ଵରାହପୁରାଣମ୍

ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୃଜତଃ ସୃଷ୍ଟିମାଦିସର୍ଗେ ସମୁତ୍ଥିତେ । ଚିନ୍ତାଭୂନ୍ମହତୀ କୋ ମେ ପ୍ରଜାଃ ସୃଷ୍ଟା ଧରିଷ୍ଯତି ।। ୨୯.

ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ସୃଷ୍ଟିରେ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ମନରେ ବଡ଼ ଚିନ୍ତା ଆସିଲା — 'ମୋର ସୃଷ୍ଟିତ ପ୍ରଜାମାନେ କିଏ ଧାରଣ କରିବେ?'

ଏଵଂ ଚିନ୍ତଯତସ୍ତସ୍ଯ ଅଵକାଶଂ ପ୍ରଜାସ୍ଵିହ । ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୂଵୁଃ ଶ୍ରୋତ୍ରେଭ୍ଯଃ ଦଶ କନ୍ଯା ମହାପ୍ରଭାଃ ।। ୨୯.

ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶ୍ରୋତ୍ରରୁ ଦଶଟି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ କନ୍ୟା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଜାମାନେ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ଦେଲେ ।

ପୂର୍ଵା ଚ ଦକ୍ଷିଣା ଚୈଵ ପ୍ରତୀଚୀ ଚୋତ୍ତରା ତଥା । ଊର୍ଧ୍ଵାଽଧରା ଚ ଷଣ୍ମୁଖ୍ଯାଃ କନ୍ଯା ହ୍ଯାସଂସ୍ତଦା ନୃପ ।। ୨୯.

ସେମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ, ପଶ୍ଚିମ, ଉତ୍ତର, ଉପର ଓ ତଳ — ଏହି ଛଅଟି ମୁଖ୍ୟ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ରାଜା ।

ଅନ୍ଯାଶ୍ଚତସ୍ତ୍ରସ୍ତେଷାଂ ତୁ କନ୍ଯାଃ ପରମଶୋଭନାଃ । ରୂପସ୍ଵିନ୍ଯୋ ମହାଭାଗା ଗାମ୍ଭୀର୍ଯେଣ ସମନ୍ଵିତାଃ ।। ୨୯.

ଅନ୍ୟ ଚାରିଟି କନ୍ୟା ମଧ୍ୟରୁ ବହୁତ ସୁନ୍ଦର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ ଓ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ଗଭୀର ଚରିତ୍ର ଥିଲେ ।

ତା ଊଚୁଃ ପ୍ରଣଯାଦ୍ ଦେଵଂ ପ୍ରଜାପତିମକଲ୍ମଷମ୍ । ଅଵକାଶଂ ତୁ ନୋ ଦେହି ଦେଵଦେଵ ପ୍ରଜାପତେ ।। ୨୯.

ସେମାନେ ସ୍ନେହରେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ଦେବଦେବ, ପ୍ରଜାପତି, ଆମେ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ଦିଅ ।'

ଯତ୍ର ତିଷ୍ଠାମହେ ସର୍ଵା ଭର୍ତୃଭିଃ ସହିତାଃ ସୁଖମ୍ । ପତଯଶ୍ଚ ମହାଭାଗା ଦେହି ନୋଽଵ୍ଯକ୍ତସଂଭଵ ।। ୨୯.

'ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆମ ପତିମାନେ ସହିତ ସୁଖରେ ବସିପାରିବା । ଆମେ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପତିମାନେ ଦିଅ, ହେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥାନ ।'

ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମେତତ୍ ସୁଶ୍ରୋଣ୍ଯଃ ଶତକୋଟିପ୍ରଵିସ୍ତରମ୍ । ତସ୍ଯାନ୍ତେ ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଭଦ୍ରା ଉଷ୍ଯତାଂ ମା ଵିଲମ୍ବତ ।। ୨୯.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ — 'ହେ ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟାମାନେ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଶତ କୋଟି ବ୍ୟାପି ଅଛି । ତାହାର ଶେଷରେ ତୁମେ ଇଚ୍ଛାମତେ ବସ, ବିଳମ୍ବ କରିବା ନାହିଁ ।'

ଭର୍ତୄଂଶ୍ଚ ଵଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୂପସ୍ଵିନୋଽନଘାଃ । ଯଥେଷ୍ଟଂ ଗମ୍ଯତାଂ ଦେଶୋ ଯସ୍ଯା ଯୋ ରୋଚତେଽଧୁନା ।। ୨୯.

'ମୁଁ ତୁମେ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ ଓ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ପତିମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରି ଦେଉଛି । ଏବେ ଯେଉଁଠାରେ ଚାହୁଁ, ସେଠାକୁ ଯାଅ ।'

ଏଵମୁକ୍ତାଶ୍ଚ ତାଃ ସର୍ଵା ଯଥେଷ୍ଟଂ ପ୍ରଯଯୁସ୍ତଦା । ବ୍ରହ୍ମାପି ସସୃଜେ ତୂର୍ଣଂ ଲୋକପାଲାନ୍ ମହାବଲାନ୍ ।। ୨୯.

ଏପରି କହିବା ପରେ, ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚାଲିଗଲେ । ବ୍ରହ୍ମା ତୁରନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକପାଳମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ।

ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଲୋକପାଲାଂସ୍ତୁ ତାଃ କନ୍ଯାଃ ପୁନରାହ୍ଵଯତ୍ । ଵିଵାହଂ କାରଯାମାସ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ ।। ୨୯.

ଲୋକପାଳମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରି, ବ୍ରହ୍ମା ସେ କନ୍ୟାମାନେକୁ ପୁଣି ଡାକିଲେ ଓ ବିବାହ କରାଇଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପିତାମହ ଭାବରେ ।

ଏକାମିନ୍ଦ୍ରାଯ ସ ପ୍ରାଦାଦଗ୍ନଯେଽନ୍ଯାଂ ଯମାଯ ଚ । ନିର୍ଋତାଯ ଚ ଦେଵାଯ ଵରୁଣାଯ ମହାତ୍ମନେ ।। ୨୯.

ଏକ କନ୍ୟାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, ଅନ୍ୟକୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ଏକକୁ ଯମଙ୍କୁ, ଏକକୁ ନିରୃତିଙ୍କୁ ଓ ଏକକୁ ମହାତ୍ମା ବରୁଣଙ୍କୁ ଦେଲେ ।

ଵାଯଵେ ଧନଦେଶାଯ ଈଶାନାଯ ଚ ସୁଵ୍ରତ । ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵାଂ ସ୍ଵଯମଧିଷ୍ଠାଯ ଶେଷାଯାଧୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାମ୍ ।। ୨୯.

ଏକକୁ ବାୟୁଙ୍କୁ, ଏକକୁ କୁବେରଙ୍କୁ, ଏକକୁ ଈଶାନଙ୍କୁ ଦେଲେ । ବ୍ରହ୍ମା ଉପର ଦିଗକୁ ନିଜେ ଅଧିଷ୍ଠାନ କଲେ, ତଳ ଦିଗକୁ ଶେଷଙ୍କୁ ଦେଲେ ।

ଏଵଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ପୁନର୍ବ୍ରହ୍ମା ତିଥିଂ ପ୍ରାଦାଦ୍ ଦିଶାଂ ପୁନଃ । ଦଶମୀଂ ଭର୍ତୃନାମ୍ନସ୍ତୁ ଦଧ୍ଯନ୍ନଂ ଭୋଜନଂ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୨୯.

ଏପରି ଦେଇ, ବ୍ରହ୍ମା ପୁଣି ଦିଗମାନେ ପାଇଁ ଏକ ତିଥି ଦେଲେ — ଦଶମୀ, ପତିମାନଙ୍କ ନାମରେ, ଦଧିଭାତ ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ।

ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତା ଦେଵ୍ଯଃ ସେନ୍ଦ୍ରାଦ୍ଯାଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ । ଦଶମୀ ଚ ତିଥିସ୍ତାସାମତୀଵ ଦଯିତାଭଵତ୍ ।। ୨୯.

ସେହି ସମୟରୁ, ସେମାନେ ଦେବୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ । ଦଶମୀ ତିଥି ସେମାନେ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଆଦରିତ ହେଲା ।

ତସ୍ଯାଂ ଦଧ୍ଯାଶନୋ ଯସ୍ତୁ ସୁଵ୍ରତୀ ଭଵତେ ନରଃ । ତସ୍ଯ ପାପକ୍ଷଯଂ ତାସ୍ତୁ କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯହରହର୍ନୃପ ।। ୨୯.

ଯେଉଁ ଜଣେ ଶୁଭ ଆଚରଣ କରି ଦଶମୀ ତିଥିରେ ଦଧିଭାତ ଖାଇଥାଏ, ଦେବୀମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ତାଙ୍କର ପାପ କ୍ଷୟ କରନ୍ତି, ରାଜା ।

ଯଶ୍ଚୈତଚ୍ଛୃଣୁଯାଜ୍ଜନ୍ମ ଦିଶାଂ ନିଯତମାନସଃ । ସ ପ୍ରତିଷ୍ଠାମଵାପ୍ନୋତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୨୯.

ଯେଉଁ ଲୋକେ ଏହି ଦିଗ୍ଗୁଡିକର ଜନ୍ମ କଥାକୁ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ଦୃଢ଼ ସ୍ଥାନ ପାଇଥାନ୍ତି; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ମହାତପା ଉଵାଚ । ଶ୍ରୃଣୁ ଚାନ୍ଯାଂ ଵସୁପତେରୁତ୍ପତ୍ତିଂ ପାପନାଶିନୀମ୍ । ଯଥା ଵାଯୁଃ ଶରୀରସ୍ଥୋ ଧନଦଃ ସଂବଭୂଵ ହ ।। ୩୦.

ମହାତପା କହିଲେ: ଏବେ ଆଉ ଏକ ଧନପତିଙ୍କର ଜନ୍ମ କଥା ଶୁଣ, ଯାହା ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ। କିପରି ବାୟୁ ଦେହରେ ବସି ଧନଦାତା ହେଲେ, ତାହା ମୁଁ କହୁଛି।

ଆଦ୍ଯଂ ଶରୀରଂ ଯତ୍ ତସ୍ମିନ୍ ଵାଯୁରନ୍ତଃ ସ୍ଥିତୋଽଭଵତ୍ । ପ୍ରଯୋଜନାନ୍ମୂର୍ତ୍ତିମତ୍ତ୍ଵମାଦିଷ୍ଟଂ କ୍ଷେତ୍ରଦେଵତା ।। ୩୦.

ଏହି ପ୍ରଥମ ଦେହରେ ବାୟୁ ଭିତରେ ବସିଥିଲେ; ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଦେହର ଦେବତା ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ନିୟୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା।

ତତ୍ର ମୂର୍ତ୍ତସ୍ଯ ଵାଯୋସ୍ତୁ ଉତ୍ପତ୍ତିଃ କୀର୍ତ୍ତ୍ଯଯେ ମଯା । ତାଂ ଶ୍ରୃଣୁଷ୍ଵ ମହାଭାଗ କଥ୍ଯମାନାଂ ମଯାନଘ ।। ୩୦.

ସେଠାରେ ବାୟୁଙ୍କର ଦେହଧାରଣ କଥା ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ କହୁଛି; ମହାଭାଗ, ମୁଁ କହୁଥିବା ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣ, ଅନଘ।

ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୃଷ୍ଟିକାମସ୍ଯ ମୁଖାଦ୍ ଵାଯୁର୍ଵିନିର୍ଯଯୌ । ପ୍ରଚଣ୍ଡଶର୍କରାଵର୍ଷୀ ତଂ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରତ୍ଯଷେଧଯତ୍ । ମୂର୍ତ୍ତୋ ଭଵସ୍ଵ ଶାନ୍ତଶ୍ଚ ତତ୍ରୋକ୍ତୋ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍ ଭଵତ୍ ।। ୩୦.

ସୃଷ୍ଟି କାମନାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମୁଖରୁ ବାୟୁ ବାହାରିଲେ, ତେଣିଁ ଭୟଙ୍କର ଓ ପଥର ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇ କହିଲେ, 'ଦେହଧାରଣ କର ଓ ଶାନ୍ତ ହେଉ', ଏଭଳି ବାୟୁ ଦେହଧାରଣ କଲେ।

ସର୍ଵେଷାଂ ଚୈଵ ଦେଵାନାଂ ଯଦ୍ ଵିତ୍ତଂ ଫଲମେଵ ଚ । ତତ୍ସର୍ଵଂ ପାହି ଯେନୋକ୍ତଂ ତସ୍ମାଦ୍ ଧନପତିର୍ଭଵତ୍ ।। ୩୦.

ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଧନ ଓ ଫଳ ଯେଉଁଠି ଅଛି, ସେସବୁକୁ ରକ୍ଷା କର; ଏହି ଆଜ୍ଞା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଧନପତି ହେବ।

ତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମା ଦଦୌ ତୁଷ୍ଟସ୍ତିଥିମେକାଦଶୀଂ ପ୍ରଭୁଃ । ତସ୍ଯାମନଗ୍ନିପକ୍ଵାଶୀ ଯୋ ଭଵେନ୍ନିଯତଃ ଶୁଚିଃ ।। ୩୦.

ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା ଖୁସି ହୋଇ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ଦେଲେ; ଏହି ଦିନ ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନିରେ ରାନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ଖାଉନାହିଁ, ନିୟମିତ ଓ ପବିତ୍ର ରହିଥାଏ—

ତସ୍ଯାଶୁ ଧନଦୋ ଦେଵସ୍ତୁଷ୍ଟଃ ସର୍ଵଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ଏଷା ଧନପତେର୍ମୂର୍ତିଃ ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷନାଶିନୀ ।। ୩୦.

ତାଙ୍କୁ ଧନଦାତା ଦେବତା ଖୁସି ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ସବୁକିଛି ଦେଇଥାନ୍ତି; ଏହି ଧନପତିଙ୍କର ଦେହଧାରଣ ଦୂର୍ବଳ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।

ଯ ଏତାଂ ଶ୍ରୃଣୁଯାଦ୍ ଭକ୍ତ୍ଯା ପୁରୁଷଃ ପଠତେଽପି ଵା । ସର୍ଵକାମମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି ।। ୩୦.

ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଭକ୍ତିରେ ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି ଓ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ଯାନ୍ତି।

ମହାତପା ଉଵାଚ । ମନୋର୍ନାମ ମନୁତ୍ଵଂ ଚ ଯଦେତତ୍ ପଠ୍ଯତେ କିଲ । ପ୍ରଯୋଜନଵଶାଦ୍ ଵିଷ୍ଣୁରସାଵେଵ ତୁ ମୂର୍ତ୍ତିମାନ୍ ।। ୩୧.

ମହାତପା କହିଲେ: ଯେଉଁ କଥା ମନୁ ଓ ମନୁତ୍ୱ ଭାବରେ ପାଠ କରାଯାଏ, ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ, ସେହି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଦେହଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ଯୋଽସୌ ନାରାଯଣୋ ଦେଵଃ ପରାତ୍ ପରତରୋ ନୃପ । ତସ୍ଯ ଚିନ୍ତା ସମୁତ୍ପନ୍ନା ସୃଷ୍ଟିଂ ପ୍ରତି ନରୋତ୍ତମ ।। ୩୧.

ଯେଉଁ ନାରାୟଣ ଦେବତା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉପରେ, ରାଜା, ସେଠି ସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା ଆସିଲା, ମନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ସୃଷ୍ଟା ଚେଯଂ ମଯା ସୃଷ୍ଟିଃ ପାଲନୀଯା ମଯୈଵ ହ । କର୍ମକାଣ୍ଡଂ ତ୍ଵମୂର୍ତ୍ତେନ କର୍ତୁଂ ନୈଵେହ ଶକ୍ଯତେ । ତସ୍ମାନ୍ମୂର୍ତ୍ତିଂ ସୃଜାମ୍ଯେକାଂ ଯଯା ପାଲ୍ଯମିଦଂ ଜଗତ୍ ।। ୩୧.

ଏହି ସୃଷ୍ଟି ମୁଁ କରିଛି; ଏହାକୁ ମୁଁ ରକ୍ଷା କରିବା ଦରକା। କିନ୍ତୁ ଦେହ ନଥିଲେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ମୁଁ ଏକ ଦେହଧାରଣ କରିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତ ରକ୍ଷିତ ହେବ।

ଏଵଂ ଚିନ୍ତଯତସ୍ତସ୍ଯ ସତ୍ଯାଭିଧ୍ଯାଯିନୋ ନୃପ । ପ୍ରାକ୍ସୃଷ୍ଟିଜାତଂ ରାଜନ୍ ଵୈ ମୂର୍ତ୍ତିମତ୍ ତତ୍ପୁରୋ ବଭୌ ।। ୩୧.

ଏଭଳି ସତ୍ୟ ଭାବନା କରୁଥିବାବେଳେ, ରାଜା, ସୃଷ୍ଟି ପୂର୍ବରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଦେହଧାରୀ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲେ।

ପୁରୋଭୂତେ ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ଦେଵୋ ନାରାଯଣଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ପ୍ରଵିଶନ୍ତଂ ଦଦର୍ଶାଥ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ଦେହତଃ ।। ୩୧.

ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରକାଶ ପାଇବା ପରେ, ନାରାୟଣ ଦେବତା ନିଜ ଦେହରୁ ତିନି ଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।