ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ, ନିଜ-ନିଜ କର୍ମାନୁସାରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଅନ୍ତି। ମୋର ଶରୀର ଦୂର୍ବଳ ହେଉଛି, ମନ ଅସ୍ଥିର ଲାଗୁଛି; ତଥାପି, ମୁଁ ଯାହା ଦେଖିଛି ଓ ଶୁଣିଛି, ସେ ଅନୁସାରେ କଥା କହିବି। ଏଠି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ, ତଥା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ନାହିଁ; ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛରେ ଭରିଆ। ସ୍ପଷ୍ଟ, ଶୀତଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ଅଛି, ଏଠିରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ଅଛି, ଯାହା ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଏଠି ଅମର ଦେବତାମାନେ ଜଳରେ ଖେଳ କରନ୍ତି, ପୁନପୁନ ଜଳ-କ୍ରୀଡା କରନ୍ତି। କିନ୍ନରୀମାନେ ତାଙ୍କ ବଙ୍କିଆ ଦେହ ଓ ମଧୁର ଗୀତସ୍ୱର ସହିତ ଏଠି ଅଛନ୍ତି, ସାପମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛନ୍ତି। ଏଭଳି, ହଜାର ହଜାର ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ସେଠି ସଦା ଅଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଭରିଥିବା ଗଛର ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି, ସେଠିରେ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ମନୋହର ନାରୀମାନେ ରହନ୍ତି, ସୁନ୍ଦର କମରବନ୍ଧ ଧରି ସଜିଥିବା, ଯେଉଁମାନେ ଚାହିଲେ ଯେକୌଣସି ଆକୃତି ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି। ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କ ସହିତ ନଦୀରେ ଜଳକ୍ରୀଡା କରନ୍ତି, ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କରନ୍ତି। ଜଳ ଭିତରୁ ଉପକରଣର ଶବ୍ଦ ଓ ତାଙ୍କ ଅଳଙ୍କାରର ଝୁଣୁ ଝୁଣୁ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ। ସେ ଶୁଭ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀକୁ 'ୱୈୱସ୍ୱତୀ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହି ନଦୀ ଜଳର ଶୋଭା ସହିତ ଆକର୍ଷକ ଓ ଦିବ୍ୟ ଜଳରେ ସଦା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି। ଏହି ନଦୀ ରଥାଙ୍ଗ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ, ଯାହାର ସୁନା ମଧ୍ୟ ଗଳିଥିବା ସୁନା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ଏହି ଜଳ ସ୍ୱଚ୍ଛ, ସୁଗନ୍ଧିତ, ମଧୁର, ଶୀତଳ ଓ ନିଷ୍ପାପ ନେକ୍ତର ପରି ଅଛି। ଏଠି ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ମନୋହର ଆକୃତିରେ ବିହାର କରନ୍ତି। ଏହି ନଦୀକୁ ଦେବତା, ତପସ୍ୱୀ ଓ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଅନେକ ମାନବ ଏଠି ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ନଦୀର ଏକ ନିଜସ୍ୱ ଆକୃତି ଅଛି, ଯାହା ଏହି ନଦୀର ଏସେନ୍ସ୍ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ସେଠି ନାରୀମାନେ ସଦା ଏକାଠି ଗୀତ ଗାନ୍ତି, ଉପକରଣର ତାଳ ଓ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତରେ ସାଥ ଦେଇ। ସେମାନେ ତାଙ୍କ ମନୋହର ଆକୃତିରେ ଦେବମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି। ପ୍ରାସାଦ ଉଦ୍ୟାନରେ ବିହାର କରି, ସେମାନେ କେବେ ଥାକି ନାହିଁ, ଯେତେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି ମଧ୍ୟ। କେବେ କେବେ ମଧୁର ସୁଗନ୍ଧ ପ୍ରାସାଦର ଦରିଦ୍ର ଓ ପଥରେ ଫେଲିଯାଏ। ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଅନ୍ୟ ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କ ସହିତ ସୁନା ତଳାରେ ଖେଳ କରନ୍ତି, ଯାହା ବିହାର ନିମିତ୍ତରେ ତିଆରି। ସେଠିର ଆନନ୍ଦର ଅନୁଭୂତି ଅନେକ ଦିନ ଲାଗି ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ନନା କରିପାରିବ ନାହିଁ। ଏହିପରି ବର୍ଣ୍ନନା ସହିତ, ବିଶିଷ୍ଟ ଧର୍ମରାଜାଙ୍କ ସହରର ବର୍ଣ୍ନନା ଅଂଶ ଶେଷ ହେଲା, ଯାହା ବରାହ ପୁରାଣର ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ। ଋଷିପୁତ୍ର କହିଲେ: ଏହି ସହର ଏକ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଦେଉଳ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି, ଶତାଧିକ ପ୍ରାସାଦରେ ଶୋଭିତ। ଏହି ସହର ଦେଖିଲେ ଏପରି ଲାଗେ ଯେ ଆକାଶକୁ ଖୋଡି ତିଆରି କରାଯାଇଛି, ଦୀପ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ବିଭିନ୍ନ ଉପକରଣରେ ଭରିଥିବା, ଅଗ୍ନିର ମାଳାରେ ଘେରାଯାଇଛି। ଏଠି ଧର୍ମପାଳକ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାର ରହିଛି। ଏଠି ସଦ୍କର୍ମ କରିଥିବା ମାନବମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରବେଶପଥ ରହିଛି। ଏଠି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଲୋହା ଦ୍ୱାର ଅଛି, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଭୟ ଲାଗେ। ଏହି ଦ୍ୱାର ରବିପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଦୁଷ୍ଟ, ହତ୍ୟାକାରୀ ଓ ପାପୀମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରବେଶପଥ। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଏକ ଦ୍ୱାର ଅଛି, ଯାହା ଚାରିପାଖରୁ ଦେଖିବାକୁ ଅତି କଷ୍ଟ। ଏହି ଦ୍ୱାର ଯମ ନିଜେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପାଇଁ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି। ଏଠି ଏକ ଦିବ୍ୟ ସଭାଗୃହ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ତିଆରି, ଏହି ସଭା ରୱୈୱସ୍ୱତ ଦ୍ୱାରା ନିମିତ୍ତ। ଯେଉଁମାନେ କ୍ରୋଧ କୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି, ଲୋଭ ରହିତ, ନିରଲମ୍ବ, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, ସେମାନେ ଏଠି ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ଏହି ସଭା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ସଦ୍ଗୁଣୀ ଓ ଦୁଷ୍ଟ, ଦୁଇ ଦିନି ଲାଗି ମଧ୍ୟ ଅଛି।