ପୁନର୍ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ପୁଣି ଭଗବାନ୍ ସ୍ୱୟଂ ସପ୍ତ ମନସ୍ପୁତ ପୁଅଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଡକ୍ଷ ପ୍ରଥମ। ଏହି ସପ୍ତ ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରଜାମାନେ ବଢିଲେ। ଏଠି ଡକ୍ଷଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅ, ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ, ଏଠି ବାସୁମାନେ, ରୁଦ୍ରମାନେ, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଏବଂ ମାରୁତମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଗୌରୀ, ଯିଏ ଅତି ସୁନ୍ଦର ନିତମ୍ବ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଡକ୍ଷଙ୍କୁ କନ୍ୟାରୂପେ ଦେଲେ; ସେ ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ମହାତ୍ମା ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ। ସେଇ ଦେବୀ ଡକ୍ଷାୟନୀ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ରାଜା, ଏବଂ ଡକ୍ଷ ଆନନ୍ଦିତ ହେଇ ତାଙ୍କର ନାତିମାନେ ବଢିଯିବାକୁ ଦେଖିଲେ। ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ଆୟୋଜନ କଲେ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ। ଏଠି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅ, ମାରୀଚି ଆଦି ଆଦି, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନିଜ ପଥରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ପୂଜାର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ, ମାରୀଚି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଅତ୍ରି ଯଜ୍ଞ କ୍ରିୟାରେ ଲଗିଲେ, ଅଗ୍ନିଦ୍ର ଅଙ୍ଗିରସ ହେଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ହୋତୃ ପୁରୋହିତ ହେଲେ, ପୁଲହ ଉଦ୍ଗାତୃ ହେଲେ; କ୍ରତୁ ପ୍ରସ୍ତୋତୃ ହେଲେ, ଏବଂ ମହାତ୍ମା କ୍ରତୁ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରସ୍ତୋତୃ ଭୂମିକା ନେଲେ। ପ୍ରଚେତାସ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରତିହର୍ତ୍ତା ହେଲେ; ସୁବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟ ବସିଷ୍ଠ ହେଲେ, ସନକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସଭ୍ୟ ହେଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ଯଜମାନ ହେଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲେ। ଡକ୍ଷଙ୍କ ନାତିମାନେ—ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରସ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ୍; ସେମାନେ ଦୃଶ୍ୟ ପିତୃଗଣ, ଏବଂ ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏ। ଏଠି ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ପାଇଁ ଆସିଲେ—ଆଦିତ୍ୟ, ବାସୁ, ବିଶ୍ୱଦେବ, ପିତୃ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ମାରୁତମାନେ। ସେମାନେ ଯଜ୍ଞରେ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହବି ଅର୍ପିତ ହେଉଥିଲା; ସେଇ ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ପୁଣି ଜଳରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ହେଲେ। ରୁଦ୍ର, ଯିଏ କ୍ରୋଧରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ମହାଜଳରେ ବିଲୀନ ଥିଲେ, ସେ ଏବେ ଜଳରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ହେଲେ, ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ। ସେଇ ଦେବ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୂତ, ତାଙ୍କ ତପୋବଳରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ଦେଖି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମନୁଷ୍ୟ, ଦେବତା ଓ ଚାରି ପ୍ରକାରର ପୃଥିବୀବାସୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ରୌଦ୍ର ସୃଷ୍ଟି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏବେ, ରାଜନ୍, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିର କଥା ଶୁଣ। ମହାଜଳରେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରି, ରୁଦ୍ର ଜାଗିଲେ ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖିଲେ—ବନ, ଫସଲ, ମାନବ ଓ ପଶୁମାନେ ରେ ଭରିଥିଲା। ସେ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଗୃହରେ ପୁରୋହିତମାନେ ଯୋଗଧ୍ୟାନରେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ସମସ୍ତଜ୍ଞ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭଗବାନ୍ ରୁଦ୍ର ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ: “ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ମହାମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ‘ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କର’ ବୋଲି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇଥିଲି—ଏହି କଥା ଠିକ୍। ଏବେ, କିଏ ଏହି ସୃଷ୍ଟି ଓ ତାହାର ଆରମ୍ଭର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଲା?” ଏପରି କହି, ପରମେଶ୍ୱର ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଗର୍ଜନ କଲେ। ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ତାଙ୍କର କାନରୁ ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳା ନିକଳିଲା, ତାହାରୁ ବେତାଳ, ଭୟଙ୍କର ଭୂତ, ପ୍ରେତ ଓ ପିଶାଚ ଉଦ୍ଭୂତ ହେଲେ। କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ଯାତୁଧାନ, ସମସ୍ତେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁରେ, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ସେଇ ସେନାକୁ ଦେଖି, ଭଗବାନ୍ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯାହା ବେଦ ଜ୍ଞାନର ଅଙ୍ଗରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେଇ ରଥରେ ଋଗ୍ବେଦ ଓ ଅନ୍ୟ ବେଦ, ଘୋଡ଼ା, ତ୍ରିଧାତ୍ମକ ତତ୍ତ୍ୱ, ତ୍ରିବିଦ୍ୟା, ତ୍ରିବିଧ ପୂଜା, ତିନି ପ୍ରେସ୍, ଧର୍ମ ଦ୍ୟୂତ, ଏବଂ ବାୟୁର ଶବ୍ଦ ଅଛି। ଦିନ ଓ ରାତି ତାହାର ଦୁଇଟି ପତାକା, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ଦୁଇଟି ଦଣ୍ଡ; ରଥ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ସାରଥି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସହିତ। ଗାୟତ୍ରୀ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ, ଓଁ ଧନୁଷର ତାଣ, ସପ୍ତ ସ୍ୱର ତାଙ୍କର ବାଣ। ଏମିତି ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ଏକତ୍ର କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ୍ ରୁଦ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଯାଇଲେ। ରୁଦ୍ର ଆସିବା ସମୟରେ, ଅଙ୍ଗିରସ ଭୂତମାନେ ଆକାଶରେ ଚାଲିଥିଲେ, ପୁରୋହିତମାନଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରମାଳା ହରାଇଗଲା। ଏହି ଅସ୍ତିରତା ଦେଖି ସମସ୍ତ ପୁରୋହିତ କହିଲେ: “ଦେବମାନେ, ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କର; ବଡ଼ ବିପଦ ଆସିଛି।” “କିଛି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ, ଏଠାରେ ଯଜ୍ଞର ଅଂଶ ପାଇଁ ଆସୁଛି, ଯାହା ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।” ଏପରି କହି, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: “ଡକ୍ଷ, ଆପଣ କ’ଣ କରିବେ? ଆମେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ୍?” ଡକ୍ଷ କହିଲେ: “ତୁରନ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କର, ଏଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆୟୋଜନ କର।" ଏହା କହି, ଦେବତାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସେନା ସହିତ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେଠାରେ ଭୂତ, ପିଶାଚ, ଗ୍ରହ, ଯକ୍ଷିଣୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଲୋକପାଳଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ଭୟଙ୍କର ଭୂତମାନେକୁ ଯମଲୋକକୁ ହଟାଇ ଦେଲେ, ବିଭୀଷଣ ବାଣ, ତଳୱାର, କୁଟାର ଛାଡ଼ିଲେ। ଭୂତମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଅଗ୍ନିଶିଖା, ହାଡ଼ ଓ ବାଣ ଫିଙ୍ଗିଲେ। ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ, ରୁଦ୍ର ଏକ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଭଗଙ୍କ ଦୁଇଟି ଆଖି ଭେଦିଦେଲେ। ଭଗଙ୍କ ଆଖି ନଷ୍ଟ ହେଲାପରେ, ଦୀପ୍ତିମାନ ପୂଷଣ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ରୁଦ୍ର ଦେଖିଲେ ପୂଷଣ ବଡ଼ ବଡ଼ ବାଣ ଛାଡ଼ୁଛନ୍ତି, ଶତ୍ରୁଦଳନୀ ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଉଖିଁ ଦେଲେ। ପୂଷଣଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଦେଖି ଭୟଭୀତ ବାସୁମାନେ ଚାରିପାଖରେ ପଳାଇଲେ, ଏବଂ ଏଗାରୋଟି ରୁଦ୍ର ଦ୍ରୁତ ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ଏମିତି ଅଚାନକ ହାରି ଚାରିପାଖରେ ପଳାଇଯିବାକୁ ଦେଖି, ଦୀପ୍ତିମାନ ବିଷ୍ଣୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ, ତାଙ୍କର ସେନାକୁ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ...