ଵରାହପୁରାଣମ୍

ସର୍ଵେଷାଂ ଚୈଵ ଦେଵାନାଂ ଯଦ୍ ଵିତ୍ତଂ ଫଲମେଵ ଚ । ତତ୍ସର୍ଵଂ ପାହି ଯେନୋକ୍ତଂ ତସ୍ମାଦ୍ ଧନପତିର୍ଭଵତ୍ ।। ୩୦.

ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଧନ ଓ ଫଳ ଯେଉଁଠି ଅଛି, ସେସବୁକୁ ରକ୍ଷା କର; ଏହି ଆଜ୍ଞା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଧନପତି ହେବ।

ତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମା ଦଦୌ ତୁଷ୍ଟସ୍ତିଥିମେକାଦଶୀଂ ପ୍ରଭୁଃ । ତସ୍ଯାମନଗ୍ନିପକ୍ଵାଶୀ ଯୋ ଭଵେନ୍ନିଯତଃ ଶୁଚିଃ ।। ୩୦.

ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ଖୁସି ହୋଇ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ଦେଲେ; ଏହି ଦିନ ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନିରେ ରାନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ଖାଉନାହିଁ, ନିୟମିତ ଓ ପବିତ୍ର ରହିଥାଏ—

ତସ୍ଯାଶୁ ଧନଦୋ ଦେଵସ୍ତୁଷ୍ଟଃ ସର୍ଵଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ଏଷା ଧନପତେର୍ମୂର୍ତିଃ ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷନାଶିନୀ ।। ୩୦.

ତାଙ୍କୁ ଧନଦାତା ଦେବତା ଖୁସି ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ସବୁକିଛି ଦେଇଥାନ୍ତି; ଏହି ଧନପତିଙ୍କର ଦେହଧାରଣ ଦୂର୍ବଳ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।

ଯ ଏତାଂ ଶ୍ରୃଣୁଯାଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ପୁରୁଷଃ ପଠତେଽପି ଵା । ସର୍ଵକାମମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି ।। ୩୦.

ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଭକ୍ତିରେ ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି ଓ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି।

ମହାତପା ଉଵାଚ । ମନୋର୍ନାମ ମନୁତ୍ଵଂ ଚ ଯଦେତତ୍ ପଠ୍ଯତେ କିଲ । ପ୍ରଯୋଜନଵଶାଦ୍ ଵିଷ୍ଣୁରସାଵେଵ ତୁ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍ ।। ୩୧.

ମହାତପା କହିଲେ: ଯେଉଁ କଥା ମନୁ ଓ ମନୁତ୍ୱ ଭାବରେ ପାଠ କରାଯାଏ, ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ, ସେହି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଦେହଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ଯୋଽସୌ ନାରାଯଣୋ ଦେଵଃ ପରାତ୍ ପରତରୋ ନୃପ । ତସ୍ଯ ଚିନ୍ତା ସମୁତ୍ପନ୍ନା ସୃଷ୍ଟିଂ ପ୍ରତି ନରୋତ୍ତମ ।। ୩୧.

ଯେଉଁ ନାରାୟଣ ଦେବତା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉପରେ, ରାଜା, ସେଠି ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା ଆସିଲା, ମନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ସୃଷ୍ଟା ଚେଯଂ ମଯା ସୃଷ୍ଟିଃ ପାଲନୀଯା ମଯୈଵ ହ । କର୍ମକାଣ୍ଡଂ ତ୍ଵମୂର୍ତ୍ତେନ କର୍ତୁଂ ନୈଵେହ ଶକ୍ଯତେ । ତସ୍ମାନ୍ମୂର୍ତ୍ତିଂ ସୃଜାମ୍ଯେକାଂ ଯଯା ପାଲ୍ଯମିଦଂ ଜଗତ୍ ।। ୩୧.

ଏହି ସୃଷ୍ଟି ମୁଁ କରିଛି; ଏହାକୁ ମୁଁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକା। କିନ୍ତୁ ଦେହ ନଥିଲେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ମୁଁ ଏକ ଦେହଧାରଣ କରିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତ ରକ୍ଷିତ ହେବ।

ଏଵଂ ଚିନ୍ତଯତସ୍ତସ୍ଯ ସତ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯିନୋ ନୃପ । ପ୍ରାକ୍ସୃଷ୍ଟିଜାତଂ ରାଜନ୍ ଵୈ ମୂର୍ତ୍ତିମତ୍ ତତ୍ପୁରୋ ବଭୌ ।। ୩୧.

ଏଭଳି ସତ୍ୟ ଭାବନା କରୁଥିବାବେଳେ, ରାଜା, ସୃଷ୍ଟି ପୂର୍ବରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଦେହଧାରୀ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲେ।

ପୁରୋଭୂତେ ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ଦେଵୋ ନାରାଯଣଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ପ୍ରଵିଶନ୍ତଂ ଦଦର୍ଶାଥ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ଦେହତଃ ।। ୩୧.

ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରକାଶ ପାଇବା ପରେ, ନାରାୟଣ ଦେବତା ନିଜ ଦେହରୁ ତିନି ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।

ତତଃ ସସ୍ମାର ଭଗଵାନ୍ ଵରଦାନଂ ପୁରାତନମ୍ । ଵାଗାଦୀନାଂ ତତସ୍ତୁଷ୍ଟଃ ପ୍ରାଦାତ୍ ତସ୍ଯ ପୁନର୍ଵରମ୍ ।। ୩୧.

ତାପରେ ଭଗବାନ ପୁରୁଣା ଵରକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ତାଙ୍କର ଭାଷା ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣରେ ଖୁସି ହୋଇ, ପୁନି ଏକ ଵର ଦେଲେ।

ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵକର୍ତା ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତଃ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶନାଚ୍ଚ ତ୍ଵଂ ଭଵ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସନାତନଃ ।। ୩୧.

ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଣା, ସମସ୍ତ କାମ କରୁଥିବା, ତିନି ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ; ତିନି ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବାରୁ, ଚିରଯୁଗୀ ବିଷ୍ଣୁ ହେଉ।

ଦେଵାନାଂ ସର୍ଵଦା କାର୍ଯଂ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତଥା । ସର୍ଵଜ୍ଞତ୍ଵଂ ଚ ଭଵତୁ ତଵ ଦେଵ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୩୧.

ଦେବତା ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କାମ ସଦା ତୁମେ କରିବା ଦରକା; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଣା ହେବା, ଦେବତା, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋ ଦେଵଃ ପ୍ରକୃତିସ୍ଥୋ ବଭୂଵ ହ । ଵିଷ୍ଣୁରପ୍ଯଧୁନା ପୂର୍ଵାଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ସସ୍ମାର ଚ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୩୧.

ଏଭଳି କହି ବେଳେ, ଦେବତା ନିଜ ପ୍ରକୃତିରେ ବସିଲେ; ଓ ବିଷ୍ଣୁ, ପ୍ରଭୁ, ପୂର୍ବ ଭାବନାକୁ ଏବେ ସ୍ମରଣ କଲେ।

ତଦା ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ଯୋଗନିଦ୍ରାଂ ମହାତପାଃ । ତସ୍ଯାଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଭଗଵାନିନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥୋଦ୍ଭଵାଃ ପ୍ରଜାଃ । ଧ୍ଯାତ୍ଵା ପରେଣ ରୂପେଣ ତତଃ ସୁଷ୍ଵାପ ଵୈ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୩୧.

ତେବେ ମହାତପସ୍ୱୀ ଭଗବାନ୍ ଯୋଗନିଦ୍ରାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ । ସେଠାରେ ଭଗବାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ତାହାର ବିଷୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ବସାଇଲେ । ପରମ ରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ପ୍ରଭୁ ତାପରେ ଶୁଇଯାଇଲେ ।

ତସ୍ଯ ସୁପ୍ତସ୍ଯ ଜଠରାନ୍ମହତ୍ପଦ୍ମଂ ଵିଵିଃସୃତମ୍ । ସପ୍ତଦ୍ଵୀପଵତୀ ପୃଥ୍ଵୀ ସସମୁଦ୍ରା ସକାନନା ।। ୩୧.

ତାଙ୍କର ଶୁଅଥିବା ଦେହରୁ ବଡ଼ ପଦ୍ମ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା । ସେହି ପଦ୍ମରେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ, ସମୁଦ୍ର ଓ କାନନ ସହିତ ପୃଥିବୀ ପ୍ରକଟ ହେଲା ।

ତସ୍ଯ ରୂପସ୍ଯ ଵିସ୍ତାରଂ ପାତାଲଂ ନାଲସଂସ୍ଥିତମ୍ । କର୍ଣିକାଯାଂ ତଥା ମେରୁସ୍ତନ୍ମଧ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଭଵଃ ।। ୩୧.

ସେହି ରୂପର ବିସ୍ତାର ପାତାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇଥିଲା, ତାହାର ମୂଳ ନାଳରେ ଅଟୁଟ ଥିଲା । ପଦ୍ମର କର୍ଣ୍ଣିକାରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଓ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିବାସ ଥିଲା ।

ଏଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରଂ ତସ୍ଯ ଶରୀରସ୍ଯ ତୁ ସଂଭଵମ୍ । ମୁମୁଚେ ତଚ୍ଛରୀରସ୍ଥୋ ଵାଯୁର୍ଵାଯୁଂ ସମଂ ସୃଜତ୍ ।। ୩୧.

ଏଭଳି ତାଙ୍କର ଶରୀରର ପରମ ଉତ୍ପତ୍ତି ଦେଖି, ଶରୀର ଭିତରେ ଥିବା ବାୟୁ ବାହାରିଗଲା ଓ ସେ ବାୟୁକୁ ସମଭାବରେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ।

ଅଵିଦ୍ଯାଵିଜଯଂ ଚେମଂ ଶଙ୍ଖରୂପେଣ ଧାରଯ । ଅଜ୍ଞାନଚ୍ଛେଦନାର୍ଥାଯ ଖଙ୍ଗଂ ତେଽସ୍ତୁ ସଦା କରେ ।। ୩୧.

ଅବିଦ୍ୟା ଜୟ ପାଇଁ ଏହି ଶଂଖକୁ ଧର, ଅଜ୍ଞାନ ଛେଦନ ପାଇଁ ତୋର ହାତରେ ତଳୱାର ସଦା ରହୁ ।

କାଲଚକ୍ରମିମଂ ଘୋରଂ ଚକ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ଧାରଯାଚ୍ଯୁତ । ଅଧର୍ମଗଜଘାତାର୍ଥଂ ଗଦାଂ ଧାରଯ କେଶଵ ।। ୩୧.

ଏହି ଭୟଙ୍କର କାଳଚକ୍ରକୁ ଧର, ଅଚ୍ୟୁତ । ଅଧର୍ମର ହାତୀକୁ ନଶ୍ୱ କରିବା ପାଇଁ ଗଦାକୁ ଧର, କେଶବ ।

ମାଲେଯଂ ଭୂତମାତା ତେ କଣ୍ଠେ ତିଷ୍ଠତୁ ସର୍ଵଦା । ଶ୍ରୀଵତ୍ସକୌସ୍ତୁଭୌ ଚେମୌ ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯଚ୍ଛଲେନ ହ ।। ୩୧.

ସମସ୍ତ ଜୀବର ମାତା ମାଳା ସଦା ତୋର କଣ୍ଠରେ ରହୁ । ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ତୋର ଉପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉ ।

ମାରୁତସ୍ତେ ଗତିର୍ଵୀର ଗରୁତ୍ମାନ୍ ସ ଚ କୀର୍ତ୍ତିତଃ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଗାମିନୀ ଦେଵୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତେଽସ୍ତୁ ସଦାଶ୍ରଯେ । ଦ୍ଵାଦଶୀ ଚ ତିଥିସ୍ତେଽସ୍ତୁ କାମରୂପୀ ଚ ଜାଯତେ ।। ୩୧.

ବାୟୁ ତୋର ଗତି ହେଉ, ଶୂରବୀର, ଏବଂ ଗରୁଡ଼ ତୋର ବାହନ ହେଉ । ତିନି ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ଚଳିଥିବା ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସଦା ତୋର ଆଶ୍ରୟ ହେଉ । ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥି ତୋର ହେଉ ଓ ସେ ଚାହିଲେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତୁ ।

ଘୃତାଶନୋ ଭଵେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ତ୍ଵଲ୍ପରାଯଣଃ । ସ ସ୍ଵର୍ଗଵାସୀ ଭଵତୁ ପୁମାନ୍ ସ୍ତ୍ରୀ ଵା ଵିଶେଷତଃ ।। ୩୧.

