ୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ—ସେଠି କେହି କେହି ବୈଖାନସ ତପସ୍ୟୀ ଥିଲେ, କେହି କେହି ଆସନ ଓ ଅନାସନ ଅଭ୍ୟାସରେ ଲିନ ଥିଲେ। ସେମାନେ ‘ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ! ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ!’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିଲେ। ସେଠି କେହି ଶାଳାନୀ ତପସ୍ୟୀ ଥିଲେ, କେହି କେହି ପରାବା ଚର୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ। କେହି କେହି ଦାନା ଚଂଚା କରି ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ, ଆଉ କେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତପସ୍ୟୀ କେବଳ କାଠ ଖାଇ ଜୀବନ ଚାଲାଉଥିଲେ। କେହି କେହି ବିଭିନ୍ନ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, କେହି ସ୍ଵନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏହିପରି, କେହି କେହି ଦଣ୍ଡାୟମନ ଅବସ୍ଥାରେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ, ଆଉ କେହି କେହି ମୃଗ ଭଳି ଚାଲିଉଥିଲେ। କେହି କେହି କେବଳ ପାଣି ଉପରେ, କେହି କେବଳ ବାୟୁ ଉପରେ, ଆଉ କେହି କେବଳ ଶାକ ଉପରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ପୁନି ପୁନି ଅନୁଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ—ତପସ୍ୟା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ଏହି ଭାବରେ, ସେମାନେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ଉଭୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଶାଶ୍ୱତ ଧ୍ୟାନରେ ଅବିଚଳ ରହିଲେ। ଦୋଷରହିତ ଭାବେ, ସେମାନେ ଭୟବଶତଃ ବିଭିନ୍ନ ତପସ୍ୟା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତିରେ ଭରିପୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, କେବଳ ଧର୍ମ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ୟାରେ ଅବିଚଳ ଥିବା ଧର୍ମାତ୍ମା ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ଚିନ୍ତନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନ ଯିଏ ଶୁଣିବେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଦେଇବେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିପାରିବେ। ଏହିପରି ତପସ୍ୟା ଉପଦେଶ ଅଂଶରେ, ବରାହ ପୁରାଣର ଦୁଇ-ଶ ଦ୍ୱାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ, ଯାହାକୁ 'ନିର୍ଦେଶ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ଆସୁଛି ଗୋକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱରଙ୍କର ମହାତ୍ମ୍ୟ କଥା। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ତାରକାସୁର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେ ପରାଜିତ ହେଉଥିଲେ। ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଶତ୍ରୁ ଓ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ସେଉଁଠି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶିଖର ଧାରଣ କରୁଥିବା ମହାପର୍ବତ ମେରୁର ଶିଖରରେ, ସେ ଏକାଗ୍ର ମନେ, ନିଶ୍ଚଳ ଚିନ୍ତାରେ, ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ବସିଥିଲେ। ମନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ପାଦ ଧରି, ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ। ସେଉଁଠି ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—"ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନରେ ଅପୂର୍ବ। ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣ କେମିତି? ସେଠି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ସୀମା କେଉଁଠି, ଏବଂ ସେଠାରେ ସ୍ମୃତି ହୋଇଥିବା ପବିତ୍ର ଜଳର ମହିମା କଣ? ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ କିପରି, ତୁମେ ମୁଣ୍ଡରେ ଥିବାବେଳେ, ପୁନଃ ତାହା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ? କେଉଁଠି, କିଏ, କେମିତି ଏହି ଉଚିତ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ?" ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ପୁରାଣ ବହୁତ ଗୁପ୍ତ, ଯେପରିକି ଶୁଣାଯାଇଥିଲା, ସେପରି ହିଁ ଏହା ଅତି ଗୁହ୍ୟ। ଶୁଦ୍ଧ ପର୍ବତ ମନ୍ଦରାର ଉତ୍ତରେ, ପର୍ବତମାନଙ୍କ ରାଜା, ଏକ ଅତି ଦୃଢ଼ କ୍ରିଷ୍ଟଳ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ପ୍ରବାଳ ଅଙ୍କୁର ଓ କଣ୍କର ରହିଛି। ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ପୁଷ୍ପରେ ଶୋଭିତ ଲତା ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଗୁଛାଗୁଛି ଫୁଲ ଫୁଟିଛି। ଏଠି ଉପତ୍ୟକାମାନେ ବିଶେଷ ଜ୍ଵଳମାନ, ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁର ଝରଣା ଝରୁଛି। ଏଠି କେତକୀ ଓ କୁନ୍ଦ ଫୁଲର ଗୁଛା ଫୁଟିଥାଏ। ପ୍ରବାଳ ନୀଳମ ଭଳି ଶୁଦ୍ଧ ଝରଣା ଜଳରେ ପରିଷ୍କୃତ, ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଭଳି ମନୋହର, କୁବେରଙ୍କ ରାଜମହଳ ଭଳି ଉଜ୍ଵଳ। ଏଠି ଦିବ୍ୟ ଦମ୍ପତିମାନେ ବିହାର କରନ୍ତି, ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି। କଲ୍ହାର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ହଂସ ଓ କଦମ୍ବ ପକ୍ଷୀ ଚରଣ କରନ୍ତି। ଏଠି ହାତୀମାନଙ୍କ ଝୁଣ୍ଡ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ଭରିଛନ୍ତି। ଗୁହାଗୁଡ଼ିକୁ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ଗୀତ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ସ୍ୱର ଗଞ୍ଜାଉଛି। ଏଠି ଝରଣାର ଜଳ ଝରିଛି, ହଜାର ହଜାର ଚମକରେ ଉଜ୍ଵଳ। ସେଠି ସବୁ ଋତୁରେ ଶୋଭା ଦେଉଥିବା ଫୁଲର ଗୁଛା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଅତି ମନୋହର ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି। ଏପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୁଭ୍ର, ମନୋହର ପର୍ବତରେ..." (କଥା ଆଗକୁ ଚାଲିଥାଏ।