ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଯଥାଵିଭଵସାରେଣ ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ ତଥା । ଚତୁର୍ଣାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ଚତୁରୋ ଦାପଯେଦ୍ ଘଟାନ୍ ।। ୩୯.

ପ୍ରଭାତରେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଚାରି ଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଚାରିଟି କଳଶ ଦେବା ଉଚିତ।

ପୂର୍ଵଂ ତୁ ବହ୍ଵୃଚେ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛନ୍ଦୋଗେ ଦକ୍ଷିଣଂ ତଥା । ଯଜୁଃଶାଖାନ୍ଵିତେ ଦଦ୍ଯାତ୍ ପଶ୍ଚିମଂ ଘଟମୁତ୍ତମମ୍ । ଉତ୍ତରଂ କାମତୋ ତଦ୍ଯାଦେଷ ଏଵ ଵିଧିଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୩୯.

ପ୍ରଥମେ ପୂର୍ବ ଦିଗର କଳଶ ବହ୍ୱୃଚ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ, ଦକ୍ଷିଣ କଳଶ ଛାନ୍ଦୋଗ୍ୟ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ, ପଶ୍ଚିମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଳଶ ଯଜୁର୍ବେଦ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ; ଉତ୍ତର କଳଶ ଇଚ୍ଛାମତେ ଦେଇପାରିବେ—ଏହି ନିୟମ ମନ୍ୟ।

ଋଗ୍ଵେଦଃ ପ୍ରୀଯତାଂ ପୂର୍ଵେ ସାମଵେଦସ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣେ । ଯଜୁର୍ଵେଦଃ ପଶ୍ଚିମତୋ ଅଥର୍ଵଶ୍ଚୋତ୍ତରେଣ ତୁ ।। ୩୯.

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଋଗ୍ବେଦ, ଦକ୍ଷିଣରେ ସାମବେଦ, ପଶ୍ଚିମରେ ଯଜୁର୍ବେଦ ଓ ଉତ୍ତରରେ ଅଥର୍ବବେଦ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।

ଅନେନ କ୍ରମଯୋଗେନ ପ୍ରୀଯତାମିତି ଵାଚଯେତ୍ । ମତ୍ସ୍ଯରୂପଂ ଚ ସୌଵର୍ଣମାଚାର୍ଯାଯ ନିଵେଦଯେତ୍ ।। ୩୯.

ଏହି କ୍ରମରେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସୁନାରେ ତିଆରି ମାଛ ଆକାର ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଗନ୍ଧଧୂପାଦିଵସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ କ୍ରମାତ୍ । ଯସ୍ତ୍ଵିମଂ ସରହସ୍ଯଂ ଚ ମନ୍ତ୍ରଂ ଚୈଵୋପପାଦଯେତ୍ । ଵିଧାନଂ ତସ୍ଯ ଵୈ ଦତ୍ତ୍ଵା ଫଲଂ କୋଟିଗୁଣୋତ୍ତରମ୍ ।। ୩୯.

ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରି, ଯିଏ ଏହି ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଓ ବିଧି ଦେଇଥାଏ, ସେ ଲୋକ କୋଟିଗୁଣ ଫଳ ପାଏ।

ପ୍ରତିପଦ୍ଯ ଗୁରୁଂ ଯସ୍ତୁ ମୋହାଦ୍ ଵିପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ । ସ ଜନ୍ମକୋଟି ନରକେ ପଚ୍ଯତେ ପୁରୁଷାଧମଃ । ଵିଧାନସ୍ଯ ପ୍ରଦାତା ଯୋ ଗୁରୁରିତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ ।। ୩୯.

ଯିଏ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି ବି ମୂଢ଼ତାରେ ଭ୍ରମରେ ଭୁଲ କାମ କରେ, ସେ ନିଚ ମଣିଷ ଦଶ ମିଳିଅନ ଜନ୍ମ ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ; ଯିଏ ବିଧି ଦେଇଥାଏ, ସେକୁ 'ଗୁରୁ' ବୋଲି ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି।

ଏଵଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିଧାନେନ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଵିଷ୍ଣୁମର୍ଚ୍ଯ ଚ । ଵିପ୍ରାଣାଂ ଭୋଜନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ସଦକ୍ଷିଣମ୍ ।। ୩୯.

