ଧର୍ମରାଜଙ୍ଜ ସହରର ବର୍ଣ୍ଣନା ଶୁଣି, ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତ ମୁନିମାନଙ୍କର କଥା ଶେଷେ, ନଚିକେତା କହିଲେ— “ଏହି ଧର୍ମରାଜଙ୍ଜ ସହରର ପ୍ରସ୍ଥ ହଜାର ଯୋଜନା ଏବଂ ତାହାର ଦৈର୍ଘ୍ୟ ତାହାର ଦୁଇଗୁଣା। ସହରଟି ଏମିତି ଏକ ବଡ଼ ପରିଘାରେ ଘେରାଯାଇଛି, ଯାହା ସହରର ଦୁଇଗୁଣା ପ୍ରମାଣ ଅଟୁଟ ରହିଛି। ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ମହଲ୍ଲା, ରାଜମହଳ ଓ ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ଯେଉଁଠାରେ ଗୃହଗୁଡ଼ିକ କୈଳାସ ପର୍ବତର ଶିଖର ପରି ଦେଖାଯାଉଛି। ଏଠାରେ ମନୋହର ଜଳାଶୟ, ପଦ୍ମପୁଷ୍ପ ତାଳ, ଏବଂ ହ୍ରଦ ଅଛି। ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଏଠି ଭରିଛନ୍ତି, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସହର ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଜୀବନ୍ତ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଏଠି ଅଛନ୍ତି, ଏହି ଧର୍ମରାଜଙ୍ଜ ଉତ୍ତମ ସହର ସଦା ଜନସମ୍ମୂହରେ ଭରିଥାଏ। କେଉଁଠି ବିନୋଦ, ହାସି, ଗୀତ ଚାଲିଛି; କେଉଁଠି ଦୁଃଖରେ ଲୋକ ଭୋଗୁଛନ୍ତି। କେଉଁଠି ନୃତ୍ୟ, କେଉଁଠି ଲୋକ ଦଣ୍ଡିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। କେତେକ ମୁଖ୍ୟ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କର କର୍ମଅନୁଯାୟୀ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ଏତେ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମୋ ଦେହ ଦୁର୍ବଳ ହେଉଛି, ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଉଛି; ତଥାପି ଯାହା ଦେଖିଛି, ଶୁଣିଛି, ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ଏହି ସହର ଦେଖାଯାଏ, ତଥାପି ଅଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବ ହୁଏ, ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଭରିଛି। ଏଠି ଏକ ସ୍ନିଗ୍ଧ, ଶୀତଳ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ନଦୀ ବହିଯାଏ, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ। ଏହି ପବିତ୍ର ନଦୀରେ ଦେବତାମାନେ ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି। ନମ୍ର ଦେହ ଓ ମଧୁର ଧ୍ୱନିର କିନ୍ନରୀମାନେ, ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠି ଅଛନ୍ତି। ଏହିପରି ହଜାର ଦେବୀମାନେ ସଦା ବିଦ୍ୟମାନ। ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ସଦା ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଧରିଥିବା ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି। ଏଠି ଜଳରେ ଚମତ୍କାର ଅଳଙ୍କୃତ ନାରୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି। ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କ ସହିତ ନଦୀକୁ ଉତ୍କଳିତ କରି ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳନ୍ତି। ଜଳ ଶବ୍ଦ ଓ ଅଳଙ୍କାର ଝଙ୍କାରରେ ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ ନଦୀ, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ, ବୈବସ୍ୱତୀ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଏହି ନଦୀ ତାଙ୍କର ଜଳର ଶୋଭା ଅନୁଯାୟୀ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ଜଳରେ ଭରିଥାଏ। ଏଠି ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ରଥାଙ୍ଗ ନାମକ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଅଛି, ଯାହାର ସୁନା ମଧ୍ୟଭାଗ ଗଳିଥିବା ସୁନା ପରି ଅଭା ଦେଉଛି। ଏହି ଜଳ ସୁଧା ସମାନ ପବିତ୍ର, ସୁଗନ୍ଧିତ, ମଧୁର ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ। ଏଠି ରୂପବତୀ ନାରୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମଦମସ୍ତ ହୋଇ ଖେଳନ୍ତି। ଏହି ନଦୀକୁ ଦେବତା, ତପସ୍ୱୀ ଓ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଅନେକ ପୁରୁଷ ଏଠି ଜଳଅର୍ପଣ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ନଦୀର ମୂଳ ସ୍ୱରୂପ ଏହିପରି ସ୍ଥିର ଅଛି। ଏଠି ନାରୀମାନେ ସଦା ମିଶି ଗାନ କରନ୍ତି, ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଓ ସୁରିଳା ସଙ୍ଗୀତ ରେ ତାଙ୍କର ରୂପ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ରାଜମହଳ ଉଦ୍ୟାନରେ ମଜା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଅକ୍ଲାନ୍ତ ହୁଏନାହାନ୍ତି। କେବେ କେବେ ମଧୁର ସୁଗନ୍ଧ ରାଜମହଳର ଦେଉଳି ଓ ପଥ ଭରିଯାଏ। ଅନ୍ୟଏଠି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟଙ୍କ ସହିତ ସୁନାର ମଞ୍ଚରେ ଖେଳନ୍ତି, ଆନନ୍ଦର ଉଜ୍ୱଳତା ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦର ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନେକ ଦିନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କରିହେବ ନାହିଁ। ଏପରି ଧର୍ମରାଜଙ୍ଜ ସହର ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ଦେଉଳି ଓ ଶତ ଶତ ମହଲ୍ଲା ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ମାନେ ଆକାଶ ଖୋଦି ନିଆଯାଇଛି ବୋଲି ଲାଗେ। ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଧ୍ୱନି ଏହାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି, ଅଗ୍ନି ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସହର ଘେରାଯାଇଛି। ଏହିପରି ହେଉଛି ଧର୍ମରାଜଙ୍ଜ ସହରର ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଦିବ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା।