ଏକଦା, ଏକ ମହାପୂଜ୍ୟ ସଂସଦରେ, ଏକ ଋଷି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ କେମିତି ଅଛି? ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ପରିମାଣ କେତେ? ସେଠାରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଉଥିବା ପବିତ୍ର ଜଳର ମହିମା କଣ? ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ କିପରି ପୁନଃ ଏହି ଗୋକର୍ଣ୍ଣକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ? ସେଠାରେ କେଉଁଠି, କିଏ ଏବଂ କିପରି ଉପଯୁକ୍ତ କ୍ରିୟାକଳାପ ସଠିକ ଭାବରେ କଲେ?” ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ସବୁଠାରୁ ପ୍ରବୀଣ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ, ପୂଜ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ତର ଦେଲେ— “ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଋଷି, ଏହି ପୁରାଣ ଅତି ଗୁପ୍ତ ଏବଂ ପବିତ୍ର; ଯେପରି ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ସେପରି କଥାଏଁ ତୁମକୁ କହୁଛି। ପବିତ୍ର ମନ୍ଦରାଚଳ ପାହାଡ଼ର ଉତ୍ତରେ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାଁହା ହେଉଛି ହୀରା ଓ ସ୍ଫଟିକ ଶିଳାର ତିଆରି, ମୁଙ୍ଗା ଅଙ୍କୁର ଓ ରଙ୍ଗିନ ପଥରର ଧାରା ସହିତ। ସେଠି ବିଭିନ୍ନ ପୁଷ୍ପରେ ସଜିଥିବା ଲତା ଧାରା ଫୁଲ ଗୁଚ୍ଛ ଧରି ରହିଛି। ଏହି ପାହାଡ଼ର ଉପତ୍ୟକା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବେ ଜଜ୍ଜ୍ୱଳ୍ୟମାନ, କାରଣ ସେଠି ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁର ଝରଣା ଝରିଛି। କେତକୀ ଓ କୁନ୍ଦ ପୁଷ୍ପ ଗୁଛ ଫୁଲିଛି। ପ୍ରସ୍ରବଣ ଜଳ ନୀଳମଣି ପରି ସ୍ଫଟିକ ଏବଂ ପବିତ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ପରି ଆକର୍ଷଣୀୟ, କୁବେରଙ୍କ ମହଲ୍ ପରି ଚମକିଉଠିବା। ଏଠି ଦେବଦମ୍ପତିମାନେ ବିହାର କରନ୍ତି, ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି। କଳହାର ପୁଷ୍ପରେ ଶୋଭିତ, ହଂସ ଓ କଦମ୍ବ ପକ୍ଷୀ ଘୂଞ୍ଚିଏ, ହାତୀ ଦଳ ଚାରିପଟେ ଘୁଞ୍ଚେ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏଠି ରହନ୍ତି। ଗୁହାଗୁଡ଼ିକୁ କିନ୍ନରଙ୍କ ଗୀତ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଧ୍ୱନି ଗଞ୍ଜାଏ। ଝରଣା ଜଳ ଶତଶଃ ଚମକି ଝରୁଛି। ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଏଠା ଫୁଲ ଗୁଛ ରେ ସଜିଥିବା ଅତି ସୁନ୍ଦର ଉଦ୍ୟାନ। ଏହି ଆନନ୍ଦମୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ପୂଜ୍ୟ ପାହାଡ଼ରେ, ଦୟାମୟ, ଭକ୍ତଜନବନ୍ଧବ, ଦାନଦାତା, ମହାଦେବ, ସ୍ଥାଣୁ ନାମକ ପ୍ରଭୁ, ପାହାଡ଼ର ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ସତୀଙ୍କ ସହିତ ବିରାଜମାନ ଅଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଆସନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ ଏଠିକୁ ଅବତରଣ କରନ୍ତି। ଏଠି, ଶର୍ବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଜଣେ ଋଷି ଦୃଢ଼ ଦିକ୍ଷା ନେଇ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ। ସେ ହାତ ଉଠାଇ, ଅନାଶ୍ରୟ ଭାବେ, କେବଳ ଜଳ, ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଧାରଣ କରି, ନିୟମିତ ପାଠ ଓ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରୁଥିଲେ। ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ। ଏହି ଉପବାସ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ସେ କ୍ଷୀଣ ଓ କଳା ହେଇଯାଇଥିଲେ। ତେବେ ଶଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ଓ ବାଲକ, ମୋ ଏହି ଅଦୃଶ୍ୟ ରୂପକୁ ଦେଖ; ମୁଁ ତୁମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି।” ପ୍ରଭୁଙ୍କ ରୂପ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅଗ୍ନିର ଅଳି ଲାଗିଥିଲା। ତାଙ୍କ ଜଟା ଚନ୍ଦ୍ରମା ମୁକୁଟ ଭାବେ ଶୋଭିତ, ଏକ ହସ୍ତପ୍ରମାଣ ଦେହ, ଶତମସ୍ତକ ଓ ଶତଉଦର। ସମସ୍ତରୁ ଛୋଟ, ସମସ୍ତରୁ ବଡ଼। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦେବଦେହ ଦେଖି, ତପସ୍ବୀ ଋଷିର ଶରୀର ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲା, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଲେ। ହସ୍ତ ଯୋଡ଼ି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ସେ ନିର୍ବାଣ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ— ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ଧାରକ, ତ୍ରିନେତ୍ର, ଶଙ୍କର, ଶିବ, ନୀଳକଣ୍ଠ, ଭୟଙ୍କର, ତିନି କାଳର ଅଧିପତି, ଗଣନାଥ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସଂହାରକ, ଭୟାନକ, ଶ୍ମଶାନବାସୀ, ରୁଦ୍ର, ଓ ଦାତା। ଏଭଳି ଭାବେ ଏହି ପବିତ୍ର ଗୋକର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା, ତପସ୍ୟା ଓ ଦେବଦର୍ଶନର ଅନୁଭୂତି ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବିରାଜିତ।