ହେ ଜ୍ଞାନୀ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ପବିତ୍ର ଗୋକର୍ଣ୍ଣକୁ ଏଭଳି ବୁଝିବା ଉଚିତ୍। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏହି ସମସ୍ତ ବିବରଣୀ ଏକ ଏକ କରି ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହିଛି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଓ ଶୃଙ୍ଗେଶ୍ୱର ଅଞ୍ଚଳର ବିଶାଳତା, ଏଠାରେ ଥିବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳଗୁଡିକର ଉତ୍ପତ୍ତି—ସବୁ କଥା ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଖୋଲାସା କରିଦେଇଛି। ଏହିଭଳି, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଶୃଙ୍ଗେଶ୍ୱର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିବା ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଏଠି ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ, ପୃଥିବୀ ଓ ବରାହ ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଥିବା ସଂବାଦ ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା ଲୋକେ କେତେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି, ତାହାର ବିବରଣୀ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ପରମେଶ୍ୱର ଯେଉଁପରି ଏହି କଥା କହିଥିଲେ, ସେହିପରି ସଠିକ୍ ଭାବରେ ସମସ୍ତ କଥା ଅପଣଙ୍କୁ ଜଣାଇଦେଲି। ଭଗବାନଙ୍କ ଦିବ୍ୟ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ରୂପ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସ୍ଥାଣୁଙ୍କ ବିଷୟରେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଓ ଶୂଙ୍ଗ କିପରି ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ ନିର୍ମିତ ହେଲା, ଏହି ସତ୍ୟ କଥା ମୋତେ କୁହ, ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଜଗତ୍ନାଥ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମହାମୁନି ଆଉ ଯେଉଁଠି କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି, ସେଗୁଡିକୁ କହିବେ। ଏହି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ମୋର ପୁଅ, ଯିଏ ମୋ ପରି ବେଦ ଓ ତାହାର ଶାଖାଗୁଡିକର ଦ୍ରଢ଼ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛି, ସେ ନାମୀ ଓ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ହେବେ, ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରିବେ। ଏହି କଥା ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା ମଙ୍ଗଳ, ଶୁଭ, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ। ଏହା ପବିତ୍ର, ଖ୍ୟାତି ଦେଉଛି, ପାପ ନାଶ କରେ, ମଙ୍ଗଳ ଓ ଶାନ୍ତି ଆଣିଦେଉଛି। ଯେଉଁଠି ଏହି ଗାଥା ପଢ଼ାଯାଏ, ଲୋକେ ଶୁଭ ଲାଭ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହିପରି କହି, ପରମେଶ୍ୱର, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଶାନ୍ତ ହୋଇଗଲେ। ସନତ୍କୁମାରଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ମହାନ ଭଗବାନ ନିର୍ବାଚନ ହେଲେ। ବରାହ ଓ ପୃଥିବୀଙ୍କ ସଂବାଦର ସାର ଅଂଶ ଯେଉଁଠି ଅଛି, ତାହା ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ପ୍ରୟାଗ, ବ୍ରହ୍ମତୀର୍ଥ ଓ ଅମରକଣ୍ଟକ ତୀର୍ଥରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ କପିଳା ଗାଁଠି ଦାନ କରି ଯେପରି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଏହି ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ କେବଳ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଶୁଣିଲେ ସେ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ। ଯିଏ ଏହି କଥାକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଅବିରତ ଶୁଣେ, ସେ ରେ ଯେତେ ସଂସ୍କାର କିମ୍ବା ଦାନର ଫଳ ମିଳେ, ସେଉଁଠି ଏଠି ମିଳେ—ଏହାର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ବରାହଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରଣ ପରି। ଯାହାଙ୍କର ପୁଅ ନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ପୁଅ ହେବ; ଯିଏ ପୌତ୍ରବାନ୍, ସେ ଦୃତିୟ ପୌତ୍ର ଲାଭ କରିବେ। ତାଙ୍କୁ ନାରାୟଣ ସଦାସର୍ବଦା ପ୍ରସନ୍ନ ରହିବେ। ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଶୁଣି ଯେପରି ନିତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେପରି ଏହାକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। ରାଜା ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଗ୍ରାମ ଦେଇ ପୃଥିବୀକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ସାକ୍ଷାତ୍କାର କରିବେ। ଏବେ ପୁରାଣ ପାଠ ଓ ବିଭିନ୍ନ ବିଷୟ ଅନୁସୂଚୀର ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ବରାହ ଦ୍ୱାରା କାଶୀରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ଏହି ପୁରାଣ, ବୀରେଶ୍ୱର ଓ ମାଧବଭଦ୍ର ନାମକ ସହିତ ଲିଖାଯାଇଥିଲା। ମୁଁ ବରାହ ପୁରାଣର ବିବରଣୀ ଏଠାରେ ଦେଉଛି। ଆଦିରେ ସୃଷ୍ଟିର ବିବରଣା, ତଥା ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ବିବରଣା ଥିଲା। ଆଦି ଘଟଣାର କଥା ମଧ୍ୟରେ ସାରମାଙ୍କ ଗଳ୍ପ ଅଛି। ଏଠି ଅଶ୍ୱିନ୍ସ ଓ ଗୌରୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିର କଥା ଅଛି। ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଭାନୁଙ୍କ ଜନ୍ମ ଏଠି ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଧନଦଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଉଚ୍ଚ-ନିଚ୍ଚ ବିବେକର କଥା ଅଛି। ସୋମଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ପୃଥିବୀର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ପତ୍ତି ଅଛି। ଏହାପରେ ସତ୍ୟତାପଙ୍କ କଥା ଓ ମତ୍ସ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାଦଶ ବ୍ରତ ରହିଛି। ତଥା ନରସିଂହ, ବାମନ, କୃଷ୍ଣ, ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଦ୍ୱାଦଶ ବ୍ରତର ବିବରଣୀ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।