ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଓଁକୂର୍ମାଯ ପାଦୌ ପ୍ରଥମଂ ପ୍ରପୂଜ୍ଯ ନାରାଯଣେତି ହରେଃ କଟିଂ ଚ । ସଂକର୍ଷଣାଯେତ୍ଯୁଦରଂ ଵିଶୋକେ- ତ୍ଯୁରୋଭଵାଯେତି ତଥୈଵ କଣ୍ଠମ୍ । ସୁବାହଵେତ୍ଯେଵ ଭୁଜୌ ଶିରଶ୍ଚ ନମୋ ଵିଶାଲାଯ ରଥାଙ୍ଗସାରମ୍ ।। ୪୦.

ପ୍ରଥମେ 'ଓଁ କୂର୍ମାୟ' ମନ୍ତ୍ରରେ ପାଦ ଉପରେ ପୂଜା କରିବା, 'ନାରାୟଣ' ମନ୍ତ୍ରରେ ହରିଙ୍କ କଟିରେ, 'ସଙ୍କର୍ଷଣ' ମନ୍ତ୍ରରେ ଉଦରରେ, 'ବିଶୋକ' ମନ୍ତ୍ରରେ କଣ୍ଠରେ, 'ସୁବାହୁ' ମନ୍ତ୍ରରେ ଭୁଜାରେ, ଏବଂ 'ବିଶାଳ ରଥାଙ୍ଗଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' ମନ୍ତ୍ରରେ ମୁଣ୍ଡରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ଵନାମମନ୍ତ୍ରେଣ ସୁଗନ୍ଧପୁଷ୍ପୈ- ର୍ନାନାନିଵେଦ୍ଯୈର୍ଵିଵିଧୈଃ ଫଲୈଶ୍ଚ । ଅଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଦେଵଂ କଲଶଂ ତଦଗ୍ରେ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ମାଲ୍ଯୈଃ ସିତକଣ୍ଠଦାମ ।। ୪୦.

ନିଜ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଗନ୍ଧ ମାଳା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ, ନାନା ପ୍ରକାର ନିବେଦନ ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହା ପରେ, ଘଟର ସାମ୍ନାରେ ମାଳା ଓ ଧଳା କଣ୍ଠୀ ଦେଇ ଶୃଙ୍ଗାର କର।

ତଂ ରତ୍ନଗର୍ଭଂ ତୁ ପୁରେଵ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଶକ୍ତିତୋ ହେମମଯଂ ତୁ ଦେଵମ୍ । ସମନ୍ଦରଂ କୂର୍ମରୂପେଣ କୃତ୍ଵା ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ତାମ୍ରେ ଘୃତପୂର୍ଣପାତ୍ରେ । ପୂର୍ଣଘଟସ୍ଯୋପରି ସଂନିଵେଶ୍ଯ ଶ୍ଵୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯୈଵମେଵଂ ତୁ ଦଦ୍ଯାତ୍ ।। ୪୦.

ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଭଗବାନଙ୍କୁ ରତ୍ନମୟ କିମ୍ବା ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ସୁନାରେ ତିଆରି କରିବା, ସମୁଦ୍ର ସହିତ କୂର୍ମ ଆକୃତି ତିଆରି କରି ଘୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଦରକାର। ଏହାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟ ଉପରେ ରଖି, ପରଦିନ ସେହିପରି ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କର।

ଶ୍ଵୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ଭୋଜ୍ଯ ସଦକ୍ଷିଣାଂଶ୍ଚ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରୀଣଯେଦ୍ ଦେଵଦେଵମ୍ । ନାରାଯଣଂ କୂର୍ମରୂପେଣ ପଶ୍ଚାଦ୍ ତଥା ସ୍ଵଯଂ ଭୁଞ୍ଜୀତ ସଭୃତ୍ଯଵର୍ଗଃ ।। ୪୦.

ପରଦିନ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଓ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର, ଏବଂ ଦେବଦେବୀଙ୍କୁ ଖୁସି କର। ପରେ, କୂର୍ମ ରୂପରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜି, ତୁମେ ନିଜେ ଓ ତୁମ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ଭୋଜନ କର।

ଏଵଂ କୃତେ ଵିପ୍ର ସମସ୍ତପାପଂ ଵିନଶ୍ଯତେ ନାତ୍ର କୁର୍ଯାଦ୍ ଵିଚାରମ୍ । ସଂସାରଚକ୍ରଂ ତୁ ଵିହାଯ ଶୁଦ୍ଧଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଲୋକଂ ଚ ହରେଃ ପୁରାଣମ୍ । ପ୍ରଯାନ୍ତି ପାପାନି ଵିନାଶମାଶୁ ଶ୍ରୀମାଂସ୍ତଥା ଜାଯତେ ସତ୍ଯଧର୍ମଃ ।। ୪୦.

ଏଭଳି କରିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସଂସାର ଚକ୍ରକୁ ଛାଡ଼ି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପୁରାତନ ହରିଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ପାପ ଶୀଘ୍ର ନଶ୍ଟ ହୁଏ ଏବଂ ଲୋକ ଧନୀ ଓ ସତ୍ୟଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ହୁଏ।

ଅନେକଜନ୍ମାନ୍ତରସଂଚିତାନି ନଶ୍ଯନ୍ତି ପାପାନି ନରସ୍ଯ ଭକ୍ତ୍ଯା । ପ୍ରାଗୁକ୍ତରୂପଂ ତୁ ଫଲଂ ଭଵେତ ନାରାଯଣସ୍ତୁଷ୍ଟିମାଯାତି ସଦ୍ଯଃ ।। ୪୦.

ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ଫଳ କୁହାଯାଇଛି, ସେହି ମିଳେ ଏବଂ ନାରାୟଣ ତୁରନ୍ତ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।

ଦୁର୍ଵାସା ଉଵାଚ । ଏଵଂ ମାଘେ ସିତେ ପକ୍ଷେ ଦ୍ଵାଦଶୀଂ ଧରଣୀଭୃତଃ । ଵରାହସ୍ଯ ଶ୍ରୃଣୁଷ୍ଵାଦ୍ଯାଂ ମୁନେ ପରମଧାର୍ମିକ ।। ୪୧.

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ, ଧରଣୀଧର, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ବରାହଙ୍କ ପ୍ରାଚୀନ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହୁଛି, ମହାଧାର୍ମିକ ଋଷି, ଶୁଣ।

ପ୍ରାଗୁକ୍ତେନ ଵିଧାନେନ ସଂକଲ୍ପସ୍ନାନମେଵ ଚ । କୃତ୍ଵା ଦେଵଂ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ଵିଚକ୍ଷଣଃ ।। ୪୧.

ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଥିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ, ସଂକଳ୍ପ ଓ ସ୍ନାନ କରି, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜଣେ ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଧୂପନୈଵେଦ୍ଯଗନ୍ଧୈଶ୍ଚ ଅର୍ଚଯିତ୍ଵାଽଚ୍ଯୁତଂ ନରଃ । ପଶ୍ଚାତ୍ ତସ୍ଯାଗ୍ରତଃ କୁମ୍ଭଂ ଜଲପୂର୍ଣଂ ତୁ ଵିନ୍ଯସେତ୍ ।। ୪୧.

ଧୂପ, ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ପୂଜି, ପରେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଜଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟ ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ଓଁ ଵାରାହାଯେତି ପାଦୌ ତୁ ମାଧଵାଯେତି ଵୈ କଟିମ୍ । କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞାଯେତି ଜଠରଂ ଵିଶ୍ଵରୂପେତ୍ଯୁରୋ ହରେଃ ।। ୪୧.