ଯିଏ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ଅଳ୍ପ ଭକ୍ତି ସହିତ ଘୃତ ଖାଏ, ସେ ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ ଯେହେଉଁ, ବିଶେଷକରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରିଥାଏ ।

ଏଷ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଵାଖ୍ଯାତୋ ମୂର୍ତଯୋ ଦେଵଦାନଵାନ୍ । ହନ୍ତି ପାତି ଶରୀରାଣି ସୃଜତ୍ଯନ୍ଯାନି ଚାତ୍ମନଃ ।। ୩୧.

ଏହି ବିଷ୍ଣୁ, ଯେଉଁଠି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଦେବ ଓ ଦାନବଙ୍କ ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଓ ନଶ୍ୱ କରିବା ପାଇଁ ନିଜେ ନିଜେ ନିଜ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଆଉ ଅନ୍ୟ ଦେହ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି ।

ଯୁଗେ ଯୁଗେ ସର୍ଵଗୋଽଯଂ ଵେଦାନ୍ତେ ପୁରୁଷୋ ହ୍ଯସୌ । ନ ହୀନବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵକ୍ତଵ୍ଯୋ ମନୁଷ୍ଯୋଽଯଂ କଦାଚନ ।। ୩୧.

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ, ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଏହି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ବେଦାନ୍ତରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ । ଅଲ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଲୋକେ କେବେ ଏହିଁକୁ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।

ଯ ଏଵଂ ଶ୍ରୃଣୁଯାତ୍ ସର୍ଗଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପାପନାଶନମ୍ । ସ କୀର୍ତିମିହ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ ।। ୩୧.

ଯିଏ ଏହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି କଥା ଶୁଣେ, ଯାହା ପାପ ନଶ୍ୱ କରେ, ସେ ଏହି ଲୋକରେ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରେ ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ ।

ପୂର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଽଵ୍ଯଯଃ ଶୁଦ୍ଧଃ ପରାଦପରସଂଜ୍ଞିତଃ । ସ ସିସୃକ୍ଷୁଃ ପ୍ରଜାସ୍ତ୍ଵାଦୌ ପାଲନଂ ଚ ଵିଚିନ୍ତଯତ୍ ।। ୩୨.

ପୂର୍ବେ ଅବିନାଶୀ, ପବିତ୍ର, ପରମ ଓ ପରାତ୍ପର ବ୍ରହ୍ମା, ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଲେ ଓ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ରକ୍ଷା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ ।

ତସ୍ଯ ଚିନ୍ତଯତସ୍ତ୍ଵଙ୍ଗାଦ୍ ଦକ୍ଷିଣାଚ୍ଛ୍ଵେତକୁଣ୍ଡଲଃ । ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୂଵ ପୁରୁଷଃ ଶ୍ଵେତମାଲ୍ଯାନୁଲେପନଃ ।। ୩୨.

ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ତାଙ୍କ ଦେହର ଡାହାଣ ପାଖରୁ ଧଳା କୁଣ୍ଡଳ, ଧଳା ମାଳା ଓ ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିବା ଏକ ପୁରୁଷ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋଵାଚ ଭଗଵାଂଶ୍ଚତୁଷ୍ପାଦଂ ଵୃଷାକୃତିମ୍ । ପାଲଯେମାଃ ପ୍ରଜାଃ ସାଧୋ ତ୍ଵଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଜଗତୋ ଭଵ ।। ୩୨.

ସେଉଁଠି ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ: 'ହେ ସାଧୁ, ଚାରିଟିଏ ପାଉଁ ଥିବା ବୃଷ ରୂପେ ଏହି ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର । ତୁମେ ଜଗତରେ ବଡ଼ ଭାଇ ହେଉ ।'

ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସମଵସ୍ଥୋଽସୌ ଚତୁଃପଦ୍ଭ୍ଯାଂ କୃତେ ଯୁଗେ । ତ୍ରେତାଯାଂ ସ ସମସ୍ତୃଭ୍ଯାଂ ଦ୍ଵେ ଚୈଵ ଦ୍ଵାପରେଽଭଵତ୍ । କଲାଵେକେନ ପାଦେନ ପ୍ରଜାଃ ପାଲଯତେ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୩୨.

ଏପରି କହାଯିବା ପରେ, ସେ କୃତଯୁଗରେ ଚାରିଟିଏ ପାଉଁ ଉପରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲେ । ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ତିନିଟି ପାଉଁ, ଦ୍ୱାପରରେ ଦୁଇଟି ପାଉଁ ଓ କଳିଯୁଗରେ ଏକ ପାଉଁ ଉପରେ ଭଗବାନ୍ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ।