ଵରାହପୁରାଣମ୍

ପୂର୍ଵଂ ରାଜା ଵିଶାଲୋଽଭୂତ୍ କାଶ୍ଯାଂ ପୁର୍ଯାଂ ମହାବଲଃ । ଗୋତ୍ରଜୈର୍ହୃତରାଜ୍ଯୋଽସୌ ଗନ୍ଧମାଦନମାଵିଶତ୍ ।। ୪୮.

ପୂର୍ବେ କାଶୀ ନଗରରେ ବିଶାଳ ନାମକ ଏକ ପ୍ରବଳ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଗୋତିଆମାନେ ରାଜ୍ୟ ହରିନେଲେ, ତେଣୁ ସେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ତସ୍ଯ ଦ୍ରୋଣ୍ଯାଂ ମହାରାଜ ବଦରୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଶୋଭନାମ୍ । ହୃତରାଜ୍ଯୋ ଵିଶେଷେଣ ଗତଶ୍ରୀକୋ ନରୋତ୍ତମଃ ।। ୪୮.

ମହାରାଜ, ସେଠାରେ ଏକ ଉପତ୍ୟକାରେ ସେ ଶୋଭାମୟ ବଦରୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ରାଜ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୀହୀନ ହୋଇ, ସେ ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସେଠାରେ ରହିଲେ।

କଦାଚିଦାଗତୌ ତତ୍ର ପୁରାଣାଵୃଷିସତ୍ତମୌ । ନରନାରାଯଣୌ ଦେଵୌ ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତୌ ।। ୪୮.

କେବଳ ଏକଥର, ସେଠାକୁ ପୁରାତନ ଓ ଉତ୍ତମ ଋଷି ନର ଓ ନାରାୟଣ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜିତ, ଆସିଲେ।

ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ର ରାଜାନଂ ପୂର୍ଵାଗତମରିଂଦମୌ । ଧ୍ଯାଯନ୍ତଂ ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ ଵିଷ୍ଣ୍ଵାଖ୍ଯଂ ପରମଂ ପଦମ୍ ।। ୪୮.

ସେ ଦୁଇଜଣ ଶତ୍ରୁନାଶକ ଋଷି, ସେଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ଆସିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ଅର୍ଥାତ୍ ବିଷ୍ଣୁ ନାମକ ପରମ ପଦକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ।

ତୌ ପ୍ରୀତାଵୂଚତୁସ୍ତଂ ତୁ ରାଜାନଂ କ୍ଷୀଣକଲ୍ମଷମ୍ । ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଵରଦୌ ସ୍ଵସ୍ତଵାଗତୌ ।। ୪୮.

ସେମାନେ ଖୁସି ହୋଇ, ପାପ କମିଯାଇଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ରାଜାଧିରାଜ, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ତୁମ ପାଖକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଆସିଛୁ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହଁ, ଚାହିଁନିଅ।'

ରାଜୋଵାଚ । ଭଵନ୍ତୌ କୌ ନ ଜାନାମି କସ୍ଯ ଗୃହ୍ଣାମ୍ଯହଂ ଵରମ୍ । ଆରାଧଯାମି ଯତ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଵରମିଚ୍ଛାମି ଶୋଭନମ୍ ।। ୪୮.

ରାଜା କହିଲେ, 'ମୁଁ ଜାଣେନି ଆପଣମାନେ କିଏ, କିମ୍ବା କାହାଠାରୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେବି। ଯାହାକୁ ମୁଁ ଉପାସନା କରେ, ତାଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହେଁ।'

ଏଵମୁକ୍ତୌ ତୁ ତୌ ରାଜ୍ଞା କମାରାଧଯସେ ପ୍ରଭୋ । କଂ ଵା ଵରଂ ଵୃଣୁଷ୍ଵ ତ୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵ କୁତୂହଲାତ୍ ।। ୪୮.

ରାଜାଙ୍କ ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କେଉଁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁଛ? କେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହଁ? ଆମେ ଜିଜ୍ଞାସାବଶତଃ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, କହ।'

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ରାଜା ଵିଷ୍ଣୁମାରାଧଯାମ୍ଯହମ୍ । କଥଯିତ୍ଵା ସ୍ଥିତସ୍ତୂଷ୍ଣୀଂ ତତସ୍ତାଵୂଚତୁଃ ପୁନଃ ।। ୪୮.

