ଵରାହପୁରାଣମ୍

ମାସନାମ୍ନା ତୁ ସଂଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵଵିଧାନକମ୍ । ପ୍ରୀଯତାମିତି ସର୍ଵତ୍ର ଵିଧିରେଷ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ।। ୪୩.

ମାସର ନାମ ଓ ପ୍ରଦର୍ଶନ ବିଧି ସହିତ, ସବୁଠାରେ 'ଖୁସି ହେଉନ୍' ବୋଲି କହିବା ଏହି ନିୟମ ରହିଛି।

ଶ୍ରୂଯତେ ଚ ପୁରା ରାଜା ହର୍ଯଶ୍ଵଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ଅପୁତ୍ରଃ ସ ତପସ୍ତେପେ ପୁତ୍ରମିଚ୍ଛଂସ୍ତପୋଧନମ୍ ।। ୪୩.

ପୁରୁଣା କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ହର୍ୟଶ୍ୱ, ସେ ପୃଥିବୀର ଶାସକ ଥିଲେ। ସେ ସନ୍ତାନ ନଥିବାରୁ, ପୁଅ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।

ତସ୍ଯୈଵ କୁର୍ଵତୋ ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିଂ ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ମୁନିସତ୍ତମ । ଆଜଗାମ ହରିଃ ପୂର୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜରୂପଂ ସମାଶ୍ରିତଃ ।। ୪୩.

ସେ ରାଜା ପୁଅ ପାଇଁ ରାତି ଜାଗି ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ, ହରି ଦ୍ୱିଜ ରୂପ ଧାରଣ କରି ପ୍ରଥମେ ଆସିଲେ।

ଉଵାଚ ତପସା ରାଜନ୍ କିଂ ତେ ଵ୍ଯଵସିତଂ ପ୍ରଭୋ । ପୁତ୍ରାର୍ଥମିତି ପ୍ରୋଵାଚ ତଂ ଵିପ୍ରଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ ।। ୪୩.

ସେ କହିଲେ, 'ମହାରାଜ, ତୁମେ ଏହି ତପସ୍ୟା କାହିଁକି କରୁଛ?' ରାଜା ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ମୋତେ ପୁଅ ହେଉ ଭାବରେ ଏହା କରୁଛି।'

ଇଦମେଵ ଵିଧାନଂ ତୁ କୁରୁ ରାଜନ୍ନୁଵାଚ ହ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ରାଜାନଂ କ୍ଷଣାଦନ୍ତର୍ହିତଃ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୪୩.

ସେ କହିଲେ, 'ମହାରାଜ, ଏହି ପ୍ରକାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କର।' ଏଭଳି କହି ଭଗବାନ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ରାଜାଽପି ତଂ ଚକାରାଶୁ ମନ୍ତ୍ରଵନ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜାତଯେ । ଦରିଦ୍ରାଯ ତଥା ପ୍ରାଦାତ୍ ଜ୍ଯୋତିର୍ଗାର୍ଗାଯ ଧୀମତେ ।। ୪୩.

ରାଜା ତୁରନ୍ତ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଧିରେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଚାର କଲେ; ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ଏବଂ ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ଜ୍ୟୋତିର୍ଗାର୍ଗକୁ ଦାନ ଦେଲେ।

ଯଥାଦିତେରପୁତ୍ରାଯାଃ ସ୍ଵଯଂ ପୁତ୍ରତ୍ଵମାଗତଃ । ଭଗଵଂସ୍ତେନ ସତ୍ଯେନ ମମାପ୍ଯସ୍ତୁ ସୁତୋ ଵରଃ ।। ୪୩.

ଯେପରି ଅନ୍ୟ ପୁଅ ନିଜେ ପୁଅ ହେଲା, ଭଗବାନ, ଏହି ସତ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଉତ୍ତମ ପୁଅ ମିଳୁ।

ଅନେନ ଵିଧିନା ଦତ୍ତେ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽଭଵନ୍ମୁନେ । କୁଵଲାଶ୍ଵ ଇତି ଖ୍ଯାତଶ୍ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ମହାବଲଃ ।। ୪୩.

