ଵରାହପୁରାଣମ୍

ତସ୍ଯ ଚିନ୍ତଯତଃ ପାତ୍ରମାକାଶାତ୍ ପତିତଂ ଶୁଭମ୍ । ସୌଵର୍ଣଂ ସିଦ୍ଧିସଂଯୁକ୍ତଂ ତଜ୍ଜଗ୍ରାହ କରେଣ ସଃ ।। ୩୮.

ସେ ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ଆକାଶରୁ ଏକ ପବିତ୍ର ସୁନାର ବାତିଲି ପଡ଼ିଲା, ଯାହା ସିଦ୍ଧିର ସହିତ ଥିଲା; ସେ ଏହାକୁ ହାତରେ ଧରିଲେ।

ତଦ୍ ଗୃହୀତ୍ଵା ମୁନିଂ ପ୍ରାହ ଦୁର୍ଵାସାଖ୍ଯଂ ସସାଧ୍ଵସଃ । ଅତ୍ରୈଵ ସ୍ଥୀଯତାଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଯାଵଦ୍ ଭିକ୍ଷାଟନଂ ତ୍ଵହମ୍ । କରୋମି ତତ୍ପ୍ରସାଦୋଽଯଂ କ୍ରିଯତାଂ ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମ ।। ୩୮.

ଏହାକୁ ଧରି, ସେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଦୁର୍ବାସା ନାମକ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏଠି ରୁହନ୍ତୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଭିକ୍ଷା ନେବାକୁ ଯାଉଛି; ଏହି କୃପା ଦିଅନ୍ତୁ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ।'

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋ ଭିକ୍ଷାମଟନଂ ଵ୍ଯାଧସତ୍ତମଃ । ନାତିଦୂରେଣ ନଗରଂ ଧନଯୋଷସମନ୍ଵିତମ୍ ।। ୩୮.

ଏଭଳି କହି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକାରୀ ଭିକ୍ଷା ନେବାକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଏଠାରୁ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, ଧନ ଓ ମହିଳାମାନେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ସହରକୁ।

ତସ୍ଯ ତତ୍ର ପ୍ରଯାତସ୍ଯ ଅଗ୍ରତଃ ସର୍ଵଶୋଭନାଃ । ଵୃକ୍ଷେଭ୍ଯୋ ନିର୍ଯଯୁଶ୍ଚାନ୍ଯା ହେମପାତ୍ରାଗ୍ରପାଣଯଃ । ଵିଵିଧାନ୍ନାନି ତସ୍ଯାଶୁ ଦତ୍ତ୍ଵା ପାତ୍ରଂ ପ୍ରପୂରିତମ୍ ।। ୩୮.

ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ଗଛରୁ ବାହାରିଲେ, ସୁନାର ବାତିଲି ହାତରେ ଧରି, ବିଭିନ୍ନ ପକାଳି ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ତାଙ୍କର ବାତିଲିକୁ ଶୀଘ୍ର ପୂରଣ କରିଦେଲେ।

ସ ଚ ଭୂତାର୍ଥମାତ୍ମାନଂ ମତ୍ଵା ପୁନରଥାଶ୍ରମମ୍ । ଆଜଗାମ ତତୋଽପଶ୍ଯତ୍ ତମୃଷିଂ ଜପତାଂ ଵରମ୍ ।। ୩୮.

ସେ ନିଜ କାମ ସଫଳ ହେବାକୁ ଭାବି, ପୁଣି ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରିଲେ ଓ ମନ୍ତ୍ରପଠନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଥାପ୍ଯ ତାଂ ଭିକ୍ଷାଂ ଶୁଚୌ ଦେଶେ ପ୍ରସନ୍ନଧୀଃ । ପ୍ରଣମ୍ଯ ତମୃଷିଂ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ଵ୍ଯାଧସତ୍ତମଃ ।। ୩୮.

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶିକାରୀ ଭିକ୍ଷା ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନରେ ରଖିଲେ, ମନ ଶାନ୍ତ ରହି, ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ।

ଭଗଵନ୍ କ୍ଷାଲନଂ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ କ୍ରିଯତାମୃଷିପୁଂଗଵ । ଯଦି ତ୍ଵହମନୁଗ୍ରାହ୍ଯସ୍ତଦେଵଂ କର୍ତ୍ତୁମର୍ହସି ।। ୩୮.

'ପ୍ରଭୁ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୟାକରି ଆପଣଙ୍କର ପାଦ ଧୋଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ। ଯଦି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର କୃପା ପାଇବାଯୋଗ୍ୟ, ତେବେ ଏହି କାମ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।'

ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଜିଜ୍ଞାସୁସ୍ତପୋଵୀର୍ଯଂ ଶୁଭଂ ମୁନିଃ । ନଦୀଂ ଗନ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ନୋମି ଜଲପାତ୍ରଂ ନ ଚାସ୍ତି ମେ ।। ୩୮.

ଏଭଳି କହିଲେ, ମୁନି ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହିଁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ନଦୀକୁ ଯିବାକୁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ, ମୋ ପାଖରେ ପାଣିର ବାତିଲି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।'

କଥଂ ପ୍ରକ୍ଷାଲଯାମ୍ଯାଶୁ ଵ୍ଯାଧ ପାଦୌ ମହାମତେ । ଇତ୍ଯେତନ୍ମୁନିନା ଵ୍ଯାଧଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚିନ୍ତାପରୋଽଭଵତ୍ । କିଂ କରୋମି କଥଂ ଚାସ୍ଯ ଭୋଜନଂ ଵୈ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୩୮.

'ଶିକାରୀ, ମୁଁ କିପରି ତୁରନ୍ତ ଆପଣଙ୍କର ପାଦ ଧୋଇପାରିବି?' ଏହି କଥା ମୁନିଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି, ଶିକାରୀ ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ—'ମୁଁ କଣ କରିବି, ଏବଂ କିପରି ସେ ଭୋଜନ କରିପାରିବେ?'

ଏଵଂ ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ମନସା ଗୁରୁଂ ସ୍ମୃତ୍ଵା ଵିଚକ୍ଷଣଃ । ଜଗାମ ଶରଣଂ ତାଂ ତୁ ସରିତଂ ଦେଵିକାଂ ସୁଧୀଃ ।। ୩୮.

ଏଭଳି ମନେ ଭାବି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ନଦୀ ଦେବିକାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।

ଵ୍ଯାଧ ଉଵାଚ । ଵ୍ଯାଧୋଽସ୍ମି ପାପକର୍ମାଽସ୍ମି ବ୍ରହ୍ମହାଽସ୍ମି ସରିଦ୍ଵରେ । ତଥାପି ସଂସ୍ମୃତା ଦେଵି ପାହି ମାଂ ଶରଣଂ ଗତମ୍ ।। ୩୮.

ଶିକାରୀ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଏକ ଶିକାରୀ, ପାପୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା, ହେ ପବିତ୍ର ନଦୀ; ତଥାପି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଶରଣ ନେଇଛି, ଦୟାକରି ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ମା'।'

ଦେଵତାଂ ନୈଵ ଜାନାମି ନ ମନ୍ତ୍ରଂ ନ ତଥାର୍ଚନମ୍ । ଗୁରୁପାଦୌ ପରଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ପଶ୍ଯାମି ସତତଂ ଶୁଭେ ।। ୩୮.

ମୁଁ କେଉଁସି ଦେବତାକୁ ଜାଣେନି, ନାହିଁ ମନ୍ତ୍ର, ନାହିଁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ପୂଜା କରିପାରେ। ମୁଁ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କର ପାଦକୁ ମନେ ରଖି, ସଦା ସେଠି ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖେ, ହେ ଶୁଭେ।

ଏଵଂ ଵିଧସ୍ଯ ମେ ଦେଵି ଦଯାଂ କୁରୁ ସରିଦ୍ଵରେ । ଋଷେଃ କ୍ଷାଲାର୍ଥସଲିଲଂ ସମୀପଂ କୁରୁ ମାଚିରମ୍ ।। ୩୮.

ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ମୋ ପାଇଁ ଦୟା କର, ହେ ସରିତ୍ସ୍ରେଷ୍ଠା। ଋଷିଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇବା ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ପାଣି ଏଠାକୁ ଆଣ।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵାଽଥ ଵ୍ଯାଧେନ ଦେଵିକା ପାପନାଶିନୀ । ଆଜଗାମ ଯତସ୍ତସ୍ଥୌ ଦୁର୍ଵାସାଃ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ ।। ୩୮.

ବ୍ୟାଧର ଏହି କଥା କହିବା ପରେ, ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା ଦେବିକା ଯେଉଁଠାରେ ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଥିବା ଦୁର୍ବାସା ରହୁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

ତସ୍ଯ ପାଦୌ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵୀ କ୍ଷାଲଯନ୍ତୀ ସରିଦ୍ଵରା । ଜଗାମ ହ୍ରାଦିନୀ ଭୂତ୍ଵା ଵ୍ଯାଧାଶ୍ରମସମୀପତଃ ।। ୩୮.

ସେଇ ନଦୀଦେବୀ ନିଜେ ଋଷିଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇ, ତୀବ୍ର ଧାରା ହୋଇ ବ୍ୟାଧଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟକୁ ଚଲିଗଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଦୁର୍ଵସା ଵିସ୍ମଯଂ ଯଯୌ । ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ହସ୍ତୌ ପାଦୌ ଚ ତଦନ୍ତଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତମ୍ । ବୁଭୁଜେ ପରମପ୍ରୀତସ୍ତଥାଚମ୍ଯ ଵିଚକ୍ଷଣଃ ।। ୩୮.

ଏହି ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଦୁର୍ବାସା ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ। ହାତ ପାଦ ଭଲରେ ଧୋଇ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଭୋଜନ କଲେ, ପାଣି ପିଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।

ତମସ୍ଥିଶେଷଂ ଵ୍ଯାଧଂ ତୁ କ୍ଷୁଧାଦୁର୍ବଲତାଂ ଗତମ୍ । ଉଵାଚ ଵେଦାଧ୍ଯଯନଂ ସର୍ଵେ ଵେଦାଃ ସସଂଗ୍ରହାଃ । ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯା ପୁରାଣାନି ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷାଣି ଭଵନ୍ତୁ ତେ ।। ୩୮.

ଏହିପରି ଭାବରେ ଭୁକ୍ତି ଓ ଦୁଃଖରେ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟାଧକୁ ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: 'ସମସ୍ତ ବେଦ, ବେଦ ସହିତ ସମସ୍ତ ଗ୍ରନ୍ଥ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଓ ପୁରାଣମାନେ ସିଧାସଳଖ ତୋତେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉ।'

ଏଵଂ ପ୍ରାଦାଦ୍ ଵରଂ ତସ୍ଯ ଦୁର୍ଵାସା ନାମ ଚାକରୋତ୍ । ଭଵାନ୍ ସତ୍ଯତପା ନାମ ଋଷିରାଦ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୩୮.

ଏଭଳି ଦୁର୍ବାସା ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ ଓ କହିଲେ: 'ତୁମେ ସତ୍ୟତପ ନାମର ଋଷି, ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ହେବ।'

ଏଵଂ ଦତ୍ତଵରୋ ଵ୍ଯାଧସ୍ତମାହ ମୁନିସତ୍ତମମ୍ । ଵ୍ଯାଧୋ ଭୂତ୍ଵା କଥଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵେଦାନଧ୍ଯାପଯାମ୍ଯହମ୍ ।। ୩୮.

