ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଅବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଂ ଗତଂ କନ୍ଯେ ଧାଵସ୍ଵାନଯ ମାଂ ରୁଷଃ । ଯାଵନ୍ନାଯାତି ଵିକୃତିଂ ତାଵନ୍ମାଂ ତ୍ରାତୁମର୍ହସି ।। ୨୨.

'କନ୍ୟେ, ମୁଁ ଏବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଦୌଡ଼ି ଆସି ମୋତେ ବଞ୍ଚାଅ, ଯେଉଁଯାଏଁ ମୋତେ ଅଧିକ କ୍ଷତି ହେଉନାହିଁ, ସେଉଁଯାଏଁ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର।'

ଏଵମୁକ୍ତା ତଦା କନ୍ଯା ଚିନ୍ତଯାମାସ ପାର୍ଵତୀ । ପିତୃଭାଵେନ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଂ ଭର୍ତୃଭାଵେନ ଶଂକରମ୍ । ସ୍ପୃଶାମି ତପସା ପୂତା କଥଂ ଵିପ୍ରଂ ସ୍ପୃଶାମ୍ଯହମ୍ ।। ୨୨.

ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ପାର୍ବତୀ ଚିନ୍ତା କଲେ—'ହିମବନ୍ତ ମୋ ବାପା, ଶଙ୍କର ମୋ ସ୍ୱାମୀ; ତପସ୍ୟାରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଛି, କିପରି ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଛୁଉଛି?'

ଯଦ୍ଯେନଂ ନାପକର୍ଷାମି ମକରେଣ ଜଲେ ଧୃତମ୍ । ତଦାନୀଂ ବ୍ରହ୍ମଵଧ୍ଯା ମେ ଭଵତୀତି ନ ସଂଶଯଃ ।। ୨୨.

'ଯଦି ମୁଁ ଏହି ଜଳରେ ଧରାଯାଇଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ବାହାର କରିନାହିଁ, ତେବେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଉପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଲାଗିବ।'

ଅନ୍ଯଵ୍ଯତିକ୍ରମେ ଧର୍ମମପନେତୁଂ ଚ ଶକ୍ଯତେ । ବ୍ରହ୍ମଵଧ୍ଯା ପୁନର୍ନୈଵମେଵମୁକ୍ତଵା ଗତା ତ୍ଵରମ୍ ।। ୨୨.

'ଅନ୍ୟ ଅପରାଧରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିହେବ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପର କୌଣସି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ।' ଏପରି କହି ସେ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ।

ସା ଗତ୍ଵା ତ୍ଵରିତଂ ଭୀରୁର୍ଗୃହୀତ୍ଵା ପାଣିନା ଦ୍ଵିଜମ୍ । ଚକର୍ଷାନ୍ତର୍ଜଲାତ୍ ତାଵତ୍ ସ୍ଵଯଂ ଭୂତପତିର୍ହରଃ ।। ୨୨.

ସେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତଡ଼ିତ୍ ଗତିରେ ଗଲେ, ହାତରେ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଧରି, ଜଳରୁ ଟାଣିକରି ବାହାର କଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାଥ ହରା ନିଜ ରୂପ ଦେଖାଇଲେ।

ଯମାରାଧ୍ଯ ତପଶ୍ଚର୍ତ୍ତୁମାରବ୍ଧଂ ଶୈଲପୁତ୍ରାଯା । ସ ଏଵ ଭଗଵାନ୍ ରୁଦ୍ରସ୍ତସ୍ଯାଃ ପାଣୌ ଵିଲମ୍ବତ ।। ୨୨.

ଯେଉଁ ଭଗବାନ୍ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ଉପାସନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଇଁ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ସେଇ ଭଗବାନ୍ ଏବେ ତାଙ୍କର ହାତ ଧରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛନ୍ତି।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲଜ୍ଜିତା ଦେଵୀ ପୂର୍ଵତ୍ଯାଗମନୁସ୍ମରନ୍ । ନ କିଂଚିଦୁତ୍ତରଂ ସୁଭ୍ରୂର୍ଵଦତି ସ୍ମ ସୁଲଜ୍ଜିତା ।। ୨୨.

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେବୀ ଲଜ୍ଜା ହେଲେ, ପୂର୍ବରୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଘଟଣାକୁ ମନେ ପକାଇ, ସୁନ୍ଦର ଭୂରୁ ଥିବା ସେ ଦେବୀ ଗଭୀର ଲଜ୍ଜାରେ ଏକଥା ମଧ୍ୟ କହିଲେ ନାହିଁ।

ତୂଷ୍ଣୀଂଭୂତାଂ ତୁ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗୌରୀଂ ରୁଦ୍ରୋ ହସନ୍ନିଵ । ପାଣୌ ଗୃହୀତ୍ଵା ମାଂ ଭଦ୍ରେ କଥଂ ତ୍ଯକ୍ତୁମିହାର୍ହସି ।। ୨୨.

ଗୌରୀ ଚୁପ୍ଚାପ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଦେଖି, ରୁଦ୍ର ହସିଥିବା ପରି ତାଙ୍କର ହାତ ଧରି କହିଲେ, 'ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ କିପରି ମୋତେ ଏଠାରେ ଛାଡି ଯିବେ?'

ମତ୍ପାଣିଗ୍ରହଣଂ ଭଦ୍ରେ ଵୃଥା ଯଦି କରିଷ୍ଯସି । ତଦାନୀଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୁତ୍ର୍ଯାମାହାରାର୍ଥଂ ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍ ।। ୨୨.

'ଭଦ୍ରେ, ଯଦି ତୁମେ ଏହି ହାତଧରାକୁ ବ୍ୟର୍ଥ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ମୁଁ ବିବାହ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିବି।'

ନ ଭଵେତ୍ ପରିହାସୋଽଯମୁକ୍ତା ଦେଵୀ ପରାପରା । ଲଜ୍ଜମାନା ତଦା ଵାକ୍ଯଂ ଵଦତି ସ୍ମିତପୂର୍ଵକମ୍ ।। ୨୨.

'ଏଠାରେ କୌଣସି ମଜାକ ନ ହେଉ,' — ଏପରି କହି ଦେବୀ, ଯିଏ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ଅପାର, ଲଜ୍ଜା ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ହସିକି ଏହି କଥା କହିଲେ।

ଦେଵଦେଵ ତ୍ରିଲୋକେଶ ତ୍ଵଦର୍ଥୋଽଯଂ ସମୁଦ୍ଯମଃ । ପ୍ରାଗ୍ଜନ୍ମାରାଧିତୋ ଭର୍ତ୍ତା ଭଵାନ୍ ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ ।। ୨୨.

'ଦେବଦେବ, ତିନି ଲୋକର ନାଥ, ଏହି ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମ ତୁମ ପାଇଁ। ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପତି ଭାବେ ଉପାସନା କରିଥିଲି, ହେ ମହେଶ୍ୱର।'

ଇଦାନୀଂ ମେ ଭଵାନ୍ ଦେଵଃ ପତିର୍ନାନ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । କିନ୍ତୁ ସ୍ଵାମୀ ପିତା ମହ୍ଯଂ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରୋ ମେ ଵ୍ରଜାମି ତମ୍ । ଅନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ଵିଧାନେନ ତତଃ ପାଣିଂ ଗୃହୀଷ୍ଯସି ।। ୨୨.

'ଏବେ ମୋ ପତି ତୁମେ ହେବ, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ମୋ ମାଲିକ ଏବଂ ପିତା ହେଉଛନ୍ତି ଶୈଳେନ୍ଦ୍ର; ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯିବି। ସେଠାରୁ ଅନୁମତି ନେଇ, ପ୍ରଥାଅନୁଯାୟୀ ତୁମେ ମୋର ହାତ ଧରିପାରିବ।'

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତଦା ଦେଵୀ ପିତରଂ ପ୍ରତି ଭାମିନୀ । କୃତାଞ୍ଜଲିପୁଟା ଭୂତ୍ଵା ହିମଵନ୍ତମୁଵାଚ ହ ।। ୨୨.

ଏପରି କହି, ଦେବୀ ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାମୟୀ ହୋଇ, ହାତ ଜୋଡ଼ି ନିଜ ପିତା ହିମବନ୍ତଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେଉଁଠି କଥା କହିଲେ।

ଅତୋଽନ୍ଯଜନ୍ମଭର୍ତ୍ତା ମେ ରୁଦ୍ରୋ ଦକ୍ଷମଖାନ୍ତକଃ । ଇଦାନୀଂ ତପସା ସୈଵ ଧ୍ଯାତୋଽଭୂଦ୍ ଗତିଭାଵନଃ ।। ୨୨.

'ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ମୋର ପତି ଥିଲେ ରୁଦ୍ର, ଯିଏ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ। ଏବେ ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରି ତାଙ୍କୁ ମନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିଛି।'

ସ ଚ ଵିଶ୍ଵପତିର୍ଭୂତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ମେ ତପୋଵନମ୍ । ଆଗତ୍ଯ ଭୋଜନାର୍ଥାଯ ଯାଚଯାମାସ ଶଂକରଃ । ମଯା ସ୍ନାତୁଂ ଵ୍ରଜସ୍ଵେତି ଚୋଦିତୋ ଜାହ୍ନଵୀଂ ଗତଃ ।। ୨୨.

'ସେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପେ ମୋର ତପୋବନକୁ ଆସି, ଭୋଜନ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଯିବାକୁ କହିଲି, ସେ ଜାହ୍ନବୀକୁ ଚାଲିଗଲେ।'

ତତ୍ରାସୌ ଵୃଦ୍ଧକାଯେନ ଦ୍ଵିଜରୂପେଣ ଶଂକରଃ । ମକରେଣ ଧୃତସ୍ତୂର୍ଣଂ ଅବ୍ରହହ୍ମଣ୍ଯମୁଵାଚ ହ ।। ୨୨.

'ସେଠାରେ, ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଶଙ୍କର ଏକ ମକର ଦ୍ୱାରା ତୁରନ୍ତ ଧରାଗଲେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ ଏମିତି କଥା କହିଲେ।'

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଭଯାତ୍ ତାତ ମଯା ପାଣୌ ଧୃତସ୍ତତଃ । ଧୃତମାତ୍ରଃ ସ୍ଵକଂ ଦେହଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ଶଂକରଃ ।। ୨୨.

'ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ଭୟରୁ, ପିତା, ମୁଁ ତାଙ୍କର ହାତ ଧରିଦେଲି; ହାତ ଧରିବା ସାଥିରେ ଶଙ୍କର ତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଦେଖାଇଦେଲେ।'

ତତୋ ମାମବ୍ରଵୀଦ୍ ଦେଵଃ ପାଣିଗ୍ରହଣମାଗତାମ୍ । ଭଵତୀ ଦେଵି ମା କିଂଚିଦ୍ ଵିଚାରଯ ତପୋଧନେ ।। ୨୨.

'ତାପରେ ଦେବତା ମୋତେ, ଯିଏ ହାତଧରା ପାଇଁ ଆସିଥିଲି, କହିଲେ: ଦେବୀ, ତପସ୍ଵିନୀ, କୌଣସି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ କରିନାହଁ।'

ଏଵମୁକ୍ତା ତ୍ଵହଂ ତେନ ଶଂକରେଣ ମହାତ୍ମନା । ତଦନୁଜ୍ଞାପ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ଭଵନ୍ତଂ ପ୍ରଷ୍ଟୁମାଗତା । ଇଦାନୀଂ ଯତ୍ କ୍ଷମଂ କାର୍ଯଂ ତଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ସଂଵିଧୀଯତାମ୍ ।। ୨୨.

'ଏପରି ମହାତ୍ମା ଶଙ୍କରଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ, ମୁଁ ତୁମ ଅନୁମତି ନେବାକୁ ଆସିଛି। ଏବେ ଯାହା ଉଚିତ, ଶୀଘ୍ର କରାଯାଉ।'

ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦା ଵାକ୍ଯଂ ଶୈଲରାଜୋ ମୁଦା ଯୁତଃ । ଉଵାଚ ଦୁହିତାଂ ଧନ୍ଯାଂ ତସ୍ମିନ୍ କାଲେ ଵରାନନାମ୍ ।। ୨୨.

ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପାହାଡ଼ର ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଧନ୍ୟ କନ୍ୟା, ଚନ୍ଦ୍ରବଦନୀଙ୍କୁ କହିଲେ।

ପୁତ୍ରି ଧନ୍ଯୋଽସ୍ମ୍ଯହଂ ଲୋକେ ଯସ୍ଯ ରୁଦ୍ରଃ ସ୍ଵଯଂ ହରଃ । ଜାମାତା ଭଵିତା ଦେଵି ତ୍ଵଯାଽପତ୍ଯଵତାମହମ୍ । ସ୍ଥାପିତୋ ମୂର୍ଧ୍ନି ଦେଵାନାମପି ପୁତ୍ରି ତ୍ଵଯା ହ୍ଯହମ୍ ।। ୨୨.

'ଜୀଅ, ଏହି ସଂସାରରେ ମୁଁ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ରୁଦ୍ର, ହର, ସ୍ୱୟଂ ମୋର ଜାମାତା ହେବେ। ଦେବୀ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୋ ପରିବାର ଚାଲିବ ଏବଂ ତୁମେ ମୋତେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶିରୋପରି ରଖିଛ।'

ସ୍ଥୀଯତାଂ କ୍ଷଣମେକଂ ତୁ ଯାଵଦାଗମନଂ ମମ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଗତୋ ରାଜା ଶୈଲାନାଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋଽନ୍ତିକମ୍ ।। ୨୨.