ପାଦରେ 'ଓଁ ବରାହାୟ', କଟିରେ 'ମାଧବାୟ', ଜଠରରେ 'କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞାୟ', ଓ ଛାତିରେ 'ବିଶ୍ୱରୂପ' ଉଚ୍ଚାରଣ କର।

ସର୍ଵଜ୍ଞାଯେତି କଣ୍ଠଂ ତୁ ପ୍ରଜାନାଂ ପତଯେ ଶିରଃ । ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନାଯେତି ଚ ଭୁଜୌ ଦିଵ୍ଯାସ୍ତ୍ରାଯ ସୁଦର୍ଶନମ୍ । ଅମୃତୋଦ୍ଭଵାଯ ଶଙ୍ଖଂ ତୁ ଏଷ ଦେଵାର୍ଚନେ ଵିଧିଃ ।। ୪୧.

କଣ୍ଠରେ 'ସର୍ବଜ୍ଞାୟ', ମୁଣ୍ଡରେ 'ପ୍ରଜାନାଂ ପତୟେ', ବାହୁରେ 'ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନାୟ', ଚକ୍ରରେ 'ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର', ଓ ଶଂଖରେ 'ଅମୃତୋଦ୍ଭବାୟ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା—ଏହି ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ।

ଏଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ମେଧାଵୀ ତସ୍ମିନ୍ କୁମ୍ଭେ ତୁ ଵିନ୍ଯସେତ୍ । ସୌଵର୍ଣଂ ରୌପ୍ଯତାମ୍ରଂ ଵା ପାତ୍ରଂ ଵିଭଵଶକ୍ତିତଃ ।। ୪୧.

ଏଭଳି ପୂଜା କରି, ସେଇ ଘଟରେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ସୁନା, ଚାଁଦି କିମ୍ବା ତାମ୍ବାର ପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ସର୍ଵବୀଜୈସ୍ତୁ ସଂପୂର୍ଣଂ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ଵିଚକ୍ଷଣଃ । ତତ୍ର ଶକ୍ତ୍ଯା ତୁ ସୌଵର୍ଣଂ ଵାରାହଂ କାରଯେଦ୍ ବୁଧଃ ।। ୪୧.

ସମସ୍ତ ବିଜ ଦେଇ ପାତ୍ରକୁ ପୂରଣ କରି, ତାହାରେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ସୁନାର ବରାହ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଗ୍ରେଣୋଦ୍ଧୃତାଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ସପର୍ଵତଵନଦ୍ରୁମାମ୍ । ମାଧଵଂ ମଧୁହନ୍ତାରଂ ଵାରାହଂ ରୂପମାସ୍ଥିତମ୍ ।। ୪୧.

ଦାଂତର ଆଗରେ ପୃଥିବୀ ସହ ପାହାଡ଼, ବନ, ଗଛ ଉଠାଇଥିବା, ମଧୁ ନାଶକ ମାଧବ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।

ସର୍ଵବୀଜଭୃତେ ପାତ୍ରେ ରତ୍ନଗର୍ଭଂ ଘଟୋପରି । ସ୍ଥାପଯେତ୍ ପରମଂ ଦେଵଂ ଜାତରୂପମଯଂ ହରିମ୍ ।। ୪୧.

ସମସ୍ତ ବିଜ ଭରା ପାତ୍ର ଉପରେ ରତ୍ନମୟ ମୂର୍ତ୍ତି ଘଟ ଉପରେ ରଖି, ସୁନାରେ ତିଆରି ହରିଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କର।

ସିତଵସ୍ତ୍ରଯୁଗଚ୍ଛନ୍ନଂ ତାମ୍ରପାତ୍ରଂ ତୁ ଵୈ ମୁନେ । ସ୍ଥାପ୍ଯାର୍ଚ୍ଚଯେଦ୍ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପୈର୍ନୈଵେଦ୍ଯୈର୍ଵିଵିଧୈଃ ଶୁଭୈଃ ।। ୪୧.

ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଦୁଇଟି ଦେଇ ତାମ୍ବା ପାତ୍ରକୁ ଢାକି, ଗନ୍ଧ ଫୁଲ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଶୁଭ ନିବେଦନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କର।

ପୁଷ୍ପମଣ୍ଡଲିକାଂ କୃତ୍ଵା ଜାଗରଂ ତତ୍ର କାରଯେତ୍ । ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵାନ୍ ହରେସ୍ତତ୍ର ଵାଚଯେଦ୍ ଭାଵଯେଦ୍ ବୁଧଃ ।। ୪୧.

ଫୁଲର ମଣ୍ଡଳିକା ତିଆରି କରି, ସେଠାରେ ଜାଗରଣ କର। ହରିଙ୍କ ଅବତାର ଏଠାରେ ପଢ଼ିବା ଓ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍।

ଏଵଂ ସନ୍ନିଯମସ୍ଯାନ୍ତଂ ପ୍ରଭାତେ ଉଦିତେ ରଵୌ । ଶୁଚିଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ହରିଂ ପୂଜ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ନିଵେଦଯେତ୍ ।। ୪୧.

ଏହି ଉପବାସ ଶେଷ ହେଲେ, ପ୍ରଭାତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବାବେଳେ, ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସ୍ନାନ କରି, ହରିଙ୍କୁ ପୂଜି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କର।

ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗଵିଦୁଷେ ସାଧୁଵୃତ୍ତାଯ ଧୀମତେ । ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତାଯ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ଵିଶେଷେଣ ପ୍ରଦାପଯେତ୍ ।। ୪୧.

ଯିଏ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ଜାଣନ୍ତି, ଭଲ ଚରିତ୍ର ଓ ବୁଦ୍ଧିମତି, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେମାନଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଏହା ଦେବା ଉଚିତ୍, ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଦେଵଂ ସକୁମ୍ଭଂ ତଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ହରିଂ ଵାରାହରୂପିଣମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଭଵେଦ୍ ଯଦ୍ଧି ଫଲଂ ତନ୍ମେ ନିଶାମଯ ।। ୪୧.

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ହରିଙ୍କର ବରାହ ରୂପୀ ପ୍ରତିମା ସହିତ କମଣ୍ଡଳୁ ଦାନ କରିଲେ କେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ତାହା ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି, ଭଲଭାବେ ଶୁଣ।

ଇହ ଜନ୍ମନି ସୌଭାଗ୍ଯଂ ଶ୍ରୀଃ କାନ୍ତିସ୍ତୁଷ୍ଟିରେଵ ଚ । ଦରିଦ୍ରୋ ଵିତ୍ତଵାନ୍ ସଦ୍ଯଃ ଅପୁତ୍ରୋ ଲଭତେ ସୁତମ୍ । ଅଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ନଶ୍ଯତେ ସଦ୍ଯୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସଂଵିଶତେ କ୍ଷଣାତ୍ ।। ୪୧.

ଏହି ଜନ୍ମରେ ଭାଗ୍ୟ, ଧନ, ରୂପ ଓ ସନ୍ତୋଷ ମିଳେ; ଗରିବ ଲୋକ ତୁରନ୍ତ ଧନୀ ହୁଏ, ନିରସନ୍ତାନ ଲୋକ ସନ୍ତାନ ପାଏ, ଅସୁଭ ଦୂର ହୁଏ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତୁରନ୍ତ ଘରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

ଇହ ଜନ୍ମନି ସୌଭାଗ୍ଯଂ ପରଲୋକେ ନିଶାମଯ । ଅସ୍ମିନ୍ନର୍ଥେ ପୁରାଵୃତ୍ତମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ ।। ୪୧.

ଏହି ଜନ୍ମରେ ଭାଗ୍ୟ ମିଳେ; ପରଲୋକରେ କଣ ହୁଏ, ଏହା ମୁଁ କହିବି। ଏହି ବିଷୟରେ ପୁରୁଣା ଏକ କଥା ଶୁଣ।

ଇହ ଲୋକେଽଭଵଦ୍ ରାଜା ଵୀରଧନ୍ଵେତି ଵିଶ୍ରୁତଃ । ସ କଦାଚିଦ୍ ଵନଂ ପ୍ରାଯାନ୍ ମୃଗହେତୋଃ ପରଂତପଃ ।। ୪୧.

ଏହି ଭୂମିରେ ବୀରଧନ୍ବନ୍ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଥିଲେ; ସେ ଏକଥର ମୃଗ ଶିକାର ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ।

ଵ୍ଯାପାଦଯନ୍ ମୃଗଗଣାନ୍ ତତ୍ରର୍ଷିଵନମଧ୍ଯଗଃ । ଜଘାନ ମୃଗରୂପାନ୍ ସୋଽଜ୍ଞାନତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ନୃପଃ ।। ୪୧.

ସେ ମୃଗମାନେକୁ ମାରିବା ସମୟରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ରାଜା ଅଜାଣିରେ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ।

ଭ୍ରାତରସ୍ତତ୍ର ପଞ୍ଚାଶନ୍ମୃଗରୂପେଣ ସଂସ୍ଥିତାଃ । ସଂଵର୍ତସ୍ଯ ସୁତା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵେଦାଧ୍ଯଯନତତ୍ପରାଃ ।। ୪୧.

ସେଠାରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସଂବର୍ତ୍ତଙ୍କର ପଞ୍ଚାଶି ଭାଇ ଥିଲେ, ସେମାନେ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲିନ ଓ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ସତ୍ଯତପା ଉଵାଚ । କାରଣଂ କିଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତେ ଚକ୍ରୁର୍ମୃଗରୂପତାମ୍ । ଏତନ୍ମେ କୌତୁକଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ପ୍ରଣତସ୍ଯ ପ୍ରସୀଦ ମେ ।। ୪୧.

ସତ୍ୟତପ କହିଲେ: 'ସେମାନେ କେଉଁ କାରଣରେ ମୃଗ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ? ମୋତେ ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।'

ଦୁର୍ଵାସା ଉଵାଚ । ତେ କଦାଚିଦ୍ ଵନଂ ଯାତା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିଣପୋତକାନ୍ । ଜାତମାତ୍ରାନ୍ ସ୍ଵମାତ୍ରା ତୁ ଵିହୀନାନ୍ ଦୃଶ୍ଯ ସତ୍ତମ । ଏକୈକଂ ଜଗୃହୁସ୍ତେ ହି ତେ ମୃତାଃ ସ୍କନ୍ଧସଂସ୍ଥିତାଃ ।। ୪୧.

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: 'ଏକଥର ସେମାନେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ ଓ ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ମାଆଁ ଛାଡିଦେଇଥିବା ମୃଗ ଶାବକମାନେକୁ ଦେଖିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ଏକ ଶାବକକୁ ଉଠାଇ କାନ୍ଧରେ ରଖିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।'

ତତସ୍ତେ ଦୁଃଖିତାଃ ସର୍ଵେ ଯଯୁଃ ପିତରମନ୍ତିକମ୍ । ଊଚୁଶ୍ଚ ଵଚନଂ ଚେଦଂ ମୃଗହିଂସାମୃତେ ମୁନେ ।। ୪୧.

ତାପରେ ସେମାନେ ସବୁଏ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ମୃଗ ହତ୍ୟା ବିଷୟରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।

ଋଷିପୁତ୍ରକା ଊଚୁଃ । ଜାତମାତ୍ରା ମୃଗାଃ ପଞ୍ଚ ଅସ୍ମାଭିର୍ନିହତା ମୁନେ । ଅକାମତସ୍ତତୋଽସ୍ମାକଂ ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଵିଧୀଯତାମ୍ ।। ୪୧.

ଋଷିପୁତ୍ରମାନେ କହିଲେ: 'ହେ ମୁନି, ଆମେ ଅନଚାହିଁ ପାଞ୍ଚଟି ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ମୃଗକୁ ମାରିଦେଲୁ। ଏହା ଅଜାଣିରେ ଘଟିଛି, ଆମ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରାଯାଉ।'