ଦେଵା ଊଚୁଃ । ଭଵସ୍ଵ ଦେଵସେନାନୀର୍ମହେଶ୍ଵରସୁତ ପ୍ରଭୋ । ଷଣ୍ମୁଖ ସ୍କନ୍ଦ ଵିଶ୍ଵେଶ କୁକ୍କୁଟଧ୍ଵଜ ପାଵକେ ।। ୨୫.
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: ହେ ପ୍ରଭୁ, ମହାଦେବଙ୍କର ପୁଅ, ଆମ ଦେବସେନାଙ୍କ ନାୟକ ହେଉ। ଷଣ୍ମୁଖ, ସ୍କନ୍ଦ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, କୁକୁଡ଼ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଅଗ୍ନିପୁତ୍ର, ଆମେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ।
କମ୍ପିତାରେ କୁମାରେଶ ସ୍କନ୍ଦ ବାଲଗ୍ରହାନୁଗ । ଜିତାରେ କ୍ରୌଞ୍ଚଵିଧ୍ଵଂସ କୃତ୍ତିକାସୁତ ମାତୃଜ ।। ୨୫.
ହେ କୁମାରେଶ୍ୱର, ସ୍କନ୍ଦ, ଶିଶୁମାନେ ଯେଉଁ ଗ୍ରହର କ୍ଷୁଭିତ କରେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରୁଥିବା, ବିଜୟୀ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ପର୍ବତକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିବା, କୃତ୍ତିକା ମାଆଁଙ୍କର ପୁଅ, ମାତୃମାନେ ଯାହାଁରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଭୂତଗ୍ରହପତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଵକି ପ୍ରିଯଦର୍ଶନ । ମହାଭୂତପତେଃ ପୁତ୍ର ତ୍ରିଲୋଚନ ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ।। ୨୫.
ହେ ଭୂତଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଗ୍ନିପୁତ୍ର, ମଧୁର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା, ମହାଭୂତଙ୍କ ନାଥଙ୍କ ପୁଅ, ତିନି ଆଖି ଥିବା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ଏଵଂ ସ୍ତୁତସ୍ତଦା ଦେଵୈର୍ଵଵର୍ଧ ଭଵନନ୍ଦନଃ । ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯସଂକାଶୋ ବଭୂଵାଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନଃ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମପି ତତ୍ତେଜସ୍ତାପଯାମାସ ପାର୍ଥିଵ ।। ୨୫.
ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ପରେ, ଭବଙ୍କ ପୁଅ ବଢ଼ିଲେ; ସେ ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ତିନି ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇଦେଲା, ରାଜନ।
ପ୍ରଜାପାଲ ଉଵାଚ । କଥଂ ତଂ କୃତ୍ରିକାପୁତ୍ରମୁକ୍ତଵନ୍ତଃ ସୁରଂ ଗୁରୁମ୍ । କଥଂ ଚ ପାଵକିରସୌ କଥଂ ଵା ମାତୃନନ୍ଦନଃ ।। ୨୫.
ପ୍ରଜାପାଳ ପଚାରିଲେ: ତାଙ୍କୁ କିପରି କୃତ୍ତିକାଙ୍କ ପୁଅ, ଦେବତାଙ୍କ ଗୁରୁ, ଅଗ୍ନିର ପୁଅ, ଓ ମାତୃମାନେ ଯାହାଁରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି ବୋଲି କହିଲେ?
ମହାତପା ଉଵାଚ । ଆଦିମନ୍ଵନ୍ତରେ ଦେଵ ଉତ୍ପତ୍ତିର୍ଯା ମଯୋଦିତା । ପରୋକ୍ଷଦର୍ଶିଭିର୍ଦେଵୈରେଵମେଵ ସ୍ତୁତଃ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୨୫.
ମହାତପା କହିଲେ: ପ୍ରଥମ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ମୁଁ ଯେପରି ତାଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିଛି, ସେପରି ଦୂରଦର୍ଶୀ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ।
କୃତ୍ତିକା ପାଵକସ୍ତ୍ଵନ୍ଯମାତରୋ ଗିରିଜା ତଥା । ଦ୍ଵିଜୀଯଜନ୍ମନି ଗୁହସ୍ଯୈତେ ଉତ୍ପତ୍ତିହେତଵଃ ।। ୨୫.
କୃତ୍ତିକା, ଅଗ୍ନି, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାଆଁମାନେ ଓ ଗିରିଜା — ଏମାନେ ଗୁହାଙ୍କ ଦ୍ୱିଜନ୍ମ ଉତ୍ପତ୍ତିର କାରଣ ହେଇଥିଲେ।
ଏଵମେତତ୍ ତଵାଖ୍ଯାତଂ ପୃଚ୍ଛତଃ ପାର୍ଥିଵୋତ୍ତମ । ଆତ୍ମଵିଦ୍ଯାଽମୃତଂ ଗୁହ୍ଯମହଂକାରସ୍ଯ ସଂଭଵଃ ।। ୨୫.
ଏପରି, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ରାଜା, ତୁମେ ଯେପରି ପଚାରିଲ, ମୁଁ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ, ଅମୃତ ଓ ଅହଂକାରର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେଲି।
ସ୍ଵଯଂ ସ୍କନ୍ଦୋ ମହାଦେଵଃ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନଃ । ତସ୍ଯ ଷଷ୍ଠୀଂ ତିଥିଂ ପ୍ରାଦାଦଭିଷେକେ ପିତାମହଃ ।। ୨୫.
ସ୍କନ୍ଦ ନିଜେ ମହାଦେବ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଅଭିଷେକ ସମୟରେ ପିତାମହ ତାଙ୍କୁ ଷଷ୍ଠୀ ତିଥି ଦେଇଥିଲେ।
ଏତାଂ ଫଲାଶନୋ ଯସ୍ତୁ କ୍ଷଯେନ୍ନିଯତମାନସଃ । ଅପୁତ୍ରୋଽପି ଲଭେତ୍ ପୁତ୍ରାନଧନୋଽପି ଧନଂ ଲଭେତ୍ । ଯଂ ଯମିଚ୍ଛେତ ମନସା ତଂ ତଂ ଲଭତି ମାନଵଃ ।। ୨୫.
ଯେଉଁଠି ଲୋକ ନିୟମିତ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ନ୍ତି, ଏବଂ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯଦି ସନ୍ତାନହୀନ, ତେବେ ସନ୍ତାନ ପାଇବେ; ଧନହୀନ ହେଲେ ଧନ ପାଇବେ; ମନରେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରିବେ, ସେହି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ।
ଯଶ୍ଚୈତତ୍ ପଠତି ସ୍ତୋତ୍ରଂ କାର୍ତିକେଯସ୍ଯ ମାନଵଃ । ତସ୍ଯ ଗେହେ କୁମାରାଣାଂ କ୍ଷେମାରୋଗ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୨୫.
ଯେଉଁଠି ଲୋକ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଘରେ କୁମାରମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଥାଏ।
ପ୍ରଜାପାଲ ଉଵାଚ । ଶରୀରସ୍ଯ କଥଂ ମୂର୍ତିଗ୍ରହଣଂ ଜ୍ଯୋତିଷୋ ଦ୍ଵିଜ । ଏତନ୍ମେ ସଂଶଯଂ ଛିନ୍ଧି ପ୍ରଣତସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ ।। ୨୬.
ପ୍ରଜାପାଳ ପଚାରିଲେ: ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଶରୀର କିପରି ଜ୍ୟୋତିରୁ ଆକାର ନେଇଥାଏ? ମୋର ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି।
ମହାତପା ଉଵାଚ । ଯୋଽସାଵାତ୍ମା ଜ୍ଞାନଶକ୍ତିରେକ ଏଵ ସନାତନଃ । ସ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଯଦା ଚୈଚ୍ଛତ୍ ତଦା ସ୍ଵାତ୍ମସ୍ଥିତୋ ଜ୍ଵଲତ୍ ।। ୨୬.
ମହାତପା କହିଲେ: ଯେଉଁ ଆତ୍ମା, ଏକମାତ୍ର ଚିତ୍ଶକ୍ତି ଓ ସନାତନ, ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ହେବାକୁ ଚାହିଲେ, ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ରହି ଅତିଜ୍ୱଳ୍ଲ ହେଇଯାଏ।
ଯଃ ସୂର୍ଯ ଇତି ଭାସ୍ଵାଂସ୍ତୁ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯେନ ମହାତ୍ମନଃ । ଲୋଲୀଭୂତାନି ତେଜାଂସି ଭାସଯନ୍ତି ଜଗତ୍ତ୍ରଯମ୍ ।। ୨୬.
ଯାହାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବୋଲାଯାଏ, ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ତେଜ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇ ତିନି ଲୋକକୁ ଆଲୋକିତ କରେ।
ତସ୍ମିନ୍ ସର୍ଵେ ସୁରାଃ ସିଦ୍ଧା ଗଣାଃ ସର୍ଵେ ମହର୍ଷିଭିଃ । ସମଂ ସୂତା ଇତି ଵିଭୋ ତସ୍ମାତ୍ ସୂର୍ଯୋ ଭଵନ୍ ସ୍ତୁତଃ ।। ୨୬.
ସେଇ ତେଜ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ଗଣ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ; ଏହିକାରଣରୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ସମସ୍ତର ମୂଳ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ।
ଲୋଲୀଭୂତସ୍ଯ ତସ୍ଯାଶୁ ତେଜସୋଽଭୂଚ୍ଛରୀରକମ୍ । ପୃଥକ୍ତ୍ଵେନ ରଵିଃ ସୋଽଥ କୀର୍ତ୍ତ୍ଯତେ ଵେଦଵାଦିଭିଃ ।। ୨୬.
ସେ ଚଞ୍ଚଳ ତେଜରୁ ଏକ ଶରୀର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଏହିପରି ଅଲଗା ଭାବରେ, ସେକୁ ବେଦ ବ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରୁଥିବାମାନେ ରବି ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଭାସଯନ୍ ସର୍ଵଲୋକାଂସ୍ତୁ ଯତୋଽସାଵୁତ୍ଥିତୋ ଦିଵି । ଅତୋଽସୌ ଭାସ୍କରଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ପ୍ରକର୍ଷାଚ୍ଚ ପ୍ରଭାକରଃ ।। ୨୬.
ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଆଲୋକିତ କରେ, ଆକାଶରେ ଉଦୟ ହୁଏ, ଏହିକାରଣରୁ ସେ ଭାସ୍କର ବୋଲି ଓ ତାଙ୍କର ତେଜ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାକର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଦିଵା ଦିଵସ ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତତ୍କାରିତ୍ଵାଦ୍ ଦିଵାକରଃ । ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତସ୍ତ୍ଵାଦିରାଦିତ୍ଯସ୍ତେନ ଉଚ୍ଯତେ ।। ୨୬.
ଦିନକୁ ଦିନ ବୋଲି କହାଯିବାର କାରଣ ଯେଉଁଠି, ସେହିପାଇଁ ସେ ଦିବାକର ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାନ୍ତି; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆଦି ଥିବାରୁ, ସେ ଆଦିତ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଏତସ୍ଯ ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯାଃ ସଂଭୂତାସ୍ତେଜସା ପୃଥକ୍ । ପ୍ରଧାନ ଏଵ ସର୍ଵେଷାଂ ସର୍ଵଦା ସ ଵିବୁଧ୍ଯତେ ।। ୨୬.
ତାଙ୍କଠାରୁ ବାରୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଥିଲା; ତଥାପି ସେ ସବୁବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋପରି ବୋଲି ପରିଚିତ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜଗତୋ ଵ୍ଯାପ୍ତିଂ କୁର୍ଵାଣଂ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । ତସ୍ଯୈଵାନ୍ତଃ ସ୍ଥିତା ଦେଵା ଵିନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ସ୍ତୁତିଂ ଜଗୁଃ ।। ୨୬.
ସେଇ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱରେ ବ୍ୟାପିତ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଭିତରେ ବସିଥିବା ଦେବତାମାନେ ବାହାରି ଆସି ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି କରିଲେ।
ଦେଵା ଊଚୁଃ । ଭଵାନ୍ ପ୍ରସୂତିର୍ଜଗତଃ ପୁରାଣଃ କ୍ଷଯାମଲୈଵ ପ୍ରଦହନ୍ ଜଗନ୍ତି । ସମୁତ୍ଥିତୋ ନାଥ ଶମଂ ପ୍ରଯାହି ମା ଦେଵଲୋକାନ୍ ପ୍ଲୁଷ କର୍ମସାକ୍ଷିନ୍ ।। ୨୬.
ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: ଆପଣ ଏହି ବିଶ୍ୱର ପୁରାତନ ଉତ୍ସ; ଆପଣଙ୍କ ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଦାହ କରୁଛି। ନାଥ, ଏବେ ଉଦିତ ହୋଇ, ଶାନ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ—ଦୟାକରି ଦେବଲୋକକୁ ଦାହ କରନ୍ତୁନି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ସାକ୍ଷୀ।
ତ୍ଵଯା ତତଂ ସର୍ଵତ ଏଵ ତେଜଃ ପ୍ରତାପିନା ସୂର୍ଯ ଯଜୁଃପ୍ରଵୃତ୍ତେ । ତିଗ୍ମଂ ରଥାଙ୍ଗଂ ତଵ ଦେଵକଲ୍ପଂ କାଲାଖ୍ଯମଧ୍ଵାନ୍ତକରଂ ଵଦନ୍ତି ।। ୨୬.
ହେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କ ତେଜ ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସାରିତ; ଯଜୁର୍ବେଦ ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ଆପଣଙ୍କ ତେଜ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଆପଣଙ୍କ ରଥର ଚକ୍ର ତୀବ୍ର ଏବଂ ଦେବତାସମ, ଯାହାକୁ 'କାଳ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରେ।
ପ୍ରଭାକରସକ୍ତ୍ଵଂ ରଵିରାଦିଦେଵ ଆତ୍ମା ସମସ୍ତସ୍ଯ ଚରାଚରସ୍ଯ । ପିତାମହସକ୍ତ୍ଵଂ ଵରୁଣୋ ଯମଶ୍ଚ ଭୂତଂ ଭଵିଷ୍ଯଚ୍ଚ ଵଦନ୍ତି ସିଦ୍ଧାଃ ।। ୨୬.
ସିଦ୍ଧମାନେ କହନ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତର ଆତ୍ମା; ବରୁଣ ଓ ଯମ, ପିତାମହଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ପୂର୍ବ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଧ୍ଵାନ୍ତଂ ପ୍ରଣୁ ତ୍ଵଂ ସୁରଲୋକପୂଜ୍ଯ ପ୍ରଯାହି ଶାନ୍ତିଂ ପିତରୋ ଵଦନ୍ତି । ଵେଦାନ୍ତଵେଦ୍ଯୋଽସି ମଖେଷୁ ଦେଵ ତ୍ଵଂ ହୂଯସେ ଵିଷ୍ଣୁରସି ପ୍ରସହ୍ଯ । ଇତି ସ୍ତୁତସ୍ତୈଃ ସୁରନାଥ ଭକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରପାହି ଶଂଭୋ ନ ଇତି ପ୍ରସହ୍ଯ ।। ୨୬.
ଆପଣ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ସୁରଲୋକରେ ପୂଜିତ; ପିତୃମାନେ କହନ୍ତି, 'ଶାନ୍ତିକୁ ଯାଆନ୍ତୁ'। ବେଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାତ, ଯଜ୍ଞରେ ଆହ୍ୱାନିତ, ଏବଂ ଆପଣ ବାସ୍ତବରେ ବିଷ୍ଣୁ। ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ଭକ୍ତିରେ ସ୍ତୁତି କରି, ବିନତି କଲେ: 'ଅମୂଳ୍ୟ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଆମକୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିରେ ଦମନ କରନ୍ତୁନି।'
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ଦେଵୈଃ ସୌମ୍ଯାଂ ମୂର୍ତ୍ତିମଥାକରୋତ୍ । ପ୍ରକାଶତ୍ଵଂ ଜଗାମାଶୁ ଦେଵତାନାଂ ମହାପ୍ରଭଃ ।। ୨୬.
ଦେବତାମାନେ ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେ ମୃଦୁ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ସେ ମହାପ୍ରଭା ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।
ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ସୁରାଣାଂ ତୁ ଦହନଂ ଶାମିତଂ ପୁରା । ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ଖଲୁ ସୂର୍ଯେଣ ମୂର୍ତ୍ତିତ୍ଵଂ କୃତଵାନ୍ ଭୁଵି ।। ୨୬.
ଏହିପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଦାହ ଶାନ୍ତ ହେଲା; ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ଏତାଂ ଯଃ ପୁରୁଷୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ଉପାସ୍ତେ ସୂର୍ଯମର୍ଚଯେତ୍ । ଭାସ୍କରେଣ ଚ ତସ୍ଯାସୌ ଫଲମିଷ୍ଟଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ।। ୨୬.
ଯେଉଁ ଲୋକ ଏହିପରି ଭକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଭାସ୍କର ଚାହିଦା ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ଏତତ୍ ତେ କଥିତଂ ରାଜନ୍ ସୂର୍ଯାଖ୍ଯାନଂ ପୁରାତନମ୍ । ଆଦିମନ୍ଵନ୍ତରେ ଵୃତ୍ତଂ ମାତରଃ ଶ୍ରୃଣୁ ସାଂପ୍ରତମ୍ ।। ୨୬.
ହେ ରାଜନ୍, ଏଭଳି ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁରାତନ ସୂର୍ଯ୍ୟ କଥା କହିଲି; ଏବେ ପ୍ରଥମ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ମାତା, ତାହା ଶୁଣ।
ମହାତପା ଉଵାଚ । ପୂର୍ଵମାସୀନ୍ମହାଦୈତ୍ଯୋ ବଲଵାନନ୍ଧକୋ ଭୁଵି । ସ ଦେଵାନ୍ ଵଶମାନିନ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵରଦର୍ପିତଃ ।। ୨୭.
ମହାତପା କହିଲେ: ପୂର୍ବେ ପୃଥିବୀରେ ଏକ ବଳଶାଳୀ ଦାନବ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଅନ୍ଧକ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିଆ ଵର ଦ୍ୱାରା ସେ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ।
ତେନାତ୍ମଵାନ୍ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ତ୍ଯାଜିତା ମେରୁପର୍ଵତମ୍ । ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶରଣଂ ଜଗ୍ମୁରନ୍ଧକସ୍ଯ ଭଯାର୍ଦିତାଃ ।। ୨୭.
ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମେରୁ ପର୍ବତ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ଅନ୍ଧକଙ୍କ ଭୟରେ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।