ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଧ୍ଯାତ୍ଵାଽର୍ଧ୍ଯଂ ଦାପଯେତ୍ ତସ୍ଯ କରତୋଯେନ ମାନଵଃ । ଏଵମୁଚ୍ଚାରଯେଦ୍ ଵାଚଂ ତସ୍ମିନ୍ କାଲେ ମହାମୁନେ ।। ୩୯.

ଏପରି ଧ୍ୟାନ କରି, ମଣିଷ ନିଜ ହାତରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଏହି ସମୟରେ, ମହାମୁନି, ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର।

ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ନିରାହାରଃ ସ୍ଥିତ୍ଵାଽହମପରେଽହନି । ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମି ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଶରଣଂ ମେ ଭଵାଚ୍ଯୁତ ।। ୩୯.

ଏକାଦଶୀ ଦିନ ମୁଁ ଉପବାସ ରହିବି ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ଭୋଜନ କରିବି, ହେ ପଦ୍ମନୟନ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ମୋର ଶରଣ ହେଉ।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋ ରାତ୍ରୌ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ସନ୍ନିଧୌ । ଜପନ୍ନାରାଯଣାଯେତି ସ୍ଵପେତ୍ ତତ୍ର ଵିଧାନତଃ ।। ୩୯.

ଏପରି କହି, ରାତିରେ ଦେବଦେବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ 'ନାରାୟଣାୟ' ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ସେଠି ଶୋଇବା ଉଚିତ୍।

ତତଃ ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ ନଦୀଂ ଗତ୍ଵା ସମୁଦ୍ରଗାମ୍ । ଇତରାଂ ଵା ତଡାଗଂ ଵା ଗୃହେ ଵା ନିଯତାତ୍ମଵାନ୍ ।। ୩୯.

ପରେ, ପବିତ୍ର ପ୍ରଭାତରେ, ସମୁଦ୍ରକୁ ବହୁଥିବା ନଦୀକୁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୋଖରୀକୁ କିମ୍ବା ଘରେ, ନିୟମିତ ମନସ୍କୁ ନେଇ ଯିବା ଉଚିତ୍।

ଆନୀଯ ମୃତ୍ତିକାଂ ଶୁଦ୍ଧାଂ ମନ୍ତ୍ରେଣାନେନ ମାନଵଃ । ଧାରଣଂ ପୋଷଣଂ ତ୍ଵତ୍ତୋ ଭୂତାନାଂ ଦେଵି ସର୍ଵଦା । ତେନ ସତ୍ଯେନ ମେ ପାପଂ ଯାଵନ୍ମୋଚଯ ସୁଵ୍ରତେ ।। ୩୯.

ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଶୁଧ୍ଧ ମାଟି ଆଣିବା ଉଚିତ୍— 'ହେ ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଧାରଣ ଓ ପୋଷଣ ତୁମଠାରୁ ହୁଏ; ଏହି ସତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ହେ ସୁବ୍ରତେ, ମୋ ପାପ ମୁକ୍ତ କର।'

ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୋଦରତୀର୍ଥାନି କରୈଃ ସ୍ପୃଷ୍ଟାନି ଦେଵ ତେ । ତେନେମାଂ ମୃତ୍ତିକାଂ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ମା ଲଭାମି ତ୍ଵଯୋଦିତାମ୍ ।। ୩୯.

'ହେ ଦେବ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ତୀର୍ଥଗୁଡିକୁ ତୁମ ହାତ ଛୁଇଛି; ଏହି ମାଟିକୁ ଛୁଇଁ, ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ସେଠାରୁ ମୁଁ ଅଲଭ୍ୟ ହେଉନାହିଁ।'

ତ୍ଵଯି ସର୍ଵେ ରସା ନିତ୍ଯାଃ ସ୍ଥିତା ଵରୁଣ ସର୍ଵଦା । ତେନେମାଂ ମୃତ୍ତିକାଂ ପ୍ଲାଵ୍ଯ ପୂତାଂ କୁରୁ ମମାଚିରମ୍ ।। ୩୯.

'ହେ ବରୁଣ, ସମସ୍ତ ଜଳ ନିତ୍ୟ ତୁମ ଭିତରେ ଅଛି; ଏହି ଦ୍ୱାରା, ଏହି ମାଟିକୁ ଧୋଇ, ମୋ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ପବିତ୍ର କର।'

ଏଵଂ ମୃଦଂ ତଥା ତୋଯଂ ପ୍ରସାଦ୍ଯାତ୍ମାନମାଲଭେତ୍ । ତ୍ରିଃ କୃତ୍ଵା ଶେଷମୃଦଯା କୁଣ୍ଡମାଲିଖ୍ଯ ଵୈ ଜଲେ ।। ୩୯.

