ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋଽହଂ ପୁରା ତୈସ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଵେଦପାରଗୈଃ । ତମେଵ ସର୍ଵଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଶାପଂ ସୁପୁଷ୍କଲମ୍ ।। ୩୭.

ଏଭଳି ବେଦର ଅନ୍ତର୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଗରୁ ମୋତେ କହିଥିଲେ; ମୁଁ ସେହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମା ଶାପ ପାଇଥିଲି।

ତତସ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣା ସର୍ଵେ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମହାମୁନେ । ଉକ୍ତାଽନୁଗ୍ରହହେତୋର୍ଵୈ ଊଚୁସ୍ତେ ମାମିମଂ ପୁରା ।। ୩୭.

ତାପରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ମୋତେ ଦୟା କରିବା ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲେ।

ଷଷ୍ଠାନ୍ନକାଲିକସ୍ଯାଗ୍ରେ ଯସ୍ତେ ସ୍ଥାସ୍ଯତି କଶ୍ଚନ । ସ ଭକ୍ଷ୍ଯସ୍ତେ ତୁ ଭଵିତା କଂଚିତ୍କାଲଂ ନରାଧମ ।। ୩୭.

'ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଷଷ୍ଠ ଖାଦ୍ୟ ସମୟରେ ଅଛ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁ ଲୋକ ଆସିବ, ସେ କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ଭୋଜନ ହେବ, ହେ ନରାଧମ।'

ଯଦେଷୁଘାତଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ତୁ ପ୍ରାଣୈଃ କଣ୍ଠଗତୈର୍ଭଵାନ୍ । ଶ୍ରୋଷ୍ଯସେ ଦ୍ଵିଜଵକ୍ତ୍ରାତ୍ ତୁ ନମୋ ନାରାଯଣେତି ହି । ତଦା ସ୍ଵର୍ଗଗତିସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଭଵିତା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୩୭.

'ଯେବେ ତୁମେ ବାଣର ଆଘାତ ପାଇବା ପରେ, ପ୍ରାଣ ଗଳାରେ ରହିଥିବା ବେଳେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମୁଖରୁ "ନମୋ ନାରାୟଣ" ଶୁଣିବ, ସେବେ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରିବ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'

ପରଵକ୍ତ୍ରଗତସ୍ଯାପି ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାମ ଶ୍ରୁତଂ ମଯା । ଲବ୍ଧଦ୍ଵେଷସ୍ଯ ଵିପ୍ରାଣାଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ତଵ ସତ୍ତମ ।। ୩୭.

'ଅନ୍ୟ ମୁଖରୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ରୋଷ ପାଇଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଇଥାଏ, ହେ ସତ୍ତମ।'

ଯଃ ପୁନର୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ପୂଜ୍ଯ ସ୍ଵଵକ୍ତ୍ରେଣ ନମୋ ହରିମ୍ । ଵଦନ୍ ପ୍ରାଣଂ ଵିମୁଚ୍ଯେତ ମୁକ୍ତୌଽସୌ ଵୀତକିଲ୍ବିଷଃ ।।। ୩୭.

ଯେଉଁଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ନିଜ ମୁଁହରେ 'ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' ବୋଲି କହି ଏହି ଜୀବନ ଛାଡ଼ନ୍ତି, ସେ ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି।

ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ପୁନଃ ସତ୍ଯମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ଭୁଜମୁଚ୍ଯତେ । ଜଙ୍ଗମା ବ୍ରାହ୍ମଣା ଦେଵାଃ କୂଟସ୍ଥଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ।। ୩୭.

ଏହା ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ପୁନି ସତ୍ୟ—ମୁଁ ହାତ ଉଠାଇ କହୁଛି: ଚଳିତା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦେବତା ଅଟୁଟ, ଏବଂ ପରମପୁରୁଷ ସ୍ଥିର।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଗତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ସ ରାଜା ଵୀତକଲ୍ମଷଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣୋଽପି ସଦାଯୁକ୍ତସ୍ତଂ ଵ୍ଯାଧଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ ।। ୩୭.

ଏଭଳି କହି, ଦୋଷମୁକ୍ତ ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ସଦା ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାହାକୁ ଶିକାରୀଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।

ଋଷିରୁଵାଚ । ଜିଘୃକ୍ଷୋର୍ମୃଗରାଜସ୍ଯ ଯତ୍ତ୍ଵଯା ରକ୍ଷିତୋ ହ୍ଯହମ୍ । ତତ୍ପୁତ୍ର ତୁଷ୍ଟସ୍ତେ ଦଦ୍ମି ଵରଂ ଵରଯ ସୁଵ୍ରତ ।। ୩୭.

ଋଷି କହିଲେ: ମୃଗରାଜ ମୋତେ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, ତୁମେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କଲା; ଏହି କାରଣରେ ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ; ମନେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ ଦେଉଛି, ମାଗ।

ଵ୍ଯାଧ ଉଵାଚ । ଏଷ ଏଵ ଵରୋ ମହ୍ଯଂ ଯତ୍ ତ୍ଵଂ ମାଂ ଭାଷସେ ଦ୍ଵିଜ । ଅତଃ ପରଂ ଵରେଣାହଂ କିଂ କରୋମି ପ୍ରଶାଧି ମାମ୍ ।। ୩୭.

ଶିକାରୀ କହିଲେ: ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ମୋ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ—ତୁମେ ମୋ ସହ କଥା କହିଲା; ଅନ୍ୟ ଅନୁଗ୍ରହ ଦରକାର ନାହିଁ, ଦୟାକରି ମୋତେ ଶିଖାଇଦିଅ।

ଋଷିରୁଵାଚ । ଅହଂ ତ୍ଵଯା ପୁରା ପୁତ୍ର ପ୍ରାର୍ଥିତୋଽସ୍ମି ତପୋଽର୍ଥିନା । ବହୁପାତକଯୁକ୍ତେନ ଘୋରରୂପେଣ ଚାନଘ ।। ୩୭.

ଋଷି କହିଲେ: ପୁର୍ବରୁ, ପୁତ୍ର, ତୁମେ ମୋତେ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଚାହିଥିଲା, ଏବଂ ଅନେକ ପାପରେ ଭରିଥିଲା, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଥିଲା, ହେ ନିରପରାଧ।

ଇଦାନୀଂ ତଵ ପାପାନି ଦେଵିକାଭିଷଵେଣ ଚ । ମଦ୍ଦର୍ଶନେନ ଚ ଚିରଂ ଵିଷ୍ଣୁନାମଶ୍ରୁତେନ ଚ । ନଷ୍ଟାନି ଶୁଦ୍ଧଦେହୋଽସି ସାଂପ୍ରତଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୩୭.

ଏବେ, ଦେବିକା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ମୋତେ ଦେଖିବା, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ନାମ ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା ତୁମର ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି; ଏବେ ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧ ଦେହରେ ଅଛ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଇଦାନୀଂ ଵରମେକଂ ତ୍ଵଂ ଗୃହାଣ ମମ ସନ୍ନିଧୌ । ତପଃ କୁରୁଷ୍ଵ ସାଧୋ ତ୍ଵଂ ଚିରକାଲଂ ଯଦୀଚ୍ଛସି ।। ୩୭.

ଏବେ, ମୋ ସମ୍ନିଧିରେ ଏକ ଅନୁଗ୍ରହ ଗ୍ରହଣ କର; ହେ ସଜନ, ଯେତେ ଦିନ ଚାହୁଁଛ, ତପସ୍ୟା କର।

ଵ୍ଯାଧ ଉଵାଚ । ଯ ଏଷ ଭଵତା ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ । ସ କଥଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ମର୍ତ୍ଯୈରେଷ ଏଵ ଵରୋ ମମ ।। ୩୭.

ଶିକାରୀ କହିଲେ: ଯେ ବିଷ୍ଣୁ, ନାରାୟଣ, ପ୍ରଭୁ ତୁମେ କହିଛ, ସେ ମରଣଧରମୀ ଲୋକମାନେ କିପରି ପାଇପାରିବେ? ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ମୋ ପାଇଁ।

ଋଷିରୁଵାଚ । ତମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଵ୍ରତଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ଯତ୍କିଂଚିତ୍ପୁରୁଷୋଽଚ୍ଯୁତମ୍ । ସ ପରଂ ତମଵାପ୍ନୋତି ଭକ୍ତଯା ଯୁକ୍ତଃ ପୁମାନିତି ।। ୩୭.

ଋଷି କହିଲେ: ଯଦି କେହି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଉପବାସ କରେ, ତାହା ଛୋଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭକ୍ତି ସହିତ ସେ ପରମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଭଵାନ୍ ପୁତ୍ର ଵ୍ରତମେତତ୍ ସମାଚର । ନ ଭକ୍ଷଯେଦ୍ ଗଣାନ୍ନଂ ତୁ ନ ଵଦେଦନୃତଂ କ୍ଵଚିତ୍ ।। ୩୭.

ଏପରି ଜାଣି, ପୁତ୍ର, ଏହି ଉପବାସ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର; ଗୋଟିଏ ଦଳର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ନାହିଁ, କେଉଁଠି ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା ନାହିଁ।

ଏତତ୍ ତେ ଵ୍ରତମାଦିଷ୍ଟଂ ମଯା ଵ୍ଯାଧଵର ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଅତ୍ରୈଵଂ ତପସା ଯୁକ୍ତସ୍ତିଷ୍ଠ ତ୍ଵଂ ଯାଵଦିଚ୍ଛସି ।। ୩୭.

ଏହି ଉପବାସ ମୁଁ ତୁମେ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକାରୀ; ଏଠାରେ ତପସ୍ୟାରେ ଲଗି ଯେତେ ଦିନ ଚାହୁଁଛ, ରୁହ।

ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ଏଵଂ ଚିନ୍ତାନ୍ଵିତଂ ମତ୍ଵା ଵରଦୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋଽଭଵତ୍ । ମୋକ୍ଷାର୍ଥିନମଥୋ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଵଞ୍ଚଯିତ୍ଵା ଗତୋ ମୁନିଃ ।। ୩୭.

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନୁଗ୍ରହଦାତା ହେଲେ; ଶିକାରୀ ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଛି ବୋଲି ବୁଝି, ମୁନି ତାହାକୁ ଭୁଲାଇ ଚାଲିଗଲେ।

ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ସ ଶୁଭଂ ଶୋଭନଂ ମାର୍ଗମାସ୍ଥାଯ ଵ୍ଯାଧସତ୍ତମଃ । ତପସ୍ତେପେ ନିରାହାରସ୍ତଂ ଗୁରୁଂ ମନସା ସ୍ମରନ୍ ।। ୩୮.

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକାରୀ ଭଲ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ପଥ ଅନୁସରି, ନିଖାଦ ତପସ୍ୟା କଲେ, ମନରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି।

ଭିକ୍ଷାକାଲେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଶୀର୍ଣପର୍ଣାନ୍ଯଭକ୍ଷଯତ୍ । ସ କଦାଚିତ୍ କ୍ଷୁଧାଵିଷ୍ଟୋ ଵୃକ୍ଷମୂଲଂ ସମାଶ୍ରିତଃ ।। ୩୮.

ଭିକ୍ଷା ନେବା ସମୟ ଆସିଲାପରେ, ସେ ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଖାଇଲେ; ଏକଥାରେ ଭୋକରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ଗଛର ମୂଳରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।

ବୁଭୁକ୍ଷିତସ୍ତରୋଃ ପର୍ଣମୈଚ୍ଛଦ୍ ଭକ୍ଷିତୁମନ୍ତିକାତ୍ । ଇତ୍ଯେଵଂ କୁର୍ଵତୋ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଵାଗୁଵାଚାଶରୀରିଣୀ ।। ୩୮.

ଭୋକା ହୋଇ, ସେ ନିକଟର ଗଛର ପତ୍ର ଖାଇବାକୁ ଚାହିଲେ; ଏପରି କରିବା ସମୟରେ ଆକାଶରୁ ଦେହବିହୀନ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ।

ମା ଭକ୍ଷଯସ୍ଵ ସକଟମୁଚ୍ଚୈରେଵଂ ପ୍ରଭାଷିତେ । ତତୋଽସୌ ତଂ ଵିହାଯାନ୍ଯଦ୍ ଵାର୍କ୍ଷଂ ପତିତମଗ୍ରହୀତ୍ ।। ୩୮.

ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ କହିଲା: ବେକା ପତ୍ର ଖାଇବା ନାହିଁ; ତେଣୁ ସେ ଏହା ଛାଡି, ଅନ୍ୟ ଗଛର ପଡିଥିବା ପତ୍ର ନେଲେ।

ତମପ୍ଯେଵଂ ନିଷିଦ୍ଧଂ ସ୍ଯାଦନ୍ଯଂ ତଥୈଵମେଵ ଚ । ଏଵଂ ସ ସକଟଂ ମତ୍ଵା ଵ୍ଯାଧଃ କିଞ୍ଚିନ୍ନ ଭକ୍ଷଯତ୍ ।। ୩୮.

ସେହିପରି ଏହି ପତ୍ର ମଧ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ନିଷେଧ ହେଲା; ଏପରି ବେକା ବୋଲି ଭାବି, ଶିକାରୀ କିଛି ଖାଇଲେ ନାହିଁ।

ନିରାହାରସ୍ତପସ୍ତେପେ ସ୍ମରନ୍ ଗୁରୁମତନ୍ଦ୍ରିତଃ । ତସ୍ଯାଥ ବହୁନା କାଲେ ଗତେ ଋଷିଵରୋଽଭ୍ଯଗାତ୍ ।। ୩୮.

ସେ ଉପବାସ କରି, ଅପରିଶ୍ରାନ୍ତ ଭାବେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଏକ ମହାମୁନି ଆସିଲେ।

ଦୁର୍ଵାସାଃ ଶଂସିତାତ୍ମା ଵୈ କିଞ୍ଚିତ୍ପ୍ରାଣମପଶ୍ଯତ । ଵ୍ଯାଧଂ ତପୋତ୍ଥତେଜୋଭିର୍ଜ୍ଵଲମାନଂ ହଵିର୍ଯଥା ।। ୩୮.

ଦୁର୍ବାସା, ଯିଏ ନିଜ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ, ସେ ଶିକାରୀଙ୍କୁ ଅତି କମ୍ ପ୍ରାଣ ଥିବା ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ତେଜରେ ଅଗ୍ନିରେ ହବି ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିଲେ।

ସୋଽପି ଵ୍ଯାଧସ୍ତୁ ତଂ ନତ୍ଵା ଶିରସାଽଥ ମହାମୁନିମ୍ । ଉଵାଚ ସ କୃତାର୍ଥୋଽସ୍ମି ଭଗଵନ୍ ଦର୍ଶନାତ୍ ତଵ ।। ୩୮.

ସେ ଶିକାରୀ ମଧ୍ୟ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ, 'ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ଜୀବନର ସଫଳତା ଲାଗିଛି।'

ଇଦାନୀଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲଂ ମେ ପ୍ରାପ୍ତଂ ତ୍ଵମଵଧାରଯ । ଶୀର୍ଣପର୍ଣାନି ଭକ୍ଷଯନ୍ ଵୈ ତୈରେଵାହଂ ମହାମୁନେ । ଭଵନ୍ତଂ ପ୍ରୀଣଯାମୀତି ଵ୍ଯାଧସ୍ତଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୩୮.

'ଏବେ ମୋର ଶ୍ରାଦ୍ଧର ସମୟ ଆସିଛି—ଦୟାକରି ଏହି କଥା ବୁଝନ୍ତୁ। ମୁଁ କେବଳ ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଖାଇ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି,' ବୋଲି ଶିକାରୀ କହିଲେ।

ଦୁର୍ଵାସା ଅପି ତଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ଶୁଦ୍ଧଭାଵଂ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯମ୍ । ଜିଜ୍ଞାସୁସ୍ତତ୍ତପୋ ଵାକ୍ଯମିଦମୁଚ୍ଚୈରୁଵାଚ ହ ।। ୩୮.

ଦୁର୍ବାସା ମୁନି, ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ଓ ନିର୍ମଳ ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ।

ଯଵଗୋଧୂମଶାଲୀନାମନ୍ନଂ ଚୈଵ ସୁସଂସ୍କୃତମ୍ । ଦୀଯତାଂ ମେ କ୍ଷୁଧାର୍ତାଯ ତ୍ଵାମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯାଗତାଯ ଚ ।। ୩୮.

'ମୋ ପାଇଁ ଭଲଭାବରେ ପକାଯାଇଥିବା ଯବ, ଗହୁଁ ଓ ଚାଉଳର ଭୋଜନ ଦିଅ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖି ଏଠାକୁ ଭୁଖା ହୋଇ ଆସିଛି।'