ଏହି ବିଧିରେ ଦାନ କଲେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ହେଲା; ସେ ପରେ କୁବଳାଶ୍ୱ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ହେଲେ।

ଅପୁତ୍ରୋ ଲଭତେ ପୁତ୍ରମଧନୋ ଲଭତେ ଧନମ୍ । ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯୋ ଲଭେଦ୍ ରାଜ୍ଯଂ ମୃତୋ ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ।। ୪୩.

ଯାହାଙ୍କ ପୁଅ ନାହିଁ, ସେ ପୁଅ ପାଉଥିବେ; ଦରିଦ୍ର ଧନ ମିଳିଥିବେ; ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିବା ରାଜା ରାଜ୍ୟ ଫେରିପାଇଥିବେ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ପହଞ୍ଚିଥିବେ।

କୀର୍ତ୍ତିତ୍ଵା ସୁଚିରଂ ତତ୍ର ଇହ ମର୍ତ୍ଯମୁପାଗତଃ । ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ଭଵେଦ୍ ଧୀମାନ୍ ଯଯାତିରିଵ ନାହୁଷଃ ।। ୪୩.

ସେଠାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ, ପୁନି ଏହି ମରଣଶୀଳ ଲୋକକୁ ଆସିଲେ; ସେ ଯୟାତି ନାହୁଷଙ୍କ ପରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ହେଲେ।

ଦୁର୍ଵାସ ଉଵାଚ । ଵୈଶାଖେଽପ୍ଯେଵମେଵଂ ତୁ ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ଵିଧିନା ନରଃ । ତଦ୍ଵତ୍ ସ୍ନାନାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ତତୋ ଦେଵାଲଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ।। ୪୪.

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: ବୈଶାଖ ମାସରେ ମନୁଷ୍ୟ ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ବିଧି ଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ପରେ ଦେଉଳକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

ତତ୍ରାରାଧ୍ଯ ହରିଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଏଭିର୍ମନ୍ତ୍ରୈର୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ । ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯାଯ ପାଦୌ ତୁ ଉଦରଂ ସର୍ଵଧାରିଣେ । ମଧୁସୂଦନାଯେତି କଟିମୁରଃ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଧାରିଣେ ।। ୪୪.

ସେଠାରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ: 'ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କୁ ପାଦ, ସମସ୍ତ ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ଉଦର, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ କଟି ଓ ଛାତି, ଶ୍ରୀବତ୍ସଧାରୀଙ୍କୁ।'

କ୍ଷତ୍ରାନ୍ତକାଯ ଚ ଭୁଜୌ ମଣିକଣ୍ଠାଯ କଣ୍ଠକମ୍ । ସ୍ଵନାମ୍ନା ଶଙ୍ଖଚକ୍ରୌ ତୁ ଶିରୋ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଧାରିଣେ ।। ୪୪.

'କ୍ଷତ୍ରିୟ ନାଶକଙ୍କୁ ବାହୁ, ମଣି ଗଳା ଥିବାଙ୍କୁ କଣ୍ଠ, ନିଜ ନାମରେ ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଧାରୀଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ।'

ଏଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ମେଧାଵୀ ପ୍ରାଗ୍ଵତ୍ ତସ୍ଯାଗ୍ରତୋ ଘଟମ୍ । ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥଗିତଂ ତଦ୍ଵଦ୍ ଵସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମେନ ଵେଷ୍ଟିତମ୍ ।। ୪୪.

ଏଭଳି ପୂଜା କରି, ପୂର୍ବପରି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ଘଡ଼ା ରଖିବା ଉଚିତ; ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ଢାକି, ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଡ଼ି ଦେବା ଉଚିତ।

ଵୈଣଵେନ ତୁ ପାତ୍ରେଣ ତସ୍ମିନ୍ ସଂସ୍ଥାପଯେଦ୍ଧରିମ୍ । ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେତି ଵିଖ୍ଯାତଂ ନାମ୍ନା କ୍ଲେଶଵିନାଶନମ୍ ।। ୪୪.

ବାଁସର ପାତ୍ରରେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ 'ଜାମଦଗ୍ନି' ନାମରେ, ଯିଏ ଦୁଃଖ ନାଶ କରନ୍ତି।

ଦକ୍ଷିଣେ ପରଶୁଂ ହସ୍ତେ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ କାରଯେତ୍ । ସର୍ଵଗନ୍ଧୈଶ୍ଚ ସଂପୂଜ୍ଯ ପୁଷ୍ପୈର୍ନାନାଵିଧୈଃ ଶୁଭୈଃ ।। ୪୪.

ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତରେ ପରଶୁ ଧରାଇବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶୁଭ୍ର ଫୁଲରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ତତସ୍ତସ୍ଯାଗ୍ରତଃ କୁର୍ଯାଜ୍ଜାଗରଂ ଭକ୍ତିମାନ୍ନରଃ । ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ ସୂର୍ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍ । ଏଵଂ ନିଯମଯୁକ୍ତସ୍ଯ ଯତ୍ଫଲଂ ତନ୍ନିବୋଧ ମେ ।। ୪୪.

ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଭକ୍ତିସହିତ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ; ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ, ଏହି ବିଧି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ନିୟମର ଫଳ କଣ, ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ।

ଆସୀଦ୍ ରାଜା ମହାଭାଗୋ ଵୀରସେନୋ ମହାବଲଃ । ଅପୁତ୍ରଃ ସ ପୁରା ତୀଵ୍ରଂ ତପସ୍ତେପେ ମହୌଜସା ।। ୪୪.

ଏକ ଦିନ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ରାଜା ବୀରସେନ ଥିଲେ; ସେ ପୁଅ ବିହୀନ ଥିଲେ ଏବଂ ଏକ ସମୟରେ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।

ଚରତସ୍ତତ୍ତପୋ ଘୋରଂ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯୋ ମହାମୁନିଃ । ଆଜଗାମ ମହାଯୋଗୀ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନାତିଦୂରତଃ ।। ୪୪.

ସେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ, ମହାମୁନି ଏବଂ ମହାଯୋଗୀ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆସି, ତାଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ଦେଖିଲେ।

ତମାଯାନ୍ତମଥୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଋଷିଂ ପରମଵର୍ଚସମ୍ । କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟୋ ଭୂତ୍ଵା ରାଜାଭ୍ଯୁତ୍ଥାନମାକରୋତ୍ ।। ୪୪.

ସେ ଆସୁଥିବା ଋଷିଙ୍କୁ, ଅତ୍ୟଧିକ ତେଜସ୍ୱୀ ଦେଖି, ରାଜା ହାତ ଜୋଡି ଉଠି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସ୍ବାଗତ କଲେ।

ସ ପୂଜିତୋ ମୁନିଃ ପ୍ରାହ କିମର୍ଥଂ ତପ୍ଯତେ ତପଃ । ରାଜନ୍ କଥଯ ଧର୍ମଜ୍ଞ କିଂ ତେ କାର୍ଯଂ ଵିଵକ୍ଷିତମ୍ ।। ୪୪.

ମୁନିଙ୍କୁ ଆଦର କରିବା ପରେ, ସେ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ ଏହି ତପସ୍ୟା କାହିଁକି କରୁଛ? ରାଜା, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, କ'ଣ କାମନା ରଖିଛ?'

ରାଜୋଵାଚ । ଅପୁତ୍ରୋଽହଂ ମହାଭାଗ ନାସ୍ତି ମେ ପୁତ୍ରସଂତତିଃ । ତେନ ମେ ତପ ଆଂସ୍ଥାଯ କୃଷ୍ଯତେ ସ୍ଵତନୁର୍ଦ୍ଵିଜ ।। ୪୪.

ରାଜା କହିଲେ: ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ମୋର କୌଣସି ପୁଅ ନାହିଁ, ପୁଅ ପରମ୍ପରା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଏହି କଷ୍ଟକର ତପସ୍ୟା କରୁଛି, ଏବଂ ମୋ ଦେହ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏହି ଦୁଃଖ ମୋତେ ଭଲି ଯାଉଛି।

ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯ ଉଵାଚ । ଅଲଂ ତେ ତପସାଽନେନ ମହାକ୍ଲେଶେନ ପାର୍ଥିଵ । ଅଲ୍ପାଯାସେନ ତେ ପୁତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ ।। ୪୪.

ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ କହିଲେ: ରାଜା, ଏତେ ଦୁଃଖ ଓ କଷ୍ଟରେ ତପସ୍ୟା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ଅଳ୍ପ ପ୍ରୟାସରେ ତୁମେ ପୁଅ ପାଇବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ରାଜୋଵାଚ । କଥଂ ମେ ଭଵିତା ପୁତ୍ରୋ ଅଲ୍ପାଯାସେନ ଵୈ ଦ୍ଵିଜ । ଏତନ୍ମେ କଥଯ ପ୍ରୀତୋ ଭଗଵନ୍ ପ୍ରଣତସ୍ଯ ହ ।। ୪୪.

ରାଜା କହିଲେ: ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଏମିତି କିପରି ମୁଁ ଅଳ୍ପ ପ୍ରୟାସରେ ପୁଅ ପାଇପାରିବି? ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଶରଣ ନେଇଛି, ଦୟାକରି ଏହା ମୋତେ କୁହ।

ଦୁର୍ଵାସା ଉଵାଚ । ଏଵମୁକ୍ତୋ ମୁନିସ୍ତେନ ପାର୍ଥିଵେନ ଯଶସ୍ଵିନା । ଆଚଖ୍ଯୌ ଦ୍ଵାଦଶୀଂ ଚେମାଂ ଵୈଶାଖେ ସିତପକ୍ଷଜାମ୍ ।। ୪୪.

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: ଏପରି ଯଶସ୍ୱୀ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଚାରିଲେ, ମୁନି ଏହି ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ।

ସ ହି ରାଜା ଵିଧାନେନ ପୁତ୍ରକାମୋ ଵିଶେଷତଃ । ଉପୋଷ୍ଯ ଲବ୍ଧଵାନ୍ ପୁତ୍ରଂ ନଲଂ ପରମଧାର୍ମିକମ୍ । ଯୋଽଦ୍ଯାପି କୀର୍ତ୍ଯତେ ଲୋକେ ପୁଣ୍ଯଶ୍ଲୋକୋ ନରୋତ୍ତମଃ ।। ୪୪.

ସେ ରାଜା, ପୁଅ ପାଇବାକୁ ବିଶେଷ ଇଚ୍ଛା କରି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ବ୍ରତ କଲେ ଏବଂ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ ନଳଙ୍କୁ ପାଇଲେ, ଯିଏ ଏଯାଁ ସୁଧା ଲୋକରେ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୋକ ଓ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସିତ।

ପ୍ରାସଙ୍ଗିକଂ ଫଲଂ ହ୍ଯେତଦ୍ ଗତସ୍ଯାସ୍ଯ ମହାମୁନେ । ସୁପୁତ୍ରୋ ଜାଯତେ ଵିତ୍ତଵିଦ୍ଯାଵାନ୍ କାନ୍ତିରୁତ୍ତମା ।। ୪୪.

ହେ ମହାମୁନି, ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଅନୁଷଙ୍ଗିକ ଫଳ: ଭଲ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ଧନ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଉତ୍ତମ ରୂପ ଥାଏ।

ଇହ ଜନ୍ମନି କିଂ ଚିତ୍ରଂ ପରଲୋକେ ଶ୍ରୃଣୁଷ୍ଵ ମେ । କଲ୍ପମେକଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ଵସିତ୍ଵାଽପ୍ସରସାଂ ଗଣୈଃ ।। ୪୪.

ଏହି ଜନ୍ମରେ ଯାହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, ପରଲୋକର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଫଳ ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ: ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ବାସ କରିଥାଏ।

କ୍ରୀଡତ୍ଯନ୍ତେ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟୌ ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ଭଵେଦ୍ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ତ୍ରିଂଶତ୍ଯବ୍ଦସହସ୍ତ୍ରାଣି ଜୀଵତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୪୪.

ସେଠାରେ ଖେଳି ଶେଷ କରି, ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା ହୁଏ, ଏବଂ ତିରିଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିଥାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।