ଏଭଳି ମାଟି ଓ ପାଣି ସହିତ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରି, ଶରୀର ଶୁଧି କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହା ତିନିଥର କରି, ଅବଶିଷ୍ଟ ମାଟି ଦ୍ୱାରା ପାଣିରେ ଏକ ବୃତ୍ତ ଆଙ୍କିବା ଦରକାର।

ତତସ୍ତତ୍ର ନରଃ ସମ୍ଯକ୍ ଚକ୍ରଵର୍ତ୍ଯୁପଚାରତଃ । ସ୍ନାତ୍ଵା ଚାଵଶ୍ଯକଂ କୃତ୍ଵା ପୁନର୍ଦେଵଗୃହଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ।। ୩୯.

ତାପରେ, ସେଠି ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରକାର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ସ୍ନାନ କରି ଆବଶ୍ୟକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପୁଣି ଦେବମନ୍ଦିରକୁ ଫେରିବା ଉଚିତ୍।

ତତ୍ରାରାଧ୍ଯ ମହାଯୋଗିଂ ଦେଵଂ ନାରାଯଣଂ ପ୍ରଭୁମ୍ । କେଶଵାଯ ନମଃ ପାଦୌ କଟିଂ ଦାମୋଦରାଯ ଚ ।। ୩୯.

ସେଠି, ମହାଯୋଗୀ ଦେବ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜି, ପାଦରେ 'କେଶବାୟ ନମଃ', କଟିରେ 'ଦାମୋଦରାୟ' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ୍।

ଊରୁଯୁଗ୍ମଂ ନୃସିଂହାଯ ଉରଃ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଧାରିଣେ । କଣ୍ଠଂ କୌସ୍ତୁଭନାଥାଯ ଵକ୍ଷଃ ଶ୍ରୀପତଯେ ତଥା ।। ୩୯.

ଉରୁଯୁଗଳରେ 'ନୃସିଂହାୟ', ଛାତିରେ 'ଶ୍ରୀବତ୍ସଧାରୀଣେ', କଣ୍ଠରେ 'କୌସ୍ତୁଭନାଥାୟ', ଏବଂ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ 'ଶ୍ରୀପତୟେ' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ୍।

ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଜଯାଯେତି ବାହୂ ସର୍ଵାତ୍ମନେ ଶିରଃ । ରଥାଙ୍ଗଧାରିଣେ ଚକ୍ରଂ ଶଂକରାଯେତି ଵାରିଜମ୍ ।। ୩୯.

ବାହୁରେ 'ତ୍ରିଲୋକ୍ୟବିଜୟାୟ', ମୁଣ୍ଡରେ 'ସର୍ବାତ୍ମନେ', ଚକ୍ରରେ 'ରଥାଙ୍ଗଧାରିଣେ', ପଦ୍ମରେ 'ଶଙ୍କରାୟ' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ୍।

ଗମ୍ଭୀରାଯେତି ଚ ଗଦାମମ୍ଭୋଜଂ ଶାନ୍ତିମୂର୍ତ୍ତଯେ । ଏଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ଦେଵଂ ନାରାଯଣଂ ପ୍ରଭୁମ୍ ।। ୩୯.

ଗଦାରେ 'ଗମ୍ଭୀରାୟ', ପଦ୍ମରେ 'ଶାନ୍ତିମୂର୍ତ୍ତୟେ' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ୍। ଏଭଳି ଦେବେଶ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।

ପୁନସ୍ତସ୍ଯାଗ୍ରତଃ କୁମ୍ଭାନ୍ ଚତୁରଃ ସ୍ଥାପଯେଦ୍ ବୁଧଃ । ଜଲପୂର୍ଣାନ୍ ସମାଲ୍ଯାଂଶ୍ଚ ସିତଚନ୍ଦନଲେପିତାନ୍ ।। ୩୯.

ପୁଣି, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ଜ୍ଞାନୀ ଚାରିଟି ଘଟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁଠାରେ ପାଣି ଭରାଅଛି, ମାଳା ଲଗାଅଛି ଏବଂ ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଲେପାଅଛି।

ଚୂତପଲ୍ଲଵସଗ୍ରୀଵାନ୍ ସିତଵସ୍ତ୍ରାଵଗୁଣ୍ଠିତାନ୍ । ସ୍ଥଗିତାନ୍ ତାମ୍ରପାତ୍ରୈଶ୍ଚ ତିଲପୂର୍ଣୈଃ ସକାଞ୍ଚନୈଃ ।। ୩୯.

