ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଏଷ ତେ ଵିଧିରୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଃ ଶ୍ରାଵଣେ ମାସି ଵୈ ଵିଭୋ । ଏତସ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରଭାଵଂ ଯତ୍ ଶ୍ରୃଣୁ ପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ ।। ୪୭.

ଏହି ଉପଚାର ତୁମ ପାଇଁ ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହାର ଶକ୍ତି ଏବଂ ପାପ ନାଶ କରିଥିବା ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ପୁରା କୃତଯୁଗେ ରାଜା ନୃଗୋ ନାମ ମହାବଲଃ । ବଭ୍ରାମ ସ ଵନଂ ଘୋରଂ ମୃଗଯାସକ୍ତମାନସଃ ।। ୪୭.

ପୁରୁଣା କୃତୟୁଗରେ, ନୃଗ ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ ଶିକାରରେ ମନ ଲଗାଇ ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ।

ସ କଦାଚିତ୍ ତୁରଙ୍ଗେଣ ହୃତୋ ଦୂରଂ ମହଦ୍ଵନମ୍ । ଵ୍ଯାଘ୍ରସିଂହଗଜାକୀର୍ଣଂ ଦସ୍ଯୁସର୍ପନିଷେଵିତମ୍ ।। ୪୭.

ଏକ ଦିନ, ଘୋଡାରେ ଚଢି ଦୂର ଏକ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବାଘ, ସିଂହ, ହାତୀ ଏବଂ ଦସ୍ୟୁ, ସାପ ଆଦି ରହିଥିଲେ।

ଏକାକୀ ତତ୍ର ରାଜା ତୁ ଅଶ୍ଵଂ ମୁଚ୍ଯ ତରୋରଧଃ । ସ୍ଵଯଂ କୁଶମଥାସ୍ତୀର୍ଯ ସୁପ୍ତୋ ଦୁଃଖସମନ୍ଵିତଃ ।। ୪୭.

ସେଠାରେ, ରାଜା ଏକା ଘୋଡାକୁ ଗଛତଳେ ଛାଡ଼ି, ନିଜେ କୁଶ ଘାସ ଛାଡ଼ି, କଷ୍ଟରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ ଘୁମିଗଲେ।

ତାଵତ୍ ତତ୍ରୈଵ ଲୁବ୍ଧାନାଂ ସହସ୍ତ୍ରାଣି ଚତୁର୍ଦଶ । ଆଗତାନି ମୃଗାନ୍ ହନ୍ତୁଂ ରାତ୍ରୌ ରାଜ୍ଞଃ ସମନ୍ତତଃ ।। ୪୭.

ଏହି ସମୟରେ, ଚାରି ହଜାର ହନ୍ତା ରାତିରେ ଏଠାକୁ ଆସି, ରାଜାକୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି, ପଶୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ।

ତତ୍ରାପଶ୍ଯନ୍ତ ତେ ସୁପ୍ତଂ ହେମରତ୍ନଵିଭୂଷିତମ୍ । ନୃଗଂ ରାଜାନମତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ଶ୍ରିଯା ପରମଯା ଯୁତମ୍ ।। ୪୭.

ସେମାନେ ରାଜାକୁ ସୁନା ଓ ରତ୍ନରେ ଭୂଷିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଘୁମିଥିବା ଦେଖିଲେ, ନୃଗ ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଶ୍ରୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ତେ ଗତ୍ଵା ତ୍ଵରିତଂ ଵ୍ଯାଧାଃ ସ୍ଵଭର୍ତ୍ରେ ସଂନ୍ଯଵେଦଯନ୍ । ସୋଽପି ରତ୍ନସୁଵର୍ଣାର୍ଥଂ ରାଜାନଂ ହନ୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ ।। ୪୭.

ହନ୍ତାମାନେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ନେତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ସମ୍ବାଦ ଦେଲେ। ସେ ନେତା ରତ୍ନ ଓ ସୁନା ପାଇଁ ରାଜାକୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

ତୁରଗସ୍ଯ ଚ ହେତୋସ୍ତୁ ନିସ୍ତ୍ରିଂଶା ଵନଚାରିଣଃ । ରାଜାନଂ ସୁପ୍ତମାସାଦ୍ଯ ନିଗୃହୀତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମୁଃ ।। ୪୭.

ଘୋଡାର ଦ୍ୱାରା, ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ତଳୱାର ନେଇ, ଘୁମିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଆଗେଇଲେ।

ତାଵଦ୍ ରାଜ୍ଞଃ ଶରୀରାତ୍ ତୁ ଶ୍ଵେତାଭରଣଭୂଷିତା । ନାରୀ କାଚିତ୍ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ସ୍ତ୍ରକ୍ଚନ୍ଦନଵିଭୂଷିତା । ଉତ୍ଥାଯ ଚକ୍ରମାଦାଯ ତେ ମ୍ଲେଚ୍ଛା ଵିନିପାତିତାଃ ।। ୪୭.

ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଧଳା ଆଭୂଷଣ, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନରେ ଭୂଷିତ ଏକ ନାରୀ ଉଠିଲେ; ସେ ଚକ୍ର ନେଇ, ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ।

ଦସ୍ଯୂନ୍ ନିହତ୍ଯ ସା ଦେଵୀ ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞସ୍ତନୁଂ ପୁନଃ । ପ୍ରଵିଶନ୍ତ୍ଯାଶୁ ରାଜାଽପି ପ୍ରତିବୁଦ୍ଧୋଽଥ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ । ମ୍ଲେଚ୍ଛାଂସ୍ତୁ ନିହତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସା ସ୍ଵମୂର୍ତ୍ତିଲଯଂ ଗତା ।। ୪୭.

ଦସ୍ୟୁମାନେକୁ ମାରି, ସେ ଦେବୀ ତୁରନ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାଜା ଜାଗି ମୃତ ଦୁଷ୍ଟମାନେକୁ ଦେଖିଲେ, ଦେବୀ ନିଜ ଆକାରକୁ ଲିନ ହେଲେ।

ଅଶ୍ଵମାରୁହ୍ଯ ସ ପୁନର୍ଵାମଦେଵାଶ୍ରମଂ ଯଯୌ । ତତ୍ରାପୃଚ୍ଛଦ୍ ଋଷିଂ ଭକ୍ତ୍ଯା କା ସ୍ତ୍ରୀ କେ ତେ ନିପାତିତାଃ । ଏତତ୍ କାର୍ଯମୃଷେ ମହ୍ଯଂ କଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସୀଦ ମେ ।। ୪୭.

ଘୋଡାରେ ଚଢି, ସେ ପୁନଃ ବାମଦେବ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—'ସେ ନାରୀ କିଏ? ସେମାନେ କିଏ ଥିଲେ ଯେ ମାରାଗଲେ? ଏହି ଘଟଣାର ଅର୍ଥ ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ଦୟା କରନ୍ତୁ।'

ଵାମଦେଵ ଉଵାଚ । ତ୍ଵମାସୀଚ୍ଛୂଦ୍ରଜାତୀଯ ଅନ୍ଯଜନ୍ମନି ପାର୍ଥିଵ । ତତ୍ର ତ୍ଵଯା ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ପ୍ରେଷଣଂ କୁର୍ଵତା ଶ୍ରୁତା । ଶ୍ରାଵଣସ୍ଯ ତୁ ମାସସ୍ଯ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ଦ୍ଵାଦଶୀ ।। ୪୭.

ବାମଦେବ କହିଲେ—'ରାଜନ୍, ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ତୁମେ ଶୂଦ୍ର ଜାତିରେ ଥିଲେ। ସେଠାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ସମୟରେ ଶ୍ରାବଣ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶୀ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିଲା।'

ସଵିଧାନାତ୍ ତ୍ଵଯା ରାଜନ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵୈ ସମୁପୋଷିତା । ଉପୋଷିତାଯାଂ ତସ୍ଯାଂ ତୁ ରାଜ୍ଯଂ ଲବ୍ଧଂ ତ୍ଵଯାଽନଘ ।। ୪୭.

'ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ଦିନ ପାଳନ କରିଥିବାରୁ, ଏହା ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଥିଲା।'

ସର୍ଵାପତ୍ସୁ ଚ ସା ଦେଵୀ ଭଵନ୍ତଂ ପରିରକ୍ଷତି । ଯଯା ଵିନିହତାଃ କ୍ରୂରା ମ୍ଲେଚ୍ଛାଃ ପାପସମନ୍ଵିତାଃ । ଭଵାଂଶ୍ଚ ରକ୍ଷିତୋ ରାଜନ୍ ଶ୍ରାଵଣଦ୍ଵାଦଶୀ ତୁ ସା ।। ୪୭.

'ସମସ୍ତ ବିପଦରେ ସେ ଦେବୀ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କ୍ରୂର ଏବଂ ପାପୀ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ମାରାଗଲେ, ଏବଂ ତୁମେ ରକ୍ଷିତ ହେଲା—ସେଇ ଦେବୀ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରାବଣ ଦ୍ୱାଦଶୀ।'

ଏକୈଵ ପାତି ଚାପତ୍ସୁ ରାଜ୍ଯମେକୈଵ ଯଚ୍ଛତି । କିଂ ପୁନର୍ଦ୍ଵାଦଶୈତାସ୍ତୁ ଯେନୈନ୍ଦ୍ରଂ ନ ଦଦୁଃ ପଦମ୍ ।। ୪୭.

