ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଅତ୍ରାପି ଶ୍ରୂଯତେ ଚାନ୍ଯଦୃଷିରୁଗ୍ରତପାଃ ପୁରା । ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରଃ ପୁରା କଲ୍ପେ ଆରୁଣିର୍ନାମ ନାମତଃ ।। ୩୭.

ଏଠାରେ ଆଉ ଏକ କଥା ଶୁଣାଯାଏ: ପୂର୍ବକାଳରେ ଏକ ରୁଷି ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଆରୁଣି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତିବ୍ର ତପସ୍ୱୀ।

ସୋଽରଣ୍ଯମଗମତ୍ କିଂଚିତ୍ ତପୋର୍ଥୀ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମଃ । ତପସ୍ତେପେ ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ନୁପଵାସପରାଯଣଃ ।। ୩୭.

ସେଇ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ କିଛି ଦିନ ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ଉପବାସରେ ଲଗି ତପସ୍ୟା କଲେ।

ଦେଵିକାଯାସ୍ତଟେ ରମ୍ଯେ ସୋଽଵସଦ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ କିଲ । କଦାଚିଦଭିଷେକାଯ ସ ଜଗାମ ମହାନଦୀମ୍ ।। ୩୭.

ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେବିକା ନଦୀର ସୁନ୍ଦର କୂଳରେ ବସିଥିଲେ; ଏକ ଦିନ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ସେ ମହାନଦୀକୁ ଗଲେ।

ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଜପନ୍ ଵିପ୍ରୋ ଦଦର୍ଶାଯାନ୍ତମଗ୍ରତଃ । ଵ୍ଯାଧଂ ମହାଧନୁଃପାଣିମୁଗ୍ରନେତ୍ରଂ ଵିଭୀଷଣମ୍ ।। ୩୭.

ସେଠାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଜପ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେଖିଲେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଶିକାରୀ, ଡାହା ଧନୁଷ ଓ ତୀର ଧରି, ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସୁଛି।

ତଂ ଦ୍ଵିଜଂ ହନ୍ତୁମାଯାତ୍ ସ ଵଲ୍କଲାନାଂ ଜିଘୃକ୍ଷଯା । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଷୁଭିତୋ ଵିପ୍ରୋ ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନସ୍ଯ ଭଯାଦିତି । ଧ୍ଯାଯନ୍ ନାରାଯଣଂ ଦେଵଂ ତସ୍ଥୌ ତତ୍ରୈଵ ସ ଦ୍ଵିଜଃ ।। ୩୭.

ସେ ଶିକାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ, ତାଙ୍କର ଭାଲ୍କଳ ନେବା ଇଚ୍ଛାରେ ଆସିଥିଲେ। ଦେଖି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନର ଭୟରେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଦଢ଼ ରହିଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽନ୍ତର୍ଗତହରିଂ ଵ୍ଯାଧୋ ଭୀତ ଇଵାଗ୍ରତଃ । ଵିହାଯ ସଶରଂ ଚାପଂ ତତୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୩୭.

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଭିତରେ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶିକାରୀ ଭୟଭୀତ ହେବା ପରି ଧନୁଷ ଓ ତୀର ଛାଡ଼ି ଏହିପରି କଥା କହିଲେ।

ଵ୍ଯାଧ ଉଵାଚ । ହନ୍ତୁମିଚ୍ଛୁରହଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଭଵନ୍ତଂ ପ୍ରାଗିହାଗତଃ । ଇଦାନୀଂ ଦର୍ଶନାତ୍ ତୁଭ୍ଯଂ ସା ମତିଃ କ୍ଵାପି ମେ ଗତା ।। ୩୭.

ଶିକାରୀ କହିଲେ: ମୁଁ ଆଗରୁ ଆସିଥିଲି ଆପଣଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋ ମନ ଅନ୍ୟଠାରେ ଚାଲିଗଲା।

ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ସହସ୍ତ୍ରାଣି ସସ୍ତ୍ରୀଣାମଯୁତାନି ଚ । ନିହତାନି ମଯା ବ୍ରହ୍ମନ୍ ନିହତୌ ଚ କୁଟମ୍ବିନୌ ।। ୩୭.

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ହଜାର ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଦଶ ହଜାର ତାଙ୍କର ଜୀବନୀ ସହ ହତ୍ୟା କରିଛି, ଏବଂ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଦ୍ୱାରା ମରିଛନ୍ତି।

ନରକେଽଭ୍ଯଧିକଂ ଚିତ୍ତଂ କଦାଚିଦପି ଵିଦ୍ଯତେ । ଇଦାନୀଂ ତପ୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ତପୋଽହଂ ତ୍ଵତ୍ସମୀପତଃ । ଉପଦେଶପ୍ରଦାନେନ ପ୍ରସାଦଂ କର୍ତୁମର୍ହସି ।। ୩୭.

ନରକରେ କେବେ ମୋ ଭଳି ପାପୀ ଚିତ୍ତ ଥିବା ନାହିଁ; ଏବେ ମୁଁ ତୁମ ନିକଟରେ ଉପବାସ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ତୁମେ ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦେଇ ଦୟା କରିବା ଉଚିତ।

ଏଵମୁକ୍ତୋଽପ୍ଯସୌ ଵିପ୍ରୋ ନୋତ୍ତରଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ । ବ୍ରହ୍ମହା ପାପକର୍ମେତି ମତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣପୁଂଗଵଃ ।। ୩୭.

ଏଭଳି କହିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା ଓ ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରିଥିବା ଭାବିଲେ।

ଅନୁକ୍ତୋଽପି ସ ଧର୍ମେପ୍ସୁର୍ଵ୍ଯାଧସ୍ତତ୍ରୈଵ ତସ୍ଥିଵାନ୍ । ସ୍ନାତ୍ଵା ନଦ୍ଯାଂ ଦ୍ଵିଜଃ ସୋଽପି ଵୃକ୍ଷମୂଲମୁପାଶ୍ରିତଃ ।। ୩୭.

କିଛି କହିବାକୁ ନାହିଁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ ଚାହିଁଥିବା ଶିକାରୀ ସେଠାରେ ରହିଲା; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଗଛ ତଳେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲା।

କସ୍ଯଚିତ୍ ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ତାଂ ନଦୀମଗମତ୍ କିଲ । ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ବୁଭୁକ୍ଷିତଃ ଶାନ୍ତଂ ତଂ ଵିପ୍ରଂ ହନ୍ତୁମୁଦ୍ଯତଃ ।। ୩୭.

କିଛି ସମୟ ପରେ ଏକ ବାଘ ଭୟାନକ ଭୋକରେ ଏହି ନଦୀକୁ ଆସିଲା, ଶାନ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲା।

ଅନ୍ତର୍ଜଲଗତଂ ଵିପ୍ରଂ ଯାଵଦ୍ ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଜିଘୃକ୍ଷତି । ତାଵଦ୍ ଵ୍ଯାଧେନ ଵିଦ୍ଧୋଽସୌ ସଦ୍ଯଃ ପ୍ରାଣୈର୍ଵିଯୋଜିତଃ ।। ୩୭.

ବାଘ ଜଳରେ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଶିକାରୀ ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିଲା ଏବଂ ସେ ସତ୍ୟ ସମୟରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲା।

ତସ୍ମାଦ୍ ଵ୍ଯାଘ୍ରଶରୀରାତ୍ ତୁ ଉତ୍ଥାଯ ପୁରୁଷଃ କିଲ । ଵିପ୍ରଶ୍ଚାନ୍ତର୍ଜଲେ ମଗ୍ନଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଂ ଶବ୍ଦମାକୁଲମ୍ । ନମୋ ନାରାଯଣାଯେତି ଵାକ୍ଯମୁଚ୍ଚୈରୁଵାଚ ହ ।। ୩୭.

ଏହା ପରେ, ବାଘର ଦେହରୁ ଏକ ପୁରୁଷ ଉଠିଲା; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜଳରେ ବିଲିନ ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ଏହି ଉତ୍ତେଜିତ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, 'ନମୋ ନାରାୟଣ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ।

ଵ୍ଯାଘ୍ରେଣାପି ଶ୍ରୁତୋ ମନ୍ତ୍ରଃ ପ୍ରାଣୈଃ କଣ୍ଠସ୍ଥିତୈସ୍ତତଃ । ଶ୍ରୁତମାତ୍ରେ ଜହୌ ପ୍ରାଣାନ୍ ପୁରୁଷଶ୍ଚାଭଵଚ୍ଛୁଭଃ ।। ୩୭.

ବାଘ ମଧ୍ୟ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣିଲା, ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଗଳାରେ ରହିଥିବା ସମୟରେ; ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବା ସହିତ, ସେ ପ୍ରାଣ ଛାଡି ଶୁଭ ହେଲା।

ସୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ ଯାମି ତଂ ଦେଶଂ ଯତ୍ର ଵିଷ୍ଣୁଃ ସନାତନଃ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାଦ୍ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁକ୍ତପାପ୍ମା ନିରାମଯଃ ।। ୩୭.

ସେ କହିଲେ: 'ମୁଁ ସେଠିକୁ ଯାଉଛି ଯେଉଁଠି ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁ ବସିଛନ୍ତି; ତୁମ ଦୟାରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ପାପ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।'

ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପ୍ରାହ କୋଽସି ତ୍ଵଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ । ସୋଽବ୍ରଵୀତ୍ ତସ୍ଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରତାପୀ ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି । ଦୀର୍ଘବାହୁରିତି ଖ୍ଯାତଃ ସର୍ଵଧର୍ମଵିଶାରଦଃ ।। ୩୭.

ଏଭଳି କହିଲାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ କିଏ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ?' ସେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା ଥିଲି, ଦୀର୍ଘବାହୁ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ।'

ଅହଂ ଜାନାମି ଵେଦାଂଶ୍ଚ ଅହଂ ଵେଦ୍ମି ଶୁଭାଶୁଭମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣେ ନୈଵ ମେ କାର୍ଯଂ କିଂ ଵସ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଇତି ।। ୩୭.

'ମୁଁ ବେଦ ଜାଣେ, ମୁଁ ଶୁଭ ଅଶୁଭ ବିବେକ କରିପାରିବି; ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ମୋ କିଛି କାମ ନାହିଁ—ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କଣ ମିଳିବ?'

ତସ୍ଯୈଵଂ ଵାଦିନୋ ଵିପ୍ରାଃ ସର୍ଵେ କ୍ରୋଧସମନ୍ଵିତାଃ । ଊଚୁଃ ଶାପଂ ଦୁରାଧର୍ଷଃ କ୍ରୂରୋ ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯସି ।। ୩୭.

ସେ ଏଭଳି କହିବା ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୋଷରେ ଭରି ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଶାପ ଦେଲେ: 'ତୁମେ ଏକ କ୍ରୂର ବାଘ ହେବା।'

ଅଵମାନାତ୍ ତୁ ଵିପ୍ରାଣାଂ ସତ୍ଯାନ୍ତଂ ସ୍ମରଣଂ ତଵ । ମୃତ୍ଯୁକାଲେନ ସଂମୂଢ କେଶଵେନ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୩୭.

'ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିଥିବାରୁ, ଏହି ଘଟଣାର ସ୍ମୃତି ସତ୍ୟ ସହିତ ଶେଷ ହେଉ; ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଭ୍ରମିତ ହେବା, ଏହା କେଶବଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ହେବ।'

ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋଽହଂ ପୁରା ତୈସ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଵେଦପାରଗୈଃ । ତମେଵ ସର୍ଵଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଶାପଂ ସୁପୁଷ୍କଲମ୍ ।। ୩୭.

ଏଭଳି ବେଦର ଅନ୍ତର୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଗରୁ ମୋତେ କହିଥିଲେ; ମୁଁ ସେହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମା ଶାପ ପାଇଥିଲି।

ତତସ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣା ସର୍ଵେ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମହାମୁନେ । ଉକ୍ତାଽନୁଗ୍ରହହେତୋର୍ଵୈ ଊଚୁସ୍ତେ ମାମିମଂ ପୁରା ।। ୩୭.

ତାପରେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ମୋତେ ଦୟା କରିବା ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲେ।

ଷଷ୍ଠାନ୍ନକାଲିକସ୍ଯାଗ୍ରେ ଯସ୍ତେ ସ୍ଥାସ୍ଯତି କଶ୍ଚନ । ସ ଭକ୍ଷ୍ଯସ୍ତେ ତୁ ଭଵିତା କଂଚିତ୍କାଲଂ ନରାଧମ ।। ୩୭.

'ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଷଷ୍ଠ ଖାଦ୍ୟ ସମୟରେ ଅଛ, ସେଉଁଠି ଯେଉଁ ଲୋକ ଆସିବ, ସେ କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ଭୋଜନ ହେବ, ହେ ନରାଧମ।'

ଯଦେଷୁଘାତଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ତୁ ପ୍ରାଣୈଃ କଣ୍ଠଗତୈର୍ଭଵାନ୍ । ଶ୍ରୋଷ୍ଯସେ ଦ୍ଵିଜଵକ୍ତ୍ରାତ୍ ତୁ ନମୋ ନାରାଯଣେତି ହି । ତଦା ସ୍ଵର୍ଗଗତିସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଭଵିତା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୩୭.

'ଯେବେ ତୁମେ ବାଣର ଆଘାତ ପାଇବା ପରେ, ପ୍ରାଣ ଗଳାରେ ରହିଥିବା ବେଳେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମୁଖରୁ "ନମୋ ନାରାୟଣ" ଶୁଣିବ, ସେବେ ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରିବ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'

ପରଵକ୍ତ୍ରଗତସ୍ଯାପି ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାମ ଶ୍ରୁତଂ ମଯା । ଲବ୍ଧଦ୍ଵେଷସ୍ଯ ଵିପ୍ରାଣାଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ତଵ ସତ୍ତମ ।। ୩୭.

'ଅନ୍ୟ ମୁଖରୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ରୋଷ ପାଇଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଇଥାଏ, ହେ ସତ୍ତମ।'

ଯଃ ପୁନର୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ ପୂଜ୍ଯ ସ୍ଵଵକ୍ତ୍ରେଣ ନମୋ ହରିମ୍ । ଵଦନ୍ ପ୍ରାଣଂ ଵିମୁଚ୍ଯେତ ମୁକ୍ତୌଽସୌ ଵୀତକିଲ୍ବିଷଃ ।।। ୩୭.

ଯେଉଁଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ନିଜ ମୁଁହରେ 'ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' ବୋଲି କହି ଏହି ଜୀବନ ଛାଡ଼ନ୍ତି, ସେ ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି।

ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ପୁନଃ ସତ୍ଯମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ଭୁଜମୁଚ୍ଯତେ । ଜଙ୍ଗମା ବ୍ରାହ୍ମଣା ଦେଵାଃ କୂଟସ୍ଥଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ।। ୩୭.

ଏହା ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ପୁନି ସତ୍ୟ—ମୁଁ ହାତ ଉଠାଇ କହୁଛି: ଚଳିତା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦେବତା ଅଟୁଟ, ଏବଂ ପରମପୁରୁଷ ସ୍ଥିର।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଗତଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ସ ରାଜା ଵୀତକଲ୍ମଷଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣୋଽପି ସଦାଯୁକ୍ତସ୍ତଂ ଵ୍ଯାଧଂ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ ।। ୩୭.

ଏଭଳି କହି, ଦୋଷମୁକ୍ତ ରାଜା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ସଦା ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାହାକୁ ଶିକାରୀଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।

ଋଷିରୁଵାଚ । ଜିଘୃକ୍ଷୋର୍ମୃଗରାଜସ୍ଯ ଯତ୍ତ୍ଵଯା ରକ୍ଷିତୋ ହ୍ଯହମ୍ । ତତ୍ପୁତ୍ର ତୁଷ୍ଟସ୍ତେ ଦଦ୍ମି ଵରଂ ଵରଯ ସୁଵ୍ରତ ।। ୩୭.

ଋଷି କହିଲେ: ମୃଗରାଜ ମୋତେ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, ତୁମେ ମୋତେ ରକ୍ଷା କଲା; ଏହି କାରଣରେ ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ; ମନେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ ଦେଉଛି, ମାଗ।