ଦଦର୍ଶ ରାଜା ରକ୍ତାକ୍ଷଂ କାଲାନଲସମଦ୍ଯୁତିମ୍ । ନେତ୍ଥଂ ଭଵତି ଵିଶ୍ଵେଶୋ ମାଯୈଷା ଯୋଗିନାଂ ସଦା । ସର୍ଵଵ୍ଯାପୀ ହରିଃ ଶ୍ରୀମାନିତି ରାଜା ଜଗାଦ ହ ।। ୪.
ରାଜା ରକ୍ତ ଚକ୍ଷୁ, କାଳାଗ୍ନି ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଜଣେକୁ ଦେଖିଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଯୋଗୀମାନେ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି। ଶ୍ରୀମାନ୍ ହରି ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି, ଏହିପରି ରୂପେ ଅଛନ୍ତି, ରାଜା କହିଲେ।
ତତୋ ଵାକ୍ଯାଵସାନେ ତୁ ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ହି ସଂସଦି । ମଶକା ମତ୍କୁଣା ଯୂକା ଭ୍ରମରାଃ ପକ୍ଷିଣୋରଗାଃ ।। ୪.
ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶେଷରେ, ସେଇ ସଭାରେ ମଶା, ମାଟିକୁଣି, ଯୁକା, ମଧୁମକ୍ଷୀ, ପକ୍ଷୀ ଓ ସାପ ଦେଖାଦେଲେ।
ଅଶ୍ଵା ଗାଵୋ ଦ୍ଵିପାଃ ସିଂହା ଵ୍ଯାଘ୍ରା ଗୋମାଯଵୋ ମୃଗାଃ । ଅନ୍ଯେଽପି ପଶଵଃ କୀଟା ଗ୍ରାମ୍ଯାରଣ୍ଯାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ । ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ରାଜଭଵନେ କୋଟିଶୋ ଭୂତଧାରିଣି ।। ୪.
ଘୋଡ଼ା, ଗାଈ, ହାତୀ, ସିଂହ, ବାଘ, ଶିଆଳ, ହରିଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନେ, ଏହାସହ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କୀଟପତଙ୍ଗ—ଗୃହପାଳିତ ଓ ଜଙ୍ଗଲୀ—ସମସ୍ତେ ରାଜମହଳରେ ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଜୀବ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୂତସଂଘାତଂ ରାଜା ଵିସ୍ମିତମାନସଃ । ଯାଵଚ୍ଚିନ୍ତଯତେ କିଂ ସ୍ଯାଦେତଦିତ୍ଯଵଗମ୍ଯ ଚ । ଜୈଗୀଷଵ୍ଯସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କପିଲସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ ।। ୪.
ସେଇ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜୀବମାନେକୁ ଦେଖି ରାଜା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ; ଏହା କଣ ହେବ, ଭାବିବା ସମୟରେ ସେ ଜଇଗୀଷବ୍ୟ ଓ ଧୀର କପିଳଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ବୁଝିପାରିଲେ।
କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟୋ ଭୂତ୍ଵା ସ ରାଜାଽଶ୍ଵଶିରାସ୍ତଦା । ପପ୍ରଚ୍ଛ ତାଵୃଷୀ ଭକ୍ତ୍ଯା କିମିଦଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମୌ ।। ୪.
ତାପରେ ରାଜା ଅଶ୍ୱଶିରା ହାତ ଜୋଡ଼ି ଭକ୍ତିଭାବରେ ସେଇ ଦୁଇ ଉତ୍ତମ ଋଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଏହା କଣ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ?"
ଦ୍ଵିଜାଵୂଚତୁଃ । ଆଵାଂ ପୃଷ୍ଟୌ ତ୍ଵଯା ରାଜନ୍ କଥଂ ଵିଷ୍ଣୁରିହେଜ୍ଯତେ । ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଵା ମହାରାଜ ତେନେଦଂ ଦର୍ଶିତଂ ତଵ ।। ୪.
ସେଇ ଦୁଇ ଦ୍ୱିଜ କହିଲେ: "ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଆମକୁ ପଚାରିଛ, କିପରି ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିବାଯାଏ ଓ କିପରି ସେଠାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ; ଏହି କାରଣରୁ ଏହା ତୁମକୁ ଦେଖାଯାଇଛି, ହେ ମହାରାଜ।"
ସର୍ଵଜ୍ଞସ୍ଯ ଗୁଣା ହ୍ଯେତେ ଯେ ରାଜଂସ୍ତଵ ଦର୍ଶିତାଃ । ସ ଚ ନାରାଯଣୋ ଦେଵଃ ସର୍ଵଜ୍ଞଃ କାମରୂପଵାନ୍ ।। ୪.
ଏହିଗୁଡ଼ିକିଏ ସମସ୍ତଜ୍ଞଙ୍କର ଗୁଣ, ହେ ରାଜା, ଯାହା ତୁମକୁ ଦେଖାଯାଇଛି; ଏବଂ ସେ ନାରାୟଣ ଦେବ ସମସ୍ତକୁ ଜାଣନ୍ତି ଓ ଇଚ୍ଛାକ୍ରମେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ସୌମ୍ଯସ୍ତୁ ସଂସ୍ଥିତଃ କ୍ଵାପି ପ୍ରାପ୍ଯତେ ମନୁଜୈଃ କିଲ । ଆରାଧନେନ ଚୈତସ୍ଯ ଵାକ୍ଯମର୍ଥଵଦିଷ୍ଯତେ ।। ୪.
ସେ ଦୟାଳୁ ଭାବରେ କେଉଁଠି ରହନ୍ତି, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ସେଠାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତାଙ୍କର କଥା ସାରଗର୍ଭିତ।
କିନ୍ତୁ ସର୍ଵଶରୀରସ୍ଥଃ ପରମାତ୍ମା ଜଗତ୍ପତିଃ । ସ୍ଵଦେହେ ଦୃଶ୍ଯତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ନୈକସ୍ଥାନଗତସ୍ତୁ ସଃ ।। ୪.
କିନ୍ତୁ ସେ ପରମାତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଦେହରେ ବସିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ; ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଦେହରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ନୁହଁନ୍ତି।
ଅତୋଽର୍ଥଂ ଦର୍ଶିତଂ ରୂପଂ ଦେଵସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ । ଆଵଯୋସ୍ତଵ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତୀତିଃ ସ୍ଯାଦ୍ ଯଥା ତଵ । ଏଵଂ ସର୍ଵଗତୋ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଵ ଦେହେ ଜନେଶ୍ଵର ।। ୪.
ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ରାଜାଧିରାଜ, ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ଏହି ରୂପ ତୁମକୁ ଦେଖାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ତୁମର ଆସ୍ଥା ହେଉ; ଏହିପରି ଭାବେ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ବିଷ୍ଣୁ ତୁମ ଦେହରେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ହେ ଜନନାଥ।
ମନ୍ତ୍ରିଣାଂ ଭୃତ୍ଯସଙ୍ଘସ୍ଯ ସୁରାଦ୍ଯା ଯେ ପ୍ରଦର୍ଶିତାଃ । ପଶଵଃ କୀଟସଙ୍ଘାଶ୍ଚ ତେଽପି ଵିଷ୍ଣୁମଯା ନୃପ ।। ୪.
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଦାସମାନେ, ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏହାସହ ପଶୁ ଓ ଅନେକ କୀଟପତଙ୍ଗ, ହେ ରାଜା, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁରେ ବ୍ୟାପିତ।
ଭାଵନାଂ ତୁ ଦୃଢାଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ଯଥା ସର୍ଵଗତୋ ହରିଃ । ନାନ୍ଯତ୍ ତତ୍ ସଦୃଶଂ ଭୂତମିତି ଭାଵେନ ସେଵ୍ଯତେ ।। ୪.
ମନେ ଦୃଢ଼ ଭାବନା ରଖିବା ଉଚିତ୍, ଯେ ହରି ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି; ସେଠିପାଇଁ ତାଙ୍କ ସମାନ ଆଉ କେହି ନାହାନ୍ତି—ଏହି ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍।
ଏଷ ତେ ଜ୍ଞାନସଦ୍ଭାଵସ୍ତଵ ରାଜନ୍ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ । ପରିପୂର୍ଣେନ ଭାଵେନ ସ୍ମରନ୍ ନାରାଯଣଂ ହରିମ୍ ।। ୪.
ଏହାହେଉଛି ତୁମ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚିତ ଜ୍ଞାନର ସ୍ୱରୂପ, ହେ ରାଜା, ଯାହା ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତିଭାବରେ ନାରାୟଣ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର।
ପରିପୂର୍ଣେନ ବାଵେନ ସ୍ମର ନାରାଯଣଂ ଗୁରୁମ୍ । ପୁଷ୍ପୋପହାରୈର୍ଧୂପୈଶ୍ଚ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ତର୍ପଣୈଃ । ଧ୍ଯାନେନ ସୁସ୍ଥିତେନାଶୁ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ପରମେଶ୍ଵରଃ ।। ୪.
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଗୁରୁ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର; ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ତୃପ୍ତି କରାଇବା ଦ୍ୱାରା; ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ।
ଅଶ୍ଵଶିରା ଉଵାଚ । ଭଵନ୍ତୌ ମମ ସଂଦେହମେକଂ ଛେତ୍ତୁମିହାର୍ହତଃ । ଯେନ ଛିନ୍ନେନ ଜାଯେତ ମମ ସଂସାରଵିଚ୍ଯୁତିଃ ।। ୫.
ଅଶ୍ୱଶିରା କହିଲେ: "ଆପଣମାନେ ଏଠାରେ ମୋର ଗୋଟିଏ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ; ଯାହା ଦୂର ହେଲେ ମୋର ସଂସାର ଚକ୍ରରୁ ମୁକ୍ତି ହେବ।"
ଏଵମୁକ୍ତେ ନୃପତିନା ତଦା ଯୋଗିଵରୋ ମୁନିଃ । କପିଲଃ ପ୍ରାହ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜାନଂ ଯଜତାଂ ଵରମ୍ ।। ୫.
ରାଜା ଏପରି କହିବା ପରେ, ତାହାବେଳେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କପିଳ ମୁନି, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ।
କପିଲ ଉଵାଚ । କସ୍ତେ ମନସି ସଂଦେହୋ ରାଜନ୍ ପରମଧାର୍ମିକ । ଛିନ୍ଦାମି ଯେନ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ବ୍ରୂହି ଯତ୍ତେଽଭିଵାଞ୍ଛିତମ୍ ।। ୫.
କପିଳ କହିଲେ: "ତୁମ ମନରେ କଣ ସନ୍ଦେହ ଅଛି, ହେ ରାଜା, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧର୍ମିକ? ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, କୁହ; ଶୁଣି ମୁଁ ସେହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରିଦେବି।"
ରାଜୋଵାଚ । କର୍ମଣା ପ୍ରାପ୍ଯତେ ମୋକ୍ଷ ଉତାହୋ ଜ୍ଞାନିନା ମୁନେ । ଏତନ୍ମେ ସଂଶଯଂ ଛିନ୍ଧି ଯଦି ମେଽନୁଗ୍ରହଃ କୃତଃ ।। ୫.
ରାଜା କହିଲେ: "ମୁକ୍ତି କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମିଳେ କି, କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ହେ ମୁନି? ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର, ଯଦି ଆପଣ ମୋତେ କୃପା କରିଛନ୍ତି।"
କପିଲ ଉଵାଚ । ଇମଂ ପ୍ରଶ୍ନଂ ମହାରାଜ ପୁରା ପୃଷ୍ଟୋ ବୃହସ୍ପତିଃ । ରୈଭ୍ଯେଣ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରେଣ ରାଜ୍ଞା ଚ ଵସୁନା ପୁରା । ଵସୁରାସୀନ୍ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଦାନପତିଃ ପୁରା ।। ୫.
କପିଳ କହିଲେ: "ହେ ମହାରାଜ, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ପୂର୍ବରୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ରୈଭ୍ୟ ଓ ରାଜା ବସୁ ପଚାରିଥିଲେ। ବସୁ ପୂର୍ବକାଳରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଦାନଶୀଳ ରାଜା ଥିଲେ।"
ଚାକ୍ଷୁଷସ୍ଯ ମନୋଃ କାଲେ ବ୍ରହ୍ମଣୋଽନ୍ଵଯଵର୍ଦ୍ଧନଃ । ଵସୁଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସଦ୍ମ ଗତଵାଂସ୍ତଦ୍ଦିଦୃକ୍ଷଯା ।। ୫.
ଚାକ୍ଷୁଷ ମନୁଙ୍କ ଯୁଗରେ, ବସୁ ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଥିଲେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଇଚ୍ଛାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଗଲେ।
ପଥି ଚୈତ୍ରରଥଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଦ୍ଯାଧରଵରଂ ନୃପ । ଅପୃଚ୍ଛଚ୍ଚ ଵସୁଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଣୋଽଵସରଂ ପ୍ରଭୋ ।। ୫.
ରାଜା, ପଥରେ ଚୈତ୍ରରଥ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଦ୍ୟାଧରଙ୍କୁ ଦେଖି, ବସୁ ଭଲପାଇ ସମ୍ବେଦନା ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ।
ସୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ ଦେଵସମିତିର୍ଵର୍ତତେ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଗୃହେ । ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵସୁସ୍ତସ୍ଥୌ ଦ୍ଵାରି ବ୍ରହ୍ମୌକସସ୍ତଦା । ତାଵତ୍ ତତ୍ରୈଵ ରୈଭ୍ଯସ୍ତୁ ଆଜଗାମ ମହାତପାଃ ।। ୫.
ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ — 'ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଘରେ ଦେବତାମାନେ ଏକଠା ହେଉଛନ୍ତି ।' ଏହା ଶୁଣି ବସୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଘରର ଦ୍ୱାରରେ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଲେ । ଏହି ମଧ୍ୟରେ ମହାତପସ୍ବୀ ରୈଭ୍ୟ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ ।
ସ ରାଜା ପ୍ରୀତମନସା ଵସୁଃ ସଂପୂର୍ଣମାନସଃ । ଉଵାଚ ପୂଜଯିତ୍ଵାଗ୍ରେ କ୍ଵ ପ୍ରଯାତୋଽସି ଵୈ ମୁନେ ।। ୫.
ରାଜା ବସୁ, ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି, ରୈଭ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ — 'ମୁନି, ଆପଣ କେଉଁଠୁ ଆସୁଛନ୍ତି?'
ରୈଭ୍ଯ ଉଵାଚ । ଅହଂ ବୃହସ୍ପତେଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ଆଗତୋଽସ୍ମି ମହାନୃପ । କିଞ୍ଚିତ୍କାର୍ଯାନ୍ତରଂ ପ୍ରଷ୍ଟୁମହଂ ଦେଵପୁରୋହିତମ୍ ।। ୫.
ରୈଭ୍ୟ କହିଲେ — 'ମୁଁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପାଖରୁ ଆସିଛି, ମହାରାଜ । ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ କିଛି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହେଁ ।'
ଏଵଂ ଵଦତି ରୈଭ୍ଯେ ତୁ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତନ୍ମହତ୍ସଦଃ । ଉତ୍ତସ୍ଥୌ ସ୍ଵାନି ଧିଷ୍ଣ୍ଯାନି ଗତା ଦେଵଗଣାଃ ପ୍ରଭୋ ।। ୫.
ଏପରି ରୈଭ୍ୟ କହୁଥିବା ବେଳେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମହାସଭାରେ ଦେବଗଣମାନେ ତାଙ୍କ ଆସନରୁ ଉଠି ଚାଲିଗଲେ ।
ତାଵଦ୍ ବୃହସ୍ପତିସ୍ତତ୍ର ରୈଭ୍ଯେଣ ସହ ସଂଵିଦମ୍ । କୃତ୍ଵା ସ୍ଵଧିଷ୍ଣ୍ଯମଗମଦ୍ ଵସୁନା ଚ ସୁପୂଜିତଃ ।। ୫.
ତାପରେ, ବୃହସ୍ପତି ରୈଭ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି, ବସୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ନିଜ ଆସନକୁ ଗଲେ ।
ରୈଭ୍ଯ ଆଙ୍ଗିରସୋ ରାଜା ଵସୁଶ୍ଚୋପଵିଵେଶ ହ । ଉପଵିଷ୍ଟେଷୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତେଷୁ ତେଷ୍ଵପି ସୋଽବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୫.
ରୈଭ୍ୟ, ଆଙ୍ଗିରସ ବଂଶୀ, ଏବଂ ରାଜା ବସୁ ବସିଗଲେ । ରାଜାଙ୍କୁ ଏହିପରି ବସିଥିବା ବେଳେ, ସେ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ ।
ବୃହସ୍ପତିର୍ଦେଵଗୁରୂ ରୈଭ୍ଯଂ ଵଚନମନ୍ତିକେ । କିଂ କରୋମି ମହାଭାଗ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗ ।। ୫.
ଦେବତାଙ୍କ ଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତି, ରୈଭ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କହିଲେ — 'ମହାଭାଗ, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ଜ୍ଞାନୀ, ଆପଣ ପାଇଁ କଣ କରିବି?'
ରୈଭ୍ଯ ଉଵାଚ । ବୃହସ୍ପତେ କର୍ମଣା କିଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଜ୍ଞାନିନାଽଥଵା । ମୋକ୍ଷ ଏତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ପୃଚ୍ଛତଃ ସଂଶଯଂ ପ୍ରଭୋ ।। ୫.
ରୈଭ୍ୟ କହିଲେ — 'ବୃହସ୍ପତି, କର୍ମ ଦ୍ୱାରା କି ଲାଭ ହୁଏ, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା କି ଲାଭ ହୁଏ? ମୋକ୍ଷ ବିଷୟରେ, ମୋର ସନ୍ଦେହ ଅଟେ, ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ ।'
ବୃହସ୍ପତିରୁଵାଚ । ଯତ୍କିଂଚିତ୍ କୁରୁତେ କର୍ମ ପୁରୁଷଃ ସାଧ୍ଵସାଧୁ ଵା । ସର୍ଵଂ ନାରାଯଣେ ନ୍ଯସ୍ଯ କୁର୍ଵନ୍ ନୈଵ ଚ ଲିପ୍ଯତେ ।। ୫.
ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ — 'ମଣିଷ କିଛି କର୍ମ କରୁଥିବା, ଭଲ କି ମନ୍ଦ, ସମସ୍ତ କର୍ମ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି କାମ କଲେ, ସେ କର୍ମରେ ଅଲିପ୍ତ ରହିଥାଏ ।'