ଵରାହପୁରାଣମ୍

ସର୍ଵଜ୍ଞାଯେତି କଣ୍ଠଂ ତୁ ପ୍ରଜାନାଂ ପତଯେ ଶିରଃ । ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନାଯେତି ଚ ଭୁଜୌ ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରାଯ ସୁଦର୍ଶନମ୍ । ଅମୃତୋଦ୍ଭଵାଯ ଶଙ୍ଖଂ ତୁ ଏଷ ଦେଵାର୍ଚନେ ଵିଧିଃ ।। ୪୧.

କଣ୍ଠରେ 'ସର୍ବଜ୍ଞାୟ', ମୁଣ୍ଡରେ 'ପ୍ରଜାନାଂ ପତୟେ', ବାହୁରେ 'ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନାୟ', ଚକ୍ରରେ 'ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର', ଓ ଶଂଖରେ 'ଅମୃତୋଦ୍ଭବାୟ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା—ଏହି ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ।

ଏଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ମେଧାଵୀ ତସ୍ମିନ୍ କୁମ୍ଭେ ତୁ ଵିନ୍ଯସେତ୍ । ସୌଵର୍ଣଂ ରୌପ୍ଯତାମ୍ରଂ ଵା ପାତ୍ରଂ ଵିଭଵଶକ୍ତିତଃ ।। ୪୧.

ଏଭଳି ପୂଜା କରି, ସେଇ ଘଟରେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ସୁନା, ଚାଁଦି କିମ୍ବା ତାମ୍ବାର ପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ସର୍ଵବୀଜୈସ୍ତୁ ସଂପୂର୍ଣଂ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ଵିଚକ୍ଷଣଃ । ତତ୍ର ଶକ୍ତ୍ଯା ତୁ ସୌଵର୍ଣଂ ଵାରାହଂ କାରଯେଦ୍ ବୁଧଃ ।। ୪୧.

ସମସ୍ତ ବିଜ ଦେଇ ପାତ୍ରକୁ ପୂରଣ କରି, ତାହାରେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ସୁନାର ବରାହ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଗ୍ରେଣୋଦ୍ଧୃତାଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ସପର୍ଵତଵନଦ୍ରୁମାମ୍ । ମାଧଵଂ ମଧୁହନ୍ତାରଂ ଵାରାହଂ ରୂପମାସ୍ଥିତମ୍ ।। ୪୧.

ଦାଂତର ଆଗରେ ପୃଥିବୀ ସହ ପାହାଡ଼, ବନ, ଗଛ ଉଠାଇଥିବା, ମଧୁ ନାଶକ ମାଧବ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।

ସର୍ଵବୀଜଭୃତେ ପାତ୍ରେ ରତ୍ନଗର୍ଭଂ ଘଟୋପରି । ସ୍ଥାପଯେତ୍ ପରମଂ ଦେଵଂ ଜାତରୂପମଯଂ ହରିମ୍ ।। ୪୧.

ସମସ୍ତ ବିଜ ଭରା ପାତ୍ର ଉପରେ ରତ୍ନମୟ ମୂର୍ତ୍ତି ଘଟ ଉପରେ ରଖି, ସୁନାରେ ତିଆରି ହରିଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କର।

ସିତଵସ୍ତ୍ରଯୁଗଚ୍ଛନ୍ନଂ ତାମ୍ରପାତ୍ରଂ ତୁ ଵୈ ମୁନେ । ସ୍ଥାପ୍ଯାର୍ଚ୍ଚଯେଦ୍ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପୈର୍ନୈଵେଦ୍ଯୈର୍ଵିଵିଧୈଃ ଶୁଭୈଃ ।। ୪୧.

ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଦୁଇଟି ଦେଇ ତାମ୍ବା ପାତ୍ରକୁ ଢାକି, ଗନ୍ଧ ଫୁଲ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶୁଭ ନିବେଦନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କର।

ପୁଷ୍ପମଣ୍ଡଲିକାଂ କୃତ୍ଵା ଜାଗରଂ ତତ୍ର କାରଯେତ୍ । ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵାନ୍ ହରେସ୍ତତ୍ର ଵାଚଯେଦ୍ ଭାଵଯେଦ୍ ବୁଧଃ ।। ୪୧.

ଫୁଲର ମଣ୍ଡଳିକା ତିଆରି କରି, ସେଠାରେ ଜାଗରଣ କର। ହରିଙ୍କ ଅବତାର ଏଠାରେ ପଢ଼ିବା ଓ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଏଵଂ ସନ୍ନିଯମସ୍ଯାନ୍ତଂ ପ୍ରଭାତେ ଉଦିତେ ରଵୌ । ଶୁଚିଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ହରିଂ ପୂଜ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍ ।। ୪୧.

ଏହି ଉପବାସ ଶେଷ ହେଲେ, ପ୍ରଭାତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବାବେଳେ, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସ୍ନାନ କରି, ହରିଙ୍କୁ ପୂଜି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କର।

ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗଵିଦୁଷେ ସାଧୁଵୃତ୍ତାଯ ଧୀମତେ । ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତାଯ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ଵିଶେଷେଣ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ ।। ୪୧.

ଯିଏ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ଜାଣନ୍ତି, ଭଲ ଚରିତ୍ର ଓ ବୁଦ୍ଧିମତି, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେମାନଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଏହା ଦେବା ଉଚିତ୍, ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଦେଵଂ ସକୁମ୍ଭଂ ତଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ହରିଂ ଵାରାହରୂପିଣମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଭଵେଦ୍ ଯଦ୍ଧି ଫଲଂ ତନ୍ମେ ନିଶାମଯ ।। ୪୧.

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହରିଙ୍କର ବରାହ ରୂପୀ ପ୍ରତିମା ସହିତ କମଣ୍ଡଳୁ ଦାନ କରିଲେ କେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ତାହା ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି, ଭଲଭାବେ ଶୁଣ।

ଇହ ଜନ୍ମନି ସୌଭାଗ୍ଯଂ ଶ୍ରୀଃ କାନ୍ତିସ୍ତୁଷ୍ଟିରେଵ ଚ । ଦରିଦ୍ରୋ ଵିତ୍ତଵାନ୍ ସଦ୍ଯଃ ଅପୁତ୍ରୋ ଲଭତେ ସୁତମ୍ । ଅଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ନଶ୍ଯତେ ସଦ୍ଯୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସଂଵିଶତେ କ୍ଷଣାତ୍ ।। ୪୧.

ଏହି ଜନ୍ମରେ ଭାଗ୍ୟ, ଧନ, ରୂପ ଓ ସନ୍ତୋଷ ମିଳେ; ଗରିବ ଲୋକ ତୁରନ୍ତ ଧନୀ ହୁଏ, ନିରସନ୍ତାନ ଲୋକ ସନ୍ତାନ ପାଏ, ଅସୁଭ ଦୂର ହୁଏ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତୁରନ୍ତ ଘରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

ଇହ ଜନ୍ମନି ସୌଭାଗ୍ଯଂ ପରଲୋକେ ନିଶାମଯ । ଅସ୍ମିନ୍ନର୍ଥେ ପୁରାଵୃତ୍ତମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ ।। ୪୧.

ଏହି ଜନ୍ମରେ ଭାଗ୍ୟ ମିଳେ; ପରଲୋକରେ କଣ ହୁଏ, ଏହା ମୁଁ କହିବି। ଏହି ବିଷୟରେ ପୁରୁଣା ଏକ କଥା ଶୁଣ।

ଇହ ଲୋକେଽଭଵଦ୍ ରାଜା ଵୀରଧନ୍ଵେତି ଵିଶ୍ରୁତଃ । ସ କଦାଚିଦ୍ ଵନଂ ପ୍ରାଯାନ୍ ମୃଗହେତୋଃ ପରଂତପଃ ।। ୪୧.

ଏହି ଭୂମିରେ ବୀରଧନ୍ବନ୍ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଥିଲେ; ସେ ଏକଥର ମୃଗ ଶିକାର ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ।

ଵ୍ଯାପାଦଯନ୍ ମୃଗଗଣାନ୍ ତତ୍ରର୍ଷିଵନମଧ୍ଯଗଃ । ଜଘାନ ମୃଗରୂପାନ୍ ସୋଽଜ୍ଞାନତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ନୃପଃ ।। ୪୧.

ସେ ମୃଗମାନେକୁ ମାରିବା ସମୟରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ରାଜା ଅଜାଣିରେ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ।

ଭ୍ରାତରସ୍ତତ୍ର ପଞ୍ଚାଶନ୍ମୃଗରୂପେଣ ସଂସ୍ଥିତାଃ । ସଂଵର୍ତସ୍ଯ ସୁତା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵେଦାଧ୍ଯଯନତତ୍ପରାଃ ।। ୪୧.

ସେଠାରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସଂବର୍ତ୍ତଙ୍କର ପଞ୍ଚାଶି ଭାଇ ଥିଲେ, ସେମାନେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲିନ ଓ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ସତ୍ଯତପା ଉଵାଚ । କାରଣଂ କିଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତେ ଚକ୍ରୁର୍ମୃଗରୂପତାମ୍ । ଏତନ୍ମେ କୌତୁକଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପ୍ରଣତସ୍ଯ ପ୍ରସୀଦ ମେ ।। ୪୧.

ସତ୍ୟତପ କହିଲେ: 'ସେମାନେ କେଉଁ କାରଣରେ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ? ମୋତେ ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।'

ଦୁର୍ଵାସା ଉଵାଚ । ତେ କଦାଚିଦ୍ ଵନଂ ଯାତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିଣପୋତକାନ୍ । ଜାତମାତ୍ରାନ୍ ସ୍ଵମାତ୍ରା ତୁ ଵିହୀନାନ୍ ଦୃଶ୍ଯ ସତ୍ତମ । ଏକୈକଂ ଜଗୃହୁସ୍ତେ ହି ତେ ମୃତାଃ ସ୍କନ୍ଧସଂସ୍ଥିତାଃ ।। ୪୧.

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: 'ଏକଥର ସେମାନେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ ଓ ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ମାଆଁ ଛାଡିଦେଇଥିବା ମୃଗ ଶାବକମାନେକୁ ଦେଖିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଏକ ଶାବକକୁ ଉଠାଇ କାନ୍ଧରେ ରଖିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।'

ତତସ୍ତେ ଦୁଃଖିତାଃ ସର୍ଵେ ଯଯୁଃ ପିତରମନ୍ତିକମ୍ । ଊଚୁଶ୍ଚ ଵଚନଂ ଚେଦଂ ମୃଗହିଂସାମୃତେ ମୁନେ ।। ୪୧.

ତାପରେ ସେମାନେ ସବୁଏ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ମୃଗ ହତ୍ୟା ବିଷୟରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।

ଋଷିପୁତ୍ରକା ଊଚୁଃ । ଜାତମାତ୍ରା ମୃଗାଃ ପଞ୍ଚ ଅସ୍ମାଭିର୍ନିହତା ମୁନେ । ଅକାମତସ୍ତତୋଽସ୍ମାକଂ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଵିଧୀଯତାମ୍ ।। ୪୧.

ଋଷିପୁତ୍ରମାନେ କହିଲେ: 'ହେ ମୁନି, ଆମେ ଅନଚାହିଁ ପାଞ୍ଚଟି ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ମୃଗକୁ ମାରିଦେଲୁ। ଏହା ଅଜାଣିରେ ଘଟିଛି, ଆମ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରାଯାଉ।'

ସଂଵର୍ତ୍ତ ଉଵାଚ । ମତ୍ପିତା ହିଂସକସ୍ତ୍ଵାସୀଦହଂ ତସ୍ମାଦ୍ ଵିଶେଷତଃ । ଭଵନ୍ତଃ ପାପକର୍ମାଣଃ ସଂଜାତା ମମ ପୁତ୍ରକାଃ ।। ୪୧.

ସଂବର୍ତ୍ତ କହିଲେ: 'ମୋର ବାପା ହିଁସ୍ର ଥିଲେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପରି ଅଧିକ ହିଁସ୍ର ହୋଇଛି; ତେଣୁ ତୁମେ, ମୋ ପୁଅମାନେ, ପାପ କର୍ମରେ ଜନ୍ମ ନେଇଛ।'

ଇଦାନୀଂ ମୃଗଚର୍ମାଣି ପରିଧାଯ ଯତଵ୍ରତାଃ । ଚରଘ୍ଵଂ ପଞ୍ଚଵର୍ଷାଣି ତତଃ ଶୁଦ୍ଧା ଭଵିଷ୍ଯଥ ।। ୪୧.

ଏବେ ତମେ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି ଓ ନିୟମ ମାନି, ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟରେ ବସିବା; ତାପରେ ଶୁଦ୍ଧ ହେବ।

ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ତେ ପୁତ୍ରା ମୃଗଚର୍ମୋପଵୀତିନଃ । ଵନଂ ଵିଵିଶୁରଵ୍ଯଗ୍ରା ଜପନ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମ ଶାଶ୍ଵତମ୍ ।। ୪୧.

ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ପୁଅମାନେ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି ଚିନ୍ତା ଛାଡି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଓ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ତଥା ଵର୍ଷେ ଵ୍ଯତିକ୍ରାନ୍ତେ ଵୀରଧନ୍ଵା ମହୀପତିଃ । ତତ୍ରାଜଗାମ ଯସ୍ମିଂସ୍ତେ ଚରନ୍ତି ମୃଗରୂପିଣଃ ।। ୪୧.

ଏଭଳି ଏକ ବର୍ଷ କଟିବା ପରେ, ବୀରଧନ୍ବନ୍ ନାମକ ରାଜା ସେଠିକୁ ଆସିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ମୃଗ ରୂପରେ ବସୁଥିଲେ।

ତେ ଚାପ୍ଯେକତରୋର୍ମୂଲେ ମୃଗଚର୍ମ୍ମୋପଵୀତିନଃ । ଜପନ୍ତଃ ସଂସ୍ଥିତାସ୍ତେ ହି ରାଜ୍ଞା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୃଗା ଇତି । ମତ୍ଵା ଵିଦ୍ଧାସ୍ତୁ ଯୁଗପନ୍ମୃତାସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ ।। ୪୧.

ସେଠାରେ ଗଛ ତଳେ, ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ସେମାନେ ଉଭୟେ ବସି ବ୍ରହ୍ମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ; ରାଜା ସେମାନେକୁ ମୃଗ ଭାବି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକାସାଥି ତୀର ମାରିଦେଲେ ଓ ସେ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।

ତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ମୃତାନ୍ ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ସଂଶିତଵ୍ରତାନ୍ । ଭଯେନ ଵେପମାନସ୍ତୁ ଦେଵରାତାଶ୍ରମଂ ଯଯୌ । ତତ୍ରାପୃଚ୍ଛଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଵଧ୍ଯା ମମାଯାତା ମହାମୁନେ ।। ୪୧.

ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ ଦେଖି ରାଜା ଭୟରେ କାପୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଦେବରାତଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ ଓ କହିଲେ, 'ମହାମୁନି, ମୋର ଉପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଲାଗିଛି।'

ଆମୂଲ୍ଯ ତଦ୍ ଵଧଂ ଵୃତ୍ତଂ କଥଯିତ୍ଵା ନରାଧିପଃ । ଭୃଶଂ ଶୋକପରୀତାତ୍ମା ରୁରୋଦ ଭୃଶଦୁଃଖିତଃ ।। ୪୧.

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା କହିବା ପରେ, ରାଜା ଦୁଃଖରେ ହୃଦୟ ଭାରି ହୋଇ ଭାବୁକ ହେଇ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ସ ଋଷିର୍ଦେଵରାତସ୍ତୁ ରୁଦନ୍ତଂ ନୃପସତ୍ତମମ୍ । ଉଵାଚ ମା ଭୈର୍ନୃପତେ ଅପନେଷ୍ଯାମି ପାତକମ୍ ।। ୪୧.

ତେବେ ଦେବରାତ ଋଷି, କାନ୍ଦୁଥିବା ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ହେ ରାଜା; ମୁଁ ତୁମର ପାପ ଦୂର କରିଦେବି।'

ପାତାଲେ ସୁତଲାଖ୍ଯେ ଚ ଯଥା ଧାତ୍ରୀ ନିମଜ୍ଜତୀ । ଉଦ୍ଧୃତା ଦେଵଦେଵେନ ଵିଷ୍ଣୁନା କ୍ରୋଡମୂର୍ତ୍ତିନା ।। ୪୧.

ଯେପରି ସୁତଳ ନାମକ ପାତାଳରେ ଧରିତ୍ରୀ ଡୁବିଯାଇଥିଲା, ତାହାକୁ ଦେବଦେବ ବିଷ୍ଣୁ କୁଅଁ ଆକାର ଧରି ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ,

ତଦ୍ଵଦ୍ ଭଵନ୍ତଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମଵଧ୍ଯାପରିପ୍ଲୁତମ୍ । ଉଦ୍ଧରିଷ୍ଯତି ଦେଵୋଽସୌ ସ୍ଵଯମେଵ ଜନାର୍ଦନଃ ।। ୪୧.

ସେହିପରି, ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ଦେବତା ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ନିଜେ ତୁମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ।