ଏକ ଶୁଭ ଦିନରେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ପାଳନ କରିବାକୁ ଚାହିଁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରଥମେ ନିଜ ଶରୀରକୁ ସ୍ନାନ କରି ମାଟି ଲଗାଇ ସଫା କରିଥାଏ। ଏହା ପରେ, ସେ ମନ୍ତ୍ର ପଠି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ। ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ବିବାହିତ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ସାଧୁଭାବରେ ଭୋଜନ କରାଇ, ସେମାନେ ଯିବା ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତି। ଏହି ଦିନ, ଯେଉଁ ମୂର୍ଖ ନୂଆମାସିରେ ଦନ୍ତକାଷ ଚବାଇଥାଏ, ସେ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରିଥାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବା ପରେ, ନଖ କଟିବା ଓ କେଶ କଟିବା ଯଥାଯଥ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ସଫା, ସୁସ୍ୱାଦୁ ଓ ପବିତ୍ର ଭୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆସିବା ପରେ, ସେମାନେ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ପାଦ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି। ତାପରେ, ବସିବା ପାଇଁ ଅସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ସମ୍ମାନର ସହିତ ପୁନି ସେମାନେଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ। ଏହା ପରେ ଧୂପ, ଦୀପ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ତିଳମିଶ୍ରିତ ଜଳ ଦାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଅତିଥିମାନଙ୍କ ଦୋଷ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଭସ୍ମର ଚକ୍ର ବନାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏଠି, କୌଣସି ନିଷ୍ଠା କିମ୍ବା ସଂକଳ୍ପ ଦରକାର ନାହିଁ; ଉତ୍ତମ ଭାବେ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଉଦ୍ବୋଧନ କରିବା ଉଚିତ। ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମାମାନଙ୍କୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ମନ୍ତ୍ର ଚାଣ୍ଟ କରନ୍ତି। ଏହା ପରେ, ଉପର୍ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆସନ ଦେଇ, ପିଣ୍ଡ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ପିତା ଆଦି ତିନି ପିଢି ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ପିଣ୍ଡ ଦିଆଯିବା ଚାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ, ଅନ୍ତଃକରଣ ଶାନ୍ତ କରି, ଅକ୍ଷୟ ଦାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହସ୍ତରେ ଦେବା ଉଚିତ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ତିନି ବଟି ଚାଲି ଭୂମିରେ ରହିଛି, ପ୍ରକ୍ଷାଳିତ ହୋଇ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଶାନ୍ତି ଜଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଜଳକୁ ବୈଷ୍ଣବୀ, କାଶ୍ୟପୀ ଓ ଅକ୍ଷୟା ନାମରେ ଜଣାଯାଏ। ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ତୃତୀୟ ଜଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏହିପରି ନିୟମ କହାଯାଇଛି। ଏପରି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେ ତୃପ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି—ଏହି ବିଷୟରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଦ୍ୱିଜନ୍ମା ବ୍ୟକ୍ତି ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ବିଧିବିନା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାତ୍ର ଉଠାଏ, ତେବେ ଏହା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏପରି, ହେ ଭୂମିଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପିତୃମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ରିୟା ବିଷୟରେ କହିଦେଲି। ଏବେ, ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଏହିପରି ଭାବେ ‘ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ପିତୃକ୍ରିୟା ନିର୍ଣୟ’ ନାମକ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ମଧୁପର୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଦାନ ଓ ମିଶ୍ରଣ ବିଷୟରେ ବିଭାଗ। ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରୁ ଅନେକ ଧର୍ମ ଶୁଣିବା ପରେ, ଭୂମିଦେବୀ କହିଲେ: “ମୁଁ ବହୁତ ଥର ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଛି, ତଥାପି ମୋର ମନ ତୃପ୍ତି ହୋଇନାହିଁ। ମୋର ଉପକାର ପାଇଁ, ଏହାର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ କହ। କ’ଣ ଦେବା ଉଚିତ ଏବଂ କାହାକୁ ଦେବା ଉଚିତ—ଏହି ଅନ୍ତର୍ଗତ ତତ୍ତ୍ୱ ମୋତେ କହ।” ତେବେ, ଭଗବାନ ବରାହ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଇ କହିଲେ: “ମଧୁପର୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି, ତାହାର ଦାନ, ଏବଂ ତାହା ଦ୍ୱାରା କ’ଣ କମିଯାଏ—ମୁଁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ରୁଦ୍ର ସହିତ, ସୃଷ୍ଟିର ଲୟ ଘଟାଏ। ତା’ପରେ, ମୋର ଦକ୍ଷିଣ ଅଂଶରୁ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେଠି, ମୋର ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ‘ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ହଳକା, ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।’ ଏହିପରି ଭାବେ, ସେ ମୋଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏଠି, ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ମୁଁ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି କରିଛି, ଏବଂ ଏହିପରି ରୁଦ୍ର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ। ମଧୁପର୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ତାହାର ସ୍ୱୟଂଭୂ ତତ୍ତ୍ୱ ଏହିପରି। ଏବେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ, ତୁମେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ମୋତେ କହ।” ଏହିପରି ଭାବେ, ଶ୍ରୀବରାହ ପୁରାଣର ପବିତ୍ର କଥା ଓ ଧର୍ମର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା।