଵଦାଶ୍ଵଯୁଜେ ମାସି ଦ୍ଵାଦଶୀଂ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷତଃ । ସଂକଲ୍ପ୍ଯାଭ୍ଯର୍ଚଯେଦ୍ ଦେଵଂ ପଦ୍ମନାଭଂ ସନାତନମ୍ ।। ୪୯.

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: ଏବେ ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ, ନିଶ୍ଚୟ କରି ସନାତନ ପଦ୍ମନାଭ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପଦ୍ମନାଭାଯ ପାଦୌ ତୁ କଟିଂ ଵୈ ପଦ୍ମଯୋନଯେ । ଉଦରଂ ସର୍ଵଦେଵାଯ ପୁଷ୍କରାକ୍ଷାଯ ଵୈ ଉରଃ । ଅଵ୍ଯଯାଯ ତଥା ପାଣିଂ ପ୍ରାଗ୍ଵଦସ୍ତ୍ରାଣି ପୂଜଯେତ୍ ।। ୪୯.

ପଦ୍ମନାଭଙ୍କୁ ପାଦ, ପଦ୍ମୟୋନିଙ୍କୁ କଟି, ସର୍ବଦେବଙ୍କୁ ଉଦର, ପୁଷ୍କରାକ୍ଷଙ୍କୁ ବକ୍ଷ, ଏବଂ ଅବ୍ୟୟଙ୍କୁ ହାତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଆଗର ପରି ଅସ୍ତ୍ରମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜିବା ଦରକାର।

ପ୍ରଭଵାଯ ଶିରଃ ପୂଜ୍ଯ ପ୍ରାଗ୍ଵଦଗ୍ରେ ଘଟଂ ନ୍ଯସେତ୍ । ତସ୍ମିନ୍ ସୌଵର୍ଣକଂ ଦେଵଂ ପଦ୍ମନାଭଂ ତୁ ଵିନ୍ଯସେତ୍ ।। ୪୯.

ପ୍ରଭବଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ପূର୍ବରୁ ଯେପରି ଘଟ ଆଗରେ ରଖିବା ଦରକାର; ଏହି ଘଟରେ ସୁନାର ପଦ୍ମନାଭ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ବିସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ତମେଵ ଦେଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାଦିଭିଃ କ୍ରମାତ୍ । ପ୍ରଭାତାଯାଂ ତୁ ଶର୍ଵର୍ଯାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍ । ଏଵଂ କୃତେ ତୁ ଯତ୍ ପୁଣ୍ଯଂ ତନ୍ନିବୋଧ ମହାମୁନେ ।। ୪୯.

ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ପ୍ରଭାତରେ ଏହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଦରକାର; ଏପରି କଲେ କେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ମହାମୁନି, ଏହା ଶୁଣ।

ଆସୀତ୍ କୃତଯୁଗେ ରାଜା ଭଦ୍ରାଶ୍ଵୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଯସ୍ଯ ନାମ୍ନାଽଭଵଦ୍ ଵର୍ଷଂ ଭଦ୍ରାଶ୍ଵଂ ନାମ ନାମତଃ ।। ୪୯.

ସତ୍ୟଯୁଗରେ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ନାମରେ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ଭୂମିର ନାମ ପଡିଥିଲା।

ତସ୍ଯାଗସ୍ତ୍ଯଃ କଦାଚିତ୍ ତୁ ଗୃହମାଗତ୍ଯ ସତ୍ତମ । ଉଵାଚ ସପ୍ତରାତ୍ରଂ ତୁ ଵସାମି ଭଵତୋ ଗୃହେ ।। ୪୯.

ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଏକଦିନ ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଆସି, 'ମୁଁ ସପ୍ତ ରାତି ତୁମ ଘରେ ରହିବି' ବୋଲି କହିଲେ।

ତଂ ରାଜା ଶିରସା ଭୂତ୍ଵା ସ୍ଥୀଯତାମିତ୍ଯଭାଷତ । ତସ୍ଯ କାନ୍ତିମତୀ ନାମ ଭାର୍ଯା ପରମଶୋଭନା ।। ୪୯.

ରାଜା ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ, 'ଦୟାକରି ଏଠାରେ ରୁହନ୍ତୁ'; ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା କାନ୍ତିମତୀ ନାମର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ ଥିଲେ।

ତସ୍ଯାସ୍ତେଜଃ ସମଭଵଦ୍ ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯସଂନିଭମ୍ । ଶତାନି ପଞ୍ଚ ତସ୍ଯାସନ୍ ସପତ୍ନୀନାଂ ଯତଵ୍ରତ ।। ୪୯.

ତାଙ୍କର ତେଜ ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଥିଲା; ସେଠି ତାଙ୍କର ପାଖରେ ପାଞ୍ଚଶେ ଅନ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।

ତା ଦାସ୍ଯ ଇଵ କର୍ମାଣି କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯହରହଃ ଶୁଭାଃ । କାନ୍ତିମତ୍ଯା ମହାଭାଗ ଭଯାତ୍ ତ୍ରସ୍ତା ଵିଚେତସଃ ।। ୪୯.

ସେଇ ଭାଗ୍ୟଶାଳି କାନ୍ତିମତୀଙ୍କ ଭୟରେ, ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଦାସୀମାନେ ପରି ଶୁଭ କାମ କରୁଥିଲେ, ଭୟ ଓ ଭ୍ରମରେ ଥିଲେ।

ତାମଗସ୍ତ୍ଯସ୍ତଥା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୂପତେଜୋଽନ୍ଵିତାଂ ଶୁଭାମ୍ । ସପତ୍ନ୍ଯଶ୍ଚ ଭଯାତ୍ ତସ୍ଯାଃ କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯଃ କର୍ମ ଶୋଭନମ୍ । ରାଜା ତୁ ତସ୍ଯା ମୁଦିତଂ ମୁଖମେଵାଵଲୋକଯନ୍ ।। ୪୯.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ସେଇ ସୁନ୍ଦରୀ, ତେଜସ୍ୱିନୀ କାନ୍ତିମତୀଙ୍କୁ ଓ ତାଙ୍କର ସହଭାଗିନୀମାନେ ଭୟରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ କାମ କରୁଥିବା ଦେଖି, ରାଜା ମାତ୍ର କାନ୍ତିମତୀଙ୍କ ଖୁସି ମୁହଁକୁ ଦେଖୁଥିଲେ।

ଏଵଂଭୂତାମଥୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଜ୍ଞୀଂ ପରମଶୋଭନାମ୍ । ସାଧୁ ସାଧୁ ଜଗନ୍ନାଥେତ୍ଯଗସ୍ତ୍ଯଃ ପ୍ରାହ ହର୍ଷିତଃ ।। ୪୯.

ଏଭଳି ସର୍ବୋତ୍ତମ ସୁନ୍ଦରୀ ରାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଖୁସି ହୋଇ, 'ଭଲ, ଭଲ, ଜଗନ୍ନାଥ!' ବୋଲି କହିଲେ।

ଦ୍ଵିତୀଯେ ଦିଵସେଽପ୍ଯେଵଂ ରାଜ୍ଞୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାପ୍ରଭାମ୍ । ଅହୋ ମୁଷ୍ଟମହୋ ମୁଷ୍ଟଂ ଜଗଦେତଚ୍ଚରାଚରମ୍ । ଇତ୍ଯଗସ୍ତ୍ଯୋ ଦ୍ଵିତୀଯେଽହ୍ନି ରାଜ୍ଞୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଭ୍ଯୁଵାଚ ହ ।। ୪୯.

ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ଞୀଙ୍କୁ ଏମିତି ଦେଖି, ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, "ହାଁ, ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚରାଚର ଜଗତ ମାନେ ମାତ୍ର ଏତିକି ହାତରେ ଧରିପାରିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଭଳି।" ଏଭଳି ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ରାଜ୍ଞୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଥିଲେ।

ତୃତୀଯେଽହନି ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁନରେଵମୁଵାଚ ହ । ଅହୋ ମୂଢା ନ ଜାନନ୍ତି ଗୋଵିନ୍ଦଂ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । ଯ ଏକେଽହ୍ନି ଫଲଂ ଚୈତଦ୍ ରାଜ୍ଞେ ତୁଷ୍ଟଃ ପ୍ରଦତ୍ତଵାନ୍ ।। ୪୯.

ତୃତୀୟ ଦିନରେ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ଦେଖି, ସେ ଏଭଳି କହିଲେ, "ହାଁ, ମୂଢ଼ ଲୋକେ ଗୋବିନ୍ଦ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ଯିଏ ଏକ ଦିନରେ ରାଜ୍ଞୀଙ୍କୁ ଏହି ଫଳ ଦେଇଥିଲେ।"

ଚତୁର୍ଥେ ଦିଵସେ ହସ୍ତାଵୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍ । ସାଧୁ ସାଧୁ ଜଗନ୍ନାଥ ସ୍ତ୍ରୀ ଶୂଦ୍ରାଃ ସାଧୁ ସାଧ୍ଵିତି । ଦ୍ଵିଜାଃ ସାଧୁ ନୃପାଃ ସାଧୁ ଵୈଶ୍ଯାଃ ସାଧୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ।। ୪୯.

