ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଏକାମିନ୍ଦ୍ରାଯ ସ ପ୍ରାଦାଦଗ୍ନଯେଽନ୍ଯାଂ ଯମାଯ ଚ । ନିର୍ଋତାଯ ଚ ଦେଵାଯ ଵରୁଣାଯ ମହାତ୍ମନେ ।। ୨୯.

ଏକ କନ୍ୟାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, ଅନ୍ୟକୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ଏକକୁ ଯମଙ୍କୁ, ଏକକୁ ନିରୃତିଙ୍କୁ ଓ ଏକକୁ ମହାତ୍ମା ବରୁଣଙ୍କୁ ଦେଲେ ।

ଵାଯଵେ ଧନଦେଶାଯ ଈଶାନାଯ ଚ ସୁଵ୍ରତ । ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵାଂ ସ୍ଵଯମଧିଷ୍ଠାଯ ଶେଷାଯାଧୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାମ୍ ।। ୨୯.

ଏକକୁ ବାୟୁଙ୍କୁ, ଏକକୁ କୁବେରଙ୍କୁ, ଏକକୁ ଈଶାନଙ୍କୁ ଦେଲେ । ବ୍ରହ୍ମା ଉପର ଦିଗକୁ ନିଜେ ଅଧିଷ୍ଠାନ କଲେ, ତଳ ଦିଗକୁ ଶେଷଙ୍କୁ ଦେଲେ ।

ଏଵଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମା ତିଥିଂ ପ୍ରାଦାଦ୍ ଦିଶାଂ ପୁନଃ । ଦଶମୀଂ ଭର୍ତୃନାମ୍ନସ୍ତୁ ଦଧ୍ଯନ୍ନଂ ଭୋଜନଂ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୨୯.

ଏପରି ଦେଇ, ବ୍ରହ୍ମା ପୁଣି ଦିଗମାନେ ପାଇଁ ଏକ ତିଥି ଦେଲେ — ଦଶମୀ, ପତିମାନଙ୍କ ନାମରେ, ଦଧିଭାତ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ।

ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତା ଦେଵ୍ଯଃ ସେନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଯାଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ । ଦଶମୀ ଚ ତିଥିସ୍ତାସାମତୀଵ ଦଯିତାଭଵତ୍ ।। ୨୯.

ସେହି ସମୟରୁ, ସେମାନେ ଦେବୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ । ଦଶମୀ ତିଥି ସେମାନେ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଆଦରିତ ହେଲା ।

ତସ୍ଯାଂ ଦଧ୍ଯାଶନୋ ଯସ୍ତୁ ସୁଵ୍ରତୀ ଭଵତେ ନରଃ । ତସ୍ଯ ପାପକ୍ଷଯଂ ତାସ୍ତୁ କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯହରହର୍ନୃପ ।। ୨୯.

ଯେଉଁ ଜଣେ ଶୁଭ ଆଚରଣ କରି ଦଶମୀ ତିଥିରେ ଦଧିଭାତ ଖାଇଥାଏ, ଦେବୀମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ତାଙ୍କର ପାପ କ୍ଷୟ କରନ୍ତି, ରାଜା ।

ଯଶ୍ଚୈତଚ୍ଛୃଣୁଯାଜ୍ଜନ୍ମ ଦିଶାଂ ନିଯତମାନସଃ । ସ ପ୍ରତିଷ୍ଠାମଵାପ୍ନୋତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୨୯.

ଯେଉଁ ଲୋକେ ଏହି ଦିଗ୍ଗୁଡିକର ଜନ୍ମ କଥାକୁ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ଦୃଢ଼ ସ୍ଥାନ ପାଇଥାନ୍ତି; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ମହାତପା ଉଵାଚ । ଶ୍ରୃଣୁ ଚାନ୍ଯାଂ ଵସୁପତେରୁତ୍ପତ୍ତିଂ ପାପନାଶିନୀମ୍ । ଯଥା ଵାଯୁଃ ଶରୀରସ୍ଥୋ ଧନଦଃ ସଂବଭୂଵ ହ ।। ୩୦.