'ମୁଁ ଫେରିଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କର।' ଏହିପରି କହି, ପାହାଡ଼ର ରାଜା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାତ୍ମାନଂ ସର୍ଵଦେଵପିତାମହମ୍ । ଉଵାଚ ପ୍ରଣତୋ ଭୂତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଶୈଲରାଟ୍ ତତଃ ।। ୨୨.

ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପିତାମହ, ମହାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପାହାଡ଼ର ରାଜା ଶିର ନମାଇ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।

ଦେଵୋମା ଦୁହିତା ମହ୍ଯଂ ତାଂ ରୁଦ୍ରାଯ ଦଦାମ୍ଯହମ୍ । ତ୍ଵଯା ଦେଵ ଅନୁଜ୍ଞାତସ୍ତତ୍କରୋମି ପ୍ରଶାଧି ମାମ୍ ।। ୨୨.

ହେ ଦେବମାନେ, ଏହି ଝିଅ ମୋର ଝିଅ ଅଟେ; ମୁଁ ଏହାକୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେବି। ତୁମେ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ମୁଁ ଏହି କାମ କରିବି—ମୋତେ ଅନୁମୋଦନା କର।

ତତୋ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରୀତମନା ଯାହି ରୁଦ୍ରାଯ ତାଂ ଶୁଭାମ୍ । ପ୍ରଯଚ୍ଛୋଵାଚ ଦେଵାନାଂ ତଦା ଲୋକପିତାମହଃ ।। ୨୨.

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ, 'ଯାଅ, ଏହି ଶୁଭ ଝିଅକୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଦିଅ।' ଏଭଳି ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ ଦେବମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଏଵମୁକ୍ତଃ ଶୈଲରାଜଃ ସ୍ଵଵେଶ୍ମାଗମ୍ଯ ସତ୍ଵରମ୍ । ଦେଵାନୃଷୀନ୍ ସିଦ୍ଧସଂଘାନ୍ ଚାମନ୍ତ୍ରଯତ ସତ୍ଵରମ୍ ।। ୨୨.

ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ପାହାଡ଼ରାଜା ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଲେ ଏବଂ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଡାକିଲେ।

ତୁମ୍ବୁରୁଂ ନାରଦଂ ଚୈଵ ହାହାହୂହୂଂ ତଥୈଵ ଚ । ସ ଗତ୍ଵା କିନ୍ନରାଂଶ୍ଚୈଵ ଅସୁରାନ୍ ରାକ୍ଷସାନପି ।। ୨୨.

ସେ ତୁମ୍ବୁରୁ, ନାରଦ, ହାହା ଓ ହୂହୂଙ୍କୁ ଡାକିଲେ; ଏହା ସହିତ କିନ୍ନର, ଅସୁର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଡାକିଲେ।

ପର୍ଵତାଃ ସରିତଃ ଶୈଲା ଵୃକ୍ଷା ଓଷଧଯସ୍ତଥା । ଆଗତା ମୂର୍ତ୍ତିମନ୍ତୋ ଵୈ ପର୍ଵତାଃ ସଙ୍ଗମୋପଲାଃ । ହିମଵଦ୍ଦୁହିତୁର୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵିଵାହଂ ଶଂକରେଣ ହ ।। ୨୨.

ପାହାଡ଼, ନଦୀ, ପାହାଡ଼ ଶିଳା, ଗଛ ଓ ଔଷଧିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେହ ଧରି ଆସିଲେ; ସଙ୍ଗମର ପଥରମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ, ହିମବନ୍ତଙ୍କ ଝିଅଙ୍କ ଶିବଙ୍କ ସହ ବିବାହ ଦେଖିବାକୁ।

ତତ୍ର ଵେଦିଃ କ୍ଷିତିଶ୍ଚାସୀତ୍ କଲଶାଃ ସପ୍ତ ସାଗରାଃ । ସୂର୍ଯୋ ଦୀପସ୍ତଥା ସୋମଃ ସରିତୋ ଵଵହୁର୍ଜଲମ୍ ।। ୨୨.

ସେଠାରେ ବେଦି ହେଉଛି ପୃଥିବୀ, ସାତଟି ସମୁଦ୍ର କଳଶ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୀପ, ଚନ୍ଦ୍ର ଉପସ୍ଥିତ, ଏବଂ ନଦୀମାନେ ପାନୀୟ ଜଳ ଆଣିଲେ।