ଚତୁର୍ଥ ଦିନରେ ହାତ ଉଠାଇ ପୁଣି କହିଲେ, "ବଡ଼ ଭଲ, ବଡ଼ ଭଲ, ଜଗନ୍ନାଥ! ଜଣେ ମହିଳା, ଶୂଦ୍ର—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଭଲ। ଦ୍ୱିଜ, ରାଜା—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁନିପୁନି ଭଲ। ବୈଶ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଭଲ।"

ସାଧୁ ଭଦ୍ରାଶ୍ଵ ସାଧୁ ତ୍ଵଂ ଭୋଽଗସ୍ତ୍ଯ ସାଧୁ ସାଧୁ ତେ । ସାଧୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ତେ ସାଧୁ ଧ୍ରୁଵ ସାଧୋ ମହାଵ୍ରତ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ନନର୍ତୋଚ୍ଚୈରଗସ୍ତ୍ଯୋ ରାଜସଂନିଧୌ ।। ୪୯.

"ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ, ତୁମେ ଭଲ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଭଲ, ଭଲ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ତୁମେ ଭଲ। ଧ୍ରୁବ, ମହାବ୍ରତୀ, ତୁମେ ଭଲ।" ଏଭଳି କହି, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ।

ଏଵଂଭୂତଂ ଚ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସପତ୍ନୀକୋ ନୃପୋତ୍ତମଃ । କିଂ ହର୍ଷକାରଣଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଯେନେତ୍ଥଂ ନୃତ୍ଯତେ ଭଵାନ୍ ।। ୪୯.

ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ତାଙ୍କର ରାନୀ ସହିତ ପଚାରିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏମିତି ଆନନ୍ଦ କାହିଁକି? କଣ ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ଏଭଳି ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି?"

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ଅହୋ ମୂର୍ଖଃ କୁରାଜା ତ୍ଵମହୋ ମୂର୍ଖାଽନୁଗାସ୍ତ୍ଵମୀ । ଅହୋ ପୁରୋହିତା ମୂର୍ଖା ଯେ ନ ଜାନନ୍ତି ମେ ମତମ୍ ।। ୪୯.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, "ହାଁ, ତୁମେ ମୂର୍ଖ ରାଜା! ଏହି ତୁମ ଅନୁୟାୟୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମୂର୍ଖ! ଏହି ପୁରୋହିତମାନେ ମଧ୍ୟ ମୂର୍ଖ, ଯେଉଁମାନେ ମୋର ମନର ଭାବକୁ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ!"

ଏଵମୁକ୍ତେ ତତୋ ରାଜା କୃତାଞ୍ଜଲିରଭାଷତ । ନ ଜାନୀମୋ ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପ୍ରଶ୍ନମେତତ୍ ତ୍ଵଯେରିତମ୍ । କଥଯସ୍ଵ ମହାଭାଗ ଯଦ୍ଯନୁଗ୍ରହକୃଦ୍ ଭଵାନ୍ ।। ୪୯.

ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ରାଜା ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଜାଣୁନାହିଁ। ଯଦି ଆପଣ ଆମ ପ୍ରତି କୃପା କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ଦୟାକରି ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ।"

ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ । ଇଯଂ ରାଜ୍ଞୀ ତ୍ଵଯା ଯାଽଭୂଦ୍ ଦାସୀ ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯ ଵୈଦିଶେ । ନଗରେ ହରିଦତ୍ତସ୍ଯ ତ୍ଵମସ୍ଯାଃ ପତିରେଵ ଚ । ତସ୍ଯୈଵ କର୍ମକାରୋଽଭୂଚ୍ଛୂଦ୍ରଃ ସେଵନତତ୍ପରଃ ।। ୪୯.

ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, "ତୁମର ଏହି ରାନୀ ପୂର୍ବେ ବୈଦିଶ ନଗରରେ ଜଣେ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ଦାସୀ ଥିଲେ। ତୁମେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ ଥିଲ, ଏବଂ ସେଇ ବୈଶ୍ୟଙ୍କର କର୍ମକାର ଥିଲେ ଏକ ଶୂଦ୍ର, ଯିଏ ସେବାରେ ଲାଗିଥିଲେ।"