ଏହିପରି ଆଦର୍ଶ କାମନା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ମଧୁପର୍କ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯିଏ ମଧୁପର୍କ ଦେଇଥାଏ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ଅଧିଗମନ କରେ। ଏହି ମଧୁପର୍କ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍ ଏକ ଦୀକ୍ଷିତ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ, ବା ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଶିଷ୍ୟକୁ। ଏହି ମଧୁପର୍କ ଉପଖ୍ୟାନ ଯିଏ ଶୁଣେ, ସେଠାରେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ହେ ଶୁଭାଗ୍ରହୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ମଧୁପର୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କହିଦେଲି। ରାଜସଭା ଦ୍ୱାରରେ, ଶ୍ମଶାନରେ, ଭୟ ବା କଷ୍ଟ ରେ, ଏହି ମଧୁପର୍କ ବିଧି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଲେ, ପୁତ୍ରହୀନ ପିତା ପୁତ୍ର ଲାଭ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯିଏ ଜୀବନ ସଂଗିନୀ ନାହିଁ, ସେ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ପାଉଥିବେ। ହେ ପୃଥିବୀ, ଏହି ମହାଶାନ୍ତିଦାୟକ ଏବଂ ଶୁଭଦାୟକ କ୍ରିୟାକୁ ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଲି। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତିକର୍ମକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶାନ୍ତି ଓ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଭାବେ 'ସମସ୍ତ ଶାନ୍ତିର ଉପାୟ' ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟଟି ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ଆସୁଛି ନଚିକେତାଙ୍କ ଯାତ୍ରାର ବର୍ଣ୍ଣନା। ବ୍ୟାସଙ୍କ ପ୍ରଶିଷ୍ୟ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ ଏବଂ ବେଦ ଓ ଏହାଙ୍କ ଶାଖାରେ ପାରଙ୍ଗତ ନଚିକେତାଙ୍କ କଥା। ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ରାଜା ଜନମେଜୟ ପାପମୋଚନ କରିବା ପାଇଁ ଗଜସାହ୍ୱୟ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୂଜ୍ୟ ଓ ସିଦ୍ଧ ବୈଶମ୍ପାୟନ ଋଷିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ଏହି କୁରୁବଂଶର ଶେଷ ରାଜା, ଅନୁତାପରେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ। ତେଣୁ ଜନମେଜୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ମାନବମାନେ କେଉଁଠି ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି? ଯମଲୋକ କେମିତି ଏବଂ କେଉଁଠି ଅଛି? ମୁଁ କେମିତି ଯମଲୋକକୁ ଯିବା ଠାରୁ ବଞ୍ଚିପାରିବି?" ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ସୂତ ଜନମେଜୟଙ୍କୁ କହିଲେ, ବୈଶମ୍ପାୟନ ଋଷି ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ହେ ରାଜନ୍, ଏକ ପୁରାତନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା ଶୁଣ, ଯାହା ଧର୍ମ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଯଶ ବୃଦ୍ଧି କରେ। ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ ଏବଂ ଶୁଭ ଦିଏ।" "ପୂର୍ବେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଋଷି ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ବି ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ବୀ, ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ ଏବଂ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠ। କିନ୍ତୁ କେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ, ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଶାପଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ।" "ଏହି ଶାପ ପ୍ରଦାନ ପରେ, ସେ ତେଜସ୍ବୀ ପୁତ୍ର ସମ୍ମତି ଦେଲେ ଏବଂ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କ କଥା କଦାପି ମିଥ୍ୟା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଏଠାରେ ଫେରିଆସିବି, ଏଠାରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'" "ପିତାଙ୍କୁ ସେ କହିଲେ, 'ଯିଏ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିଥାଏ, ସେ ଯେପରି ଚାହେଁ ତାହାର ମୁକ୍ତି ହେବ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମିଥ୍ୟା କହିଛି, ଏହିପରି ମୁଁ କିଛି କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।' ପିତା କହିଲେ, 'ମୁଁ ସତ୍ୟ କଥା କହିବା ନୁହେଁ, ଏବଂ ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ ସହିପାରିବି ନାହିଁ। ଯିଏ ଧର୍ମ ଜାଣିଛି, ଯାହାର କୀର୍ତ୍ତି ଅଛି, ସେ ସଦା ଧୈର୍ୟ ଧାରଣ କରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରେ।'" "ପିତା ପୁନି କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି, ପୁତ୍ର, ସେଠାକୁ ଯିଓନାହିଁ। ଯଦି ରାଜା ବୈବସ୍ବତ ଯଦି ସେଠାକୁ ଆସିଯିବେ, ତେବେ ମୁଁ ନାଶ ହେଉଛି—ଏହି ହେଉଛି କୁଳର ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ଧ୍ୱଂସ।'" "ନରକର ଏକ ସ୍ଥାନ 'ପୁଦିତ' ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ, ଏହାକୁ ଲୋକେ ଦୁଃଖର ନାମରେ ଜାଣନ୍ତି। ପୁତ୍ର ନଥିଲେ ସମସ୍ତ କିଛି ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ।" "ଏକ ଶୂଦ୍ର ଯଦି ସେବା କରେ, କିମ୍ବା ଏକ ବୈଶ୍ୟ କୃଷି କରିବେ, ବା ବ୍ୟକ୍ତି ମହାତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ଅପୂର୍ବ ଦାନ କରେ, ସମସ୍ତ କୁ ଜନ୍ମ ଦେଉଛି ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଗୋତିଏ ପୌତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପିତାମହ ଉଦ୍ଧାର ପାଆନ୍ତି।" ଏହିପରି ଉପଖ୍ୟାନ ମଧ୍ୟମରେ ପୂର୍ବଜମାନେ ଧର୍ମ, ପୁତ୍ରର ମହତ୍ତ୍ୱ, ଦାନର ଫଳ ଏବଂ ଜୀବନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିଷୟରେ ଅମୂଲ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଛନ୍ତି।