ବର ପାଇବା ପରେ ବ୍ୟାଧ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ମୁଁ ବ୍ୟାଧ ହୋଇ ବେଦ କିପରି ପଢ଼ାଇପାରିବି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ?'

ଋଷିରୁଵାଚ । ପ୍ରାକ୍ଶରୀରଂ ଗତଂ ତେଽଦ୍ଯ ନିରାହାରସ୍ଯ ସତ୍ତମ । ତପୋମଯଂ ଶରୀରଂ ତେ ପୃଥଗ୍ଭୂତଂ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୩୮.

ଋଷି କହିଲେ: 'ହେ ଉତ୍ତମ, ଆଜି ତୁମର ପୂର୍ବ ଦେହ, ଯାହା ଅନ୍ନ ବିନା ଚାଲୁଥିଲା, ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲା। ଏବେ ତୁମର ଦେହ ତପସ୍ୟାରୁ ଗଠିତ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଭିନ୍ନ ହୋଇଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'

ପ୍ରାଗ୍ଵିଜ୍ଞାନଂ ଗତଂ ନାଶମିଦାନୀଂ ଶୁଦ୍ଧମକ୍ଷରମ୍ । ଵିଦ୍ଧି ତଂ ଶୁଦ୍ଧକାଯୋଽସି ତଥାଽନ୍ଯତ୍ ତେ ଶରୀରକମ୍ । ତେନ ଵେଦାଃ ସମଂ ଶାସ୍ତ୍ରୈଃ ପ୍ରତିଭାସ୍ଯନ୍ତି ତେ ମୁନେ ।। ୩୮.

ତୁମର ପୂର୍ବ ଜ୍ଞାନ ଏବେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା; ଏବେ ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅକ୍ଷୟ। ଜାଣ, ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛ, ତୁମର ଅନ୍ୟ ଦେହ ଅଲଗା। ଏହି ଦେହ ଦ୍ୱାରା ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ତୁମକୁ ପ୍ରକାଶିତ ହେବ।

ସତ୍ଯତପା ଉଵାଚ । ଭଗଵନ୍ ଦ୍ଵେ ଶରୀରେ ତୁ ଇତି ଯତ୍ପରିକୀର୍ତ୍ତିତମ୍ । ତନ୍ମେ କଥଯ ଭେଦଂ ଵୈ କେ ତେ ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଵର ।। ୩୯.

ସତ୍ୟତପ କହିଲେ: 'ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଦୁଇଟି ଦେହ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଭେଦ କଣ, ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'

ଦୁର୍ଵାସା ଉଵାଚ । ନ ଦ୍ଵେ ତ୍ରୀଣି ଶରୀରାଣି ଵାଚ୍ଯଂ ତଦ୍ଵିପରୀତକମ୍ । ଵିଭୋଗାଯତନଂ ଚୈଵ ତ୍ରିଶରୀରାଣି ପ୍ରାଣିନାମ୍ ।। ୩୯.

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ: 'ଦୁଇଟି ନୁହେଁ, ତିନୋଟି ଦେହ ବିଷୟରେ କହିବା ଉଚିତ; ଏହା ଭିନ୍ନ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଖରେ ଅନୁଭୂତିର ଆଧାର ଭାବରେ ତିନୋଟି ଦେହ ଅଛି।'

ପ୍ରାଗଵସ୍ଥମଧର୍ମାଖ୍ଯଂ ପରିଜ୍ଞାନଵିଵର୍ଜିତମ୍ । ଅପରଂ ସଵ୍ରତଂ ତଦ୍ଧି ଜ୍ଞେଯମତ୍ଯନ୍ତଧାର୍ମିକମ୍ ।। ୩୯.

ପ୍ରଥମ ଦେହକୁ ଅଧର୍ମ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ବିବେକ ନାହିଁ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେହ ନିୟମ ଓ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଅଛି, ଏହାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମିକ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।

ଧର୍ମାଧର୍ମୋପଭୋଗାଯ ଯତ୍ ତୃତୀଯମତୀନ୍ଦ୍ରିଯମ୍ । ତତ୍ତ୍ରିଭେଦଂ ଵିନିର୍ଦିଷ୍ଟଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଭିର୍ଵିଚକ୍ଷଣୈଃ । ଯାତନା ଧର୍ମଭୋଗଶ୍ଚ ଭୁକ୍ତିଶ୍ଚେତି ତ୍ରିଭେଦକମ୍ ।। ୩୯.

ତୃତୀୟ ଦେହ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ଅନୁଭୂତି ପାଇଁ। ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ମହାପୁରୁଷମାନେ ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ଭେଦ କହିଛନ୍ତି: ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଧର୍ମର ଭୋଗ ଓ ସାଧାରଣ ଭୋଗ—ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର।

ଯସ୍ତୁ ଭାଵଃ ପୁରା ହ୍ଯାସୀତ୍ ପ୍ରାଣିନୋ ନିଘ୍ନତଃ ସ ଵୈ । ତତ୍ପାପାଖ୍ଯଂ ଶରୀରଂ ତେ ପାପସଂଜ୍ଞଂ ତଦୁଚ୍ଯତେ ।। ୩୯.

ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥା ପୂର୍ବରୁ ଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାଣୀ ହତ୍ୟା କରୁଥିଲା, ସେଇ ଦେହକୁ ପାପୀ ଦେହ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାକୁ ପାପ ଦେହ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ।

ଇଦାନୀଂ ଶୁଭଵୃତ୍ତିଂ ତୁ କୁର୍ଵତସ୍ତପ ଆର୍ଜଵମ୍ । ଅପରଂ ଧର୍ମରୂପଂ ତୁ ଶରୀରଂ ତେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ । ତେନ ଵେଦପୁରାଣାନି ଜ୍ଞାତୁମର୍ହସ୍ଯସଂଶଯମ୍ ।। ୩୯.

ଏବେ ତୁମେ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ, ତପସ୍ୟା ଓ ସତତା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ଏକ ଧର୍ମମୟ ଦେହ ପାଇଛ। ଏହି ଦେହ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବେଦ ଓ ପୁରାଣ ଜାଣିପାରିବ।

ଯଦାଷ୍ଟାକଂ ସଂପରିଵର୍ତ୍ତତେ ପୁମାଂ- ସ୍ତଦା ତ୍ର୍ଯଵସ୍ଥଃ ପରିକୀର୍ତ୍ଯତେ ତୁ ଵୈ । ଗତାଷ୍ଟଵର୍ଗସ୍ତ୍ରିଗତଃ ସଦା ଶୁଭଃ ସ୍ଥିରୋ ଭଵେଦାତ୍ମନି ନିଶ୍ଚଯାତ୍ମଵାନ୍ ।। ୩୯.

ଯେତେବେଳେ ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟକ ଗୁଣ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ପୁରୁଷ ତିନି ଅବସ୍ଥାର ଅଧିକାରୀ ହୁଏ। ଅଷ୍ଟକ ଗୁଣକୁ ଛାଡ଼ି, ତିନି ଗୁଣରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ସଦା ଶୁଭ ଓ ନିଶ୍ଚିତ ଆତ୍ମାରେ ଦୃଢ଼ ହୁଏ।

ଯଦା ପଞ୍ଚ ପୁନଃ ପଞ୍ଚ ପଞ୍ଚ ପଞ୍ଚାପି ସଂତ୍ଯଜେତ୍ । ଏକମାର୍ଗସ୍ତଦା ବ୍ରହ୍ମ ଶାଶ୍ଵତଂ ଲଭତେ ନରଃ ।। ୩୯.

ଯେତେବେଳେ ପଞ୍ଚଟି ପୁନି ପଞ୍ଚଟିକୁ ଛାଡ଼ିଦେଉଛି, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପଞ୍ଚଟିକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେତେବେଳେ ଏକ ମାର୍ଗ ଅନୁସରି, ମଣିଷ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।