ଏକ ସମୟର କଥା, ପିତୃ ଉତ୍ସର୍ଗ ନିମିତ୍ତେ ଶାସ୍ତ୍ରଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ଗୋମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା ପାଇଁ ନିର୍ଣ୍ୟ ନିଆଯାଇଥିଲା । ଏହି ଭୋଜନ କେବଳ ଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍, ଯେଉଁମାନେ ନାସ୍ତିକ, ଅପାତ୍ର କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଭୋଗର ଅଂଶୀ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ପିତୃଗଣ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ । ଯିଏ ଏହି ଆଦେଶ ମୁଁହେଁ ରଖି, ପିତୃମାନେ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ କରିଥିଲେ । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ବିପଦ ଓ ଅପଦ୍ରବ୍ୟ ଠାରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଏହିପରି, ଭୂମି ଦେବୀଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଛି, "ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ କରିବା ଉଚିତ୍ । ନିମି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାନ୍ୟବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବେ ।" ଏଭଳି ଭାବେ, 'ପିଣ୍ଡ ନିୟମ ଉତ୍ପତ୍ତି' ନାମକ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି ହେଲା । ଏବେ ଆସିଲା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ପିତୃକ୍ରିୟାର ନିର୍ଣ୍ୟ ବିଷୟରେ ଅନ୍ୟ ଅଧ୍ୟାୟ । ଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁ, ପିତୃ ଓ ନରକବାସୀ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ନିର୍ଣ୍ୟ କିପରି ହେବ ? ଏହି ସଂସାରଟି ସ୍ୱପ୍ନ ସଦୃଶ, ଏଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ କର୍ମ, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଗଢିଥାଏ । ଏହି ସମୟରେ, ଭୂମି ଦେବୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ହେ ପ୍ରଭୁ, କିଏ ସେମାନେ ପିତୃ, ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଭୋଗ କରନ୍ତି ? ଏହି ପିଣ୍ଡ ଦାନର ନିୟମ ପ୍ରତି ମାସ କିପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ କରିବି ? ମୁଁ ଏହାର ସତ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ ।" ତେବେ, ଭଗବାନ ବରାହ ରୂପେ ଭୂମି ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ ଭୂମି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଛ । ମୁଁ ତୁମକୁ ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ଦେଉଛି ।" "ପିତା, ପିତାମହ ଓ ପ୍ରପିତାମହ — ଏହି ତିନି ପିଢି, ତାଙ୍କର ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗ ଓ ପିତୃପକ୍ଷ ଆସିଲେ, ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଆନ୍ତି । କିଛି ଦ୍ୱିଜ ମାନେ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ କରନ୍ତି, କିଛି ଭୂତୟଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ନିର୍ବାହ କରନ୍ତି । ଏବେ ମୁଁ ପିତୃୟଜ୍ଞର ସତ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ୟ କହୁଛି — ସମସ୍ତେ ମୋତେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଏହା ମୋର ସତ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ ।" "ମୁଁ ଉତ୍ତର ଅଗ୍ନି, ମୁଁ ଦକ୍ଷିଣ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ । ମୁଁ ପବିତ୍ରତାର ସ୍ଥାନ ଓ ଅଗ୍ନି ରୂପେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ । ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ସଦା ପବିତ୍ର, ବୈଶ୍ୱଦେବ ନିବେଦନରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେବା ଉଚିତ୍ । କିନ୍ତୁ ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ସେମାନେ ଦେବସ୍ଥାନରେ ପୂଜିତ ହେବେ ।" "ଘରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ନିଜେ ନିଜେ ନିୟମିତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରୁଥିବା, ବେଦଜ୍ଞ, ନିୟମ ନିଷ୍ଠା, ତୀର୍ଥସ୍ନାନ କରି ପବିତ୍ର ଓ ଭଲ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଲୋକ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ । ପ୍ରଥମେ ଅଗ୍ନି ଓ ଦେବସ୍ଥାନରେ ନିବେଦନ ଦେଇ, ଚାରିବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତି ଯଥାଯଥ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଯେଉଁ ଭୋଜନ କୁକୁର, କୁକୁଡି, ଶୁଆ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର କାମ କରୁଥିବା ଲୋକ, କିମ୍ବା ସବୁକିଛି ଖାଉଥିବା ଲୋକ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ଏହି ଭୋଜନ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପବିତ୍ର । ଯଦି ଏମାନେ ଦେଖନ୍ତି, ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ରାକ୍ଷସୀ ଗଣାଯାଏ ।" "ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତିନି ପଦ ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକ ଶକ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା — ଏମାନେ ପିତୃକ୍ରିୟାରେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏଠି, ଯଥାବିଧି ମନ୍ତ୍ର ଓ ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀରେ ପିତୃମାନେ ଆହ୍ୱାନ କରାଯିବେ । ପିତା, ପିତାମହ, ପ୍ରପିତାମହଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ଦେବୀମାନେ ଓ ଅନ୍ନ ଧାରୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କରି, ଏହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ପିତୃମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି, ଏଥିରେ କେବଳ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଏଠି ତିନିଜଣ ଦେବତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି ।" ଏଭଳି ଭାବେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ପିତୃକ୍ରିୟାର ଗୁଡ଼ିକୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ବକ କରିବାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏଠାରେ ବିବୃତ ହେଲା ।