ମହାତପା କହିଲେ: ଏବେ ଆଉ ଏକ ଧନପତିଙ୍କର ଜନ୍ମ କଥା ଶୁଣ, ଯାହା ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ। କିପରି ବାୟୁ ଦେହରେ ବସି ଧନଦାତା ହେଲେ, ତାହା ମୁଁ କହୁଛି।

ଆଦ୍ଯଂ ଶରୀରଂ ଯତ୍ ତସ୍ମିନ୍ ଵାଯୁରନ୍ତଃ ସ୍ଥିତୋଽଭଵତ୍ । ପ୍ରଯୋଜନାନ୍ମୂର୍ତ୍ତିମତ୍ତ୍ଵମାଦିଷ୍ଟଂ କ୍ଷେତ୍ରଦେଵତା ।। ୩୦.

ଏହି ପ୍ରଥମ ଦେହରେ ବାୟୁ ଭିତରେ ବସିଥିଲେ; ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଦେହର ଦେବତା ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ନିୟୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା।

ତତ୍ର ମୂର୍ତ୍ତସ୍ଯ ଵାଯୋସ୍ତୁ ଉତ୍ପତ୍ତିଃ କୀର୍ତ୍ତ୍ଯଯେ ମଯା । ତାଂ ଶ୍ରୃଣୁଷ୍ଵ ମହାଭାଗ କଥ୍ଯମାନାଂ ମଯାନଘ ।। ୩୦.

ସେଠାରେ ବାୟୁଙ୍କର ଦେହଧାରଣ କଥା ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ କହୁଛି; ମହାଭାଗ, ମୁଁ କହୁଥିବା ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣ, ଅନଘ।

ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୃଷ୍ଟିକାମସ୍ଯ ମୁଖାଦ୍ ଵାଯୁର୍ଵିନିର୍ଯଯୌ । ପ୍ରଚଣ୍ଡଶର୍କରାଵର୍ଷୀ ତଂ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରତ୍ଯଷେଧଯତ୍ । ମୂର୍ତ୍ତୋ ଭଵସ୍ଵ ଶାନ୍ତଶ୍ଚ ତତ୍ରୋକ୍ତୋ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍ ଭଵତ୍ ।। ୩୦.

ସୃଷ୍ଟି କାମନାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମୁଖରୁ ବାୟୁ ବାହାରିଲେ, ତେଣିଁ ଭୟଙ୍କର ଓ ପଥର ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇ କହିଲେ, 'ଦେହଧାରଣ କର ଓ ଶାନ୍ତ ହେଉ', ଏଭଳି ବାୟୁ ଦେହଧାରଣ କଲେ।

ସର୍ଵେଷାଂ ଚୈଵ ଦେଵାନାଂ ଯଦ୍ ଵିତ୍ତଂ ଫଲମେଵ ଚ । ତତ୍ସର୍ଵଂ ପାହି ଯେନୋକ୍ତଂ ତସ୍ମାଦ୍ ଧନପତିର୍ଭଵତ୍ ।। ୩୦.

ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଧନ ଓ ଫଳ ଯେଉଁଠି ଅଛି, ସେସବୁକୁ ରକ୍ଷା କର; ଏହି ଆଜ୍ଞା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଧନପତି ହେବ।

ତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମା ଦଦୌ ତୁଷ୍ଟସ୍ତିଥିମେକାଦଶୀଂ ପ୍ରଭୁଃ । ତସ୍ଯାମନଗ୍ନିପକ୍ଵାଶୀ ଯୋ ଭଵେନ୍ନିଯତଃ ଶୁଚିଃ ।। ୩୦.

ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ଖୁସି ହୋଇ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ଦେଲେ; ଏହି ଦିନ ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନିରେ ରାନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ଖାଉନାହିଁ, ନିୟମିତ ଓ ପବିତ୍ର ରହିଥାଏ—

ତସ୍ଯାଶୁ ଧନଦୋ ଦେଵସ୍ତୁଷ୍ଟଃ ସର୍ଵଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ଏଷା ଧନପତେର୍ମୂର୍ତିଃ ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷନାଶିନୀ ।। ୩୦.

ତାଙ୍କୁ ଧନଦାତା ଦେବତା ଖୁସି ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ସବୁକିଛି ଦେଇଥାନ୍ତି; ଏହି ଧନପତିଙ୍କର ଦେହଧାରଣ ଦୂର୍ବଳ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।

ଯ ଏତାଂ ଶ୍ରୃଣୁଯାଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ପୁରୁଷଃ ପଠତେଽପି ଵା । ସର୍ଵକାମମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି ।। ୩୦.

ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଭକ୍ତିରେ ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି ଓ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି।

ମହାତପା ଉଵାଚ । ମନୋର୍ନାମ ମନୁତ୍ଵଂ ଚ ଯଦେତତ୍ ପଠ୍ଯତେ କିଲ । ପ୍ରଯୋଜନଵଶାଦ୍ ଵିଷ୍ଣୁରସାଵେଵ ତୁ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍ ।। ୩୧.

