ଵରାହପୁରାଣମ୍

ପ୍ରଜାପାଲ ଉଵାଚ । ଅହଂକାରାତ୍ କଥଂ ଜଜ୍ଞେ କାର୍ତ୍ତିକେଯୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ଏତନ୍ମେ ସଂଶଯଂ ଛିନ୍ଧି ପୃଚ୍ଛତୋ ଵୈ ମହାମୁନେ ।। ୨୫.

ପ୍ରଜାପାଳ କହିଲେ — ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା କାର୍ତ୍ତିକେୟ କିପରି ଜନ୍ମ ନେଲେ? ମୋର ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ମହାମୁନି।

ମହାତପା ଉଵାଚ । ସର୍ଵେଷାମେଵ ତତ୍ତ୍ଵାନାଂ ଯଃ ପରଃ ପୁରୁଷଃ ସ୍ମୃତଃ । ତସ୍ମାଦଵ୍ଯକ୍ତମୁତ୍ପନ୍ନଂ ତତ୍ତ୍ଵାଦି ତ୍ରିଵିଧଂ ତୁ ତତ୍ ।। ୨୫.

ମହାତପା କହିଲେ — ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ମୂଳ ଯେଉଁ ପରମ ପୁରୁଷ, ସେଉଁଠୁ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ତାହାଠୁ ତିନିପ୍ରକାର ତତ୍ତ୍ୱ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

ପୁରୁଷାଵ୍ଯକ୍ତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ମହତ୍ତ୍ଵଂ ସମପଦ୍ଯତ । ସ ଚାହଂକାର ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଯୋ ମହାନ୍ ସମୁଦାହୃତଃ ।। ୨୫.

ପୁରୁଷ ଏବଂ ଅବ୍ୟକ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା; ଏହାକୁ ଅହଂକାର କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁ ମହାତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଭାବରେ ପରିଚିତ।

ପୁରୁଷୋ ଵିଷ୍ଣୁରିତ୍ଯୁକ୍ତଃ ଶିଵୋ ଵା ନାମତଃ ସ୍ମୃତଃ । ଅଵ୍ଯକ୍ତଂ ତୁ ଉମା ଦେଵୀ ଶ୍ରୀର୍ଵା ପଦ୍ମନିଭେକ୍ଷଣା ।। ୨୫.

ଏହି ପୁରୁଷଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କିମ୍ବା ଶିବ ବୋଲି ନାମରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଯେଉଁ ଅପ୍ରକଟ ଶକ୍ତି, ସେଉଁଠି ଉମା ଦେବୀ କିମ୍ବା ପଦ୍ମପ୍ରଭା ନୟନ ଥିବା ଶ୍ରୀ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି।

ତତ୍ସଂଯୋଗାଦହଂକାରଃ ସ ଚ ସେନାପତିର୍ଗୁହଃ । ତସ୍ଯୋତ୍ପତ୍ତିଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶ୍ରୃଣୁ ରାଜନ୍ ମହାମତେ ।। ୨୫.

ସେମାନଙ୍କର ଏକତ୍ରତାରୁ ଅହଂକାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯିଏ ସେନାପତି ଗୁହ। ଏହି ଗୁହଙ୍କ ଜନ୍ମ କଥା ମୁଁ ଏବେ କହିବି, ରାଜା, ତୁମେ ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣ।

ଆଦ୍ଯୋ ନାରାଯଣୋ ଦେଵସ୍ତସ୍ମାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମା ତତୋଽଭଵତ୍ । ଅତଃ ସ୍ଵଯଂଭୁଵଶ୍ଚାନ୍ଯେ ମରୀଚ୍ଯାଦ୍ଯାର୍କସଂଭଵାଃ ।। ୨୫.

ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମେ ନାରାୟଣ ଦେବ ଥିଲେ। ସେଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପରେ ସ୍ୱୟଂଭୁ ଓ ମରୀଚି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ତେଷ୍ଵାରଭ୍ଯ ସୁରା ଦୈତ୍ଯା ଗନ୍ଧର୍ଵା ମାନୁଷାଃ ଖଗାଃ । ପଶଵଃ ସର୍ଵଭୂତାନି ସୃଷ୍ଟିରେଷା ପ୍ରକୀର୍ତିତା ।। ୨୫.

ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମଣିଷ, ପକ୍ଷୀ, ପଶୁ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହିଠାରେ ସୃଷ୍ଟିର ବିସ୍ତାର ଘଟିଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସୃଷ୍ଟ୍ଯାଂ ଵିସ୍ତାରିତାଯାଂ ତୁ ଦେଵଦୈତ୍ଯା ମହାବଲାଃ । ସାପତ୍ନ୍ଯଂ ଭାଵମାସ୍ଥାଯ ଯୁଯୁଧୁର୍ଵିଜିଗୀଷଵଃ ।। ୨୫.

ଯେତେବେଳେ ସୃଷ୍ଟି ବିସ୍ତୃତ ହେଲା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିତା ଧାରଣ କରି, ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟକୁ ଜିତିବା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ଦୈତ୍ଯାନାଂ ବଲିନଃ ସନ୍ତି ନାଯକା ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାଃ । ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଃ ପୂର୍ଵଂ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷୋ ମହାବଲଃ । ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିର୍ଵିଚିତ୍ତିଶ୍ଚ ଭୀମାକ୍ଷଃ କ୍ରୌଞ୍ଚ ଏଵ ଚ ।। ୨୫.

ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାୟକମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅତି ଗର୍ବିତ। ସେମାନେ ହେଲେ—ପ୍ରଥମେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ, ତାପରେ ମହାବଳୀ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ, ବିପ୍ରଚିତ୍ତି, ବିଚିତ୍ତି, ଭୀମାକ୍ଷ ଓ କ୍ରଉଞ୍ଚ।

ଏତେଽତିବଲିନଃ ଶୂରା ଦେଵସୈନ୍ଯଂ ମହାମୃଧେ । ଅନାରତଂ ସିତୈର୍ବାଣୈର୍ଜଯନ୍ତେଽନୁଦିନଂ ମୃଧେ ।। ୨୫.

ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରମାନେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବସେନାକୁ ନିତ୍ୟ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ହରାଇଦେଉଛନ୍ତି, ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥାଏ।

ତେଷାଂ ପରାଜଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵାନାଂ ତୁ ବୃହସ୍ପତିଃ । ଉଵାଚ ହୀନଂ ଵଃ ସୈନ୍ଯଂ ନାଯକେନ ଵିନା ସୁରାଃ ।। ୨୫.

ସେମାନଙ୍କର ପରାଜୟ ଦେଖି ବୃହସ୍ପତି ଦେବତାମାନେଠାରେ କହିଲେ—'ହେ ଦେବଗଣ, ତୁମର ସେନା ନାୟକ ନଥିବାରୁ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଛି।'

ଏକେନେନ୍ଦ୍ରେଣ ଦିଵ୍ଯଂ ତୁ ସୈନ୍ଯଂ ପାତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେ । ଅତଃ ସେନାପତିଂ କିଞ୍ଚିଦନ୍ଵେଷଯତ ମାଚିରମ୍ ।। ୨୫.

'ଇନ୍ଦ୍ର ଏକାଉଁଠି ଦେବସେନାକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏହିଠାରେ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଏକ ସେନାପତି ଖୋଜ।'

ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତତୋ ଦେଵା ଜଗ୍ମୁର୍ଲୋକପିତାମହମ୍ । ସେନାପତିଂ ଚ ନୋ ଦେହି ଵାକ୍ଯମୂଚୁଃ ସସଂଭ୍ରମମ୍ ।। ୨୫.

ଏପରି କଥା ଶୁଣି ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଭୟ ଓ ଉତ୍କଣ୍ଠା ସହିତ କହିଲେ—'ଆମକୁ ଏକ ସେନାପତି ଦିଅ।'

ତତୋ ଦଧ୍ଯୌ ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରଃ କିମେଷାଂ କ୍ରିଯତେ ମଯା । ବ୍ରହ୍ମାଽଥ ଚିନ୍ତଯାମାସ ରୁଦ୍ରଂ ପ୍ରତି ମନୋଗତମ୍ ।। ୨୫.