ଏପରି ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ କରି, ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଓ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।

ତାମ୍ରପାତ୍ରୈଶ୍ଚ ସତିଲୈଃ ସ୍ଥଗିତାନ୍ କାରଯେଦ୍ ଘଟାନ୍ । ତତ୍ର ସଜ୍ଜଲପାତ୍ରସ୍ଥଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ କୁଟୁମ୍ବିନେ ।। ୩୯.

ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ତିଳ ଭରି ଘଟ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାଣି ଭରା ପାତ୍ର ଗୃହସ୍ଥ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ଦେଵଂ ଦଦ୍ଯାନ୍ମହାଭାଗସ୍ତତୋ ଵିପ୍ରାଂଶ୍ଚ ଭୋଜଯେତ୍ । ଭୂରିଣା ପରମାନ୍ନେନ ତତଃ ପଶ୍ଚାତ୍ ସ୍ଵଯଂ ନରଃ । ଭୁଞ୍ଜୀତ ସହିତୋ ବାଲୈର୍ଵାଗ୍ଯତଃ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।। ୩୯.

ହେ ମହାଭାଗ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଇ, ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଚୁର ଓ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ଭୋଜନ କରାଅ; ତା'ପରେ ନିଜେ ଶାନ୍ତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଶିଶୁମାନେ ସହିତ ମୌନ ରହି ଭୋଜନ କର।

ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ ଧରଣୀଵ୍ରତକୃନ୍ନରଃ । ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଚାଗ୍ର୍ଯଂ ଶ୍ରୃଣୁ ବୁଦ୍ଧିମତାଂ ଵର ।। ୩୯.

ଯିଏ ଏହି ବିଧିରେ ଧରଣୀ ବ୍ରତ କରେ, ତା'ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟ ଓ ଫଳ କଣ ମିଳେ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବେ ଶୁଣ।

ଯଦି ଵକ୍ତ୍ରସହସ୍ତ୍ରାଣି ଭଵନ୍ତି ମମ ସୁଵ୍ରତ । ଆଯୁଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତୁଲ୍ଯଂ ଭଵେଦ୍ ଯଦି ମହାଵ୍ରତ ।। ୩୯.

ହେ ସୁବ୍ରତ, ଯଦି ମୋର ହଜାରଟି ମୁହଁ ଥାଏ ଓ ମୋର ଆୟୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମାନ ହୁଏ, ହେ ମହାବ୍ରତୀ,

ତଦାନୀମସ୍ଯ ଧର୍ମସ୍ଯ ଫଲଂ କଥଯିତୁଂ ଭଵେତ୍ । ତଥାପ୍ଯୁଦ୍ଦେଶତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ କଥଯାମି ଶ୍ରୃଣୁଷ୍ଵ ତତ୍ ।। ୩୯.

ତଥାପି ଏହି ବ୍ରତର ଫଳ ପୂରା ଭାବେ କହିପାରିବି ନାହିଁ; ତଥାପି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାହାର ସାରଂଶ କୁହେଉଛି—ଶୁଣ।

ଦଶ ସପ୍ତ ଦଶ ଦ୍ଵେ ଚ ଅଷ୍ଟୌ ଚତ୍ଵାର ଏଵ ଚ । ଲକ୍ଷାଯୁତାନି ଚତ୍ଵାରି ଏକସ୍ଥଂ ସ୍ଯାଚ୍ଚତୁର୍ଯୁଗମ୍ ।। ୩୯.

ଦଶ, ସାତ, ଦଶ, ଦୁଇ, ଆଠ, ଚାରି—ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ; ଚାରି ଲକ୍ଷ ଓ ଦଶ ହଜାର ଏକ ଚତୁର୍ଯୁଗ ହୁଏ।

ତୈରେକସପ୍ତତିଯୁଗଂ ଭଵେନ୍ମନ୍ଵନ୍ତରଂ ମୁନେ । ଚତୁର୍ଦଶାହୋ ବ୍ରାହ୍ମସ୍ତୁ ତାଵତୀ ରାତ୍ରିରିଷ୍ଯତେ ।। ୩୯.

ହେ ମୁନି, ଏକାଉଁସି ଯୁଗ ମିଶି ଏକ ମନ୍ବନ୍ତର ହୁଏ; ଏମିତି ଚୌଦ ମନ୍ବନ୍ତର ମିଶି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏକ ଦିନ ହୁଏ, ଏବଂ ସେତେ ସମୟର ରାତି ମଧ୍ୟ ଥାଏ।

ଏଵଂ ତ୍ରିଂଶଦ୍ଦିନୋ ମାସସ୍ତେ ଦ୍ଵାଦଶ ସମା ସ୍ମୃତା । ତେଷାଂ ଶତଂ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତୁ ଆଯୁର୍ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୩୯.

ଏଭଳି, ତିରିଶି ଦିନ ମିଶି ଏକ ମାସ ହୁଏ, ଏବଂ ବାରମାସ ମିଶି ଏକ ବର୍ଷ ହୁଏ; ଏପରି ଶତବର୍ଷ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଯଃ ସକୃଦ୍ ଦ୍ଵାଦଶୀମେତାମନେନ ଵିଧିନା କ୍ଷିପେତ୍ । ସ ବ୍ରହ୍ମଲୋକମାପ୍ନୋତି ତତ୍କାଲଂ ଚୈଵ ତିଷ୍ଠତି ।। ୩୯.

ଯେଉଁଠି ଏହି ନିୟମରେ ଏକଥର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଉପବାସ କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଏବଂ ସେଠାରେ ସେତେ ସମୟ ରହିଥାଏ।

ତତୋ ବ୍ରହ୍ମୋପସଂହାରେ ତଲ୍ଲଯଂ ତିଷ୍ଠତେ ଚିରମ୍ । ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟୌ ଭଵେଦ୍ ଦେଵୋ ଵୈରାଜାନାଂ ମହାତପାଃ ।। ୩୯.

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଲୟ ସମୟରେ ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୟ ଅବସ୍ଥାରେ ରହେ, ପୁନି ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ସେ ବୈରାଜ ନାମକ ମହାତପସ୍ବୀ ଦେବତା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିପାପାନି ଇହ ଲୋକକୃତାନ୍ଯପି । ଅକାମେ କାମତୋ ଵାପି ତାନି ନଶ୍ଯନ୍ତି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ।। ୩୯.

ଏଠାରେ ଏହି ଲୋକରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ପାପ, ଚାହିଁ କିମ୍ବା ଅଚାହିଁ, ଯେଉଁମାନେ କରିଥାନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଉପାୟରେ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

ଇହ ଲୋକେ ଦରିଦ୍ରୋ ଯୋ ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯୋଽଥ ଵା ନୃପଃ । ଉପୋଷ୍ଯ ତାଂ ଵିଧାନେନ ସ ରାଜା ଜାଯତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ ।। ୩୯.

ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ଦରିଦ୍ର କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିବା ରାଜା, ସେ ଏହି ବ୍ରତକୁ ନିୟମ ମତାବକ୍ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପୁନି ରାଜା ହୁଏ।

ଵନ୍ଧ୍ଯା ନାରୀ ଭଵେଦ୍ ଯା ତୁ ଅନେନ ଵିଧିନା ଶୁଭା । ଉପୋଷ୍ଯତି ଭଵେତ୍ ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରଃ ପରମଧାର୍ମିକଃ ।। ୩୯.

ଯେଉଁ ଜଣେ ବନ୍ଧ୍ୟା ଜନନୀ ଏହି ଶୁଭ ବ୍ରତକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରନ୍ତି, ସେଠିଏ ତାଙ୍କର ଏକ ଅତି ଧର୍ମିକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ଅଗମ୍ଯାଗମନଂ ଯେନ କୃତଂ ଜାନାତି ମାନଵଃ । ସ ଇମଂ ଵିଧିମାସାଦ୍ଯ ତସ୍ମାତ୍ ପାପାଦ୍ ଵିମୁଚ୍ଯତେ ।। ୩୯.

ଯେଉଁ ମଣିଷ ନିଷିଦ୍ଧା ନାରୀ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ କରିଥିବା କଥା ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେ ଏହି ବିଧିକୁ ଅନୁସରଣ କଲେ ସେହି ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ବ୍ରହ୍ମକ୍ରିଯାଯା ଲୋପେନ ବହୁଵର୍ଷକୃତେନ ଚ । ଉପୋଷ୍ଯେମାଂ ସକୃଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵେଦସଂସ୍କାରମାପ୍ନୁଯାତ୍ ।। ୩୯.

ଯଦି ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ବ୍ରାହ୍ମଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଦିଅଯାଇଥାଏ, ତଥାପି ଏହି ବ୍ରତକୁ ଏକଥର ଭକ୍ତି ସହ କରିଲେ, ବେଦ ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ କରିପାରିବେ।

କିମତ୍ର ବହୁନୋକ୍ତେନ ନ ତଦସ୍ତି ମହାମୁନେ । ଅପ୍ରାପ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ନୈଵ ପାପଂ ଵା ଯନ୍ନ ନଶ୍ଯତି ।। ୩୯.

ଏଠିରେ ଅଧିକ କଥା କହିବାର କଣ ଆବଶ୍ୟକ? ଏହି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା କିଛି ଅଲଭ୍ୟ ନାହିଁ, କିମ୍ବା କୌଣସି ପାପ ଅଛି ଯାହା ନଶ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।

ଅନେନ ଵିଧିନା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସ୍ଵଯମେଵ ହ୍ଯୁପୋଷିତା । ଧରଣ୍ଯା ମଗ୍ନଯା ତାତ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ।। ୩୯.

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ପ୍ରକାର ନିୟମ ମାନିଲେ ଧରିତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଜଳରେ ଡୁବିଥିଲେ ଉଦ୍ଧାର ହୋଇଥିଲେ। ଏଠିରେ ଆଉ କିଛି ଚିନ୍ତା କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, ପୁଆ।

ଅଦୀକ୍ଷିତାଯ ନୋ ଦେଯଂ ଵିଧାନଂ ନାସ୍ତିକାଯ ଚ । ଦେଵବ୍ରହ୍ମଦ୍ଵିଷେ ଵାଽପି ନ ଶ୍ରାଵ୍ଯଂ ତୁ କଦାଚନ । ଗୁରୁଭକ୍ତାଯ ଦାତଵ୍ଯଂ ସଦ୍ଯଃ ପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ ।। ୩୯.

ଯିଏ ଦୀକ୍ଷିତ ନୁହଁନ୍ତି, ନାସ୍ତିକ, କିମ୍ବା ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏହି ନିୟମ କେବେ ଶୁଣାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ। ଗୁରୁଭକ୍ତି ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ନିୟମ ଦେବା ଉଚିତ୍, କାରଣ ଏହା ସତ୍ମାନେ ପାପକୁ ଦୂର କରେ।

ଇହ ଜନ୍ମନି ସୌଭାଗ୍ଯଂ ଧନଂ ଧାନ୍ଯଂ ଵରସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଭଵନ୍ତି ଵିଵିଧା ଯସ୍ତୁ ଉପୋଷ୍ଯ ଵିଧିନା ତତଃ ।। ୩୯.

ଏହି ଜନ୍ମରେ ଯିଏ ନିୟମ ମାନି ସଠିକ୍ ଭାବେ ଉପବାସ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗ୍ୟ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଭଲ ଘରେ ଜନ୍ମିଥିବା ନାରୀମାନେ ପାଇଥାଏ।

ଯ ଇମଂ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ଦ୍ଵାଦଶୀକଲ୍ପମୁତ୍ତମମ୍ । ଶ୍ରୃଣୋତି ଵା ସ ପାପୈସ୍ତୁ ସର୍ଵୈରେଵ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ।। ୩୯.

ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱାଦଶୀ ନିୟମକୁ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲଭେ।

ଦୁର୍ଵାସା ଉଵାଚ । ତଥୈଵ ପୌଷମାସେ ତୁ ଅମୃତଂ ମଥିତଂ ସୁରୈଃ । ତତ୍ର କୂର୍ମୋ ଭଵେଦ୍ ଦେଵଃ ସ୍ଵଯମେଵ ଜନାର୍ଦନଃ ।। ୪୦.

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: ଏଭଳି ଭାବେ ପୌଷ ମାସରେ ଦେବତାମାନେ ଅମୃତ ମଥନ କରିଥିଲେ; ସେଠାରେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ନିଜେ କୂର୍ମ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ତସ୍ଯେଯଂ ତିଥିରୁଦ୍ଦିଷ୍ଟା ହରେର୍ଵୈ କୂର୍ମରୂପିଣଃ । ପୁଷ୍ଯମାସସ୍ଯ ଯା ଶୁଦ୍ଧା ଦ୍ଵାଦଶୀ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷତଃ ।। ୪୦.

ଏହି ତିଥି ହରିଙ୍କ କୂର୍ମ ରୂପ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ପୁଷ୍ୟ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଶୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଏହି ପବିତ୍ର ଦିନ।