ଵରାହପୁରାଣମ୍

ପୃଥିଵ୍ଯା ଵିଦ୍ଯତେ ମୂର୍ତ୍ତିରପାଂ ମୂର୍ତ୍ତିସ୍ତଥୈଵ ଚ । ତେଜସଃ ଶ୍ଵସନସ୍ଯାପି ମୂର୍ତ୍ତିରେଷା ତୁ ଦୃଶ୍ଯତେ । ଆକାଶଂ ଚ କଥଂ ନେତି ମତ୍ଵା ଦେଵୋ ଜହାସ ଚ ।। ୨୩.

ପୃଥିବୀରେ ଦେହ ଅଛି, ପାଣିରେ ମଧ୍ୟ ଦେହ ଅଛି, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦେହ ଦେଖାଯାଏ; କିନ୍ତୁ କିପରି କୁହାଯାଏ ଯେ ଆକାଶରେ ଦେହ ନାହିଁ? ଏହି ଭାବ ଆସି ଦେବତା ହସିଲେ।

ଜ୍ଞାନଶକ୍ତିମୁମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯଦ୍ ଦୃଷ୍ଟଂ ଵ୍ଯୋମ୍ନି ଶଂଭୁନା । ଯଚ୍ଚୋକ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ପୂର୍ଵଂ ଶରୀରଂ ତୁ ଶରୀରିଣାମ୍ ।। ୨୩.

ଉମାଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଓ ଶକ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବେ ଦେଖି, ଶମ୍ଭୁ ଯାହା ଆକାଶରେ ଦେଖିଥିଲେ, ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଯାହା କହିଥିଲେ — ଯେ ଶରୀର ଶରୀରଧାରୀଙ୍କର —

ଯଚ୍ଚାପି ହସିତଂ ତେନ ଦେଵେନ ପରମେଷ୍ଠିନା । ଏତତ୍କାର୍ଯଚତୁଷ୍କେଣ ପୃଥିଵ୍ଯାଦିଚତୁର୍ଷ୍ଵପି ।। ୨୩.

ଏବଂ ସେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ହସିବା, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ କହାଯାଇଥିଲା, ଏହି ସମସ୍ତ କାରଣ ଚାରିଟି ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ — ପୃଥିବୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ — ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ।

ମୂର୍ତ୍ତିମାନତିତେଜସ୍ଵୀ ହସତଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ । ପ୍ରଦୀପ୍ତାସ୍ଯୋ ମହାଦୀପ୍ତଃ କୁମାରୋ ଭାସଯନ୍ ଦିଶଃ । ପରମେଷ୍ଠିଗୁଣୈର୍ଯୁକ୍ତଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ ରୁଦ୍ର ଇଵାପରଃ ।। ୨୩.

ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ହସରୁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତେଜସ୍ବୀ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଆଲୋକିତ କରୁଥିବା ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ, ମନେ ହେଉଥିଲା ଆଉ ଏକ ରୁଦ୍ର।

ଉତ୍ପନ୍ନମାତ୍ରୋ ଦେଵାନାଂ ଯୋଷିତଃ ସପ୍ରମୋହଯନ୍ । କାନ୍ତ୍ଯା ଦୀପ୍ତ୍ଯା ତଥା ମୂର୍ତ୍ଯା ରୂପେଣ ଚ ମହାତ୍ମଵାନ୍ ।। ୨୩.

ସେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେବା ସହିତ, ତାଙ୍କର ତେଜ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଦେହ ଓ ରୂପରେ ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ମନ ହରାଇଦେଲେ, କାରଣ ସେ ମହାତ୍ମା ଥିଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପରମଂ ରୂପଂ କୁମାରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଉମାଽନିମେଷନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ତମପଶ୍ଯତ ଭାମିନୀ ।। ୨୩.

ସେ ମହାତ୍ମା ପୁଅଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରୂପ ଦେଖି, ଉମା ତାଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଦୃଷ୍ଟିରେ ତକାଇ ରହିଲେ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁପିତୋ ଦେଵଃ ସ୍ତ୍ରୀଭାଵଂ ଚଞ୍ଚଲଂ ତଥା । ମତ୍ଵା କୁମାରରୂପଂ ତୁ ଶୋଭନଂ ମୋହନଂ ଦୃଶାମ୍ । ତତଃ ଶଶାପ ତଂ ଦେଵଃ ସ୍ତ୍ରୀଶଙ୍କାଂ ପରମେଶ୍ଵରଃ ।। ୨୩.

ସେଠାରେ ଦେବତା ଦେଖିଲେ, ମହିଳାମାନଙ୍କର ଚିତ୍ତ ଚଞ୍ଚଳ ଓ ପୁଅଙ୍କର ରୂପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷକ ଓ ମନମୋହନ; ଏହି ଭାବରେ ତିନି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେ ପୁଅକୁ ନାରୀ ସନ୍ଦେହର ଶାପ ଦେଲେ।

କୁମାର ଗଜଵକ୍ତ୍ରସ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରଲମ୍ବଜଠରସ୍ତଥା । ଭଵିଷ୍ଯସି ତଥା ସର୍ପୈରୁପଵୀତଗତିର୍ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଏଵଂ ଶଶାପ ତଂ ଦେଵସ୍ତୀଵ୍ରକୋପସମନ୍ଵିତଃ ।। ୨୩.

"ହେ ପୁଅ, ତୁମେ ହାତୀର ମୁଣ୍ଡ ଓ ବଡ଼ ପେଟ ନେବା, ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ସାପକୁ ଉପବୀତ ଓ ବେଳ୍ଟ ଭାବେ ପିନ୍ଧିବା।" ଏଭଳି ଦେବତା ତିବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।

ଅର୍ଦ୍ଧକୋଟ୍ଯା ଚ ରୋମାଣାମାତ୍ମନୋଽଙ୍ଗେ ତ୍ରିଲୋଚନଃ । କୂପକାସ୍ଵେଦସଲିଲପୂର୍ଣଶୂଲଧରସ୍ତଥା । ଧୁନ୍ଵନ୍ ଶରୀରମୁତ୍ଥାଯ ତତୋ ଦେଵୋ ରୁଷାନ୍ଵିତଃ ।। ୨୩.

ତିନିନୟନ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଦେବତା ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଅର୍ଦ୍ଧ କୋଟି ଲୋମ ଥିବା, ତାଙ୍କ ଶରୀରର କୂପରେ ଘାମ ଭରିଥିବା, ଶରୀର ହଲାଇ ତିବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଉଠିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ଯଥା ଯଥାଽସୌ ସ ଶରୀରମାଦ୍ଯଂ ଧୁନୋତି ଦେଵସ୍ତ୍ରିଶିଖାସ୍ତ୍ରପାଣିଃ । ତଥା ତଥା ଚାଙ୍ଗରୁହାଶ୍ଚକାସୁ- ର୍ଜଲଂ କ୍ଷିତୌ ସଂନ୍ଯପତଂସ୍ତଥାନ୍ଯାଃ ।। ୨୩.

ଯେପରି ଦେବତା ତିନିଶିଖା ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ନିଜ ପ୍ରାଚୀନ ଦେହକୁ ବାରମ୍ବାର ହଲାଇଲେ, ସେପରି ତାଙ୍କ ଦେହର ଲୋମ ମାଟି ଉପରେ ପାଣି ଭଳି ପଡ଼ିଲା, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଭାବରେ ତଳକୁ ଅବତରିଲେ।

ଵିନାଯକାନେକଵିଧା ଗଜାସ୍ଯା - ସ୍ତମାଲନୀଲାଞ୍ଜନସଂନିକାଶାଃ । ଉତ୍ତସ୍ଥୁରୁଚ୍ଚୈର୍ଵିଵିଧାସ୍ତ୍ରହସ୍ତା - ସ୍ତତସ୍ତୁ ଦେଵା ମନସାକୁଲେନ ।। ୨୩.

ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ଅନେକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭିନାୟକ, ହାତୀମୁହଁ ଥିବା, ମେଘ କିମ୍ବା ଅଞ୍ଜନ ଭଳି କଳା ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଉଚ୍ଚରେ ଉଠିଲେ, ତାଙ୍କର ହାତରେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଥିଲା; ଏହା ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ମନରେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ।

କିମେତଦିତ୍ଯଦ୍ଭୁତକର୍ମକାରୀ ହ୍ଯେକଃ କରୋତ୍ଯପ୍ରତିମଂ ମହଚ୍ଚ । କାର୍ଯଂ ସୁରାଣାଂ କୃତମେତଦିଷ୍ଟଂ ଭଵେଦଥୈତଂ ପରିତଂ କୁତସ୍ତତ୍ ।। ୨୩.

ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ଏହା କ'ଣ? ଏକମାତ୍ର ଏହି ଜଣେ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ଅପୂର୍ବ ଏବଂ ବଡ଼ କାମ ସଂପାଦନ କରୁଛନ୍ତି। ଏହା କି ଦେବତାମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ? କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ତାଙ୍କୁ ଘେରିଛି—ଏହି ସବୁ କୁଏଁଠୁ ଆସିଛି?'

ଦିଵୌକସାଂ ଚିନ୍ତଯତାଂ ତଥା ତୁ ଵିନାଯକୈଃ କ୍ଷ୍ମା କ୍ଷୁଭିତା ବଭୂଵ । ଚତୁର୍ମୁଖଶ୍ଚାପ୍ରତିମୋ ଵିମାନ - ମାରୁହ୍ଯ ଖେ ଵାକ୍ଯମିଦଂ ଜଗାଦ ।। ୨୩.

ଏପରି ଭାବେ ଦେବତାମାନେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାବେଳେ, ଭିନାୟକମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଉତ୍ପାତ କରିଦେଲେ। ତାପରେ ଚାରିମୁହଁ ବ୍ରହ୍ମା, ଅପୂର୍ବ ରୂପରେ, ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ରଥ ଚଢ଼ି ଆକାଶରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।

ଧନ୍ଯାଃ ସ୍ଥ ଦେଵାଃ ସୁରନାଯକେନ ତ୍ରିଲୋଚନେନାଦ୍ଭୁତରୂପିଣା ଚ । ଅନୁଗୃହୀତାଃ ପରମେଶ୍ଵରେଣ ସୁରଦ୍ଵିଷାଂ ଵିଘ୍ନକୃତାଂ ନତୌ ଚ ।। ୨୩.

ହେ ଦେବମାନେ, ତୁମେ ଧନ୍ୟ; ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ, ତିନି ଆଖି ଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପୀ ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ କୃପାପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଦୟାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ, ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟିକାରୀମାନେ, ନିବାରିତ ହେଲେ।

ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରପିତାମହସ୍ତା - ନୁଵାଚ ଦେଵସ୍ତ୍ରିଶିଖାସ୍ତ୍ରପାଣିମ୍ । ଯସ୍ତେ ଵିଭୋ ଵକ୍ତ୍ରସମୁଦ୍ଭଵଃ ପ୍ରଭୁ- ର୍ଵିନାଯକାନାଂ ଭଵତୁ ତ୍ଵିମେଽନୁଗାଃ ।। ୨୩.

ଏପରି କହି ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାଙ୍କୁ, ତିନିଶିଖା ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମ ମୁହଁରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯିଏ, ସେ ଭିନାୟକମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ହେଉ, ଏବଂ ଏହି ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଅନୁଗାମୀ ହେଉନ୍ତୁ।'

ଭଵାଂସ୍ତଥାଽସ୍ଯାତ୍ମଵରେଣ ଚାମ୍ବରେ ତ୍ଵଯା ଚତୁର୍ଷ୍ଵସ୍ତୁ ଶରୀରଚାରୀ । ଆକାଶମେତଦ୍ ବହୁଧା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଂ ତ୍ଵଯା ଵରେଣ୍ଯଃ କୃତ ଏଵ ନାନ୍ଯଃ ।। ୨୩.

ତୁମେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ନିଜ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଆକାଶରେ ଚାରି ରୂପରେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଚରିବା; ଏହି ଆକାଶ ଅନେକ ଭାବରେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛି, ତୁମ ପରି ଅନ୍ୟ କେହି ଯୋଗ୍ୟ ନାହାନ୍ତି।

ପ୍ରଭୁର୍ଭଵ ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିମାସ୍ତ୍ରପାଣିନା ଇମାନି ଚାସ୍ତ୍ରାଣି ଵରାଂଶ୍ଚ ଦେହି । ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵାଽଧିଗତେ ପିତାମହେ ତ୍ରିଲୋଚନଶ୍ଚାତ୍ମଭଵଂ ଜଗାଦ ।। ୨୩.

ତୁମେ ତିନିଶିଖା ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭାବେ ପ୍ରଭୁ ହେଉ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ଏବଂ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ। ଏପରି କହି ବ୍ରହ୍ମା ଯେତେବେଳେ ଚାଲିଗଲେ, ତିନି ଆଖି ଥିବା ଭଗବାନ ନିଜ ପୁଅଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଵିନାଯକୋ ଵିଘ୍ନକରୋ ଗଜାସ୍ଯୋ ଗଣେଶନାମା ଚ ଭଵସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ । ଏତେ ଚ ସର୍ଵେ ତଵ ଯାନ୍ତୁ ଭୃତ୍ଯା ଵିନାଯକାଃ କ୍ରୂରଦୃଶଃ ପ୍ରଚଣ୍ଡାଃ । ଉଚ୍ଛୁଷ୍ମଦାନାଦିଵିଵୃଦ୍ଧଦେହାଃ କାର୍ଯେଷୁ ସିଦ୍ଧିଂ ପ୍ରତିପାଦଯନ୍ତଃ ।। ୨୩.

ତୁମେ ହେଉଛ, ଭିନାୟକ, ବିଘ୍ନ ନାଶକ, ହାତୀମୁହଁ ଥିବା, ଗଣେଶ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଭବଙ୍କ ପୁଅ; ଏହି ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର, କ୍ରୁର ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଭିନାୟକମାନେ ତୁମର ଚାକର ହେଉନ୍ତୁ, ଶୁଷ୍କ ହବି ଭୋଗ କରି ଦେହ ବଡ଼ କରିଥିବା, କାମରେ ସଫଳତା ଦେଇଥିବା।

ଭଵାଂଶ୍ଚ ଦେଵେଷୁ ତଥା ମଖେଷୁ କାର୍ଯେଷୁ ଚାନ୍ଯେଷୁ ମହାନୁଭାଵାତ୍ । ଅଗ୍ରେଷୁ ପୂଜାଂ ଲଭତେଽନ୍ଯଥା ଚ ଵିନାଶଯିଷ୍ଯସ୍ଯଥ କାର୍ଯସିଦ୍ଧିମ୍ ।। ୨୩.

ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ତୁମ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ ପୂଜିତ ହେବ; ନହେଲେ, ତୁମେ କାର୍ଯ୍ୟର ସଫଳତା ବିନାଶ କରିଦେବ।

ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପରମେଶ୍ଵରେଣ ସୁରୈଃ ସମଂ କାଞ୍ଚନକୁମ୍ଭସଂସ୍ଥୈଃ । ଜଲୈସ୍ତଥାସାଵଭିଷିକ୍ତଗାତ୍ରୋ ରରାଜ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଵିନାଯକାନାମ୍ ।। ୨୩.

ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଈଶ୍ୱର ଏବଂ ଦେବମାନେ ସହିତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭରେ ଥିବା ପାଣି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଅଭିଷେକ କରାଗଲା; ତାପରେ, ରାଜା, ସେ ଭିନାୟକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଲେ।

ଦୃଷ୍ଟଵାଽଭିଷିଚ୍ଯମାନଂ ତୁ ଦେଵାସ୍ତଂ ଗଣନାଯକମ୍ । ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ପ୍ରଯତାଃ ସର୍ଵେ ତ୍ରିଶୂଲାସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ସନ୍ନିଧୌ ।। ୨୩.

ଗଣମାନଙ୍କ ନାୟକ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଦେବତାମାନେ ତିନିଶିଖା ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ଦେଵା ଊଚୁଃ । ନମସ୍ତେ ଗଜଵକ୍ତ୍ରାଯ ନମସ୍ତେ ଗଣନାଯକ । ଵିନାଯକ ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ ନମସ୍ତେ ଚଣ୍ଡଵିକ୍ରମ ।। ୨୩.

ଦେବମାନେ କହିଲେ: 'ନମସ୍କାର ହେଉ, ହାତୀମୁହଁ ଥିବା; ନମସ୍କାର ହେଉ, ଗଣମାନଙ୍କ ନାୟକ; ଭିନାୟକ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଚଣ୍ଡ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।'

ନମୋଽସ୍ତୁ ତେ ଵିଘ୍ନକର୍ତ୍ରେ ନମସ୍ତେ ସର୍ପମେଖଲ । ନମସ୍ତେ ରୁଦ୍ରଵକ୍ତ୍ରୋତ୍ଥ ପ୍ରଲମ୍ବଜଠରାଶ୍ରିତ ।। ୨୩.

ନମସ୍କାର ହେଉ, ବିଘ୍ନ ନାଶକ; ନମସ୍କାର ହେଉ, ସର୍ପ ମେଖଳା ପିନ୍ଧିଥିବା; ନମସ୍କାର ହେଉ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ମୁହଁରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଲମ୍ବା ପେଟ ଥିବା।

ସର୍ଵଦେଵନମସ୍କାରାଦଵିଘ୍ନଂ କୁରୁ ସର୍ଵଦା । ଏଵଂ ସ୍ତୁତସ୍ତଦା ଦେଵୈର୍ମହାତ୍ମା ଗଣନାଯକଃ । ଅଭିଷିକ୍ତଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ସୋମସ୍ଯାପତ୍ଯତାଂ ଗତଃ ।। ୨୩.

ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ପୂଜା କଲେ ଦ୍ୱାରା, ସଦା ବିଘ୍ନ ଦୂର କର; ଏପରି ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ମହାତ୍ମା ଗଣନାୟକ, ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇ, ରୁଦ୍ର ଓ ସୋମଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ।

ଏତଚ୍ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ସଂପନ୍ନଂ ଗଣାଧ୍ଯକ୍ଷସ୍ଯ ପାର୍ଥିଵ । ଯତସ୍ତତୋଽଯଂ ମହତୀ ତିଥୀନାଂ ପରମା ତିଥିଃ ।। ୨୩.

ହେ ରାଜା, ଏହି ଘଟଣା ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ, ଗଣମାନଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷଙ୍କ ଦିନରେ ଘଟିଥିଲା; ଏହିକାରଣରୁ, ଏହି ତିଥି ସମସ୍ତ ତିଥିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଏତସ୍ଯାଂ ଯସ୍ତିଲାନ୍ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭକ୍ତ୍ଯା ଗଣପତିଂ ନୃପ । ଆରାଧଯତି ତସ୍ଯାଶୁ ତୁଷ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୨୩.

ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଦିନରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ତିଳ ଭୋଜନ କରି ଗଣପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଭୁ ଶୀଘ୍ର ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଯଶ୍ଚୈତତ୍ ପଠତେ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ଯଶ୍ଚୈତଚ୍ଛୃଣୁଯାତ୍ ସଦା । ନ ତସ୍ଯ ଵିଘ୍ନା ଜାଯନ୍ତେ ନ ପାପଂ ସର୍ଵଥା ନୃପ ।। ୨୩.

ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼େ କିମ୍ବା ସଦା ଶୁଣେ, ତାଙ୍କର କେବେ ବିଘ୍ନ ହୁଏନାହିଁ, ଏବଂ କୌଣସି ପାପ ହୁଏନାହିଁ, ହେ ରାଜା।

ଧରଣ୍ଯୁଵାଚ । କଥଂ ତେ ଗାତ୍ରସଂସ୍ପର୍ଶାନ୍ମୂର୍ତ୍ତିମନ୍ତୋ ମହାବଲାଃ । ନାଗା ବଭୂଵୁର୍ଦେଵେଶ କାରଣଂ ତେ ମହୀଧର ।। ୨୪.

ଧରଣୀ କହିଲେ: ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର ଶରୀର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାଗମାନେ କିପରି ଦେହଧାରଣ କରିଲେ? ଏହାର କାରଣ କଣ, ମହୀଧର?

ଶ୍ରୀଵରାହ ଉଵାଚ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗଣପତେର୍ଜନ୍ମ ପ୍ରଜାପାଲୋ ନରାଧିପଃ । ଉଵାଚ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା ତଂ ମୁନିଂ ସଂଶିତଵ୍ରତମ୍ ।। ୨୪.

ଶ୍ରୀବରାହ କହିଲେ: ଗଣପତିଙ୍କର ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଶୁଣି, ପ୍ରଜାର ରକ୍ଷାକାରୀ ରାଜା ମୂନିଙ୍କୁ ନମ୍ର ଭାବରେ କଥା କହିଲେ, ଯିଏ ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।