ଏକ ସମୟର କଥା, ଜଣେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତିରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ, ସେ କେବଳ ଧର୍ମକୁ ଚିନ୍ତନ କରୁଥିଲେ। ଉଚ୍ଚତମ ତପସ୍ୟାରେ ଦୃଢ ଥିବା ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଆତ୍ମା ଗଭୀର ଚିନ୍ତନରେ ଲଗିଥିଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ଏହି କଥା ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଦେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଥିବେ। ଏହି ଉପଦେଶର ବିଶିଷ୍ଟ ଅଧ୍ୟାୟ ଦେଉଁଠାରେ ସମାପ୍ତ ହେଲା, ଯାହା ବରାହ ପୁରାଣର ଏତିହ୍ୟରେ 'ଉପଦେଶ' ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟ ଭାବରେ ଅଛି। ଏବେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ବରର ମହିମା ବିଷୟରେ କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଏହା ଏହିପରି ଦିନର କଥା, ଯେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ତାରକା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଶତ୍ରୁ ଓ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ସୁନା ଶିଖର ଥିବା ମେରୁ ପର୍ବତ, ଯାହା ପର୍ବତମାନଙ୍କର ରାଜା, ସେଉଁଠି ଇନ୍ଦ୍ର ଏକାଗ୍ର ମନରେ ବସିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତା ଦୃଢ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଉଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଥିଲା। ଶାନ୍ତ ମନରେ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ପାଦ ଧରି, ଅନୁସ୍ଥାନ କରି, ସେ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସନତ୍କୁମାର ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— "ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁରାଣ କେବଳ ତୁମେ ଜାଣିଛ। ମହାପ୍ରଭୁ, ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ କିପରି? ତାହାର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର କେତେ ବିସ୍ତୃତ? ସେଠାରେ ପବିତ୍ର ଜଳର ମହିମା କଣ? ଦେବମାନେ କିପରି, ତୁମେ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇ, ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ? କେଉଁଠି, କିଏ, କିପରି ଉଚିତ କ୍ରିୟା କରିଥିଲେ?" ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲାପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କହିଲେ— "ହେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଋଷି, ଏହି ପୁରାଣ ଅତି ଗୁପ୍ତ, ଯେପରି ଶୁଣିଥିଲେ ସେପରି।" ଉତ୍ତର ଦିଗରେ, ପବିତ୍ର ମନ୍ଦର ପର୍ବତର ଉପରେ, ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସ୍ଥାନ— ଏହା ହେଉଛି ହିରା ଦ୍ରବ୍ୟର ଶିଳା, ପ୍ରବାଳ ଅଙ୍କୁର ଓ କଙ୍କଣ ଦିଆଁ ଥିବା ସ୍ଥାନ। ସେଠି ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଲତା, ଫୁଲର ଗୁଛ ଭରି ରହିଛି। ଏଠି ଉପତ୍ୟକାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଖଣିଜ ଝରଣାରେ ଉଜ୍ଵଳ ହୋଇଥିଲେ। ଏଠି କେତକୀ ଓ କୁନ୍ଦ ଫୁଲର ଗୁଛ ଫୁଟିଥିଲା। ଝରଣାର ଜଳ ନୀଳମଣି ପରି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପରିଷ୍କାର, ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ପରି ମନୋହର, କୁବେରର ରାଜପାଳା ଭଳି ଉଜ୍ଵଳ। ଦେବଦମ୍ପତିମାନେ ଖେଳ କରୁଥିଲେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ। କଲହାର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ହଂସ ଓ କୁଞ୍ଜ ଯାଞ୍ଚିଥିଲେ, ହାତୀମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀ ଭରି ରହିଥିଲେ। ଗୁହାମାନେ କିନ୍ନରମାନେ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ଝରଣାର ଜଳ ଝରି, ହଜାର ଚମକରେ ଚମକୁଥିଲା। ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଫୁଲର ଗୁଛରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଉଦ୍ୟାନ ଥିଲା। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ମନୋହର ପର୍ବତରେ, ଭଗବାନ ଷ୍ଠାଣୁ, ମହାଦେବ, ଦୟାଳୁ, ଦେବମାନେ ଦେବ, ବରଦାନ କରିଥିବା, ପର୍ବତର ରାଜାର କନ୍ୟା ସହିତ ଉଜ୍ଵଳ ଅବସ୍ଥାରେ ବସିଥିଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ଦେବମାନେ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଆସି, ଅଜନ୍ମା, ଅବିନାଶୀ ଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଆସୁଥିଲେ। ସର୍ବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଏକ ଋଷି ଦୃଢ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ହାତ ଉଠାଇ, କୌଣସି ଆଧାର ନ ରଖି, କେବଳ ଜଳ, ବାୟୁ ଓ ଅଗ୍ନିରେ ନିର୍ଭର କରି, ସେ ନିରନ୍ତର ମନ୍ତ୍ର ଓ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରୁଥିଲେ। ଦୃଢ ନିଷ୍ଠାରେ, ଦୀଘ ତପସ୍ୟା କରି, ସେ ଶରୀରରେ କ୍ଷୀଣ ଓ କଳା ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ତାହାପରେ ଶଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଏବଂ ଶିବ କହିଲେ, "ମୋ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖ, ଯାହା ଅଦୃଶ୍ୟ; ମୁଁ ତୋପାଇଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି, ମୁଁ ତୋତେ ଦେଖାଉଛି, ହେ ଶିଶୁ, ହେ ଋଷି।