ଆମ୍ବ ପତ୍ର ଗଳାରେ ପିନ୍ଧାଅଛି, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ଢାକାଅଛି, ତାମ୍ବା ପାତ୍ର ଉପରେ ରଖାଅଛି, ଯେଉଁଠି ତିଳ ଓ ସୁନା ଭରାଅଛି।

ଚତ୍ଵାରସ୍ତେ ସମୁଦ୍ରାସ୍ତୁ କଲଶାଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ । ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ଶୁଭଂ ପୀଠଂ ସ୍ଥାପଯେଦ୍ ଵସ୍ତ୍ରଗର୍ଭିତମ୍ ।। ୩୯.

ଚାରିଟି କଳଶ ଚାରି ସମୁଦ୍ର ଭଳି ରଖିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶୁଭାସ୍ଥାନ କପଡ଼ାରେ ମୁଡ଼ି ରଖିବା ଉଚିତ।

ତସ୍ମିନ୍ ସୌଵର୍ଣରୌପ୍ଯଂ ଵା ତାମ୍ରଂ ଵା ଦାରଵଂ ତଥା । ଅଲାଭେ ସର୍ଵପାତ୍ରାଣାଂ ପାଲାଶଂ ପାତ୍ରମିଷ୍ଯତେ ।। ୩୯.

ସେଠାରେ ସୁନା, ଚାଁଦି, ତାମ୍ବା କିମ୍ବା କାଠର ପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ; ଏମିତି କିଛି ନ ମିଳିଲେ, ପଳାଶ କାଠର ପାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଚଳିବ।

ତୋଯପୂର୍ଣଂ ତୁ ତତ୍କୃତ୍ଵା ତସ୍ମିନ୍ ପାତ୍ରେ ତତୋ ନ୍ଯସେତ୍ । ସୌଵର୍ଣଂ ମତ୍ସ୍ଯ୍ରୂପେଣ କୃତ୍ଵା ଦେଵଂ ଜନାର୍ଦମ୍ । ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗସଂଯୁକ୍ତଂ ଶ୍ରୁତିସ୍ମୃତିଵିଭୂଷିତମ୍ ।। ୩୯.

ସେହି ପାତ୍ରକୁ ପାଣିରେ ପୂରି ରଖି, ତାହାର ଭିତରେ ସୁନାରେ ତିଆରି ମାଛ ଆକାରରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ପ୍ରତିମା ରଖିବା ଉଚିତ, ଯାହା ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଓ ଶ୍ରୁତି-ସ୍ମୃତି ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ।

ତତ୍ରାନେକଵିଧୈର୍ଭକ୍ଷୈଃ ଫଲୈଃ ପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ଶୋଭିତମ୍ । ଗନ୍ଧଧୂପୈଶ୍ଚ ଵସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ଯଥାଵିଧି ।। ୩୯.

ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ, ଫଳ ଓ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରି, ଗନ୍ଧ, ଧୂପ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ରସାତଲଗତା ଵେଦା ଯଥା ଦେଵ ତ୍ଵଯାହୃତାଃ । ମତ୍ସ୍ଯରୂପେଣ ତଦ୍ଵନ୍ମାଂ ଭଵାନୁଦ୍ଧର କେଶଵ । ଏଵମୁଚ୍ଚାର୍ଯ ତସ୍ଯାଗ୍ରେ ଜାଗରଂ ତତ୍ର କାରଯେତ୍ ।। ୩୯.

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯେପରି ଆପଣ ମାଛ ଆକାରରେ ରସାତଳରୁ ବେଦ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ, ସେପରି ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ କେଶବ; ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସେଠାରେ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଯଥାଵିଭଵସାରେଣ ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ ତଥା । ଚତୁର୍ଣାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଚ ଚତୁରୋ ଦାପଯେଦ୍ ଘଟାନ୍ ।। ୩୯.

ପ୍ରଭାତରେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଚାରି ଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଚାରିଟି କଳଶ ଦେବା ଉଚିତ।

ପୂର୍ଵଂ ତୁ ବହ୍ଵୃଚେ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛନ୍ଦୋଗେ ଦକ୍ଷିଣଂ ତଥା । ଯଜୁଃଶାଖାନ୍ଵିତେ ଦଦ୍ଯାତ୍ ପଶ୍ଚିମଂ ଘଟମୁତ୍ତମମ୍ । ଉତ୍ତରଂ କାମତୋ ତଦ୍ଯାଦେଷ ଏଵ ଵିଧିଃ ସ୍ମୃତଃ ।। ୩୯.

ପ୍ରଥମେ ପୂର୍ବ ଦିଗର କଳଶ ବହ୍ୱୃଚ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ, ଦକ୍ଷିଣ କଳଶ ଛାନ୍ଦୋଗ୍ୟ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ, ପଶ୍ଚିମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଳଶ ଯଜୁର୍ବେଦ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ; ଉତ୍ତର କଳଶ ଇଚ୍ଛାମତେ ଦେଇପାରିବେ—ଏହି ନିୟମ ମନ୍ୟ।

ଋଗ୍ଵେଦଃ ପ୍ରୀଯତାଂ ପୂର୍ଵେ ସାମଵେଦସ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣେ । ଯଜୁର୍ଵେଦଃ ପଶ୍ଚିମତୋ ଅଥର୍ଵଶ୍ଚୋତ୍ତରେଣ ତୁ ।। ୩୯.

ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଋଗ୍ବେଦ, ଦକ୍ଷିଣରେ ସାମବେଦ, ପଶ୍ଚିମରେ ଯଜୁର୍ବେଦ ଓ ଉତ୍ତରରେ ଅଥର୍ବବେଦ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।

ଅନେନ କ୍ରମଯୋଗେନ ପ୍ରୀଯତାମିତି ଵାଚଯେତ୍ । ମତ୍ସ୍ଯରୂପଂ ଚ ସୌଵର୍ଣମାଚାର୍ଯାଯ ନିଵେଦଯେତ୍ ।। ୩୯.

ଏହି କ୍ରମରେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସୁନାରେ ତିଆରି ମାଛ ଆକାର ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଗନ୍ଧଧୂପାଦିଵସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ କ୍ରମାତ୍ । ଯସ୍ତ୍ଵିମଂ ସରହସ୍ଯଂ ଚ ମନ୍ତ୍ରଂ ଚୈଵୋପପାଦଯେତ୍ । ଵିଧାନଂ ତସ୍ଯ ଵୈ ଦତ୍ତ୍ଵା ଫଲଂ କୋଟିଗୁଣୋତ୍ତରମ୍ ।। ୩୯.

ଗନ୍ଧ, ଧୂପ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରି, ଯିଏ ଏହି ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଓ ବିଧି ଦେଇଥାଏ, ସେ ଲୋକ କୋଟିଗୁଣ ଫଳ ପାଏ।

ପ୍ରତିପଦ୍ଯ ଗୁରୁଂ ଯସ୍ତୁ ମୋହାଦ୍ ଵିପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ । ସ ଜନ୍ମକୋଟି ନରକେ ପଚ୍ଯତେ ପୁରୁଷାଧମଃ । ଵିଧାନସ୍ଯ ପ୍ରଦାତା ଯୋ ଗୁରୁରିତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ ।। ୩୯.

ଯିଏ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି ବି ମୂଢ଼ତାରେ ଭ୍ରମରେ ଭୁଲ କାମ କରେ, ସେ ନିଚ ମଣିଷ ଦଶ ମିଳିଅନ ଜନ୍ମ ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରେ; ଯିଏ ବିଧି ଦେଇଥାଏ, ସେକୁ 'ଗୁରୁ' ବୋଲି ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି।

ଏଵଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିଧାନେନ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଵିଷ୍ଣୁମର୍ଚ୍ଯ ଚ । ଵିପ୍ରାଣାଂ ଭୋଜନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ସଦକ୍ଷିଣମ୍ ।। ୩୯.

ଏପରି ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ କରି, ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଓ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।

ତାମ୍ରପାତ୍ରୈଶ୍ଚ ସତିଲୈଃ ସ୍ଥଗିତାନ୍ କାରଯେଦ୍ ଘଟାନ୍ । ତତ୍ର ସଜ୍ଜଲପାତ୍ରସ୍ଥଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ କୁଟୁମ୍ବିନେ ।। ୩୯.

ତାମ୍ବା ପାତ୍ରରେ ତିଳ ଭରି ଘଟ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାଣି ଭରା ପାତ୍ର ଗୃହସ୍ଥ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ଦେଵଂ ଦଦ୍ଯାନ୍ମହାଭାଗସ୍ତତୋ ଵିପ୍ରାଂଶ୍ଚ ଭୋଜଯେତ୍ । ଭୂରିଣା ପରମାନ୍ନେନ ତତଃ ପଶ୍ଚାତ୍ ସ୍ଵଯଂ ନରଃ । ଭୁଞ୍ଜୀତ ସହିତୋ ବାଲୈର୍ଵାଗ୍ଯତଃ ସଂଯତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।। ୩୯.

ହେ ମହାଭାଗ, ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଇ, ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଚୁର ଓ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ଭୋଜନ କରାଅ; ତା'ପରେ ନିଜେ ଶାନ୍ତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଶିଶୁମାନେ ସହିତ ମୌନ ରହି ଭୋଜନ କର।