ଦେବତାମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଭକ୍ତମାନେ ଓ କୁମାରୀମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଶାନ୍ତିକର ନିୟମ ବିଶେଷ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ଶାନ୍ତି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତି ଓ ସେବାରେ ଲିନ ହୁଏ, ସେଠି ଏହି ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଏ। ଏଠିରେ ଏକ ମନ୍ତ୍ର ରହିଛି—“ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୂଳ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ କର୍ମର ସାକ୍ଷୀ।” ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସଫଳତା, ଖ୍ୟାତି ଓ ଶକ୍ତି ମିଳେ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ନିଜର ଭକ୍ତିରେ ଠିକ୍ ଭାବେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଶାନ୍ତି ଏବଂ ସୁଖ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଏଭଳି ଶାନ୍ତି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମଧୁପର୍କ ଅର୍ପଣ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏଠି ଆଉ ଏକ ମନ୍ତ୍ର ରହିଛି—“ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂଜ୍ୟ, ଏବଂ ମଧୁପର୍କ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।” ମଧୁପର୍କ ତିଆରି ପାଇଁ ସମାନ ମାପର ଘିଅ, ଦହି ଓ ମଧୁକୁ ଉଦୁମ୍ବର କାଠର ଭାଣ୍ଡରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଘିଅ ମିଳିନାହିଁ, ତେବେ ଚିଡ଼େ ମିଶାଇ ତିଆରି କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ଏହି ଭଳି ଘିଅ, ଦହି ଓ ମଧୁ ସମାନ ମାପରେ ମିଶାଇ ତିଆରି କରିବା ଚାହିଁଦିଆଯାଇଛି। ଯଦି ଏମାନେ କିଛି ମିଳିନାହିଁ, ତେବେ ଯେଉଁଠି ମୋ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଭକ୍ତି ଅଛି, ସେଠି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦେଉଥିବା ଉଚିତ—“ତୁମ ନାଭିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ।” ଯିଏ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମୋ ଦିଆଯାଇଥିବା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦେଉଛି, ସେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳି। ଏଠି ଆଉ ଏକ ବିଶେଷ କଥା ମୁଁ କହିବି, ଓଁ ବସୁନ୍ଧରା, ଶୁଣ। ଏଠି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦେବା ଉଚିତ। ମୋର ଭକ୍ତ ଏହି ମଧୁପର୍କ ଦେଇଲେ ସମସ୍ତ ସଂସାରିକ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ। ମଧୁପର୍କ ଗ୍ରହଣ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ—“ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେହରେ ବିରାଜିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକ ନାରାୟଣ।” ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମଧୁପର୍କ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ହେଉଛି ମଧୁପର୍କ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଯାହା ଏଠି କଥିତ ହୋଇଛି। ଯେଉଁମାନେ ସିଦ୍ଧି ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଭଳି ମଧୁପର୍କ ଦେବା ଉଚିତ। ଯିଏ ମଧୁପର୍କ ଦେଉଛି, ସେ ପରମ ଦ୍ରୁଷ୍ଟିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହା ଉପନୀତ ଓ ଗୁରୁଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ମଧୁପର୍କ ଉପାଖ୍ୟାନ ଶୁଣିଥିବା ଲୋକଙ୍କର ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଏହି ହେଉଛି, ମଙ୍ଗଳମୟେ, ମଧୁପର୍କର ବିସ୍ତୃତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା। ରାଜଦ୍ୱାରେ, ଶ୍ମଶାନରେ, ଭୟରେ ଓ ବିପଦରେ ଏହି ଶାନ୍ତିକର କ୍ରିୟା ଉପକୃତ। ପୁଅ ନଥିବା ଲୋକ ପୁଅ ପାଉଛି, ଜୀବନସଂଗିନୀ ନଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବୀ ପାଉଛି। ଏ ମହାଶାନ୍ତିକର ନିୟମ ଓ ଏହାର ମଙ୍ଗଳକାରୀତ୍ୱ ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେଲି। ଯିଏ ଏହି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶାନ୍ତିକର କ୍ରିୟା ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ କରେ, ସେ ମହାଫଳ ପାଏ। ଏହିପରେ, ଭାଗବତ ପୁରାଣର 'ସର୍ବଶାନ୍ତିସାଧନ' ନାମକ ବିରାଟ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ଆସୁଛି ନଚିକେତା ନାମକ ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀଙ୍କ ଯାତ୍ରାର ବିବରଣୀ। ବ୍ୟାସଙ୍କ ପ୍ରଶିଷ୍ୟ, ଯିଏ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ ନଚିକେତାଙ୍କର କଥା। ଏବେ ରାଜା ଜନମେଜୟ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି ସ୍ନାନ ଦ୍ୱାରା ପାପ ମୋଚନ କରି, ଗଜସାହ୍ୱୟ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧ ବୈଶମ୍ପାୟନ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। କୁରୁବଂଶର ଶେଷ ରାଜା ଜନମେଜୟ, ଅନୁତାପରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ମନୁଷ୍ୟମାନେ କେଉଁଠି ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି? ଯମର ନିବାସ କେମିତି? କିପରି ମୁଁ ଯମର ଗୃହକୁ ଯିବାରୁ ବଞ୍ଚିପାରିବି?” ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ସାହାରା କରି, ସୂତ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—ବୈଶମ୍ପାୟନ ରାଜାଙ୍କୁ ମଧୁର କଥା କହିଲେ। ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ—“ହେ ରାଜନ୍, ପୁରାତନ ଏହି ଉତ୍ତମ ଉପାଖ୍ୟାନ ଶୁଣ, ଯାହା ଧର୍ମ, ଖ୍ୟାତି ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ବଢ଼ାଏ।