ଵରାହପୁରାଣମ୍

ମାରୁତସ୍ତେ ଗତିର୍ଵୀର ଗରୁତ୍ମାନ୍ ସ ଚ କୀର୍ତ୍ତିତଃ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଗାମିନୀ ଦେଵୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତେଽସ୍ତୁ ସଦାଶ୍ରଯେ । ଦ୍ଵାଦଶୀ ଚ ତିଥିସ୍ତେଽସ୍ତୁ କାମରୂପୀ ଚ ଜାଯତେ ।। ୩୧.

ବାୟୁ ତୋର ଗତି ହେଉ, ଶୂରବୀର, ଏବଂ ଗରୁଡ଼ ତୋର ବାହନ ହେଉ । ତିନି ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥିବା ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସଦା ତୋର ଆଶ୍ରୟ ହେଉ । ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥି ତୋର ହେଉ ଓ ସେ ଚାହିଲେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତୁ ।

ଘୃତାଶନୋ ଭଵେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ତ୍ଵଲ୍ପରାଯଣଃ । ସ ସ୍ଵର୍ଗଵାସୀ ଭଵତୁ ପୁମାନ୍ ସ୍ତ୍ରୀ ଵା ଵିଶେଷତଃ ।। ୩୧.

ଯିଏ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ଅଳ୍ପ ଭକ୍ତି ସହିତ ଘୃତ ଖାଏ, ସେ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ଯେହେଉଁ, ବିଶେଷକରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରିଥାଏ ।

ଏଷ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଵାଖ୍ଯାତୋ ମୂର୍ତଯୋ ଦେଵଦାନଵାନ୍ । ହନ୍ତି ପାତି ଶରୀରାଣି ସୃଜତ୍ଯନ୍ଯାନି ଚାତ୍ମନଃ ।। ୩୧.

ଏହି ବିଷ୍ଣୁ, ଯେଉଁଠି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଓ ନଶ୍ୱ କରିବା ପାଇଁ ନିଜେ ନିଜେ ନିଜ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଆଉ ଅନ୍ୟ ଦେହ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି ।

ଯୁଗେ ଯୁଗେ ସର୍ଵଗୋଽଯଂ ଵେଦାନ୍ତେ ପୁରୁଷୋ ହ୍ଯସୌ । ନ ହୀନବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵକ୍ତଵ୍ଯୋ ମନୁଷ୍ଯୋଽଯଂ କଦାଚନ ।। ୩୧.

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ, ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଏହି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ବେଦାନ୍ତରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ । ଅଲ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଲୋକେ କେବେ ଏହିଁକୁ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।

ଯ ଏଵଂ ଶ୍ରୃଣୁଯାତ୍ ସର୍ଗଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପାପନାଶନମ୍ । ସ କୀର୍ତିମିହ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ ।। ୩୧.

ଯିଏ ଏହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି କଥା ଶୁଣେ, ଯାହା ପାପ ନଶ୍ୱ କରେ, ସେ ଏହି ଲୋକରେ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରେ ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ ।

ପୂର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଽଵ୍ଯଯଃ ଶୁଦ୍ଧଃ ପରାଦପରସଂଜ୍ଞିତଃ । ସ ସିସୃକ୍ଷୁଃ ପ୍ରଜାସ୍ତ୍ଵାଦୌ ପାଲନଂ ଚ ଵିଚିନ୍ତଯତ୍ ।। ୩୨.

ପୂର୍ବେ ଅବିନାଶୀ, ପବିତ୍ର, ପରମ ଓ ପରାତ୍ପର ବ୍ରହ୍ମା, ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଲେ ଓ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ ।

ତସ୍ଯ ଚିନ୍ତଯତସ୍ତ୍ଵଙ୍ଗାଦ୍ ଦକ୍ଷିଣାଚ୍ଛ୍ଵେତକୁଣ୍ଡଲଃ । ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୂଵ ପୁରୁଷଃ ଶ୍ଵେତମାଲ୍ଯାନୁଲେପନଃ ।। ୩୨.

ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କ ଦେହର ଡାହାଣ ପାଖରୁ ଧଳା କୁଣ୍ଡଳ, ଧଳା ମାଳା ଓ ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିବା ଏକ ପୁରୁଷ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋଵାଚ ଭଗଵାଂଶ୍ଚତୁଷ୍ପାଦଂ ଵୃଷାକୃତିମ୍ । ପାଲଯେମାଃ ପ୍ରଜାଃ ସାଧୋ ତ୍ଵଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଜଗତୋ ଭଵ ।। ୩୨.

ସେଉଁଠି ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ: 'ହେ ସାଧୁ, ଚାରିଟିଏ ପାଉଁ ଥିବା ବୃଷ ରୂପେ ଏହି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର । ତୁମେ ଜଗତରେ ବଡ଼ ଭାଇ ହେଉ ।'

ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସମଵସ୍ଥୋଽସୌ ଚତୁଃପଦ୍ଭ୍ଯାଂ କୃତେ ଯୁଗେ । ତ୍ରେତାଯାଂ ସ ସମସ୍ତୃଭ୍ଯାଂ ଦ୍ଵେ ଚୈଵ ଦ୍ଵାପରେଽଭଵତ୍ । କଲାଵେକେନ ପାଦେନ ପ୍ରଜାଃ ପାଲଯତେ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୩୨.

ଏପରି କହାଯିବା ପରେ, ସେ କୃତଯୁଗରେ ଚାରିଟିଏ ପାଉଁ ଉପରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲେ । ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ତିନିଟି ପାଉଁ, ଦ୍ୱାପରରେ ଦୁଇଟି ପାଉଁ ଓ କଳିଯୁଗରେ ଏକ ପାଉଁ ଉପରେ ଭଗବାନ୍ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ।

ଷଡ୍ଭେଦୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ସ ତ୍ରିଧା କ୍ଷତ୍ରେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ । ଦ୍ଵିଧା ଵୈଶ୍ଯେକଧା ଶୂଦ୍ରେ ସ୍ଥିତଃ ସର୍ଵଗତଃ ପ୍ରଭୁଃ । ରସାତଲେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଦ୍ଵୀପଵର୍ଷେ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୩୨.

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଛଅ ପ୍ରକାର, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତିନି, ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ଏବଂ ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ରୂପରେ ପ୍ରଭୁ ବ୍ୟାପିଥିବା । ସେ ସମସ୍ତ ରସାତଳ ଓ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ଓ ଭୂଭାଗରେ ନିଜେ ବ୍ୟାପିଥିବା ।

ଦ୍ରଵ୍ଯଗୁଣକ୍ରିଯାଜାତିଚତୁଃପାଦଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ । ସଂହିତାପଦକ୍ରମଶ୍ଚୈଵ ତ୍ରିଶ୍ରୃଙ୍ଗୋଽସୌ ସ୍ମୃତୋ ବୁଧୈଃ ।। ୩୨.

ଦ୍ରବ୍ୟ, ଗୁଣ, କ୍ରିୟା ଓ ଜାତି — ଏହି ଚାରି ପାଉଁ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ । ସଂହିତାର କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ତିନିଟି ଶୃଙ୍ଗ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି ।

ତଥା ଆଦ୍ଯନ୍ତ ଓଙ୍କାର ଦ୍ଵିଶିରାଃ ସପ୍ତହସ୍ତଵାନ୍ । ତ୍ରିବଦ୍ଧବଦ୍ଧୋ ଵିପ୍ରାଣାଂ ମୁଖ୍ଯଃ ପାଲଯତେ ଜଗତ୍ ।। ୩୨.

ଏଭଳି, ଆଦି ଓ ଶେଷ ନଥିବା 'ଓଁ' ରୂପୀ, ଦୁଇଟି ମୁଣ୍ଡ ଓ ସାତଟି ହାତ ଥିବା, ତିନିପ୍ରକାର ବାନ୍ଧନରେ ବାନ୍ଧା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରେ।

ସ ଧର୍ମଃ ପୀଡିତଃ ପୂର୍ଵଂ ସୋମେନାଦ୍ଭୁତକର୍ମଣ । ତାରାଂ ଜିଘୃକ୍ଷତା ପତ୍ନୀଂ ଭ୍ରାତୁରାଙ୍ଗିରସସ୍ଯ ହ ।। ୩୨.

ସେ ଧର୍ମ, ପୂର୍ବରୁ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସୋମ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟାଚାରିତ ହେଇଥିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଭାଇ ଅଙ୍ଗିରସର ପତ୍ନୀ ତାରାକୁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ।

ସୋଽପାଯାଦ୍ ଭୀଷିତସ୍ତେନ ବଲିନା କ୍ରୂରକର୍ମଣା । ଅରଣ୍ଯଂ ଗହନଂ ଘୋରମାଵିଵେଶ ତଦା ପ୍ରଭୁଃ ।। ୩୨.

ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ କ୍ରୂର ସୋମଙ୍କ ଭୟରେ, ଧର୍ମ ଏଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ ଓ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଗଭୀର ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ତସ୍ମିନ୍ ଗତେ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ଅସୁରାଣାଂ ତୁ ପତ୍ନଯଃ । ଜିଘୃକ୍ଷନ୍ତସ୍ତଦୌକାଂସି ବଭ୍ରମୁର୍ଧର୍ମଵଞ୍ଚିତାଃ । ଅସୁରା ଅପି ତଦ୍ଵଚ୍ଚ ସୁରଵେଶ୍ମନି ବଭ୍ରମୁଃ ।। ୩୨.

ଧର୍ମ ଚାଲିଗଲାପରେ, ଅସୁରମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପତ୍ନୀ ଧର୍ମ ହୀନ ହୋଇ, ଦେବମାନଙ୍କ ଘରକୁ ଦଖଳ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଘୁଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କ ଘରରେ ଏଭଳି ଘୁଡ଼ିଲେ।

ନିର୍ମର୍ଯାଦେ ତଥା ଜାତେ ଧର୍ମନାଶେ ଚ ପାର୍ଥିଵ । ଦେଵାସୁରା ଯୁଯୁଧିରେ ସୋମଦୋଷେଣ କୋପିତାଃ । ସ୍ତ୍ରୀହେତୋଶ୍ଚ ମହାଭାଗ ଵିଵିଧାଯୁଧପାଣଯଃ ।। ୩୨.

ଏଭଳି ନିୟମ ଭଙ୍ଗ ଓ ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେବାପରେ, ରାଜା, ସୋମଙ୍କ ଦୋଷ ଓ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ।

ତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯୁଧ୍ଯତୋ ଦେଵାନସୁରୈଃ ସହ କୋପିତାନ୍ । ନାରଦଃ ପ୍ରାହ ସଂଗମ୍ଯ ପିତ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମଣି ହର୍ଷିତଃ ।। ୩୨.

କ୍ରୋଧରେ ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଦେଖି, ନାରଦ ଖୁସି ହୋଇ, ତାଙ୍କର ପିତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ କଥା କହିଲେ।

ସ ହଂସଯାନମାରୁହ୍ଯ ସର୍ଵଲୋକପିତାମହଃ । ନିଵାରଯାମାସ ତଦା କସ୍ଯାର୍ଥେ ଯୁଦ୍ଧମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୩୨.

ସମସ୍ତ ଜଗତର ପିତାମହ, ହଂସ ଯାନରେ ବସି, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ଅଟକାଇଲେ ଓ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—କାହା ପାଇଁ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ?

ସର୍ଵେ ଶଶଂସୁଃ ସୋମଂ ତୁ ସ ତୁ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ସ୍ଵକଂ ସୁତମ୍ । ପୀଡନାଦପଯାତଂ ତୁ ଗହନଂ ଵନମାଶ୍ରିତମ୍ ।। ୩୨.

ସମସ୍ତେ କହିଲେ ଯେ, ସୋମ ଦ୍ୱାରା; ବ୍ରହ୍ମା ବୁଝିଲେ ଯେ ତାଙ୍କର ନିଜ ପୁଅ ଅତ୍ୟାଚାରିତ ହୋଇ ଏକ ଗଭୀର ଜଙ୍ଗଲରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି।

ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଯଯୌ ତତ୍ର ଦେଵାସୁରଯୁତସ୍ତ୍ଵରନ୍ । ଦଦର୍ଶ ଚ ସୁରୈଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଚତୁଷ୍ପାଦଂ ଵୃଷାକୃତିମ୍ । ଚରନ୍ତଂ ଶଶିସଙ୍କାଶଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵାନୁଵାଚ ହ ।। ୩୨.

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ତାଠାକୁ ଗଲେ; ଦେବମାନେ ସହିତ ଧର୍ମକୁ ଚାରିଟି ପାଦ ଥିବା ବୃଷ ରୂପରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଚମକୁଥିବା ଦେଖିଲେ; ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମା ଦେବମାନେକୁ କହିଲେ।

ବ୍ରହ୍ମା ଉଵାଚ । ଅଯଂ ମେ ପ୍ରଥମଃ ପୁତ୍ରଃ ପୀଡିତଃ ଶଶିନା ଭୃଶମ୍ । ପତ୍ନୀଂ ଜିଘୃକ୍ଷତା ଭ୍ରାତୁର୍ଦ୍ଧର୍ମସଂଜ୍ଞୋ ମହାମୁନିଃ ।। ୩୨.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଏହା ମୋର ପ୍ରଥମ ପୁଅ ଧର୍ମ, ସୋମ ଦ୍ୱାରା ଭଲି ଅତ୍ୟାଚାରିତ, ଯିଏ ଭାଇଙ୍କର ପତ୍ନୀକୁ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, ମହାମୁନି।

ଇଦାନୀଂ ତୋଷଯଧ୍ଵଂ ଵୈ ସର୍ଵ ଏଵ ସୁରାସୁରାଃ । ଯେନ ସ୍ଥିତିର୍ଵୋ ଭଵତି ସମଂ ଦେଵାସୁରା ଇତି ।। ୩୨.

ଏବେ, ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନେ, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର; ଯେପରି ତୁମମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ସମାନ ରହିପାରିବ।

ତତଃ ସର୍ଵେ ସ୍ତୁତିଂ ଚକ୍ରୁସ୍ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ହର୍ଷିତାଃ । ଵିଦିତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵାକ୍ଯାତ୍ ସଂପୂର୍ଣଶଶିସନ୍ନିଭମ୍ ।। ୩୨.

ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଖୁସି ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଚମକୁଥିବା ଦେବକୁ ଜାଣି, ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ଦେଵା ଊଚୁଃ । ନମୋଽସ୍ତୁ ଶଶିସଙ୍କାଶ ନମସ୍ତେ ଜଗତଃ ପତେ । ନମୋଽସ୍ତୁ ଦେଵରୂପାଯ ସ୍ଵର୍ଗମାର୍ଗପ୍ରଦର୍ଶକ । କର୍ମମାର୍ଗସ୍ଵରୂପାଯ ସର୍ଵଗାଯ ନମୋ ନମଃ ।। ୩୨.

ଦେବମାନେ କହିଲେ: ଶଶି ସମାନ ଚମକୁଥିବା, ଜଗତର ନାଥ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଦେବ ରୂପୀ, ସ୍ବର୍ଗ ପଥ ଦେଖାଇବା, କର୍ମ ପଥର ରୂପ, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା, ତୁମକୁ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର।

ତ୍ଵଯେଯଂ ପାଲ୍ଯତେ ପୃଥ୍ଵୀ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଚ ତ୍ଵଯୈଵ ହି । ଜନସ୍ତପସ୍ତଥା ସତ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ସର୍ଵଂ ତୁ ପାଲ୍ଯତେ ।। ୩୨.

ତୁମେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛ; ତିନି ଲୋକ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଏକା ରକ୍ଷା କରୁଛ। ଜନ, ତପସ୍ବୀ ଓ ସତ୍ୟ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ରକ୍ଷା କରୁଛ।

ନ ତ୍ଵଯା ରହିତଂ କିଂଚିଜ୍ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍ । ଵିଦ୍ଯତେ ତ୍ଵଦ୍ଵିହୀନଂ ତୁ ସଦ୍ଯୋ ନଶ୍ଯତି ଵୈ ଜଗତ୍ ।। ୩୨.

ତୁମେ ନଥିଲେ, ଜଗତରେ ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ କିଛି ନାହିଁ; ତୁମ ବିନା, ଏହି ଜଗତ ତୁରନ୍ତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

ତ୍ଵମାତ୍ମା ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ସତାଂ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଵରୂପଵାନ୍ । ରାଜସାନାଂ ରଜସ୍ତ୍ଵଂ ଚ ତାମସାନାଂ ତମ ଏଵ ଚ ।। ୩୨.

ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆତ୍ମା, ସତ୍ଜନଙ୍କର ମୂଳ ଗୁଣ; ରାଜସ ଲୋକଙ୍କର ରାଜସ ଗୁଣ, ତାମସ ଲୋକଙ୍କର ତାମସ ଗୁଣ ତୁମେ।

ଚତୁଷ୍ପାଦୋ ଭଵାନ୍ ଦେଵ ଚତୁଶ୍ଶ୍ରୃଙ୍ଗସ୍ତ୍ରିଲୋଚନଃ । ସପ୍ତହସ୍ତସ୍ତ୍ରିବନ୍ଧଶ୍ଚ ଵୃଷରୂପ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ।। ୩୨.

ତୁମେ ଚାରିଟି ପାଦ, ଚାରିଟି ଶୃଙ୍ଗ, ତିନିଟି ଚକ୍ଷୁ, ସାତଟି ହାତ, ତିନିପ୍ରକାର ବାନ୍ଧନ ଥିବା ବୃଷ ରୂପୀ ଦେବ; ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ତ୍ଵଯା ହୀନା ଵଯଂ ଦେଵ ସର୍ଵ ଉନ୍ମାର୍ଗଵର୍ତ୍ତିନଃ । ତନ୍ମାର୍ଗଂ ଯଚ୍ଛ ମୂଢାନାଂ ତ୍ଵଂ ହି ନଃ ପରମା ଗତିଃ ।। ୩୨.

ତୁମେ ନଥିଲେ, ଦେବ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ଅନ୍ୟପଥରେ ଚାଲିଯାଉ; ଏହି ମୂଢ଼ମାନେକୁ ସଠିକ ପଥରେ ନେଇଯାଅ, କାରଣ ତୁମେ ଆମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି।