ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଚକ୍ରପାଣଯେତି ଭୁଜୌ କଣ୍ଠଂ ଭୂପତଯେ ତଥା । ସ୍ଵନାମ୍ନା ଶଙ୍ଖଚକ୍ରୌ ତୁ ପୁରୁଷାଯେତି ଵୈ ଶିରଃ ।। ୪୬.

ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ଭୁଜ, ଭୂପତିଙ୍କୁ କଣ୍ଠ, ନିଜ ନାମରେ ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର, ପୁରୁଷଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ଦିଅ।

ଏଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ମେଧାଵୀ ପ୍ରାଗ୍ଵତ୍ତସ୍ଯାଗ୍ରତୋ ଘଟମ୍ । ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ଵସ୍ତ୍ରସଂଯୁକ୍ତଂ ତସ୍ଯୋପରି ତତୋ ନ୍ଯସେତ୍ । କାଞ୍ଚନଂ ଵାସୁଦେଵଂ ତୁ ଚତୁର୍ଵ୍ଯୂହଂ ସନାତନମ୍ ।। ୪୬.

ଏଭଳି ଉପାସନା କରି, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପୁରୁଷ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ଘଟ ରଖିବା ଉଚିତ, ଜଣେ ଚାଦର ଦେଇ ଢାକିବା ଉପରେ, ତା'ପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ବାସୁଦେବଙ୍କର ଚାରି ଭାଗର ନିତ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତି ରଖିବା ଉଚିତ।

ତମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଵିଧାନେନ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାଦିଭିଃ କ୍ରମାତ୍ । ପ୍ରାଗ୍ଵତ୍ ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଵେଦଵାଦିନି ସୁଵ୍ରତେ । ଏଵଂ ନିଯମଯୁକ୍ତସ୍ଯ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ମେ ।। ୪୬.

ଏହିପରି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସୁଶୀଳ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ନିୟମ ପାଳନ କରିଥିବାର ଫଳ ମୋତେ ଶୁଣ।

ଵସୁଦେଵୋଽଭଵଦ୍ ରାଜା ଯଦୁଵଂଶଵିଵର୍ଦ୍ଧନଃ । ଦେଵକୀ ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ତୁ ସମାନଵ୍ରତଧାରିଣୀ ।। ୪୬.

ବାସୁଦେବ ରାଜା ହେଲେ, ଯଦୁବଂଶକୁ ବଢାଇଲେ। ଦେବକୀ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ସମାନ ନିୟମ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ସା ତ୍ଵପୁତ୍ରାଽଭଵତ୍ ସାଧ୍ଵୀ ପତିଧର୍ମପରାଯଣା । ତସ୍ଯ କାଲେନ ମହତା ନାରଦୋଽଭ୍ଯଗମଦ୍ ଗୃହମ୍ ।। ୪୬.

ସେ ସନ୍ତାନହୀନ ଥିଲେ, ଶୁଭ୍ର ଚରିତ୍ର ଓ ପତିଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ନାରଦ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଲେ।

ଵସୁଦେଵେନାସୌ ଭକ୍ତ୍ଯା ପୂଜିତୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ଵସୁଦେଵ ଶ୍ରୁଣୁଷ୍ଵ ତ୍ଵଂ ଦେଵକାର୍ଯଂ ମମାନଘ । ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତାଂ ଚ କଥାଂ ଶୀଘ୍ରମାଗତୋଽସ୍ମି ତଵାନ୍ତିକମ୍ ।। ୪୬.

ବାସୁଦେବ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରିଲେ, ନାରଦ କହିଲେ: 'ବାସୁଦେବ, ତୁମେ ଶୁଣ, ମୋର ଦେବ କାର୍ଯ୍ୟ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶୀଘ୍ର ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି।'

ପୃଥିଵୀ ଦେଵସମିତୌ ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ଯଦୂତ୍ତମ । ଗତ୍ଵା ଚ ଜଲ୍ପତୀ ଭାରଂ ନ ଶକ୍ତା ଊହିତୁଂ ସୁରାଃ ।। ୪୬.

ଯଦୁମାନ୍ୟ, ମୁଁ ଦେବସଭାରେ ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖିଛି। ଦେବତାମାନେ ଯାଇ, ତାଙ୍କ ଭାର ବହିବାରେ ଅସମର୍ଥ।

ସୌଭକଂସଜରାସନ୍ଧାଃ ପୁନର୍ନରକ ଏଵ ଚ । କୁରୁପାଞ୍ଚାଲଭୋଜାଶ୍ଚ ବଲିନୋ ଦାନଵାଃ ସୁରାଃ । ପୀଡଯନ୍ତି ସମେତା ମାଂ ତାନ୍ ହନଧ୍ଵଂ ସୁରୋତ୍ତମାଃ ।। ୪୬.

ସୌଭ, କଂସ, ଜରାସନ୍ଧ, ନରକ ଏବଂ କୁରୁ, ପାଞ୍ଚାଳ, ଭୋଜ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ମୋତେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛନ୍ତି। ଦେବମାନ୍ୟ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କର।

ଏଵମୁକ୍ତାଃ ପୃଥିଵ୍ଯା ତେ ଦେଵା ନାରାଯଣଂ ଗତାଃ । ମନସା ସ ଚ ଦେଵେଶଃ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷସ୍ତତ୍ କ୍ଷଣାତ୍ ବଭୌ ।। ୪୬.

ପୃଥିବୀ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଦେବମାନେ ନାରାୟଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନରେ ଭାବି, ସେ ତୁରନ୍ତ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

ଉଵାଚ ଚ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସ୍ଵଯଂ କାର୍ଯମିଦଂ ସୁରାଃ । ସାଧଯାମି ନ ସନ୍ଦେହୋ ମର୍ତ୍ଯଂ ଗତ୍ଵା ମନୁଷ୍ଯଵତ୍ ।। ୪୬.

ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଜେ କହିଲେ: 'ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବି, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯାଇ, ମୁଁ ମନୁଷ୍ୟ ରୂପ ନେବି।'

କିଂତ୍ଵାଷାଢେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ଯା ନାରୀ ସହ ଭର୍ତ୍ତୃଣା । ଉପୋଷ୍ଯତି ମନୁଷ୍ଯେଷୁ ତସ୍ଯା ଗର୍ଭେ ଭଵାମ୍ଯହମ୍ ।। ୪୬.

କିନ୍ତୁ ଆଷାଢ଼ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ଯେଉଁ ନାରୀ ତାଙ୍କ ପତି ସହିତ ଉପବାସ କରିବେ, ମୁଁ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେବି।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଗତୋ ଦେଵଃ ସ୍ଵଯଂ ଚାହମିହାଗତଃ । ଉପଦିଷ୍ଟଂ ତୁ ଭଵତୋ ଅପୁତ୍ରସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ । ଉପୋଷ୍ଯ ଲଭତେ ପୁତ୍ରଂ ସହଭାର୍ଯୋ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୪୬.

ଏପରି କହି ଦେବତା ଚାଲିଗଲେ, ମୁଁ ନିଜେ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ତୁମେ ଯାହା ଶିଖିଛ, ବିଶେଷ କରି ଅପୁତ୍ର ପାଇଁ—ଉପବାସ କରିଲେ, ପତ୍ନୀ ସହିତ ପୁତ୍ର ମିଳେ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଏତାଂ ଚ ଦ୍ଵାଦଶୀଂ କୃତ୍ଵା ଵସୁଦେଵସ୍ତଥାପ୍ତଵାନ୍ । ମହତୀଂ ଚ ଶ୍ରିଯଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରସମନ୍ଵିତଃ ।। ୪୬.

ବାସୁଦେବ ଏହି ଦ୍ୱାଦଶୀ କରି, ବଡ଼ ଶ୍ରୀ ଓ ପୁତ୍ର, ପୌତ୍ର ସହିତ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ।

ଭୁକ୍ତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଶ୍ରିଯଂ ସୋଽଥ ଗତଃ ପରମିକାଂ ଗତିମ୍ । ଏଷ ତେ ଵିଧିରୁଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆଷାଢେ ମାସି ଵୈ ମୁନେ ।। ୪୬.

ରାଜ୍ୟ ଶ୍ରୀ ଉପଭୋଗ କରି, ସେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ଆଷାଢ଼ ମାସର ନିୟମ ତୁମ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

ଦୁର୍ଵାସା ଉଵାଚ । ଶ୍ରାଵଣସ୍ଯ ତୁ ମାସସ୍ଯ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ଦ୍ଵାଦଶୀ । ଅର୍ଚଯେତ୍ ପରମଂ ଦେଵଂ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପୈର୍ଜନାର୍ନମ୍ ।। ୪୭.

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: ଶ୍ରାବଣ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ, ଉତ୍ତମ ଦେବ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଦାମୋଦରାଯ ପାଦୌ ତୁ ହୃଷୀକେଶାଯ ଵୈ କଟିମ୍ । ସନାତନେତି ଜଠରମୁରଃ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଧାରିଣେ ।। ୪୭.

ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ପାଦ, ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ କଟି, ସନାତନଙ୍କୁ ଜଠର, ଶ୍ରୀବତ୍ସଧାରୀଙ୍କୁ ଚେଷ୍ଟ ଦିଅ।

ଚକ୍ରପାଣଯେତି ଭୁଜୌ କଣ୍ଠଂ ଚ ହରଯେ ତଥା । ମୁଞ୍ଜକେଶାଯ ଚ ଶିରୋ ଭଦ୍ରାଯେତି ଶିଖାଂ ତଥା ।। ୪୭.

ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ଭୁଜ, ହରିଙ୍କୁ କଣ୍ଠ, ମୁଞ୍ଜକେଶଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ, ଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଶିଖା ଦିଅ।

ଏଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ କୁମ୍ଭଂ ପୂର୍ଵଵଦେଵ ତୁ । ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ଵସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମଂ ତୁ ତସ୍ଯୋପରି ତତୋ ନ୍ଯସେତ୍ ।। ୪୭.

ଏଭଳି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଦିଆଯାଇଥିଲା, ପାଣିଘଟିକୁ ପୂଜା କରି ସ୍ଥାପନ କରିବା ପରେ, ଏହାର ଉପରେ ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସେଗୁଡିକୁ ଉପରେ ରଖିବାକୁ ପଡିବ।

କାଞ୍ଚନଂ ଦେଵଦେଵଂ ତୁ ଦାମୋଦରସନାମକମ୍ । ତମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଵିଧାନେନ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାଦିଭିଃ କ୍ରମାତ୍ ।। ୪୭.

ଦେବଦେବଙ୍କର ଦାମୋଦର ନାମକ ସୁନାର ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାଗ୍ଵତ୍ ତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗେ । ଏଵଂ ନିଯମଯୁକ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵଂ ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ମେ ।। ୪୭.

ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ସେଇ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ନିୟମର ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ମୋତେ ଶୁଣ।

ଏଷ ତେ ଵିଧିରୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଃ ଶ୍ରାଵଣେ ମାସି ଵୈ ଵିଭୋ । ଏତସ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରଭାଵଂ ଯତ୍ ଶ୍ରୃଣୁ ପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ ।। ୪୭.

ଏହି ଉପଚାର ତୁମ ପାଇଁ ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହାର ଶକ୍ତି ଏବଂ ପାପ ନାଶ କରିଥିବା ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ପୁରା କୃତଯୁଗେ ରାଜା ନୃଗୋ ନାମ ମହାବଲଃ । ବଭ୍ରାମ ସ ଵନଂ ଘୋରଂ ମୃଗଯାସକ୍ତମାନସଃ ।। ୪୭.

ପୁରୁଣା କୃତୟୁଗରେ, ନୃଗ ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ ଶିକାରରେ ମନ ଲଗାଇ ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଥିଲେ।

ସ କଦାଚିତ୍ ତୁରଙ୍ଗେଣ ହୃତୋ ଦୂରଂ ମହଦ୍ଵନମ୍ । ଵ୍ଯାଘ୍ରସିଂହଗଜାକୀର୍ଣଂ ଦସ୍ଯୁସର୍ପନିଷେଵିତମ୍ ।। ୪୭.

ଏକ ଦିନ, ଘୋଡାରେ ଚଢି ଦୂର ଏକ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବାଘ, ସିଂହ, ହାତୀ ଏବଂ ଦସ୍ୟୁ, ସାପ ଆଦି ରହିଥିଲେ।

ଏକାକୀ ତତ୍ର ରାଜା ତୁ ଅଶ୍ଵଂ ମୁଚ୍ଯ ତରୋରଧଃ । ସ୍ଵଯଂ କୁଶମଥାସ୍ତୀର୍ଯ ସୁପ୍ତୋ ଦୁଃଖସମନ୍ଵିତଃ ।। ୪୭.

ସେଠାରେ, ରାଜା ଏକା ଘୋଡାକୁ ଗଛତଳେ ଛାଡ଼ି, ନିଜେ କୁଶ ଘାସ ଛାଡ଼ି, କଷ୍ଟରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ ଘୁମିଗଲେ।

ତାଵତ୍ ତତ୍ରୈଵ ଲୁବ୍ଧାନାଂ ସହସ୍ତ୍ରାଣି ଚତୁର୍ଦଶ । ଆଗତାନି ମୃଗାନ୍ ହନ୍ତୁଂ ରାତ୍ରୌ ରାଜ୍ଞଃ ସମନ୍ତତଃ ।। ୪୭.

ଏହି ସମୟରେ, ଚାରି ହଜାର ହନ୍ତା ରାତିରେ ଏଠାକୁ ଆସି, ରାଜାକୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି, ପଶୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ।

ତତ୍ରାପଶ୍ଯନ୍ତ ତେ ସୁପ୍ତଂ ହେମରତ୍ନଵିଭୂଷିତମ୍ । ନୃଗଂ ରାଜାନମତ୍ଯୁଗ୍ରଂ ଶ୍ରିଯା ପରମଯା ଯୁତମ୍ ।। ୪୭.

ସେମାନେ ରାଜାକୁ ସୁନା ଓ ରତ୍ନରେ ଭୂଷିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଘୁମିଥିବା ଦେଖିଲେ, ନୃଗ ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଶ୍ରୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ତେ ଗତ୍ଵା ତ୍ଵରିତଂ ଵ୍ଯାଧାଃ ସ୍ଵଭର୍ତ୍ରେ ସଂନ୍ଯଵେଦଯନ୍ । ସୋଽପି ରତ୍ନସୁଵର୍ଣାର୍ଥଂ ରାଜାନଂ ହନ୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ ।। ୪୭.

ହନ୍ତାମାନେ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କ ନେତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ସମ୍ବାଦ ଦେଲେ। ସେ ନେତା ରତ୍ନ ଓ ସୁନା ପାଇଁ ରାଜାକୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

ତୁରଗସ୍ଯ ଚ ହେତୋସ୍ତୁ ନିସ୍ତ୍ରିଂଶା ଵନଚାରିଣଃ । ରାଜାନଂ ସୁପ୍ତମାସାଦ୍ଯ ନିଗୃହୀତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମୁଃ ।। ୪୭.

ଘୋଡାର ଦ୍ୱାରା, ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ତଳୱାର ନେଇ, ଘୁମିଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଆଗେଇଲେ।

ତାଵଦ୍ ରାଜ୍ଞଃ ଶରୀରାତ୍ ତୁ ଶ୍ଵେତାଭରଣଭୂଷିତା । ନାରୀ କାଚିତ୍ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୌ ସ୍ତ୍ରକ୍ଚନ୍ଦନଵିଭୂଷିତା । ଉତ୍ଥାଯ ଚକ୍ରମାଦାଯ ତେ ମ୍ଲେଚ୍ଛା ଵିନିପାତିତାଃ ।। ୪୭.

ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଧଳା ଆଭୂଷଣ, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନରେ ଭୂଷିତ ଏକ ନାରୀ ଉଠିଲେ; ସେ ଚକ୍ର ନେଇ, ସେଇ ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ।