ଵରାହପୁରାଣମ୍

ତସ୍ଯ ଵ୍ରତାନ୍ତେ ଭଗଵାନ୍ ନାରସିଂହସ୍ତୁତୋଷ ହ । ଚକ୍ରଂ ପ୍ରାଦାଚ୍ଚ ଶତ୍ରୂଣାଂ ଵିଧ୍ଵଂସନକରଂ ପରମ୍ ।। ୪୨.

ବ୍ରତ ଶେଷରେ, ଭଗବାନ ନୃସିଂହ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଚକ୍ର ଦେଲେ, ଯାହା ଶତ୍ରୁମାନେ ନାଶ କରିବାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।

ତେନାସ୍ତ୍ରେଣ ସ୍ଵକଂ ରାଜ୍ଯଂ ଜିତଵାନ୍ ସ ନୃପୋତ୍ତମଃ । ରାଜ୍ଯେ ସ୍ଥିତ୍ଵାଽଶ୍ଵମେଧାନାଂ ସହସ୍ତ୍ରମକରୋଦ୍ ଵିଭୁଃ । ଅନ୍ତେ ଚ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକାଖ୍ଯଂ ପଦମାପ ଚ ସତ୍ତମ ।। ୪୨.

ସେ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଉତ୍ତମ ରାଜା ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ପୁନି ଜିତିଲେ। ରାଜ୍ୟରେ ରହି ଏକ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଶେଷରେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ନାମକ ପଦ ଲାଗିଲେ।

ଏଷା ଧନ୍ଯା ପାପହରା ଦ୍ଵାଦଶୀ ଭଵତୋ ମୁନେ । କଥିତା ଯା ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୁରୁ ଯଥେପ୍ସିତମ୍ ।। ୪୨.

ମୁନି, ଏହି ଧନ୍ୟ ଓ ପାପ ନାଶକ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ତୁମ ପାଇଁ କହିଦେଲି। ଏହାକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଶୁଣି, ଯେଉଁପରି ଇଚ୍ଛା କର, ସେଉଁପରି କର।

ଦୁର୍ଵାସା ଉଵାଚ । ଏଵମେଵ ମୁନେ ମାସି ଚୈତ୍ରେ ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶୀମ୍ । ଉପୋଷ୍ଯାରାଧଯେତ୍ ପଶ୍ଚାତ୍ ଦେଵଦେଵଂ ଜନାର୍ଦନମ୍ ।। ୪୩.

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ— 'ଏହିପରି ଭାବରେ, ମୁନି, ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ବ୍ରତ ନେଇ, ଉପବାସ କରି, ପରେ ଦେବଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।'

ଵାମନାଯେତି ପାଦୌ ତୁ ଵିଷ୍ଣଵେ କଟିମର୍ଚଯେତ୍ । ଵାସୁଦେଵେତି ଜଠରମୁରଃ ସଂପୂର୍ଣକାଯ ଚ ।। ୪୩.

ପାଦକୁ ବାମନ ଭାବେ, କଟିକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବେ, ଓ ଜଠର, ଛାତି ଏବଂ ସମଗ୍ର ଦେହକୁ ବାସୁଦେବ ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

କଣ୍ଠଂ ଵିଶ୍ଵକୃତେ ପୂଜ୍ଯ ଶିରୋ ଵୈ ଵ୍ଯୋମରୂପିଣେ । ବାହୂ ଵିଶ୍ଵଜିତେ ପୂଜ୍ଯ ସ୍ଵନାମ୍ନା ଶଂଖଚକ୍ରକୌ ।। ୪୩.

ଗଳାକୁ ବିଶ୍ୱକୃତ୍ ଭାବେ, ମୁଣ୍ଡକୁ ଆକାଶ ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ, ବାହୁକୁ ବିଶ୍ୱଜିତ୍ ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ରକୁ ତାଙ୍କର ନାମରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।

ଅନେନ ଵିଧିନାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଦେଵଦେଵଂ ସନାତନମ୍ । ପ୍ରାଗ୍ଵଦେଵୋତ୍ତରଂ କୁମ୍ଭଂ ସଯୁଗ୍ମଂ ପୁରତୋ ନ୍ଯସେତ୍ ।। ୪୩.

ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସନାତନ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିଲା ପରେ, ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଦୁଇଟି କୁମ୍ଭ ସାମ୍ନାରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାଗୁକ୍ତପାତ୍ରେ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଵାମନଂ କାଞ୍ଚନଂ ବୁଧଃ । ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା କୃତଂ ହ୍ରସ୍ଵଂ ସିତଯଜ୍ଞୋପଵୀତିନମ୍ ।। ୪୩.

ପୂର୍ବରୁ କହାଯାଇଥିବା ପାତ୍ରରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମ୍ଭବ, ଛୋଟ ଏବଂ ଧଳା ଉପବୀତ ପିନ୍ଧିଥିବା ସୁନାର ବାମନ ପ୍ରତିମା ରଖିବା ଉଚିତ।

କୁଣ୍ଡିକାଂ ସ୍ଥାପଯେତ୍ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଛତ୍ରିକାଂ ପାଦୁକେ ତଥା । ଅକ୍ଷମାଲାଂ ଚ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଵୃସିକାଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ ।। ୪୩.

ପାଖରେ ଏକ କୁଣ୍ଡିକା, ଏକ ଛତା, ଜୁତା, ଏକ ଅକ୍ଷମାଳା ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ଏକ ଦଣ୍ଡ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଏତୈରୁପସ୍କରୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରଭାତେ ସ ଦ୍ଵିଜାତଯେ । ଦାପଯେତ୍ ପ୍ରୀଯତାଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ହ୍ରସ୍ଵରୂପୀତ୍ଯୁଦୀରଯେତ୍ ।। ୪୩.

ଏହି ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସହିତ, ପ୍ରଭାତରେ ଏହାକୁ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇ, 'ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହ୍ରସ୍ୱ ରୂପ ଖୁସି ହେଉନ୍' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।

ମାସନାମ୍ନା ତୁ ସଂଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵଵିଧାନକମ୍ । ପ୍ରୀଯତାମିତି ସର୍ଵତ୍ର ଵିଧିରେଷ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ।। ୪୩.

ମାସର ନାମ ଓ ପ୍ରଦର୍ଶନ ବିଧି ସହିତ, ସବୁଠାରେ 'ଖୁସି ହେଉନ୍' ବୋଲି କହିବା ଏହି ନିୟମ ରହିଛି।

ଶ୍ରୂଯତେ ଚ ପୁରା ରାଜା ହର୍ଯଶ୍ଵଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ଅପୁତ୍ରଃ ସ ତପସ୍ତେପେ ପୁତ୍ରମିଚ୍ଛଂସ୍ତପୋଧନମ୍ ।। ୪୩.

ପୁରୁଣା କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ହର୍ୟଶ୍ୱ, ସେ ପୃଥିବୀର ଶାସକ ଥିଲେ। ସେ ସନ୍ତାନ ନଥିବାରୁ, ପୁଅ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।

ତସ୍ଯୈଵ କୁର୍ଵତୋ ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିଂ ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ମୁନିସତ୍ତମ । ଆଜଗାମ ହରିଃ ପୂର୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜରୂପଂ ସମାଶ୍ରିତଃ ।। ୪୩.

ସେ ରାଜା ପୁଅ ପାଇଁ ରାତି ଜାଗି ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ, ହରି ଦ୍ୱିଜ ରୂପ ଧାରଣ କରି ପ୍ରଥମେ ଆସିଲେ।

ଉଵାଚ ତପସା ରାଜନ୍ କିଂ ତେ ଵ୍ଯଵସିତଂ ପ୍ରଭୋ । ପୁତ୍ରାର୍ଥମିତି ପ୍ରୋଵାଚ ତଂ ଵିପ୍ରଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ ।। ୪୩.

ସେ କହିଲେ, 'ମହାରାଜ, ତୁମେ ଏହି ତପସ୍ୟା କାହିଁକି କରୁଛ?' ରାଜା ଉତ୍ତର ଦେଲେ, 'ମୋତେ ପୁଅ ହେଉ ଭାବରେ ଏହା କରୁଛି।'

ଇଦମେଵ ଵିଧାନଂ ତୁ କୁରୁ ରାଜନ୍ନୁଵାଚ ହ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ରାଜାନଂ କ୍ଷଣାଦନ୍ତର୍ହିତଃ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୪୩.

ସେ କହିଲେ, 'ମହାରାଜ, ଏହି ପ୍ରକାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କର।' ଏଭଳି କହି ଭଗବାନ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ରାଜାଽପି ତଂ ଚକାରାଶୁ ମନ୍ତ୍ରଵନ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜାତଯେ । ଦରିଦ୍ରାଯ ତଥା ପ୍ରାଦାତ୍ ଜ୍ଯୋତିର୍ଗାର୍ଗାଯ ଧୀମତେ ।। ୪୩.

ରାଜା ତୁରନ୍ତ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଧିରେ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଚାର କଲେ; ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ଏବଂ ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ଜ୍ୟୋତିର୍ଗାର୍ଗକୁ ଦାନ ଦେଲେ।

ଯଥାଦିତେରପୁତ୍ରାଯାଃ ସ୍ଵଯଂ ପୁତ୍ରତ୍ଵମାଗତଃ । ଭଗଵଂସ୍ତେନ ସତ୍ଯେନ ମମାପ୍ଯସ୍ତୁ ସୁତୋ ଵରଃ ।। ୪୩.

ଯେପରି ଅନ୍ୟ ପୁଅ ନିଜେ ପୁଅ ହେଲା, ଭଗବାନ, ଏହି ସତ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଉତ୍ତମ ପୁଅ ମିଳୁ।

ଅନେନ ଵିଧିନା ଦତ୍ତେ ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋଽଭଵନ୍ମୁନେ । କୁଵଲାଶ୍ଵ ଇତି ଖ୍ଯାତଶ୍ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ମହାବଲଃ ।। ୪୩.

ଏହି ବିଧିରେ ଦାନ କଲେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ହେଲା; ସେ ପରେ କୁବଳାଶ୍ୱ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ହେଲେ।

ଅପୁତ୍ରୋ ଲଭତେ ପୁତ୍ରମଧନୋ ଲଭତେ ଧନମ୍ । ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯୋ ଲଭେଦ୍ ରାଜ୍ଯଂ ମୃତୋ ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ।। ୪୩.

ଯାହାଙ୍କ ପୁଅ ନାହିଁ, ସେ ପୁଅ ପାଉଥିବେ; ଦରିଦ୍ର ଧନ ମିଳିଥିବେ; ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିବା ରାଜା ରାଜ୍ୟ ଫେରିପାଇଥିବେ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ପହଞ୍ଚିଥିବେ।

କୀର୍ତ୍ତିତ୍ଵା ସୁଚିରଂ ତତ୍ର ଇହ ମର୍ତ୍ଯମୁପାଗତଃ । ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ଭଵେଦ୍ ଧୀମାନ୍ ଯଯାତିରିଵ ନାହୁଷଃ ।। ୪୩.

ସେଠାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ, ପୁନି ଏହି ମରଣଶୀଳ ଲୋକକୁ ଆସିଲେ; ସେ ଯୟାତି ନାହୁଷଙ୍କ ପରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ହେଲେ।

ଦୁର୍ଵାସ ଉଵାଚ । ଵୈଶାଖେଽପ୍ଯେଵମେଵଂ ତୁ ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ଵିଧିନା ନରଃ । ତଦ୍ଵତ୍ ସ୍ନାନାଦିକଂ କୃତ୍ଵା ତତୋ ଦେଵାଲଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ।। ୪୪.

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: ବୈଶାଖ ମାସରେ ମନୁଷ୍ୟ ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ବିଧି ଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ପରେ ଦେଉଳକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

ତତ୍ରାରାଧ୍ଯ ହରିଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ଏଭିର୍ମନ୍ତ୍ରୈର୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ । ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯାଯ ପାଦୌ ତୁ ଉଦରଂ ସର୍ଵଧାରିଣେ । ମଧୁସୂଦନାଯେତି କଟିମୁରଃ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଧାରିଣେ ।। ୪୪.

ସେଠାରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ: 'ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କୁ ପାଦ, ସମସ୍ତ ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ଉଦର, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ କଟି ଓ ଛାତି, ଶ୍ରୀବତ୍ସଧାରୀଙ୍କୁ।'

କ୍ଷତ୍ରାନ୍ତକାଯ ଚ ଭୁଜୌ ମଣିକଣ୍ଠାଯ କଣ୍ଠକମ୍ । ସ୍ଵନାମ୍ନା ଶଙ୍ଖଚକ୍ରୌ ତୁ ଶିରୋ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଧାରିଣେ ।। ୪୪.

'କ୍ଷତ୍ରିୟ ନାଶକଙ୍କୁ ବାହୁ, ମଣି ଗଳା ଥିବାଙ୍କୁ କଣ୍ଠ, ନିଜ ନାମରେ ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଧାରୀଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ।'

ଏଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ମେଧାଵୀ ପ୍ରାଗ୍ଵତ୍ ତସ୍ଯାଗ୍ରତୋ ଘଟମ୍ । ଵିନ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥଗିତଂ ତଦ୍ଵଦ୍ ଵସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମେନ ଵେଷ୍ଟିତମ୍ ।। ୪୪.

ଏଭଳି ପୂଜା କରି, ପୂର୍ବପରି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ଘଡ଼ା ରଖିବା ଉଚିତ; ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ଢାକି, ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଡ଼ି ଦେବା ଉଚିତ।

ଵୈଣଵେନ ତୁ ପାତ୍ରେଣ ତସ୍ମିନ୍ ସଂସ୍ଥାପଯେଦ୍ଧରିମ୍ । ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେତି ଵିଖ୍ଯାତଂ ନାମ୍ନା କ୍ଲେଶଵିନାଶନମ୍ ।। ୪୪.

ବାଁସର ପାତ୍ରରେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ 'ଜାମଦଗ୍ନି' ନାମରେ, ଯିଏ ଦୁଃଖ ନାଶ କରନ୍ତି।

ଦକ୍ଷିଣେ ପରଶୁଂ ହସ୍ତେ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ କାରଯେତ୍ । ସର୍ଵଗନ୍ଧୈଶ୍ଚ ସଂପୂଜ୍ଯ ପୁଷ୍ପୈର୍ନାନାଵିଧୈଃ ଶୁଭୈଃ ।। ୪୪.

ସେ ଦେବତାଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତରେ ପରଶୁ ଧରାଇବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ ଗନ୍ଧ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶୁଭ୍ର ଫୁଲରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ତତସ୍ତସ୍ଯାଗ୍ରତଃ କୁର୍ଯାଜ୍ଜାଗରଂ ଭକ୍ତିମାନ୍ନରଃ । ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ ସୂର୍ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍ । ଏଵଂ ନିଯମଯୁକ୍ତସ୍ଯ ଯତ୍ଫଲଂ ତନ୍ନିବୋଧ ମେ ।। ୪୪.

ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଭକ୍ତିସହିତ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ; ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ, ଏହି ବିଧି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ନିୟମର ଫଳ କଣ, ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ।

ଆସୀଦ୍ ରାଜା ମହାଭାଗୋ ଵୀରସେନୋ ମହାବଲଃ । ଅପୁତ୍ରଃ ସ ପୁରା ତୀଵ୍ରଂ ତପସ୍ତେପେ ମହୌଜସା ।। ୪୪.

ଏକ ଦିନ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ରାଜା ବୀରସେନ ଥିଲେ; ସେ ପୁଅ ବିହୀନ ଥିଲେ ଏବଂ ଏକ ସମୟରେ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।

ଚରତସ୍ତତ୍ତପୋ ଘୋରଂ ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯୋ ମହାମୁନିଃ । ଆଜଗାମ ମହାଯୋଗୀ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନାତିଦୂରତଃ ।। ୪୪.

ସେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ, ମହାମୁନି ଏବଂ ମହାଯୋଗୀ ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆସି, ତାଙ୍କୁ ଦୂରରୁ ଦେଖିଲେ।