'ସେ ଏକା ଦିନ ବିପଦରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଏକା ଦିନ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି; ତେବେ ଏହି ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନଗୁଡିକର ଶକ୍ତି କେତେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ପାଇନଥିଲେ?'

ଦୁର୍ଵାସା ଉଵାଚ । ତଦ୍ଵଦ୍ ଭାଦ୍ରପଦେ ମାସି ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ଦ୍ଵାଦଶୀମ୍ । ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ଵିଧିନା ଦେଵମର୍ଚ୍ଚଯେତ୍ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ ।। ୪୮.

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ, 'ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସଂକଳ୍ପ କରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।'

ନମୋଽସ୍ତୁ କଲ୍କିନେ ପାଦୌ ହୃଷୀକେଶାଯ ଵୈ କଟିମ୍ । ମ୍ଲେଚ୍ଛଵିଧ୍ଵଂସନାଯେତି ଜଗନ୍ମୂର୍ତ୍ତେ ତଥୋଦରମ୍ ।। ୪୮.

'କଳ୍କିଙ୍କ ପାଦକୁ ନମସ୍କାର, ହୃଷୀକେଶଙ୍କ କଟିକୁ ନମସ୍କାର, ମ୍ଲେଚ୍ଛନାଶକଙ୍କ ଉଦରକୁ ନମସ୍କାର, ଏହିପରି ଜଗତ୍‌ର ଆକୃତିକୁ ନମସ୍କାର।'

ଶିତିକଣ୍ଠାଯ କଣ୍ଠଂ ତୁ ଖଡ୍ଗପାଣେତି ଵୈ ଭୁଜୌ । ଚତୁର୍ଭୁଜାଯେତି ହସ୍ତୌ ଵିଶ୍ଵମୂର୍ତ୍ତେ ତଥା ଶିରଃ ।। ୪୮.

'ଶିତିକଣ୍ଠଙ୍କ କଣ୍ଠକୁ ନମସ୍କାର, ଖଡ୍‌ଗଧାରୀଙ୍କ ବାହୁକୁ ନମସ୍କାର, ଚତୁର୍ଭୁଜଙ୍କ ହସ୍ତକୁ ନମସ୍କାର, ବିଶ୍ୱମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ନମସ୍କାର।'

ଏଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ମେଧାଵୀ ପ୍ରାଗ୍ଵତ୍ ତସ୍ଯାଗ୍ରତୋ ଘଟମ୍ । ଵିନ୍ଯସେତ୍ କଲ୍କିନଂ ଦେଵଂ ସୌଵର୍ଣଂ ତତ୍ର କାରଯେତ୍ ।। ୪୮.

ଏଭଳି ପୂଜା କରି, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ହେଉଛି, ସେପରି ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଘଟ ରଖିବା ଉଚିତ ଏବଂ ସେଠାରେ ସୁନାରେ କଳ୍କିଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।

ସିତଵସ୍ତ୍ରଯୁଗଚ୍ଛନ୍ନଂ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପୋପଶୋଭିତମ୍ । କୃତ୍ଵା ପ୍ରଭାତେ ଵିପ୍ରାଯ ପ୍ରଦେଯଂ ଶାସ୍ତ୍ରଵିତ୍ତମେ । ଏଵଂ କୃତେ ଭଵେଦ୍ ଯସ୍ତୁ ତନ୍ନିବୋଧ ମହାମୁନେ ।। ୪୮.

ସେଇ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଦୁଇଟି ଦେଇ ଢାକି, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ କରି, ପ୍ରଭାତରେ ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇଦେବା ଉଚିତ। ଏହା କରିଲେ କଣ ଫଳ ମିଳେ, ମହାମୁନି, ଏହି କଥା ଶୁଣ।

ପୂର୍ଵଂ ରାଜା ଵିଶାଲୋଽଭୂତ୍ କାଶ୍ଯାଂ ପୁର୍ଯାଂ ମହାବଲଃ । ଗୋତ୍ରଜୈର୍ହୃତରାଜ୍ଯୋଽସୌ ଗନ୍ଧମାଦନମାଵିଶତ୍ ।। ୪୮.

ପୂର୍ବେ କାଶୀ ନଗରରେ ବିଶାଳ ନାମକ ଏକ ପ୍ରବଳ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଗୋତିଆମାନେ ରାଜ୍ୟ ହରିନେଲେ, ତେଣୁ ସେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ତସ୍ଯ ଦ୍ରୋଣ୍ଯାଂ ମହାରାଜ ବଦରୀଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଶୋଭନାମ୍ । ହୃତରାଜ୍ଯୋ ଵିଶେଷେଣ ଗତଶ୍ରୀକୋ ନରୋତ୍ତମଃ ।। ୪୮.

ମହାରାଜ, ସେଠାରେ ଏକ ଉପତ୍ୟକାରେ ସେ ଶୋଭାମୟ ବଦରୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ରାଜ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୀହୀନ ହୋଇ, ସେ ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସେଠାରେ ରହିଲେ।

କଦାଚିଦାଗତୌ ତତ୍ର ପୁରାଣାଵୃଷିସତ୍ତମୌ । ନରନାରାଯଣୌ ଦେଵୌ ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କୃତୌ ।। ୪୮.

କେବଳ ଏକଥର, ସେଠାକୁ ପୁରାତନ ଓ ଉତ୍ତମ ଋଷି ନର ଓ ନାରାୟଣ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜିତ, ଆସିଲେ।

ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍ର ରାଜାନଂ ପୂର୍ଵାଗତମରିଂଦମୌ । ଧ୍ଯାଯନ୍ତଂ ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ ଵିଷ୍ଣ୍ଵାଖ୍ଯଂ ପରମଂ ପଦମ୍ ।। ୪୮.

ସେ ଦୁଇଜଣ ଶତ୍ରୁନାଶକ ଋଷି, ସେଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ଆସିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ଅର୍ଥାତ୍ ବିଷ୍ଣୁ ନାମକ ପରମ ପଦକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ।

ତୌ ପ୍ରୀତାଵୂଚତୁସ୍ତଂ ତୁ ରାଜାନଂ କ୍ଷୀଣକଲ୍ମଷମ୍ । ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଵରଦୌ ସ୍ଵସ୍ତଵାଗତୌ ।। ୪୮.

ସେମାନେ ଖୁସି ହୋଇ, ପାପ କମିଯାଇଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ହେ ରାଜାଧିରାଜ, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ତୁମ ପାଖକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଆସିଛୁ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହଁ, ଚାହିଁନିଅ।'

ରାଜୋଵାଚ । ଭଵନ୍ତୌ କୌ ନ ଜାନାମି କସ୍ଯ ଗୃହ୍ଣାମ୍ଯହଂ ଵରମ୍ । ଆରାଧଯାମି ଯତ୍ ତସ୍ମାଦ୍ ଵରମିଚ୍ଛାମି ଶୋଭନମ୍ ।। ୪୮.

ରାଜା କହିଲେ, 'ମୁଁ ଜାଣେନି ଆପଣମାନେ କିଏ, କିମ୍ବା କାହାଠାରୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେବି। ଯାହାକୁ ମୁଁ ଉପାସନା କରେ, ତାଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହେଁ।'

ଏଵମୁକ୍ତୌ ତୁ ତୌ ରାଜ୍ଞା କମାରାଧଯସେ ପ୍ରଭୋ । କଂ ଵା ଵରଂ ଵୃଣୁଷ୍ଵ ତ୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵ କୁତୂହଲାତ୍ ।। ୪୮.

ରାଜାଙ୍କ ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କେଉଁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁଛ? କେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହଁ? ଆମେ ଜିଜ୍ଞାସାବଶତଃ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, କହ।'

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ରାଜା ଵିଷ୍ଣୁମାରାଧଯାମ୍ଯହମ୍ । କଥଯିତ୍ଵା ସ୍ଥିତସ୍ତୂଷ୍ଣୀଂ ତତସ୍ତାଵୂଚତୁଃ ପୁନଃ ।। ୪୮.

ଏପରି ପଚାରାଯିବା ପରେ, ରାଜା କହିଲେ, 'ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରେ।' ଏହି କଥା କହି ସେ ଚୁପ୍ ରହିଲେ। ତାପରେ ସେ ଦୁଇଜଣ ପୁନି କହିଲେ—

ରାଜନ୍ ତସ୍ଯୈଵ ଦେଵସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାଦାଵଯୋର୍ଵରଃ । ଦାତଵ୍ଯସ୍ତେ ଵରଂ ବ୍ରୂହି କସ୍ତେ ମନସି ଵର୍ତ୍ତତେ ।। ୪୮.

'ହେ ରାଜା, ସେଇ ଦେବତାଙ୍କ କୃପାରୁ ଆମେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ସମର୍ଥ। ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ସେଇ ଆଶୀର୍ବାଦ କହ।'