ଏପରି ପଚାରାଯିବା ପରେ, ରାଜା କହିଲେ, 'ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରେ।' ଏହି କଥା କହି ସେ ଚୁପ୍ ରହିଲେ। ତାପରେ ସେ ଦୁଇଜଣ ପୁନି କହିଲେ—

ରାଜନ୍ ତସ୍ଯୈଵ ଦେଵସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାଦାଵଯୋର୍ଵରଃ । ଦାତଵ୍ଯସ୍ତେ ଵରଂ ବ୍ରୂହି କସ୍ତେ ମନସି ଵର୍ତ୍ତତେ ।। ୪୮.

'ହେ ରାଜା, ସେଇ ଦେବତାଙ୍କ କୃପାରୁ ଆମେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ। ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ସେଇ ଆଶୀର୍ବାଦ କହ।'

ରାଜୋଵାଚ । ଯଥା ଯଜ୍ଞେଶ୍ଵରଂ ଦେଵଂ ଯଜ୍ଞୈର୍ଵିଵିଧଦକ୍ଷିଣୈଃ । ଯଷ୍ଟୁଂ ସମର୍ଥତା ମେ ସ୍ଯାତ୍ ତଥା ମେ ଦଦତଂ ଵରମ୍ ।। ୪୮.

ରାଜା କହିଲେ, 'ମୋତେ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ, ଯେପରି ମୁଁ ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ ଓ ଦକ୍ଷିଣା ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିବାରେ ସମର୍ଥ ହେବି।'

ନର ଉଵାଚ । ସ୍ଵଯଂ ନାରାଯଣୋ ଦେଵୋ ଲୋକମାର୍ଗପ୍ରଦର୍ଶକଃ । ମଯା ସହ ତପଃ କୁର୍ଯାଦ୍ ବଦର୍ଯାଂ ଲୋକଭାଵନଃ ।। ୪୮.

ନର କହିଲେ, 'ଲୋକଙ୍କୁ ମାର୍ଗ ଦେଖାଇଥିବା ନାରାୟଣ ଦେବ ନିଜେ, ମୋ ସହ ବଦରୀରେ ଲୋକମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତୁ।'

ଅଯଂ ମତ୍ସ୍ଯୋଽଭଵତ୍ ପୂର୍ଵଂ ପୁନଃ କୂର୍ମ୍ମସ୍ଵରୂପଵାନ୍ । ଵରାହଶ୍ଚାଭଵଦ୍ ଦେଵୋ ନରସିଂହସ୍ତତୋଽଭଵତ୍ ।। ୪୮.

ଏହି ଭଗବାନ ପୂର୍ବେ ମାଛ ହୋଇଥିଲେ, ପୁନି କଛୁଆ ଆକୃତି ନେଲେ, ତାପରେ ବରାହ ହେଲେ, ତା'ପରେ ନରସିଂହ ହେଲେ।

ଵାମନସ୍ତୁ ତତୋ ଜାତୋ ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯୋ ମହାବଲଃ । ପୁନର୍ଦାଶରଥିର୍ଭୂତ୍ଵା ଵାସୁଦେଵଃ ପୁନର୍ବଭୌ ।। ୪୮.

ତା'ପରେ ବାମନ ହେଲେ, ପୁନି ମହାବଳୀ ଜାମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ହେଲେ, ପୁନି ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ହୋଇ, ଏବଂ ପରେ ବାସୁଦେବ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

ବୁଦ୍ଧୋ ଭୂତ୍ଵା ଜନଂ ହ୍ଯେଷ ମୋହଯାମାସ ପାର୍ଥିଵ । ସପତ୍ନାନ୍ ଦସ୍ଯଵୋ ମ୍ଲେଚ୍ଛାନ୍ ପୁନର୍ହତ୍ଵା ମହୀମିମାମ୍ । ପ୍ରକୃତିସ୍ଥାଂ ଚକାରାଯଂ ସ ଏଷ ଭଗଵାନ୍ ହରିଃ ।। ୪୮.

ବୁଦ୍ଧ ରୂପ ଧରି, ସେ ପ୍ରଭୁ ହେଉଛନ୍ତି, ରାଜା, ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ମୋହିତ କଲେ; ପରେ ଶତ୍ରୁ, ଚୋର ଓ ବିଦେଶୀ ଦୁଷ୍ଟମାନେଙ୍କୁ ଦଳନ କରି, ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ପୁନି ସ୍ୱାଭାବିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରାଇଲେ—ସେଇ ପ୍ରଭୁ ହରି।

ପୂଜ୍ଯତେ ମତ୍ସ୍ଯରୂପେଣ ସର୍ଵଜ୍ଞତ୍ଵମଭୀପ୍ସୁଭିଃ । ସ୍ଵଵଂଶୋଦ୍ଧରଣାର୍ଥାଯ କୂର୍ମରୂପୀ ତୁ ପୂଜ୍ଯତେ ।। ୪୮.

ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଲାଗି ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମତ୍ସ୍ୟ ରୂପରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ଏବଂ ନିଜ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ କୂର୍ମ ରୂପରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରାଯାଏ।

ଭଵୋଦଧିନିମଗ୍ନେନ ଵାରାହଃ ପୂଜ୍ଯତେ ହରିଃ । ନାରସିଂହେଣ ରୂପେଣ ତଦ୍ଵତ୍ ପାପଭଯାନ୍ନରୈଃ ।। ୪୮.

ଭବସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ବରାହ ରୂପରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ; ଏହିପରି, ପାପ ଭୟରେ ଲୋକମାନେ ନରସିଂହ ରୂପରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।

ଵାମନଂ ମୋହନାଶାଯ ଵିତ୍ତାର୍ଥେ ଜଗଦଗ୍ନିଜମ୍ । କ୍ରୂରଶତ୍ରୁଵିନାଶାଯ ଯଜେଦ୍ ଦାଶରଥିଂ ବୁଧଃ ।। ୪୮.

ମୋହ ନାଶ ଓ ଧନ ପାଇଁ ଜଗତର ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବାମନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ କ୍ରୂର ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଦଶରଥପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।

ବଲକୃଷ୍ଣୌ ଯଜେଦ୍ ଧୀମାନ୍ ପୁତ୍ରକାମୋ ନ ସଂଶଯଃ । ରୂପକାମୋ ଯଜେଦ୍ ବୁଦ୍ଧଂ କଲ୍କିନଂ ଶତ୍ରୁଘାତନେ ।। ୪୮.

ପୁଅ ଆଶା କରୁଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ବଳରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୂଜନ୍ତି; ରୂପ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକେ ବୁଦ୍ଧଙ୍କୁ, ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ କଳ୍କିଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ନରସ୍ତସ୍ଯ ଇମାମେଵାବ୍ରଵୀନ୍ମୁନିଃ । ଦ୍ଵାଦଶୀଂ କୃତଵାନ୍ ସୋଽପି ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ବଭୂଵ ହ । ତସ୍ଯୈଵ ନାମ୍ନା ବଦରୀ ଵିଶାଲାଖ୍ଯାଽଭଵନ୍ମୁନେ ।। ୪୮.

ଏଭଳି କହି, ସେ ପୁରୁଷ ମୁନିଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ; ସେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ କରି, ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା ହେଲେ; ତାଙ୍କ ନାମରେ ବଡରୀ, ଯାହାକୁ ବିଶାଳ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଡାକାଯାଏ।

ଇହ ଜନ୍ମନି ରାଜାଽସୌ ରାଜ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ଇଯାଦ୍ ଵନମ୍ । ଯଜ୍ଞୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈରିଷ୍ଟ୍ଵା ପରଂ ନିର୍ଵାଣମାପ୍ତଵାନ୍ ।। ୪୮.

ଏହି ଜନ୍ମରେ, ସେ ରାଜା ରାଜ୍ୟ କରି, ପରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ; ବିଭିନ୍ନ ଯଜ୍ଞ କରି, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କଲେ।

ଦୁର୍ଵାସା ଉଵାଚ । ତଦ୍ଵଦାଶ୍ଵଯୁଜେ ମାସି ଦ୍ଵାଦଶୀଂ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷତଃ । ସଂକଲ୍ପ୍ଯାଭ୍ଯର୍ଚଯେଦ୍ ଦେଵଂ ପଦ୍ମନାଭଂ ସନାତନମ୍ ।। ୪୯.

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: ଏବେ ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ, ନିଶ୍ଚୟ କରି ସନାତନ ପଦ୍ମନାଭ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପଦ୍ମନାଭାଯ ପାଦୌ ତୁ କଟିଂ ଵୈ ପଦ୍ମଯୋନଯେ । ଉଦରଂ ସର୍ଵଦେଵାଯ ପୁଷ୍କରାକ୍ଷାଯ ଵୈ ଉରଃ । ଅଵ୍ଯଯାଯ ତଥା ପାଣିଂ ପ୍ରାଗ୍ଵଦସ୍ତ୍ରାଣି ପୂଜଯେତ୍ ।। ୪୯.

ପଦ୍ମନାଭଙ୍କୁ ପାଦ, ପଦ୍ମୟୋନିଙ୍କୁ କଟି, ସର୍ବଦେବଙ୍କୁ ଉଦର, ପୁଷ୍କରାକ୍ଷଙ୍କୁ ବକ୍ଷ, ଏବଂ ଅବ୍ୟୟଙ୍କୁ ହାତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଆଗର ପରି ଅସ୍ତ୍ରମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜିବା ଦରକାର।

ପ୍ରଭଵାଯ ଶିରଃ ପୂଜ୍ଯ ପ୍ରାଗ୍ଵଦଗ୍ରେ ଘଟଂ ନ୍ଯସେତ୍ । ତସ୍ମିନ୍ ସୌଵର୍ଣକଂ ଦେଵଂ ପଦ୍ମନାଭଂ ତୁ ଵିନ୍ଯସେତ୍ ।। ୪୯.

ପ୍ରଭବଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ପূର୍ବରୁ ଯେପରି ଘଟ ଆଗରେ ରଖିବା ଦରକାର; ଏହି ଘଟରେ ସୁନାର ପଦ୍ମନାଭ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ବିସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ତମେଵ ଦେଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାଦିଭିଃ କ୍ରମାତ୍ । ପ୍ରଭାତାଯାଂ ତୁ ଶର୍ଵର୍ଯାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍ । ଏଵଂ କୃତେ ତୁ ଯତ୍ ପୁଣ୍ଯଂ ତନ୍ନିବୋଧ ମହାମୁନେ ।। ୪୯.

ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ପ୍ରଭାତରେ ଏହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଦରକାର; ଏପରି କଲେ କେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ମହାମୁନି, ଏହା ଶୁଣ।

ଆସୀତ୍ କୃତଯୁଗେ ରାଜା ଭଦ୍ରାଶ୍ଵୋ ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଯସ୍ଯ ନାମ୍ନାଽଭଵଦ୍ ଵର୍ଷଂ ଭଦ୍ରାଶ୍ଵଂ ନାମ ନାମତଃ ।। ୪୯.

ସତ୍ୟଯୁଗରେ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ନାମରେ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ଭୂମିର ନାମ ପଡିଥିଲା।

ତସ୍ଯାଗସ୍ତ୍ଯଃ କଦାଚିତ୍ ତୁ ଗୃହମାଗତ୍ଯ ସତ୍ତମ । ଉଵାଚ ସପ୍ତରାତ୍ରଂ ତୁ ଵସାମି ଭଵତୋ ଗୃହେ ।। ୪୯.

ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଏକଦିନ ମହାମୁନି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଆସି, 'ମୁଁ ସପ୍ତ ରାତି ତୁମ ଘରେ ରହିବି' ବୋଲି କହିଲେ।

ତଂ ରାଜା ଶିରସା ଭୂତ୍ଵା ସ୍ଥୀଯତାମିତ୍ଯଭାଷତ । ତସ୍ଯ କାନ୍ତିମତୀ ନାମ ଭାର୍ଯା ପରମଶୋଭନା ।। ୪୯.

ରାଜା ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ, 'ଦୟାକରି ଏଠାରେ ରୁହନ୍ତୁ'; ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା କାନ୍ତିମତୀ ନାମର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ ଥିଲେ।

ତସ୍ଯାସ୍ତେଜଃ ସମଭଵଦ୍ ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯସଂନିଭମ୍ । ଶତାନି ପଞ୍ଚ ତସ୍ଯାସନ୍ ସପତ୍ନୀନାଂ ଯତଵ୍ରତ ।। ୪୯.

ତାଙ୍କର ତେଜ ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ଥିଲା; ସେଠି ତାଙ୍କର ପାଖରେ ପାଞ୍ଚଶେ ଅନ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।

ତା ଦାସ୍ଯ ଇଵ କର୍ମାଣି କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯହରହଃ ଶୁଭାଃ । କାନ୍ତିମତ୍ଯା ମହାଭାଗ ଭଯାତ୍ ତ୍ରସ୍ତା ଵିଚେତସଃ ।। ୪୯.

ସେଇ ଭାଗ୍ୟଶାଳି କାନ୍ତିମତୀଙ୍କ ଭୟରେ, ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଦାସୀମାନେ ପରି ଶୁଭ କାମ କରୁଥିଲେ, ଭୟ ଓ ଭ୍ରମରେ ଥିଲେ।