ମହାତପା କହିଲେ: ଯେଉଁ କଥା ମନୁ ଓ ମନୁତ୍ୱ ଭାବରେ ପାଠ କରାଯାଏ, ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ, ସେହି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଦେହଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ଯୋଽସୌ ନାରାଯଣୋ ଦେଵଃ ପରାତ୍ ପରତରୋ ନୃପ । ତସ୍ଯ ଚିନ୍ତା ସମୁତ୍ପନ୍ନା ସୃଷ୍ଟିଂ ପ୍ରତି ନରୋତ୍ତମ ।। ୩୧.

ଯେଉଁ ନାରାୟଣ ଦେବତା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉପରେ, ରାଜା, ସେଠି ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା ଆସିଲା, ମନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ସୃଷ୍ଟା ଚେଯଂ ମଯା ସୃଷ୍ଟିଃ ପାଲନୀଯା ମଯୈଵ ହ । କର୍ମକାଣ୍ଡଂ ତ୍ଵମୂର୍ତ୍ତେନ କର୍ତୁଂ ନୈଵେହ ଶକ୍ଯତେ । ତସ୍ମାନ୍ମୂର୍ତ୍ତିଂ ସୃଜାମ୍ଯେକାଂ ଯଯା ପାଲ୍ଯମିଦଂ ଜଗତ୍ ।। ୩୧.

ଏହି ସୃଷ୍ଟି ମୁଁ କରିଛି; ଏହାକୁ ମୁଁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକା। କିନ୍ତୁ ଦେହ ନଥିଲେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ମୁଁ ଏକ ଦେହଧାରଣ କରିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତ ରକ୍ଷିତ ହେବ।

ଏଵଂ ଚିନ୍ତଯତସ୍ତସ୍ଯ ସତ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯିନୋ ନୃପ । ପ୍ରାକ୍ସୃଷ୍ଟିଜାତଂ ରାଜନ୍ ଵୈ ମୂର୍ତ୍ତିମତ୍ ତତ୍ପୁରୋ ବଭୌ ।। ୩୧.

ଏଭଳି ସତ୍ୟ ଭାବନା କରୁଥିବାବେଳେ, ରାଜା, ସୃଷ୍ଟି ପୂର୍ବରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଦେହଧାରୀ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲେ।

ପୁରୋଭୂତେ ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ଦେଵୋ ନାରାଯଣଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ପ୍ରଵିଶନ୍ତଂ ଦଦର୍ଶାଥ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ଦେହତଃ ।। ୩୧.

ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରକାଶ ପାଇବା ପରେ, ନାରାୟଣ ଦେବତା ନିଜ ଦେହରୁ ତିନି ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।

ତତଃ ସସ୍ମାର ଭଗଵାନ୍ ଵରଦାନଂ ପୁରାତନମ୍ । ଵାଗାଦୀନାଂ ତତସ୍ତୁଷ୍ଟଃ ପ୍ରାଦାତ୍ ତସ୍ଯ ପୁନର୍ଵରମ୍ ।। ୩୧.

ତାପରେ ଭଗବାନ ପୁରୁଣା ଵରକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ତାଙ୍କର ଭାଷା ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣରେ ଖୁସି ହୋଇ, ପୁନି ଏକ ଵର ଦେଲେ।

ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵକର୍ତା ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତଃ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶନାଚ୍ଚ ତ୍ଵଂ ଭଵ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସନାତନଃ ।। ୩୧.

ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଣା, ସମସ୍ତ କାମ କରୁଥିବା, ତିନି ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ; ତିନି ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବାରୁ, ଚିରଯୁଗୀ ବିଷ୍ଣୁ ହେଉ।

ଦେଵାନାଂ ସର୍ଵଦା କାର୍ଯଂ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତଥା । ସର୍ଵଜ୍ଞତ୍ଵଂ ଚ ଭଵତୁ ତଵ ଦେଵ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୩୧.

ଦେବତା ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କାମ ସଦା ତୁମେ କରିବା ଦରକା; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଣା ହେବା, ଦେବତା, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋ ଦେଵଃ ପ୍ରକୃତିସ୍ଥୋ ବଭୂଵ ହ । ଵିଷ୍ଣୁରପ୍ଯଧୁନା ପୂର୍ଵାଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ସସ୍ମାର ଚ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୩୧.

ଏଭଳି କହି ବେଳେ, ଦେବତା ନିଜ ପ୍ରକୃତିରେ ବସିଲେ; ଓ ବିଷ୍ଣୁ, ପ୍ରଭୁ, ପୂର୍ବ ଭାବନାକୁ ଏବେ ସ୍ମରଣ କଲେ।

ତଦା ସଂଚିନ୍ତ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ ଯୋଗନିଦ୍ରାଂ ମହାତପାଃ । ତସ୍ଯାଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଭଗଵାନିନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥୋଦ୍ଭଵାଃ ପ୍ରଜାଃ । ଧ୍ଯାତ୍ଵା ପରେଣ ରୂପେଣ ତତଃ ସୁଷ୍ଵାପ ଵୈ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୩୧.

ତେବେ ମହାତପସ୍ୱୀ ଭଗବାନ୍ ଯୋଗନିଦ୍ରାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ । ସେଠାରେ ଭଗବାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ତାହାର ବିଷୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ବସାଇଲେ । ପରମ ରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ପ୍ରଭୁ ତାପରେ ଶୁଇଯାଇଲେ ।

ତସ୍ଯ ସୁପ୍ତସ୍ଯ ଜଠରାନ୍ମହତ୍ପଦ୍ମଂ ଵିଵିଃସୃତମ୍ । ସପ୍ତଦ୍ଵୀପଵତୀ ପୃଥ୍ଵୀ ସସମୁଦ୍ରା ସକାନନା ।। ୩୧.

ତାଙ୍କର ଶୁଅଥିବା ଦେହରୁ ବଡ଼ ପଦ୍ମ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା । ସେହି ପଦ୍ମରେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ, ସମୁଦ୍ର ଓ କାନନ ସହିତ ପୃଥିବୀ ପ୍ରକଟ ହେଲା ।

ତସ୍ଯ ରୂପସ୍ଯ ଵିସ୍ତାରଂ ପାତାଲଂ ନାଲସଂସ୍ଥିତମ୍ । କର୍ଣିକାଯାଂ ତଥା ମେରୁସ୍ତନ୍ମଧ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଭଵଃ ।। ୩୧.

ସେହି ରୂପର ବିସ୍ତାର ପାତାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇଥିଲା, ତାହାର ମୂଳ ନାଳରେ ଅଟୁଟ ଥିଲା । ପଦ୍ମର କର୍ଣ୍ଣିକାରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଓ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିବାସ ଥିଲା ।

ଏଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରଂ ତସ୍ଯ ଶରୀରସ୍ଯ ତୁ ସଂଭଵମ୍ । ମୁମୁଚେ ତଚ୍ଛରୀରସ୍ଥୋ ଵାଯୁର୍ଵାଯୁଂ ସମଂ ସୃଜତ୍ ।। ୩୧.

ଏଭଳି ତାଙ୍କର ଶରୀରର ପରମ ଉତ୍ପତ୍ତି ଦେଖି, ଶରୀର ଭିତରେ ଥିବା ବାୟୁ ବାହାରିଗଲା ଓ ସେ ବାୟୁକୁ ସମଭାବରେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ।

ଅଵିଦ୍ଯାଵିଜଯଂ ଚେମଂ ଶଙ୍ଖରୂପେଣ ଧାରଯ । ଅଜ୍ଞାନଚ୍ଛେଦନାର୍ଥାଯ ଖଙ୍ଗଂ ତେଽସ୍ତୁ ସଦା କରେ ।। ୩୧.

ଅବିଦ୍ୟା ଜୟ ପାଇଁ ଏହି ଶଂଖକୁ ଧର, ଅଜ୍ଞାନ ଛେଦନ ପାଇଁ ତୋର ହାତରେ ତଳୱାର ସଦା ରହୁ ।

କାଲଚକ୍ରମିମଂ ଘୋରଂ ଚକ୍ରଂ ତ୍ଵଂ ଧାରଯାଚ୍ଯୁତ । ଅଧର୍ମଗଜଘାତାର୍ଥଂ ଗଦାଂ ଧାରଯ କେଶଵ ।। ୩୧.

ଏହି ଭୟଙ୍କର କାଳଚକ୍ରକୁ ଧର, ଅଚ୍ୟୁତ । ଅଧର୍ମର ହାତୀକୁ ନଶ୍ୱ କରିବା ପାଇଁ ଗଦାକୁ ଧର, କେଶବ ।