ତାପରେ ଚାରିମୁହଁ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବିଲେ—'ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଣ କରିବି?' ସେ ମନରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।

ତତୋ ଦେଵାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵା ଋଷଯଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣାଃ । ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପୁରତଃ କୃତ୍ଵା ଜଗ୍ମୁଃ କୈଲାସପର୍ଵତମ୍ ।। ୨୫.

ତାପରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗେ ନେଇ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ।

ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାଦେଵଂ ଶିଵଂ ପଶୁପତିଂ ଵିଭୁମ୍ । ତୁଷ୍ଟଵୁର୍ଵିଵିଧୈସ୍ତୋତ୍ରୈଃ ଶକ୍ରାଦ୍ଯାସ୍ତ୍ରିଦିଵୌକସଃ ।। ୨୫.

ସେଠାରେ ମହାଦେବ, ଶିବ, ପଶୁପତି, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।

ଦେଵା ଊଚୁଃ । ନମାମ ସର୍ଵେ ଶରଣାର୍ଥିନୋ ଵଯଂ ମହେଶ୍ଵରଂ ତ୍ର୍ଯମ୍ବକଭୂତଭାଵନମ୍ । ଉମାପତେ ଵିଶ୍ଵପତେ ମରୁତ୍ପତେ ଜଗତ୍ପତେ ଶଂକର ପାହି ନଃ ସ୍ଵଯମ୍ ।। ୨୫.

ଦେବତାମାନେ କହିଲେ—'ଆମେ ସମସ୍ତେ ଶରଣ ନେଇ ମହେଶ୍ୱର, ତ୍ରିନୟନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ। ଉମାଙ୍କ ପତି, ବିଶ୍ୱନାଥ, ମରୁତ୍ପତି, ଜଗତ୍ପତି, ଶଙ୍କର, ଆମକୁ ନିଜେ ରକ୍ଷା କର।'

ଜଟାକଲାପାଗ୍ରଶଶାଙ୍କଦୀଧିତି- ପ୍ରକାଶିତାଶେଷଜଗତ୍ତ୍ରଯାମଲ । ତ୍ରିଶୂଲପାଣେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମାଚ୍ଯୁତ ପ୍ରପାହି ଦୈତ୍ଯାଚ୍ଚ ଜଗତ୍ତ୍ରଯୋଦରେ ।। ୨୫.

'ତୁମର ଜଟାର ଆଗରେ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ରଶିମା ତିନି ଜଗତକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଛି। ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୁଷ, ଅଚ୍ୟୁତ, ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଅଟକାଇ, ତିନି ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କର।'

ତ୍ଵମାଦିଦେଵଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମୋ ହରି- ର୍ଭଵୋ ମହେଶସ୍ତ୍ରିପୁରାନ୍ତକୋ ଵିଭୁଃ । ଭଗାକ୍ଷିହା ଦୈତ୍ଯରିପୁଃ ପୁରାତନୋ ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ ପାହି ସୁରୋତ୍ତମୋତ୍ତମ ।। ୨୫.

'ତୁମେ ପ୍ରଥମ ଦେବତା, ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୁଷ, ହରି, ଭବ, ମହେଶ୍ୱର, ତ୍ରିପୁର ନାଶକ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭଗାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ନାଶକ, ପୁରାତନ ଦାନବଶତ୍ରୁ, ବୃଷଧ୍ୱଜ—ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।'

ଗିରୀଶଜାନାଥ ଗିରିପ୍ରିଯାପ୍ରିଯ ପ୍ରଭୋ ସମସ୍ତାମରଲୋକପୂଜିତ । ଗଣେଶ ଭୂତେଶ ଶିଵାକ୍ଷଯାଵ୍ଯଯ ପ୍ରପାହି ନୋ ଦୈତ୍ଯଵରାନ୍ତକାଚ୍ଯୁତ ।। ୨୫.

'ପାହାଡ଼ର ପୁତ୍ର, ପାହାଡ଼କୁ ପ୍ରିୟ ଥିବା ଉମାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ଅମର ଲୋକରେ ପୂଜିତ, ଗଣନାଥ, ଭୂତନାଥ, ଅବିନାଶୀ ଶିବ, ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଧାନ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ, ଅଚ୍ୟୁତ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।'

ପୃଥ୍ଵ୍ଯାଦିତତ୍ତ୍ଵେଷୁ ଭଵାନ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତୋ ଧ୍ଵନିସ୍ଵରୂପୋ ଗଗନେ ଵିଶେଷତଃ । ଵାଯୌ ଦ୍ଵିଧା ତେଜସି ଚ ତ୍ରିଧା ଜଲେ ଚତୁଃ କ୍ଷିତୌ ପଞ୍ଚଗୁଣଃ ପ୍ରପାହି ନଃ ।। ୨୫.

'ପୃଥିବୀ ଆଦି ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱରେ ତୁମେ ବ୍ୟାପିତ, ଆକାଶରେ ଧ୍ୱନିର ରୂପେ ବିଶେଷ ଅଛ, ବାୟୁରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର, ଅଗ୍ନିରେ ତିନି ପ୍ରକାର, ଜଳରେ ଚାରି ପ୍ରକାର, ପୃଥିବୀରେ ପାଞ୍ଚ ଗୁଣରେ ବ୍ୟାପିତ—ତୁମେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।'

ଅଗ୍ନିସ୍ଵରୂପୋଽସି ତରୌ ତଥୋପଲେ ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଵରୂପୋଽସି ତଥା ଜଲେଷ୍ଵପି । ତେଜଃସ୍ଵରୂପୋ ଭଗଵାନ୍ ମହେଶ୍ଵରଃ ପ୍ରପାହି ନୋ ଦୈତ୍ଯଗଣାର୍ଦିତାନ୍ ହର ।। ୨୫.

ତୁମେ ଅଗ୍ନିର ରୂପ ହେଇ ଗଛ ଓ ପାଥରରେ ବିଦ୍ୟମାନ, ଜଳରେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ତାର ରୂପ ଅଟୁଟ ଅଛ। ପ୍ରଭାର ରୂପ ମହାଦେବ ହେ, ଦାନବମାନେ ଯେଉଁଠି ଆମକୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି, ହେ ହର, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।

ନାସୀଦ୍ଯଦାଽକାଣ୍ଡମିଦଂ ତ୍ରିଲୋଚନ ପ୍ରଭାକରେନ୍ଦ୍ରଦ୍ରଵିଣାଧିପାଃ କୁତଃ । ତଦା ଭଵାନେଵ ଵିରୁଦ୍ଧଲୋଚନ ପ୍ରମାଣବାଧାଦିଵିଵର୍ଜିତଃ ସ୍ଥିତଃ ।। ୨୫.

ହେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଯେତେବେଳେ ନଥିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, କିମ୍ବା ଧନର ରାଜା କେଉଁଠୁ ଆସିଥିଲେ? ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଏକାକି, ସମସ୍ତ ପରିମାଣ ଓ ବାଧାରୁ ମୁକ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛିଲ।

କପାଲମାଲିନ୍ ଶଶିଖଣ୍ଡଶେଖର ଶ୍ମଶାନଵାସିନ୍ ସିତଭସ୍ମଗୁଣ୍ଠିତ । ଫଣୀନ୍ଦ୍ରସଂଵୀତତନୋଽନ୍ତକାପହ ପ୍ରପାହି ନୋ ଦକ୍ଷଧିଯା ସୁରେଶ୍ଵର ।। ୨୫.

ହେ କପାଳମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ମୁଣ୍ଡରେ ଧରିଥିବା, ଶ୍ମଶାନରେ ବସିଥିବା, ଧଳା ଭସ୍ମରେ ଢାକା, ସର୍ପରାଜା ଦେହକୁ ଘେରିଥିବା, ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦୂର କରୁଥିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଠାକୁର, ତୁମର ଦକ୍ଷ ଶକ୍ତିରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।

ଭଵାନ୍ ପୁମାନ୍ ଶକ୍ତିରିଯଂ ଗିରେଃ ସୁତା ସର୍ଵାଙ୍ଗରୂପା ଭଗଵଂସ୍ତଥା ତ୍ଵଯି । ତ୍ରିଶୂଲରୂପେଣ ଜଗତ୍ତ୍ରଯଂ କରେ ସ୍ଥିତଂ ତ୍ରିନେତ୍ରେଷୁ ମଖାଗ୍ନଯସ୍ତ୍ରଯଃ ।। ୨୫.

ତୁମେ ପରମ ପୁରୁଷ, ଏହି ଶକ୍ତି ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା, ସେ ତୁମର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ବ୍ୟାପିଛି। ତୁମର ତ୍ରିଶୂଳ ରୂପରେ ତିନି ଲୋକ ହାତରେ ଧରିଛ, ତିନି ଚକ୍ଷୁରେ ତିନି ଯଜ୍ଞ ଅଗ୍ନି ବସିଛି।

ଜଟାସ୍ଵରୂପେଣ ସମସ୍ତସାଗରାଃ କୁଲାଚଲାଃ ସିନ୍ଧୁଵହାଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ । ଶଶୀ ପରଂ ଜ୍ଞାନମିଦଂ ତଵ ସ୍ଥିତଂ ନ ଦେଵ ପଶ୍ଯନ୍ତି କୁଦୃଷ୍ଟଯୋ ଜନାଃ ।। ୨୫.

ତୁମର ଜଟାର ରୂପରେ ସମସ୍ତ ସାଗର, ପାହାଡ଼ ଓ ନଦୀମାନେ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି। ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ପରମ ଜ୍ଞାନ ତୁମେ ଅନ୍ତରେ ବସିଛ। ହେ ଦେବ, ଯେଉଁମାନେ ଭଲ ଦୃଷ୍ଟି ନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହାକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

ନାରାଯଣସ୍ତ୍ଵଂ ଜଗତାଂ ସମୁଦ୍ଭଵ- ସ୍ତଥା ଭଵଃ ସୈଵ ଚତୁର୍ମୁଖୋ ଭଵାନ୍ । ସତ୍ତ୍ଵାଦିଭେଦେନ ତଥାଗ୍ନିଭେଦତୋ ଯୁଗାଦିଭେଦେନ ଚ ସଂସ୍ଥିତସ୍ତ୍ରିଧା ।। ୨୫.

ତୁମେ ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥାନ; ଏହିପରି ତୁମେ ଭବ ଓ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ। ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅଗ୍ନିର ଭିନ୍ନତା ଅନୁଯାୟୀ, ଯୁଗ ଅନୁଯାୟୀ, ତୁମେ ତିନି ପ୍ରକାରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ।

ଭଵନ୍ତମେତେ ସୁରନାଯକାଃ ପ୍ରଭୋ ଭଵାର୍ଥିନୋଽନ୍ଯସ୍ଯ ଵଦନ୍ତି ତୋଷଯନ୍ । ଯତସ୍ତତୋ ନୋ ଭଵ ଭୂତିଭୂଷଣ ପ୍ରପାହି ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵର ରୁଦ୍ର ତେ ନମଃ ।। ୨୫.

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ନୁହେଁ। ଏହିଠାରୁ, ହେ ଭସ୍ମଭୂଷିତ, ଆମପ୍ରତି ଦୟା କର। ହେ ବିଶ୍ୱନାଥ, ରୁଦ୍ର, ଆମେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।

ମହାତପା ଉଵାଚ । ଏଵଂ ସ୍ତୁତସ୍ତଦା ଦେଵୋ ରୁଦ୍ରଃ ପଶୁପତିଃ ସୁରୈଃ । ଉଵାଚ ଦେଵାନଵ୍ଯଗ୍ରଃ କିଂ କାର୍ଯଂ ବ୍ରୂତ ମା ଚିରମ୍ ।। ୨୫.

ମହାତପସ୍ବୀ କହିଲେ: ସେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ନମସ୍କାର କଲେ, ତାହାପରେ ରୁଦ୍ର, ପଶୁପତି, ଦେବମାନେଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ପଚାରିଲେ: 'କି କରିବାକୁ ହେବ, ଶୀଘ୍ର କହ।'