ଏଠି ଏକ ପବିତ୍ର କଥା ରହିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଶୁଦ୍ଧ, ଭକ୍ତିଶୀଳ ଓ ଦ୍ୱେଷରହିତ ଲୋକେ ମୋ ପାଇଁ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ସେଠାରେ ଏକ ଜଳସ୍ରୋତ ଅଛି, ଯାହାକୁ ମୃଗଶୃଙ୍ଗ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ମୁନିମାନଙ୍କର ସଦା ପ୍ରିୟ । ସେଠି, ଯେଉଁ ପାପ ଜୀବନରେ କରାଯାଇଥାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ସ୍ନାନ କରିବା ସହିତ ସତ୍କ୍ଷଣରେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ । ଏଠି କେବଳ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ । କୌଣସି ପାପୀ କିମ୍ବା କୃତଘ୍ନ ପୁରୁଷ କେବେ ଏଠିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରେ ନାହିଁ । ଯେଉଁମାନେ ବାଗ୍ମତୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ବାଗ୍ମତୀ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ମୋତେ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ମୋର ଶକ୍ତିରେ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ । ସେଠି ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମାନ ଫଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ମୂଳ ତୀର୍ଥକୁ ରୁଦ୍ର ନିଜେ ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେ ହଜାର ହଜାର ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ ସଦା ମୋର ଦ୍ୱାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ । ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍, ତାପରେ ମୋତେ । ଯେଉଁମାନେ ସେଠି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତି ସହିତ ସଦା ମୋର ପୂଜା କରନ୍ତି, ମୋର ଦେହକୁ ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପର୍ବତ ଉପରେ ଦୀପ ଦେଇ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ନୃତ୍ୟ, ସ୍ତୁତି କିମ୍ବା ଜାଗରଣ କରନ୍ତି, ଦହି, ଦୁଧ, ମଧ, ଘୃତ କିମ୍ବା କେବଳ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କରନ୍ତି, ବ୍ରତ, ଉପବାସ, ହୋମ, ନୈବେଦ୍ୟ କିମ୍ବା ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ମୋର ଉପାସନା କରନ୍ତି—ସେମାନେ ଛଅ ହଜାର ବର୍ଷ ସ୍ଵର୍ଗରେ ବାସ କରି, ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର କିମ୍ବା ମହିଳା ଯେଉଁମାନେ ଏଠି ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋର ପାର୍ଷଦ ଭାବରେ ଦେବମାନେ ସହ ସଦା ଏକତ୍ରିତ ରହନ୍ତି । ପୃଥିବୀରେ ପର୍ବତପତି ଠାରୁ ବଡ଼ କ୍ଷେତ୍ର କେଉଁଠି ନାହିଁ । ଏଠି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା, ଗୁରୁ ହନ୍ତା, ଗାଈ ହନ୍ତା କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବି ଏଠି ଅନେକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ବସିଛନ୍ତି । ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ରୋଶରେ ଦେବମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ରୂପ ଅପସାରିଯାଏ । ଏଠି ଶୁଦ୍ଧ, ନିୟମିତ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ଲୋକେ ଯଦି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଉପବାସରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରନ୍ତି, ଭୃଗୁ ପରି ପତନ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି, ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷ ଛାଡ଼ି ଦେଇ, ସେମାନେ ଭୃଗୁ ମୂଳରେ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିଛନ୍ତି, ସେହି ପରମ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ଅଭିଗମନ କରନ୍ତି । ଏଠି, ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ସହିତ ସ୍ନାନ କଲେ, ଗୋରକ୍ଷକ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ, ଯେଉଁଠାରେ ବୃଷଭର ପାଦଚିହ୍ନ ଅଛି, ଗୌରୀ ଶିଖରକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍, ଯାଁଠାରେ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ବି ଆସନ୍ତି । ସେଠି, ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଜଗତ୍ଜନନୀ ଦେବୀ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ । ସେ ବାଗ୍ମତୀ ନଦୀର କୂଳରେ, ତଳେ ଅବତରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଉମାଙ୍କ ଷଣ୍ମୁଖ ତାଳାବରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ପୂଜ୍ୟ ପଞ୍ଚନଦ ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ମହାମୁନିମାନେ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିବା ସେଠି ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍, ନକୁଲୋହେନ ଦ୍ୱାରା । ଏହାର ଉତ୍ତରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ଯାଉଛନ୍ତି । ଏପରି ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା, ଯେଉଁଠି ଦେବତା, ମୁନି, ଭକ୍ତ ଓ ଅପରାଧ ମୁକ୍ତ ଲୋକମାନେ ଶୁଦ୍ଧି, ଭକ୍ତି ଓ ଦାନ-ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ।