ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଇହ ଜନ୍ମନି ସୌଭାଗ୍ଯଂ ଶ୍ରୀଃ କାନ୍ତିସ୍ତୁଷ୍ଟିରେଵ ଚ । ଦରିଦ୍ରୋ ଵିତ୍ତଵାନ୍ ସଦ୍ଯଃ ଅପୁତ୍ରୋ ଲଭତେ ସୁତମ୍ । ଅଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ନଶ୍ଯତେ ସଦ୍ଯୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସଂଵିଶତେ କ୍ଷଣାତ୍ ।। ୪୧.

ଏହି ଜନ୍ମରେ ଭାଗ୍ୟ, ଧନ, ରୂପ ଓ ସନ୍ତୋଷ ମିଳେ; ଗରିବ ଲୋକ ତୁରନ୍ତ ଧନୀ ହୁଏ, ନିରସନ୍ତାନ ଲୋକ ସନ୍ତାନ ପାଏ, ଅସୁଭ ଦୂର ହୁଏ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତୁରନ୍ତ ଘରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

ଇହ ଜନ୍ମନି ସୌଭାଗ୍ଯଂ ପରଲୋକେ ନିଶାମଯ । ଅସ୍ମିନ୍ନର୍ଥେ ପୁରାଵୃତ୍ତମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ ।। ୪୧.

ଏହି ଜନ୍ମରେ ଭାଗ୍ୟ ମିଳେ; ପରଲୋକରେ କଣ ହୁଏ, ଏହା ମୁଁ କହିବି। ଏହି ବିଷୟରେ ପୁରୁଣା ଏକ କଥା ଶୁଣ।

ଇହ ଲୋକେଽଭଵଦ୍ ରାଜା ଵୀରଧନ୍ଵେତି ଵିଶ୍ରୁତଃ । ସ କଦାଚିଦ୍ ଵନଂ ପ୍ରାଯାନ୍ ମୃଗହେତୋଃ ପରଂତପଃ ।। ୪୧.

ଏହି ଭୂମିରେ ବୀରଧନ୍ବନ୍ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଥିଲେ; ସେ ଏକଥର ମୃଗ ଶିକାର ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ।

ଵ୍ଯାପାଦଯନ୍ ମୃଗଗଣାନ୍ ତତ୍ରର୍ଷିଵନମଧ୍ଯଗଃ । ଜଘାନ ମୃଗରୂପାନ୍ ସୋଽଜ୍ଞାନତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ନୃପଃ ।। ୪୧.

ସେ ମୃଗମାନେକୁ ମାରିବା ସମୟରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ରାଜା ଅଜାଣିରେ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ।

ଭ୍ରାତରସ୍ତତ୍ର ପଞ୍ଚାଶନ୍ମୃଗରୂପେଣ ସଂସ୍ଥିତାଃ । ସଂଵର୍ତସ୍ଯ ସୁତା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵେଦାଧ୍ଯଯନତତ୍ପରାଃ ।। ୪୧.

ସେଠାରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସଂବର୍ତ୍ତଙ୍କର ପଞ୍ଚାଶି ଭାଇ ଥିଲେ, ସେମାନେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲିନ ଓ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ସତ୍ଯତପା ଉଵାଚ । କାରଣଂ କିଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତେ ଚକ୍ରୁର୍ମୃଗରୂପତାମ୍ । ଏତନ୍ମେ କୌତୁକଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପ୍ରଣତସ୍ଯ ପ୍ରସୀଦ ମେ ।। ୪୧.

ସତ୍ୟତପ କହିଲେ: 'ସେମାନେ କେଉଁ କାରଣରେ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ? ମୋତେ ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।'

ଦୁର୍ଵାସା ଉଵାଚ । ତେ କଦାଚିଦ୍ ଵନଂ ଯାତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିଣପୋତକାନ୍ । ଜାତମାତ୍ରାନ୍ ସ୍ଵମାତ୍ରା ତୁ ଵିହୀନାନ୍ ଦୃଶ୍ଯ ସତ୍ତମ । ଏକୈକଂ ଜଗୃହୁସ୍ତେ ହି ତେ ମୃତାଃ ସ୍କନ୍ଧସଂସ୍ଥିତାଃ ।। ୪୧.

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: 'ଏକଥର ସେମାନେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ ଓ ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ମାଆଁ ଛାଡିଦେଇଥିବା ମୃଗ ଶାବକମାନେକୁ ଦେଖିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଏକ ଶାବକକୁ ଉଠାଇ କାନ୍ଧରେ ରଖିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।'

ତତସ୍ତେ ଦୁଃଖିତାଃ ସର୍ଵେ ଯଯୁଃ ପିତରମନ୍ତିକମ୍ । ଊଚୁଶ୍ଚ ଵଚନଂ ଚେଦଂ ମୃଗହିଂସାମୃତେ ମୁନେ ।। ୪୧.

ତାପରେ ସେମାନେ ସବୁଏ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ମୃଗ ହତ୍ୟା ବିଷୟରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।

ଋଷିପୁତ୍ରକା ଊଚୁଃ । ଜାତମାତ୍ରା ମୃଗାଃ ପଞ୍ଚ ଅସ୍ମାଭିର୍ନିହତା ମୁନେ । ଅକାମତସ୍ତତୋଽସ୍ମାକଂ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଵିଧୀଯତାମ୍ ।। ୪୧.

ଋଷିପୁତ୍ରମାନେ କହିଲେ: 'ହେ ମୁନି, ଆମେ ଅନଚାହିଁ ପାଞ୍ଚଟି ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ମୃଗକୁ ମାରିଦେଲୁ। ଏହା ଅଜାଣିରେ ଘଟିଛି, ଆମ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରାଯାଉ।'

ସଂଵର୍ତ୍ତ ଉଵାଚ । ମତ୍ପିତା ହିଂସକସ୍ତ୍ଵାସୀଦହଂ ତସ୍ମାଦ୍ ଵିଶେଷତଃ । ଭଵନ୍ତଃ ପାପକର୍ମାଣଃ ସଂଜାତା ମମ ପୁତ୍ରକାଃ ।। ୪୧.

ସଂବର୍ତ୍ତ କହିଲେ: 'ମୋର ବାପା ହିଁସ୍ର ଥିଲେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପରି ଅଧିକ ହିଁସ୍ର ହୋଇଛି; ତେଣୁ ତୁମେ, ମୋ ପୁଅମାନେ, ପାପ କର୍ମରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ।'

ଇଦାନୀଂ ମୃଗଚର୍ମାଣି ପରିଧାଯ ଯତଵ୍ରତାଃ । ଚରଘ୍ଵଂ ପଞ୍ଚଵର୍ଷାଣି ତତଃ ଶୁଦ୍ଧା ଭଵିଷ୍ଯଥ ।। ୪୧.

ଏବେ ତମେ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି ଓ ନିୟମ ମାନି, ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିବା; ତାପରେ ଶୁଦ୍ଧ ହେବ।

ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ତେ ପୁତ୍ରା ମୃଗଚର୍ମୋପଵୀତିନଃ । ଵନଂ ଵିଵିଶୁରଵ୍ଯଗ୍ରା ଜପନ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମ ଶାଶ୍ଵତମ୍ ।। ୪୧.

ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ପୁଅମାନେ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି ଚିନ୍ତା ଛାଡି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ତଥା ଵର୍ଷେ ଵ୍ଯତିକ୍ରାନ୍ତେ ଵୀରଧନ୍ଵା ମହୀପତିଃ । ତତ୍ରାଜଗାମ ଯସ୍ମିଂସ୍ତେ ଚରନ୍ତି ମୃଗରୂପିଣଃ ।। ୪୧.

ଏଭଳି ଏକ ବର୍ଷ କଟିବା ପରେ, ବୀରଧନ୍ବନ୍ ନାମକ ରାଜା ସେଠିକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ମୃଗ ରୂପରେ ବସୁଥିଲେ।

ତେ ଚାପ୍ଯେକତରୋର୍ମୂଲେ ମୃଗଚର୍ମ୍ମୋପଵୀତିନଃ । ଜପନ୍ତଃ ସଂସ୍ଥିତାସ୍ତେ ହି ରାଜ୍ଞା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୃଗା ଇତି । ମତ୍ଵା ଵିଦ୍ଧାସ୍ତୁ ଯୁଗପନ୍ମୃତାସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ ।। ୪୧.

ସେଠାରେ ଗଛ ତଳେ, ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ସେମାନେ ଉଭୟେ ବସି ବ୍ରହ୍ମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ; ରାଜା ସେମାନେକୁ ମୃଗ ଭାବି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକାସାଥି ତୀର ମାରିଦେଲେ ଓ ସେ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।

ତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ମୃତାନ୍ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ସଂଶିତଵ୍ରତାନ୍ । ଭଯେନ ଵେପମାନସ୍ତୁ ଦେଵରାତାଶ୍ରମଂ ଯଯୌ । ତତ୍ରାପୃଚ୍ଛଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଵଧ୍ଯା ମମାଯାତା ମହାମୁନେ ।। ୪୧.

ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ ଦେଖି ରାଜା ଭୟରେ କାପୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଦେବରାତଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ ଓ କହିଲେ, 'ମହାମୁନି, ମୋର ଉପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଲାଗିଛି।'

ଆମୂଲ୍ଯ ତଦ୍ ଵଧଂ ଵୃତ୍ତଂ କଥଯିତ୍ଵା ନରାଧିପଃ । ଭୃଶଂ ଶୋକପରୀତାତ୍ମା ରୁରୋଦ ଭୃଶଦୁଃଖିତଃ ।। ୪୧.

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା କହିବା ପରେ, ରାଜା ଦୁଃଖରେ ହୃଦୟ ଭାରି ହୋଇ ଭାବୁକ ହେଇ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ସ ଋଷିର୍ଦେଵରାତସ୍ତୁ ରୁଦନ୍ତଂ ନୃପସତ୍ତମମ୍ । ଉଵାଚ ମା ଭୈର୍ନୃପତେ ଅପନେଷ୍ଯାମି ପାତକମ୍ ।। ୪୧.

ତେବେ ଦେବରାତ ଋଷି, କାନ୍ଦୁଥିବା ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ହେ ରାଜା; ମୁଁ ତୁମର ପାପ ଦୂର କରିଦେବି।'

ପାତାଲେ ସୁତଲାଖ୍ଯେ ଚ ଯଥା ଧାତ୍ରୀ ନିମଜ୍ଜତୀ । ଉଦ୍ଧୃତା ଦେଵଦେଵେନ ଵିଷ୍ଣୁନା କ୍ରୋଡମୂର୍ତ୍ତିନା ।। ୪୧.

ଯେପରି ସୁତଳ ନାମକ ପାତାଳରେ ଧରିତ୍ରୀ ଡୁବିଯାଇଥିଲା, ତାହାକୁ ଦେବଦେବ ବିଷ୍ଣୁ କୁଅଁ ଆକାର ଧରି ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ,

ତଦ୍ଵଦ୍ ଭଵନ୍ତଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମଵଧ୍ଯାପରିପ୍ଲୁତମ୍ । ଉଦ୍ଧରିଷ୍ଯତି ଦେଵୋଽସୌ ସ୍ଵଯମେଵ ଜନାର୍ଦନଃ ।। ୪୧.

ସେହିପରି, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ଦେବତା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ନିଜେ ତୁମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ।

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ରାଜା ହର୍ଷିତୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । କତରେଣ ପ୍ରକାରେଣ ସ ମେ ଦେଵଃ ପ୍ରସୀଦତି । ପ୍ରସନ୍ନେ ଚାଶୁଭଂ ସର୍ଵଂ ଯେନ ନଶ୍ଯତି ସତ୍ତମ ।। ୪୧.

ଏପରି ଶୁଣି ରାଜା ଖୁସି ହୋଇ ପଚାରିଲେ, 'କେଉଁଠି ଭଳି ଉପାୟରେ ସେଇ ଦେବତା ମୋତେ କୃପା କରନ୍ତି? ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ କିପରି ସମସ୍ତ ଅଶୁଭ ଦୂରିଯାଏ, ହେ ଉତ୍ତମ?'

ଦୁର୍ଵାସା ଉଵାଚ । ଏଵମୁକ୍ତୋ ମୁନିସ୍ତେନ ଦେଵରାତ ଇମଂ ଵ୍ରତମ୍ । ଆଚଖ୍ଯୌ ସୋଽପି ତଂ କୃତ୍ଵା ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭୋଗାନ୍ସୁପୁଷ୍କଲାନ୍ ।। ୪୧.

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ— ଏପରି ପଚାରିଲେ, ଦେବରାତ ଏହି ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିଦେଲେ; ସେ ଏହା କରି, ବହୁ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କଲେ।

ମୁତ୍ଯୁକାଲେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌଵର୍ଣେନ ଵିରାଜତା । ଵିମାନେନାଗମତ୍ ସ୍ଵର୍ଗମିନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ସ ପାର୍ଥିଵଃ ।। ୪୧.

ମୃତ୍ୟୁବେଳେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ରାଜା ସୁନାର ଚମକୁଥିବା ବିମାନରେ ବସି ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ଚଳିଗଲେ।

ତସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରସ୍ତ୍ଵର୍ଘ୍ଯମାଦାଯ ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥାନେନ ନିର୍ଯଯୌ । ଆଯାନ୍ତମିନ୍ଦ୍ରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ତମୂଚୁର୍ଵିଷ୍ଣୁକିଂକରାଃ । ନ ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯୋ ଦେଵରାଜସ୍ତ୍ଵଦ୍ଧୀନସ୍ତପସା ଇତି ।। ୪୧.

