ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଅନୁକ୍ତୋଽପି ସ ଧର୍ମେପ୍ସୁର୍ଵ୍ଯାଧସ୍ତତ୍ରୈଵ ତସ୍ଥିଵାନ୍ । ସ୍ନାତ୍ଵା ନଦ୍ଯାଂ ଦ୍ଵିଜଃ ସୋଽପି ଵୃକ୍ଷମୂଲମୁପାଶ୍ରିତଃ ।। ୩୭.

କିଛି କହିବାକୁ ନାହିଁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ ଚାହିଁଥିବା ଶିକାରୀ ସେଠାରେ ରହିଲା; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଗଛ ତଳେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲା।

କସ୍ଯଚିତ୍ ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ତାଂ ନଦୀମଗମତ୍ କିଲ । ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ବୁଭୁକ୍ଷିତଃ ଶାନ୍ତଂ ତଂ ଵିପ୍ରଂ ହନ୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ ।। ୩୭.

କିଛି ସମୟ ପରେ ଏକ ବାଘ ଭୟାନକ ଭୋକରେ ଏହି ନଦୀକୁ ଆସିଲା, ଶାନ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲା।

ଅନ୍ତର୍ଜଲଗତଂ ଵିପ୍ରଂ ଯାଵଦ୍ ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଜିଘୃକ୍ଷତି । ତାଵଦ୍ ଵ୍ଯାଧେନ ଵିଦ୍ଧୋଽସୌ ସଦ୍ଯଃ ପ୍ରାଣୈର୍ଵିଯୋଜିତଃ ।। ୩୭.

ବାଘ ଜଳରେ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଶିକାରୀ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିଲା ଏବଂ ସେ ସତ୍ୟ ସମୟରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲା।

ତସ୍ମାଦ୍ ଵ୍ଯାଘ୍ରଶରୀରାତ୍ ତୁ ଉତ୍ଥାଯ ପୁରୁଷଃ କିଲ । ଵିପ୍ରଶ୍ଚାନ୍ତର୍ଜଲେ ମଗ୍ନଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଂ ଶବ୍ଦମାକୁଲମ୍ । ନମୋ ନାରାଯଣାଯେତି ଵାକ୍ଯମୁଚ୍ଚୈରୁଵାଚ ହ ।। ୩୭.

ଏହା ପରେ, ବାଘର ଦେହରୁ ଏକ ପୁରୁଷ ଉଠିଲା; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜଳରେ ବିଲିନ ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ଏହି ଉତ୍ତେଜିତ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, 'ନମୋ ନାରାୟଣ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ।

ଵ୍ଯାଘ୍ରେଣାପି ଶ୍ରୁତୋ ମନ୍ତ୍ରଃ ପ୍ରାଣୈଃ କଣ୍ଠସ୍ଥିତୈସ୍ତତଃ । ଶ୍ରୁତମାତ୍ରେ ଜହୌ ପ୍ରାଣାନ୍ ପୁରୁଷଶ୍ଚାଭଵଚ୍ଛୁଭଃ ।। ୩୭.

ବାଘ ମଧ୍ୟ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣିଲା, ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଗଳାରେ ରହିଥିବା ସମୟରେ; ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବା ସହିତ, ସେ ପ୍ରାଣ ଛାଡି ଶୁଭ ହେଲା।

ସୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ ଯାମି ତଂ ଦେଶଂ ଯତ୍ର ଵିଷ୍ଣୁଃ ସନାତନଃ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁକ୍ତପାପ୍ମା ନିରାମଯଃ ।। ୩୭.

ସେ କହିଲେ: 'ମୁଁ ସେଠିକୁ ଯାଉଛି ଯେଉଁଠି ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁ ବସିଛନ୍ତି; ତୁମ ଦୟାରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ପାପ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।'

ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପ୍ରାହ କୋଽସି ତ୍ଵଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ । ସୋଽବ୍ରଵୀତ୍ ତସ୍ଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପୀ ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି । ଦୀର୍ଘବାହୁରିତି ଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵଧର୍ମଵିଶାରଦଃ ।। ୩୭.

ଏଭଳି କହିଲାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ କିଏ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ?' ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲି, ଦୀର୍ଘବାହୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ।'

ଅହଂ ଜାନାମି ଵେଦାଂଶ୍ଚ ଅହଂ ଵେଦ୍ମି ଶୁଭାଶୁଭମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣେ ନୈଵ ମେ କାର୍ଯଂ କିଂ ଵସ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଇତି ।। ୩୭.

'ମୁଁ ବେଦ ଜାଣେ, ମୁଁ ଶୁଭ ଅଶୁଭ ବିବେକ କରିପାରିବି; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ମୋ କିଛି କାମ ନାହିଁ—ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କଣ ମିଳିବ?'

ତସ୍ଯୈଵଂ ଵାଦିନୋ ଵିପ୍ରାଃ ସର୍ଵେ କ୍ରୋଧସମନ୍ଵିତାଃ । ଊଚୁଃ ଶାପଂ ଦୁରାଧର୍ଷଃ କ୍ରୂରୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯସି ।। ୩୭.

ସେ ଏଭଳି କହିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୋଷରେ ଭରି ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଶାପ ଦେଲେ: 'ତୁମେ ଏକ କ୍ରୂର ବାଘ ହେବା।'

ଅଵମାନାତ୍ ତୁ ଵିପ୍ରାଣାଂ ସତ୍ଯାନ୍ତଂ ସ୍ମରଣଂ ତଵ । ମୃତ୍ଯୁକାଲେନ ସଂମୂଢ କେଶଵେନ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୩୭.

'ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିଥିବାରୁ, ଏହି ଘଟଣାର ସ୍ମୃତି ସତ୍ୟ ସହିତ ଶେଷ ହେଉ; ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଭ୍ରମିତ ହେବା, ଏହା କେଶବଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ହେବ।'

ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋଽହଂ ପୁରା ତୈସ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଵେଦପାରଗୈଃ । ତମେଵ ସର୍ଵଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଶାପଂ ସୁପୁଷ୍କଲମ୍ ।। ୩୭.

ଏଭଳି ବେଦର ଅନ୍ତର୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଗରୁ ମୋତେ କହିଥିଲେ; ମୁଁ ସେହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମା ଶାପ ପାଇଥିଲି।

ତତସ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣା ସର୍ଵେ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମହାମୁନେ । ଉକ୍ତାଽନୁଗ୍ରହହେତୋର୍ଵୈ ଊଚୁସ୍ତେ ମାମିମଂ ପୁରା ।। ୩୭.

ତାପରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ମୋତେ ଦୟା କରିବା ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲେ।

ଷଷ୍ଠାନ୍ନକାଲିକସ୍ଯାଗ୍ରେ ଯସ୍ତେ ସ୍ଥାସ୍ଯତି କଶ୍ଚନ । ସ ଭକ୍ଷ୍ଯସ୍ତେ ତୁ ଭଵିତା କଂଚିତ୍କାଲଂ ନରାଧମ ।। ୩୭.

'ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଷଷ୍ଠ ଖାଦ୍ୟ ସମୟରେ ଅଛ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁ ଲୋକ ଆସିବ, ସେ କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ଭୋଜନ ହେବ, ହେ ନରାଧମ।'

ଯଦେଷୁଘାତଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ତୁ ପ୍ରାଣୈଃ କଣ୍ଠଗତୈର୍ଭଵାନ୍ । ଶ୍ରୋଷ୍ଯସେ ଦ୍ଵିଜଵକ୍ତ୍ରାତ୍ ତୁ ନମୋ ନାରାଯଣେତି ହି । ତଦା ସ୍ଵର୍ଗଗତିସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଭଵିତା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୩୭.

'ଯେବେ ତୁମେ ବାଣର ଆଘାତ ପାଇବା ପରେ, ପ୍ରାଣ ଗଳାରେ ରହିଥିବା ବେଳେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମୁଖରୁ "ନମୋ ନାରାୟଣ" ଶୁଣିବ, ସେବେ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରିବ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'

ପରଵକ୍ତ୍ରଗତସ୍ଯାପି ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାମ ଶ୍ରୁତଂ ମଯା । ଲବ୍ଧଦ୍ଵେଷସ୍ଯ ଵିପ୍ରାଣାଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ତଵ ସତ୍ତମ ।। ୩୭.

'ଅନ୍ୟ ମୁଖରୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ରୋଷ ପାଇଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଇଥାଏ, ହେ ସତ୍ତମ।'

ଯଃ ପୁନର୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ପୂଜ୍ଯ ସ୍ଵଵକ୍ତ୍ରେଣ ନମୋ ହରିମ୍ । ଵଦନ୍ ପ୍ରାଣଂ ଵିମୁଚ୍ଯେତ ମୁକ୍ତୌଽସୌ ଵୀତକିଲ୍ବିଷଃ ।।। ୩୭.

ଯେଉଁଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ନିଜ ମୁଁହରେ 'ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' ବୋଲି କହି ଏହି ଜୀବନ ଛାଡ଼ନ୍ତି, ସେ ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି।

ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ପୁନଃ ସତ୍ଯମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ଭୁଜମୁଚ୍ଯତେ । ଜଙ୍ଗମା ବ୍ରାହ୍ମଣା ଦେଵାଃ କୂଟସ୍ଥଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ।। ୩୭.

ଏହା ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ପୁନି ସତ୍ୟ—ମୁଁ ହାତ ଉଠାଇ କହୁଛି: ଚଳିତା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦେବତା ଅଟୁଟ, ଏବଂ ପରମପୁରୁଷ ସ୍ଥିର।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଗତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ସ ରାଜା ଵୀତକଲ୍ମଷଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣୋଽପି ସଦାଯୁକ୍ତସ୍ତଂ ଵ୍ଯାଧଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ ।। ୩୭.

ଏଭଳି କହି, ଦୋଷମୁକ୍ତ ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ସଦା ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାହାକୁ ଶିକାରୀଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।

ଋଷିରୁଵାଚ । ଜିଘୃକ୍ଷୋର୍ମୃଗରାଜସ୍ଯ ଯତ୍ତ୍ଵଯା ରକ୍ଷିତୋ ହ୍ଯହମ୍ । ତତ୍ପୁତ୍ର ତୁଷ୍ଟସ୍ତେ ଦଦ୍ମି ଵରଂ ଵରଯ ସୁଵ୍ରତ ।। ୩୭.

ଋଷି କହିଲେ: ମୃଗରାଜ ମୋତେ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, ତୁମେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କଲା; ଏହି କାରଣରେ ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ; ମନେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ ଦେଉଛି, ମାଗ।

ଵ୍ଯାଧ ଉଵାଚ । ଏଷ ଏଵ ଵରୋ ମହ୍ଯଂ ଯତ୍ ତ୍ଵଂ ମାଂ ଭାଷସେ ଦ୍ଵିଜ । ଅତଃ ପରଂ ଵରେଣାହଂ କିଂ କରୋମି ପ୍ରଶାଧି ମାମ୍ ।। ୩୭.

ଶିକାରୀ କହିଲେ: ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ମୋ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ—ତୁମେ ମୋ ସହ କଥା କହିଲା; ଅନ୍ୟ ଅନୁଗ୍ରହ ଦରକାର ନାହିଁ, ଦୟାକରି ମୋତେ ଶିଖାଇଦିଅ।

ଋଷିରୁଵାଚ । ଅହଂ ତ୍ଵଯା ପୁରା ପୁତ୍ର ପ୍ରାର୍ଥିତୋଽସ୍ମି ତପୋଽର୍ଥିନା । ବହୁପାତକଯୁକ୍ତେନ ଘୋରରୂପେଣ ଚାନଘ ।। ୩୭.

ଋଷି କହିଲେ: ପୁର୍ବରୁ, ପୁତ୍ର, ତୁମେ ମୋତେ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଚାହିଥିଲା, ଏବଂ ଅନେକ ପାପରେ ଭରିଥିଲା, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଥିଲା, ହେ ନିରପରାଧ।

ଇଦାନୀଂ ତଵ ପାପାନି ଦେଵିକାଭିଷଵେଣ ଚ । ମଦ୍ଦର୍ଶନେନ ଚ ଚିରଂ ଵିଷ୍ଣୁନାମଶ୍ରୁତେନ ଚ । ନଷ୍ଟାନି ଶୁଦ୍ଧଦେହୋଽସି ସାଂପ୍ରତଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୩୭.

ଏବେ, ଦେବିକା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ମୋତେ ଦେଖିବା, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ନାମ ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା ତୁମର ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି; ଏବେ ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧ ଦେହରେ ଅଛ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଇଦାନୀଂ ଵରମେକଂ ତ୍ଵଂ ଗୃହାଣ ମମ ସନ୍ନିଧୌ । ତପଃ କୁରୁଷ୍ଵ ସାଧୋ ତ୍ଵଂ ଚିରକାଲଂ ଯଦୀଚ୍ଛସି ।। ୩୭.

ଏବେ, ମୋ ସମ୍ନିଧିରେ ଏକ ଅନୁଗ୍ରହ ଗ୍ରହଣ କର; ହେ ସଜନ, ଯେତେ ଦିନ ଚାହୁଁଛ, ତପସ୍ୟା କର।

ଵ୍ଯାଧ ଉଵାଚ । ଯ ଏଷ ଭଵତା ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ । ସ କଥଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ମର୍ତ୍ଯୈରେଷ ଏଵ ଵରୋ ମମ ।। ୩୭.

ଶିକାରୀ କହିଲେ: ଯେ ବିଷ୍ଣୁ, ନାରାୟଣ, ପ୍ରଭୁ ତୁମେ କହିଛ, ସେ ମରଣଧରମୀ ଲୋକମାନେ କିପରି ପାଇପାରିବେ? ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ମୋ ପାଇଁ।

ଋଷିରୁଵାଚ । ତମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଵ୍ରତଂ କୁର୍ଯାଦ୍ ଯତ୍କିଂଚିତ୍ପୁରୁଷୋଽଚ୍ଯୁତମ୍ । ସ ପରଂ ତମଵାପ୍ନୋତି ଭକ୍ତଯା ଯୁକ୍ତଃ ପୁମାନିତି ।। ୩୭.

ଋଷି କହିଲେ: ଯଦି କେହି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ଉପବାସ କରେ, ତାହା ଛୋଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭକ୍ତି ସହିତ ସେ ପରମ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଭଵାନ୍ ପୁତ୍ର ଵ୍ରତମେତତ୍ ସମାଚର । ନ ଭକ୍ଷଯେଦ୍ ଗଣାନ୍ନଂ ତୁ ନ ଵଦେଦନୃତଂ କ୍ଵଚିତ୍ ।। ୩୭.

ଏପରି ଜାଣି, ପୁତ୍ର, ଏହି ଉପବାସ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର; ଗୋଟିଏ ଦଳର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ନାହିଁ, କେଉଁଠି ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା ନାହିଁ।

ଏତତ୍ ତେ ଵ୍ରତମାଦିଷ୍ଟଂ ମଯା ଵ୍ଯାଧଵର ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଅତ୍ରୈଵଂ ତପସା ଯୁକ୍ତସ୍ତିଷ୍ଠ ତ୍ଵଂ ଯାଵଦିଚ୍ଛସି ।। ୩୭.

ଏହି ଉପବାସ ମୁଁ ତୁମେ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକାରୀ; ଏଠାରେ ତପସ୍ୟାରେ ଲଗି ଯେତେ ଦିନ ଚାହୁଁଛ, ରୁହ।

ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ଏଵଂ ଚିନ୍ତାନ୍ଵିତଂ ମତ୍ଵା ଵରଦୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋଽଭଵତ୍ । ମୋକ୍ଷାର୍ଥିନମଥୋ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଵଞ୍ଚଯିତ୍ଵା ଗତୋ ମୁନିଃ ।। ୩୭.

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନୁଗ୍ରହଦାତା ହେଲେ; ଶିକାରୀ ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଛି ବୋଲି ବୁଝି, ମୁନି ତାହାକୁ ଭୁଲାଇ ଚାଲିଗଲେ।

ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ସ ଶୁଭଂ ଶୋଭନଂ ମାର୍ଗମାସ୍ଥାଯ ଵ୍ଯାଧସତ୍ତମଃ । ତପସ୍ତେପେ ନିରାହାରସ୍ତଂ ଗୁରୁଂ ମନସା ସ୍ମରନ୍ ।। ୩୮.

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକାରୀ ଭଲ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ପଥ ଅନୁସରି, ନିଖାଦ ତପସ୍ୟା କଲେ, ମନରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି।