ଵରାହପୁରାଣମ୍

କିଂତ୍ଵାଷାଢେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ଯା ନାରୀ ସହ ଭର୍ତ୍ତୃଣା । ଉପୋଷ୍ଯତି ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ତସ୍ଯା ଗର୍ଭେ ଭଵାମ୍ଯହମ୍ ।। ୪୬.

କିନ୍ତୁ ଆଷାଢ଼ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ଯେଉଁ ନାରୀ ତାଙ୍କ ପତି ସହିତ ଉପବାସ କରିବେ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେବି।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଗତୋ ଦେଵଃ ସ୍ଵଯଂ ଚାହମିହାଗତଃ । ଉପଦିଷ୍ଟଂ ତୁ ଭଵତୋ ଅପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ । ଉପୋଷ୍ଯ ଲଭତେ ପୁତ୍ରଂ ସହଭାର୍ଯୋ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୪୬.

ଏପରି କହି ଦେବତା ଚାଲିଗଲେ, ମୁଁ ନିଜେ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ତୁମେ ଯାହା ଶିଖିଛ, ବିଶେଷ କରି ଅପୁତ୍ର ପାଇଁ—ଉପବାସ କରିଲେ, ପତ୍ନୀ ସହିତ ପୁତ୍ର ମିଳେ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଏତାଂ ଚ ଦ୍ଵାଦଶୀଂ କୃତ୍ଵା ଵସୁଦେଵସ୍ତଥାପ୍ତଵାନ୍ । ମହତୀଂ ଚ ଶ୍ରିଯଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରସମନ୍ଵିତଃ ।। ୪୬.

ବାସୁଦେବ ଏହି ଦ୍ୱାଦଶୀ କରି, ବଡ଼ ଶ୍ରୀ ଓ ପୁତ୍ର, ପୌତ୍ର ସହିତ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ।

ଭୁକ୍ତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଶ୍ରିଯଂ ସୋଽଥ ଗତଃ ପରମିକାଂ ଗତିମ୍ । ଏଷ ତେ ଵିଧିରୁଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆଷାଢେ ମାସି ଵୈ ମୁନେ ।। ୪୬.

ରାଜ୍ୟ ଶ୍ରୀ ଉପଭୋଗ କରି, ସେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ଆଷାଢ଼ ମାସର ନିୟମ ତୁମ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

ଦୁର୍ଵାସା ଉଵାଚ । ଶ୍ରାଵଣସ୍ଯ ତୁ ମାସସ୍ଯ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ଦ୍ଵାଦଶୀ । ଅର୍ଚଯେତ୍ ପରମଂ ଦେଵଂ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପୈର୍ଜନାର୍ନମ୍ ।। ୪୭.

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: ଶ୍ରାବଣ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ, ଉତ୍ତମ ଦେବ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଦାମୋଦରାଯ ପାଦୌ ତୁ ହୃଷୀକେଶାଯ ଵୈ କଟିମ୍ । ସନାତନେତି ଜଠରମୁରଃ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଧାରିଣେ ।। ୪୭.

ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ପାଦ, ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ କଟି, ସନାତନଙ୍କୁ ଜଠର, ଶ୍ରୀବତ୍ସଧାରୀଙ୍କୁ ଚେଷ୍ଟ ଦିଅ।

ଚକ୍ରପାଣଯେତି ଭୁଜୌ କଣ୍ଠଂ ଚ ହରଯେ ତଥା । ମୁଞ୍ଜକେଶାଯ ଚ ଶିରୋ ଭଦ୍ରାଯେତି ଶିଖାଂ ତଥା ।। ୪୭.

ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ଭୁଜ, ହରିଙ୍କୁ କଣ୍ଠ, ମୁଞ୍ଜକେଶଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ, ଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଶିଖା ଦିଅ।

ଏଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ କୁମ୍ଭଂ ପୂର୍ଵଵଦେଵ ତୁ । ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ଵସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମଂ ତୁ ତସ୍ଯୋପରି ତତୋ ନ୍ଯସେତ୍ ।। ୪୭.

ଏଭଳି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଦିଆଯାଇଥିଲା, ପାଣିଘଟିକୁ ପୂଜା କରି ସ୍ଥାପନ କରିବା ପରେ, ଏହାର ଉପରେ ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସେଗୁଡିକୁ ଉପରେ ରଖିବାକୁ ପଡିବ।

କାଞ୍ଚନଂ ଦେଵଦେଵଂ ତୁ ଦାମୋଦରସନାମକମ୍ । ତମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଵିଧାନେନ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାଦିଭିଃ କ୍ରମାତ୍ ।। ୪୭.

ଦେବଦେବଙ୍କର ଦାମୋଦର ନାମକ ସୁନାର ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାଗ୍ଵତ୍ ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗେ । ଏଵଂ ନିଯମଯୁକ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵଂ ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ମେ ।। ୪୭.

ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ସେଇ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ନିୟମର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ମୋତେ ଶୁଣ।

ଏଷ ତେ ଵିଧିରୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଃ ଶ୍ରାଵଣେ ମାସି ଵୈ ଵିଭୋ । ଏତସ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରଭାଵଂ ଯତ୍ ଶ୍ରୃଣୁ ପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ ।। ୪୭.

ଏହି ଉପଚାର ତୁମ ପାଇଁ ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହାର ଶକ୍ତି ଏବଂ ପାପ ନାଶ କରିଥିବା ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ପୁରା କୃତଯୁଗେ ରାଜା ନୃଗୋ ନାମ ମହାବଲଃ । ବଭ୍ରାମ ସ ଵନଂ ଘୋରଂ ମୃଗଯାସକ୍ତମାନସଃ ।। ୪୭.

ପୁରୁଣା କୃତୟୁଗରେ, ନୃଗ ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ ଶିକାରରେ ମନ ଲଗାଇ ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ।

ସ କଦାଚିତ୍ ତୁରଙ୍ଗେଣ ହୃତୋ ଦୂରଂ ମହଦ୍ଵନମ୍ । ଵ୍ଯାଘ୍ରସିଂହଗଜାକୀର୍ଣଂ ଦସ୍ଯୁସର୍ପନିଷେଵିତମ୍ ।। ୪୭.

ଏକ ଦିନ, ଘୋଡାରେ ଚଢି ଦୂର ଏକ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବାଘ, ସିଂହ, ହାତୀ ଏବଂ ଦସ୍ୟୁ, ସାପ ଆଦି ରହିଥିଲେ।

ଏକାକୀ ତତ୍ର ରାଜା ତୁ ଅଶ୍ଵଂ ମୁଚ୍ଯ ତରୋରଧଃ । ସ୍ଵଯଂ କୁଶମଥାସ୍ତୀର୍ଯ ସୁପ୍ତୋ ଦୁଃଖସମନ୍ଵିତଃ ।। ୪୭.

ସେଠାରେ, ରାଜା ଏକା ଘୋଡାକୁ ଗଛତଳେ ଛାଡ଼ି, ନିଜେ କୁଶ ଘାସ ଛାଡ଼ି, କଷ୍ଟରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ ଘୁମିଗଲେ।

ତାଵତ୍ ତତ୍ରୈଵ ଲୁବ୍ଧାନାଂ ସହସ୍ତ୍ରାଣି ଚତୁର୍ଦଶ । ଆଗତାନି ମୃଗାନ୍ ହନ୍ତୁଂ ରାତ୍ରୌ ରାଜ୍ଞଃ ସମନ୍ତତଃ ।। ୪୭.

ଏହି ସମୟରେ, ଚାରି ହଜାର ହନ୍ତା ରାତିରେ ଏଠାକୁ ଆସି, ରାଜାକୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି, ପଶୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ।

ତତ୍ରାପଶ୍ଯନ୍ତ ତେ ସୁପ୍ତଂ ହେମରତ୍ନଵିଭୂଷିତମ୍ । ନୃଗଂ ରାଜାନମତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ଶ୍ରିଯା ପରମଯା ଯୁତମ୍ ।। ୪୭.

ସେମାନେ ରାଜାକୁ ସୁନା ଓ ରତ୍ନରେ ଭୂଷିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଘୁମିଥିବା ଦେଖିଲେ, ନୃଗ ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଶ୍ରୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ତେ ଗତ୍ଵା ତ୍ଵରିତଂ ଵ୍ଯାଧାଃ ସ୍ଵଭର୍ତ୍ରେ ସଂନ୍ଯଵେଦଯନ୍ । ସୋଽପି ରତ୍ନସୁଵର୍ଣାର୍ଥଂ ରାଜାନଂ ହନ୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ ।। ୪୭.

ହନ୍ତାମାନେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ନେତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ସମ୍ବାଦ ଦେଲେ। ସେ ନେତା ରତ୍ନ ଓ ସୁନା ପାଇଁ ରାଜାକୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

ତୁରଗସ୍ଯ ଚ ହେତୋସ୍ତୁ ନିସ୍ତ୍ରିଂଶା ଵନଚାରିଣଃ । ରାଜାନଂ ସୁପ୍ତମାସାଦ୍ଯ ନିଗୃହୀତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମୁଃ ।। ୪୭.

ଘୋଡାର ଦ୍ୱାରା, ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ତଳୱାର ନେଇ, ଘୁମିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଆଗେଇଲେ।

ତାଵଦ୍ ରାଜ୍ଞଃ ଶରୀରାତ୍ ତୁ ଶ୍ଵେତାଭରଣଭୂଷିତା । ନାରୀ କାଚିତ୍ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ସ୍ତ୍ରକ୍ଚନ୍ଦନଵିଭୂଷିତା । ଉତ୍ଥାଯ ଚକ୍ରମାଦାଯ ତେ ମ୍ଲେଚ୍ଛା ଵିନିପାତିତାଃ ।। ୪୭.

ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଧଳା ଆଭୂଷଣ, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନରେ ଭୂଷିତ ଏକ ନାରୀ ଉଠିଲେ; ସେ ଚକ୍ର ନେଇ, ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ।

ଦସ୍ଯୂନ୍ ନିହତ୍ଯ ସା ଦେଵୀ ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞସ୍ତନୁଂ ପୁନଃ । ପ୍ରଵିଶନ୍ତ୍ଯାଶୁ ରାଜାଽପି ପ୍ରତିବୁଦ୍ଧୋଽଥ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍ । ମ୍ଲେଚ୍ଛାଂସ୍ତୁ ନିହତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସା ସ୍ଵମୂର୍ତ୍ତିଲଯଂ ଗତା ।। ୪୭.

ଦସ୍ୟୁମାନେକୁ ମାରି, ସେ ଦେବୀ ତୁରନ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାଜା ଜାଗି ମୃତ ଦୁଷ୍ଟମାନେକୁ ଦେଖିଲେ, ଦେବୀ ନିଜ ଆକାରକୁ ଲିନ ହେଲେ।

ଅଶ୍ଵମାରୁହ୍ଯ ସ ପୁନର୍ଵାମଦେଵାଶ୍ରମଂ ଯଯୌ । ତତ୍ରାପୃଚ୍ଛଦ୍ ଋଷିଂ ଭକ୍ତ୍ଯା କା ସ୍ତ୍ରୀ କେ ତେ ନିପାତିତାଃ । ଏତତ୍ କାର୍ଯମୃଷେ ମହ୍ଯଂ କଥଯସ୍ଵ ପ୍ରସୀଦ ମେ ।। ୪୭.

ଘୋଡାରେ ଚଢି, ସେ ପୁନଃ ବାମଦେବ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—'ସେ ନାରୀ କିଏ? ସେମାନେ କିଏ ଥିଲେ ଯେ ମାରାଗଲେ? ଏହି ଘଟଣାର ଅର୍ଥ ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ଦୟା କରନ୍ତୁ।'

ଵାମଦେଵ ଉଵାଚ । ତ୍ଵମାସୀଚ୍ଛୂଦ୍ରଜାତୀଯ ଅନ୍ଯଜନ୍ମନି ପାର୍ଥିଵ । ତତ୍ର ତ୍ଵଯା ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ପ୍ରେଷଣଂ କୁର୍ଵତା ଶ୍ରୁତା । ଶ୍ରାଵଣସ୍ଯ ତୁ ମାସସ୍ଯ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ଦ୍ଵାଦଶୀ ।। ୪୭.

ବାମଦେବ କହିଲେ—'ରାଜନ୍, ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ତୁମେ ଶୂଦ୍ର ଜାତିରେ ଥିଲେ। ସେଠାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ସମୟରେ ଶ୍ରାବଣ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶୀ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିଲା।'

ସଵିଧାନାତ୍ ତ୍ଵଯା ରାଜନ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵୈ ସମୁପୋଷିତା । ଉପୋଷିତାଯାଂ ତସ୍ଯାଂ ତୁ ରାଜ୍ଯଂ ଲବ୍ଧଂ ତ୍ଵଯାଽନଘ ।। ୪୭.

'ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ଦିନ ପାଳନ କରିଥିବାରୁ, ଏହା ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ ତୁମେ ରାଜ୍ୟ ପାଇଥିଲା।'

ସର୍ଵାପତ୍ସୁ ଚ ସା ଦେଵୀ ଭଵନ୍ତଂ ପରିରକ୍ଷତି । ଯଯା ଵିନିହତାଃ କ୍ରୂରା ମ୍ଲେଚ୍ଛାଃ ପାପସମନ୍ଵିତାଃ । ଭଵାଂଶ୍ଚ ରକ୍ଷିତୋ ରାଜନ୍ ଶ୍ରାଵଣଦ୍ଵାଦଶୀ ତୁ ସା ।। ୪୭.

'ସମସ୍ତ ବିପଦରେ ସେ ଦେବୀ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କ୍ରୂର ଏବଂ ପାପୀ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ମାରାଗଲେ, ଏବଂ ତୁମେ ରକ୍ଷିତ ହେଲା—ସେଇ ଦେବୀ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରାବଣ ଦ୍ୱାଦଶୀ।'

ଏକୈଵ ପାତି ଚାପତ୍ସୁ ରାଜ୍ଯମେକୈଵ ଯଚ୍ଛତି । କିଂ ପୁନର୍ଦ୍ଵାଦଶୈତାସ୍ତୁ ଯେନୈନ୍ଦ୍ରଂ ନ ଦଦୁଃ ପଦମ୍ ।। ୪୭.

'ସେ ଏକା ଦିନ ବିପଦରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଏକା ଦିନ ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି; ତେବେ ଏହି ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନଗୁଡିକର ଶକ୍ତି କେତେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ପାଇନଥିଲେ?'

ଦୁର୍ଵାସା ଉଵାଚ । ତଦ୍ଵଦ୍ ଭାଦ୍ରପଦେ ମାସି ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ଦ୍ଵାଦଶୀମ୍ । ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ଵିଧିନା ଦେଵମର୍ଚ୍ଚଯେତ୍ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ ।। ୪୮.

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ, 'ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସଂକଳ୍ପ କରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।'

ନମୋଽସ୍ତୁ କଲ୍କିନେ ପାଦୌ ହୃଷୀକେଶାଯ ଵୈ କଟିମ୍ । ମ୍ଲେଚ୍ଛଵିଧ୍ଵଂସନାଯେତି ଜଗନ୍ମୂର୍ତ୍ତେ ତଥୋଦରମ୍ ।। ୪୮.

'କଳ୍କିଙ୍କ ପାଦକୁ ନମସ୍କାର, ହୃଷୀକେଶଙ୍କ କଟିକୁ ନମସ୍କାର, ମ୍ଲେଚ୍ଛନାଶକଙ୍କ ଉଦରକୁ ନମସ୍କାର, ଏହିପରି ଜଗତ୍‌ର ଆକୃତିକୁ ନମସ୍କାର।'

ଶିତିକଣ୍ଠାଯ କଣ୍ଠଂ ତୁ ଖଡ୍ଗପାଣେତି ଵୈ ଭୁଜୌ । ଚତୁର୍ଭୁଜାଯେତି ହସ୍ତୌ ଵିଶ୍ଵମୂର୍ତ୍ତେ ତଥା ଶିରଃ ।। ୪୮.

'ଶିତିକଣ୍ଠଙ୍କ କଣ୍ଠକୁ ନମସ୍କାର, ଖଡ୍‌ଗଧାରୀଙ୍କ ବାହୁକୁ ନମସ୍କାର, ଚତୁର୍ଭୁଜଙ୍କ ହସ୍ତକୁ ନମସ୍କାର, ବିଶ୍ୱମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ନମସ୍କାର।'

ଏଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ମେଧାଵୀ ପ୍ରାଗ୍ଵତ୍ ତସ୍ଯାଗ୍ରତୋ ଘଟମ୍ । ଵିନ୍ଯସେତ୍ କଲ୍କିନଂ ଦେଵଂ ସୌଵର୍ଣଂ ତତ୍ର କାରଯେତ୍ ।। ୪୮.

ଏଭଳି ପୂଜା କରି, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ହେଉଛି, ସେପରି ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଘଟ ରଖିବା ଉଚିତ ଏବଂ ସେଠାରେ ସୁନାରେ କଳ୍କିଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।