ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ କୁହାଯାଏ, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସାରେ, ଚେତନାରୁ କାମନା ଓ କ୍ରୋଧକୁ ଦୂର କରି, ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବାର ଫଳ ଦଶଗୁଣ ଅଧିକ; ଏହି ବିଷୟରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଦାନ କରିବାର ଫଳ ଅବିନାଶୀ, ଦାତା ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ। ପୃଥିବୀରେ ଏହାଠାରୁ ଉତ୍ତମ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ନାହିଁ; ଏହା ଠାରୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜଣା ନାହିଁ। ମୁଁ, ମୃଗ ଆକାରରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁଠାରେ ଘୂରିଥିଲି, ସେଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନ ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ ପରିଣତ ହେଲା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୂଜ୍ୟ ହେଲା। ଏହି ସ୍ଥାନ ପୃଥିବୀରେ ଗୋକର୍ଣେଶ୍ୱର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ଦେବତାମାନେ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେଉଁଠୁ ସେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଏପରି ଭାବେ 'ଜଳେଶ୍ୱର ମାହାତ୍ମ୍ୟ' ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଉଛି। ଏବେ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଶୃଙ୍ଗେଶ୍ୱର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ମହିମା। ଯେତେବେଳେ ମୃଗ ଆକାରୀ ଦେବତା ତ୍ରୟମ୍ବକ ନାମକ ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ, ସେହି ଶୃଙ୍ଗ (ଶିଙ୍ଗା) ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲା, ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଅଲଗା ଅଲଗା ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା। ହେ ଦେବୀ, ବଜ୍ରପାଣି ଶିଙ୍ଗର ଶିରା ଅଂଶକୁ ନେଇ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ଦେବତା, ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ମାନେ ସେଠି ଥିଲେ। ଶିଙ୍ଗର ମୂଳକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ସେଠି ସେଇ ପର୍ବତଶିରେ, ଭଗବାନ ତିନି ରୂପରେ ବିରାଜିଥିଲେ। ସେ ନିଜ ଶରୀରର ଏକ ଶତାଂଶ ଅଂଶକୁ ମୃଗରେ ରଖିଥିଲେ। ସେଇ ଦେହ ଓ ମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଭଗବାନ ଚାଲିଗଲେ। ସେଠି ପର୍ବତରେ ଏହି ବିଭାଜନକୁ ଶତଗୁଣ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ତାପରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଗୁରୁ, ଏହି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ଯକ୍ଷ ଓ ମହାନାଗମାନେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରି, ପରିକ୍ରମା କଲେ। ପରେ ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ। ତାପରେ ପୌଳସ୍ତ୍ୟ ବଂଶୀୟ ରାବଣ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସହିତ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ନାଶ୍ୱର ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିରେ ସେବା କଲେ। ସେଇ ରାକ୍ଷସ ତିନି ଲୋକ ଉପରେ ବିଜୟ ଲାଗି ଵର ଚାହିଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ। ସେ ତିନି ଲୋକ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଜିତିଲେ। ଏହି ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ବଜ୍ରଧାରୀ ଏକ ସମୟରେ ଉଠାଇ ନେଇ ଥିଲେ ଓ ଏକ ସମୟ ସମୁଦ୍ର ତଟରେ ରାବଣ ଏହାକୁ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ରଖିଥିଲେ। ପରେ ରାକ୍ଷସ ଏହାକୁ ଆଉ ଉଠାଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଦକ୍ଷିଣ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଏଭଳି ବୁଝିବା ଉଚିତ। ଏହା ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେଲି, ହେ ଋଷି। ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗ ଓ ଶୃଙ୍ଗେଶ୍ୱର ସମ୍ପର୍କରେ, ଏହି ପବିତ୍ର ଭୂମିର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ମୂଳ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଏଭଳି କୁହାଯାଏ। ଏହିପରି ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଶୃଙ୍ଗେଶ୍ୱର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଉଛି। ଏବେ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ପୃଥିବୀ ଓ ବରାହ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସଂବାଦ ଶୁଣିବାରେ ଲାଭ ବିଷୟରେ। ସମସ୍ତ କଥା ଭଗବାନ ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ କହିଛନ୍ତି। ଦେବତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ରୂପ, ଅପରିମିତ ଶକ୍ତି ଥିବା ସ୍ଥାଣୁଙ୍କ ବିଷୟରେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଓ ଶିଙ୍ଗ କିପରି ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା, ଏହା ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ କହ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଏହାର ଶେଷ ଅଂଶ ତୁମକୁ କହିବେ। ଏହି ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ଏହିପରି।