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ଅର୍ଘ୍ୟ ନେଇ ସ୍ବାଗତ କରିବାକୁ ଆସିଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସେବକମାନେ କହିଲେ: 'ଯିଏ ତପସ୍ୟାରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ ଦେବରାଜକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'

ଏଵଂ ସର୍ଵେ ଲୋକପାଲା ନିର୍ଯଯୁସ୍ତସ୍ଯ ତେଜସା । ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାତାଶ୍ଚ ତୈର୍ଵିଷ୍ଣୁକିଂକରୈର୍ହୀନକର୍ମଣଃ । ଏଵଂ ସ ସତ୍ଯଲୋକାନ୍ତଂ ଗତୋ ରାଜା ମହାମୁନେ ।। ୪୧.

ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ଲୋକପାଳମାନେ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ ବାହାରିଆସିଲେ; କିନ୍ତୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସେବକମାନେ କମ କର୍ମ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ନାମାନିଲେ। ଏଭଳି ରାଜା ସତ୍ୟଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଲେ, ହେ ମହାମୁନି।

ଅପୁନର୍ମାରକେ ଲୋକେ ଦାହପ୍ରଲଯଵର୍ଜ୍ଜିତେ । ଅଦ୍ଯାପି ତିଷ୍ଠତେ ଦେଵୈଃ ସ୍ତୂଯମାନୋ ମହାନୃପଃ । ପ୍ରସନ୍ନେ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷେ କିଂ ଚିତ୍ରଂ ଯେନ ତଦ୍ଭଵେତ୍ ।। ୪୧.

ଯେଉଁ ଲୋକରେ ମୃତ୍ୟୁ, ଦାହ ଓ ବିନାଶ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଇ ମହାରାଜା ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହେଉଛନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ ପ୍ରସନ୍ନ, ସେଠାରେ କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ।

ଇହ ଜନ୍ମନି ସୌଭାଗ୍ଯମାଯୁରାରୋଗ୍ଯସମ୍ପଦଃ । ଏକୈକା ଵିଧିନୋପାସ୍ତା ଦଦାତ୍ଯମୃତମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୪୧.

ଏହି ଜନ୍ମରେ, ଭାଗ୍ୟ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଧନ— ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କଲେ ମିଳେ, ଏହା ଉତ୍ତମ ଅମୃତତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ।

କିଂ ପୁନର୍ଵର୍ଷସଂପୂର୍ଣେ ସ ଦଦାତି ସ୍ଵକଂ ପଦମ୍ । ନାରାଯଣଶ୍ଚତୁର୍ମୂର୍ତ୍ତିଃ ପରାର୍ଧ୍ଯଂ ଚ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୪୧.

ତେବେ, ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ କଣ ହୁଏ? ସେ ନିଜର ଧାମ ଦେଇଥାନ୍ତି— ଚତୁର୍ମୂର୍ତ୍ତି ନାରାୟଣ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ଅମୂଲ୍ୟ; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଯଥୈଵୋଦ୍ଧୃତଵାନ୍ ଵେଦାନ୍ ମତ୍ସ୍ଯରୂପେଣ କେଶଵଃ । କ୍ଷୀରାମ୍ବୁଧୌ ମଥ୍ଯମାନେ ମନ୍ଦରଂ ଧୃତଵାନ୍ ପ୍ରଭୁଃ । ତଦ୍ଵଚ୍ଚ କୂର୍ମରୂପାଖ୍ଯା ଦ୍ଵିତୀଯା ପଶ୍ଯ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ।। ୪୧.

ଯେପରି କେଶବ ମାଛ ଆକାର ଧରି ବେଦକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ; ଦୁଧ ସାଗର ମଥନ ସମୟରେ ପ୍ରଭୁ ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ଧରିଥିଲେ; ସେପରି ଦ୍ୱିତୀୟ ବୈଷ୍ଣବ ରୂପ କୂର୍ମକୁ ଦେଖ।

ଯଥା ରସାତଲାତ୍ କ୍ଷ୍ମାଂ ଚ ଧୃତଵାନ୍ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ଵରାହରୂପୀ ତଦ୍ଵଚ୍ଚ ତୃତୀଯା ପଶ୍ଯ ଵୈଷ୍ଣଵୀ ।। ୪୧.

ଯେପରି ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ବରାହ ଆକାର ଧରି ଧରିତ୍ରୀକୁ ରସାତଳରୁ ଉଠାଇଥିଲେ, ସେପରି ତୃତୀୟ ବୈଷ୍ଣବ ରୂପକୁ ଦେଖ।